Gottland

Takich reportaży chcę czytać więcej! Niezwykle interesująca i nie przegadana. Czytając czułam się jakbym sama jechała z Panem Jackiem przez Rosję, bardzo mnie zaintrygowały opisywane historię i bohaterowie. Na pewno to nie moje ostatnio spotkanie z autorem

Niesamowita historia. Byłam w Miedziance kilka lat temu i wtedy nie byłam świadoma tego,co tam się wydarzyło. Jest to historia niesamowicie bogata i ciekawa,ale na koniec jest po prostu bardzo smutna. Niesamowite,że miejscowość może dosłownie zapaść się pod ziemię i zniknąć. Chciałabym pojechać tam raz jeszcze żeby spojrzeć na miedziankę innym już okiem. Niesamowicie polecam.

To już moja druga książka tego autora i muszę powiedzieć po trzecią sięgnę bez mrugnięcia okiem. Czytając często wspomagałam się mapami Google i wyszukiwarką obrazów, ponieważ opisy autora tak mnie zaciekawiły, że musiałam zobaczyć opisywane miejsca na zdjęciach. Reportaż inny od Białej gorączki ale cały czas w mroźnym klimacie Rosji. Jakaż to była przyjemna lektura!

Mariusz Szczygieł to człowiek instytucja, którego nie trzeba przedstawiać: dziennikarz, publicysta, aktywista ale dla mnie przede wszystkim pisarz. Zaskarbił moje serce serią „Antologia polskiego reportażu” w której porwał mnie swoimi komentarzami do wydarzeń z blisko stu lat, którymi swego czasu żyła cała Polska i z czasem odchodziły w zapomnienie. Miałem kilkukrotnie przyjemność towarzyszyć autorowi podczas spotkań z czytelnikami i właśnie na jednym z nich nabyłem „ Zrób sobie raj”, którą zamiast z miejsca przeczytać odłożyłem głęboko na półkę. Szczęśliwie wpadła w moje ręce bo zaczął się weekend a w porę nie zaopatrzyłem się w biblioteczne łupy i tako oko zostałem sam na sam z zapomnianą książką. Uważana za kontynuacje wielokrotnie nagradzanego Gottlandu przybliża nam Czechów z ich całym dobrodziejstwem. Z wadami i pozytywami, z wartościami i obawami, które mogły z początku odbierać jako dziwaczne ale z czasem po zastanowieniu stały się bliższe i zrozumiałe. Nie ma w książce tematów tabu: jest mowa o śmierci i przemijaniu, o podejściu do seksu religii (przypadkowe zestawienie…), do upadłego szczęśliwie systemu ale też o cierni jaką pozostawił w naszych sąsiadach nasza interwencja pod oczywiście wodzą wierchuszki z Moskwy na ich kraj w 1968r. Musieliśmy spełniać oczywiście rozkazy i nie było szans na inną postawę ale niesmak został aż do teraz mimo ponad półwiecza od tych pamiętnych chwil. Książka to nic innego jak reportaż i wywiad jednocześnie, który Szczygieł osobiście przeprowadził z szeregiem rozmówców. Ludzie, którzy tworzyli i często jeszcze tworzą awangardę czeskiej kultury. Są nimi min. malarze, rzeźbiarze, fotograficy, którzy często szli pod prąd co nie było łatwe w czasach w których każdy przejaw nieposłuszeństwa był z surowością tępiony i karany. Cierpliwość i determinacja sprawiły, że i tak świat się o nich upomniał i często zrobili światowe kariery ale będąc już u schyłku swojej aktywności zawodowej. Na szczęście kultura nie zna obecnie granic o czym zapominamy jak całkiem niedawno trzeba było się martwić nie tylko o byt ale swoje bezpieczeństwo w swoim własnym kraju. Szczygieł ma tą rzadką umiejętność prowadzenia rozmowy (kto nie pamięta pierwszego polsatowskiego talkshowa), kiedy potrafi wciągnąć rozmówcę w partnerski dialog i odkrywanie nieodkrytych kart z jego życiorysu. Czytelnik ma okazję uczestniczyć w niej jako niewidzialny bohater. Nie musi zadawać pytań bo prowadzący wywiad doskonale sprawdza się w tej roli i to co najważniejsze jest pokazane a jeszcze inne niedopowiedziane i to jest tajemnica sukcesu jego relacji z gościem. Odniosłem wrażeni, że Czesi są zagadką. Stereotypy, które nad nimi ciążą wcale nie mają pokrycia w rzeczywistości a im więcej będziemy o nich wiedzieć tym łatwiej przyjdzie nam ich zrozumieć. A na pewno warto tak jak i warto przyswoić sobie tą ale inne książki tego wyjątkowego człowieka jakim w moich oczach jest niewątpliwie pan Mariusz.

Rzadko czytam felietony, ale skoro już ktoś z domowników miał tę książkę pożyczoną, to tylko skorzystałam. Nie będę się wypowiadać na temat konstrukcji tekstu i charakterystycznych cech gatunku. Przejdę od razu do treści. Na Węgrzech byłam dwa razy w życiu i wystarczającego kontaktu z mieszkańcami nie miałam, żeby przekonać się sama, a nawet uogólniać jakim Węgrzy są narodem. Autor prezentuje własne doświadczenia na bogatym tle historii, geografii, kultury i socjologii. Być może trochę za dużo miejsca zajmują kulinaria, ale da się przebrnąć. W wielkim skrócie jak większość narodów Europy Węgrzy mają kompleks niegdysiejszej wielkości. Kiedyś kraj zajmował znacznie rozleglejszy teren, podporządkowane były różne narodowości, rola była wręcz lokalnego imperium. Te czasy przeminęły, ale nie w świadomości społeczeństwa. Dużą rolę podobnie jak w Polsce odgrywa również martyrologia. Autor opowiada o tożsamości węgierskiej i jej poszukiwaniach. Polecam szczególnie osobom zafascynowanym Węgrami, a także ogólnie środkowoeuropejską polityką.

Szczygieł zebrał 23 najlepszych polskich reportażystów – nazwiska takie jak Witold Szabłowski, Paweł Reszka, Wojciech Tochman, Ewa Winnicka – i powiedział im: dajcie mi swoje najlepsze teksty o Polsce, która musiała "mentalność sobie w jeden dzień zrobić". Wyszło 27 reportaży (a nawet więcej, bo są komentarze, przypisy, dodatki). To jest osobisty wybór Szczygła – nie akademicka analiza, tylko instynkty reportera, który pisze o tym, co go porusza.​ Jakie historie tam są? Proboszcz z HIV. Żołnierze ZOMO, którzy strzelali w kopalni Wujek. Dwie kobiety, które są matkami jednego dziecka. Student uciekł ze szkoły Rydzyka. Sprawiedliwi, którzy ratowali Żydów, a teraz się wstydzą swoich sąsiadów. Dumny homofob, który zgodził się na wywiad. Przemytnicy kokainę łykali w żołądkach, żeby spłacić czynsz.​ To nie są gładkie opowieści. To są rzeczy, które zdarzały się naprawdę, zapisane przez ludzi, którzy wiedzą, jak się robi reportaż – czyli jak słuchać, jak patrzeć i jak tego nie zmyślać.​ Co jest genialne? Różnorodność: Są tu sprawy ciężkie – religia, seks, polityka, zbrodnia – i zarazem lekkie, jak fenomen disco polo. To nie jest monotonna całość, to jest mozaika Polski, która drży ze zmian.​ Portret epoki: Dopiero po przeczytaniu całej książki widzisz obraz – Polska w czasach, kiedy wychodzi z cienia komunistycznej dyktatury i walczy sama ze sobą. Groteskowo, boleśnie, czasami śmiesznie.​ Śmiałość wyboru: Tekst o homofobii, tekst o aborcji, tekst o HIV – to były kontrowersyjne tematy kilka lat temu. Szczygieł nie schodzi z drogi. To jest książka dla ludzi, którzy chcą patrzeć na rzeczywistość, a nie na to, co się słusznie mówi w salonie.​ Jakość pisania: Wszyscy ci reportażyści piszą dobrze. Nie nudno. Czytasz „z zapartym tchem". To nie są artykuły prasowe, to są opowieści.​ A co słabe? Tu trzeba być szczery. Nie wszystkie reportaże są równie ważne. Są dwa-trzy teksty, które czytasz bez większego zainteresowania – rzeczy, które już znałeś albo które po prostu cię nie tykają. Antologia to nie perfekcja, to jest wybór. Czasami nie trafia.​ Druga sprawa: jeśli już przeczytałeś trochę reportażu Szczygła albo tych autorów – część tekstów się powtarza w różnych zbiorach. To nie jest nowość, tylko ponowna publikacja.​ Dla kogo? Jeśli chcesz rozumieć, skąd się bierze polska mentalność: To jest obowiązkowa lektura. Nie będzie Ci wszystko jasne po pierwszym przeczytaniu – będziesz musiał o tym myśleć. Ale to właśnie o tym chodzi. Jeśli tworzysz content, robisz reportaże, podcasty: To jest tutorial – jak się słucha ludzi, jak się opisuje rzeczywistość, jak się buduje opowieść, która liczy się.​

Zastanawiałem się czy ma jakikolwiek sens czytanie tej książki w roku 2025, po ponad dekadzie od wydania. Ta książka patrzy na mnie od lat z półki i stwierdzilem, ze zaryzykuję okazała sie być jednak duzo bardziej uniwersalna, niż zakładałem. Miejscami straszna (historia dwóch sexworkerek), podbudowująca (walka o prawa lgbt), przerażająca (reportaż o zabójstwach kobiet ze względu na religie), ale przede wszystkim ciekawa. Dowiedziałem sie masy rzeczy na temat tego kraju, który od zawsze stoi w rozkroku pomiędzy wschodem a zachodem. Kraju, który miał niełatwą historię i dodatkowo trudne położenie geograficzne. Pozwala lepiej zrozumieć dlaczego wyborcy wybierają Erdogana, nawet za cenę ograniczeń i pogrążania się w totalitaryzm.

Cóż, naprawdę mam szczerą nadzieję, że od czasu gdy powstały te reportaże sporo się w Szwecji zmieniło. Że rząd, a może kolejne rządy, a przede wszystkim społeczeństwo zobaczyło, iż kraj zmierza w ślepy zaułek i zaczęto wprowadzać reformy. A ponieważ historie opisane w książce wydarzyły się na początku dwudziestego pierwszego wieku, to jest szansa, iż tak się stało. Reportaże zebrane w tej książce opisują różne dziedziny życia. Od interwencji wojsk NATO na terenach byłej Jugosławii, przez szwedzką służbę zdrowia, po edukację w szkołach średnich i wyższych. Jest też kilka słów o pomocy społecznej i zatrudnianiu obcokrajowców. Każdy z tych reportaży sprawia, że oczy czytelnika otwierają się szeroko. Ze zdumienia. Jak to możliwe, zastanawia się niedowierzający odbiorca. Przecież społeczeństwo powinno zauważyć, że źle się dzieje, przecież powinni jakoś przeciwdziałać. A tymczasem absurd goni niedorzeczność, i głupotą pogania. Poprawność polityczna, dbanie o komfort przerodziło się w kartę przetargową, a wręcz stało się narzędziem szantażu. Służba zdrowia, która zamiast leczyć kalkuluje, który pacjent bardziej się opłaci. Nauczyciel, który boi się skrytykować byle jaką pracę ucznia, ponieważ grozi to zwolnieniem go z pracy. Autor nie tylko wytyka absurdy. On również tłumaczy jak to się stało, że Szwecja znalazła się w takim położeniu. Pokazuje cały szereg małych, niezauważalnych i nieznaczących z pozoru kroków, które spowodowały, że kolejne państwowe instytucje przestają funkcjonować poprawnie. Świetna książka. Polecam.

książka, choć ma już parę lat, jest chyba najlepszą pozycją o Wyspach Owczych na polskojęzycznym rynku. autorzy rzetelnie przedstawili wyspy i jej mieszkańców. widać, że znają życie miejscowych, a nie są turystami, którzy tylko powierzchownie obserwowali tamtejsze realia.

Krytykowano tę książkę jako nie-reportaż, w którym forma przerosła treść. Ale to nie tak – Idling zbliża się do mrocznego „fenomenu” Czerwonych Khmerów, zdając sobie dobrze sprawę, że makabrycznych wydarzeń lat 70-tych w Kampuczy nie sposób opisać w sposób metodyczny i naukowy. A nie da się tego dokonać, ponieważ większość ludzi, którzy byli (czy to jako sprawcy, czy jako ich ofiary) naocznymi świadkami po prostu nie żyje. Oddane przez niego w tej książce emocje są nie do ogarnięcia przez kogoś, kto nie widział kambodżańskich kolektywów pracy na własne oczy. Zadane pytania pozostają w znakomitej większości bez odpowiedzi, bo szalenie trudno przebić mur milczenia, jaki otacza reżim Pol Pota. To frustruje, ale to przecież nie wina autora. W poszukiwaniu sensu wszystkich tych masakr można się zgubić, jak francuski oddział w górskiej dżungli kambodżańsko-wietnamskiego pogranicza.

Polecam do przeczytania. Cykl reportaży poświęcony czasom końca drugiej wojny światowej i początkom kapitalizmu na pograniczu polsko niemieckim. Przeczytałam Obwód głowy po lekturze Wołyniacy. Jedno życie. Pana Jana Kuriaty. Pozwoliło mi to spojrzeć na temat przesiedleń ludności z punktu widzenia ludności wschodniej jak i zachodniej granicy Polski.

Wojciech Tochman to jestem z moich ulubionych polskich reportażystów. Choć ta książka była inna jak te, które do tej pory czytałam. Głównie przez format - kilka krótszych reportaży. Ale pisanie jak zawsze - najlepsze. Nie ma tam ani jednej nieszczerej nuty, ani jednego słowa, które nie pasuje, które nie powinno się znaleść. Wszystko się zgadza. No i trochę przykro… jak zawsze u Tochmana

„Po co ty to czytasz? Przecież oni to wszystko zmyślają” – powiedział mi kiedyś z ironią na twarzy kolega, gdy zobaczył, jak trzymam pod pachą Gazetę Wyborczą, a w niej dodatek z reportażami. Kolega jest prawicowy. Ja nigdy nie byłem ani prawicowy, ani lewicowy w tym polskim, gnuśnym sensie tego podziału. Czytałem te reportaże, bo było to zwyczajnie dobre dziennikarstwo. Wyborcza zawsze miała najlepszą ławkę w tej branży. Najpierw się na kolegę zdenerwowałem. A potem zacząłem się zastanawiać, czy mi przeszkadza to ich starozakonne zmyślanie. I doszedłem do wniosku, że w ogóle nie przeszkadza. Agnieszka Wójcińska rozmawia w tej książce z kilkunastoma polskim reportażystami z Gazety Wyborczej właśnie o tym zmyślaniu. Okazuje się, że zmyślać to wcale nie jest łatwo. Reportaż nie jest fikcją, ale nie jest też dokumentem. Jest gdzieś pomiędzy. To balansowanie stanowi wyzwanie każdego reportażysty. Ale chyba jeszcze ważniejsza jest umiejętność opowiadania o emocjach. Napisać „Dzisiaj w Gazie zginęło 90 palestyńskich cywilów” jest dość prosto. Spróbuj jednak wyrazić na papierze całe to emocjonalne gówno, cały ten ogrom indywidualnych cierpień, całą tę złość, które się za tym kryją. Spróbuj i pamiętaj, że pisząc o tym, bierzesz cząstkę tego gówna na siebie i że niełatwo będzie ją potem z siebie zmyć. Spróbuj. Ja nie potrafię. https://radekoryszczyszyn.wordpress.com/2024/05/06/nie-przeszkadza-mi-to-zmyslanie/

Zbiór reportaży pisanych ponad 15-20 lat temu. Niby inna rzeczywistość, a jednak tyle wspólnych problemów. Zmiany, zmiany i aż żal myśleć, że ich skutki bywają zupełnie inne niż zakładano. Choć wyłaniający się obraz nie należy do optymistycznych, to warto przeczytać ten zbiór ze względu na różnorodność podejmowanych problemów i warsztat pracy Autora.

Rewelacja! Niby reportaż, niby literatura faktu - a po lekturze czuję ukontentowana również literacko. I to tak, że mimo wrodzonego skąpstwa "Bukareszt..." w końcu kupiłam, po tym, jak dwa razy wypożyczyłam z biblioteki. To jedna z książek, do których będę wracać. Już sam język jest dużym plusem. Rejmer pisze tak plastycznie, że oddycha się tym samym powietrzem, co ona sama i bohaterowie jej opowieści, które są raz tragiczne, raz komiczne, a często i takie, i takie jednocześnie - jak to w Rumunii. W głowie na wieki pozostanie mi "Siekiera i postęp" (ot, sielska scenka z życia komisji kolektywizacyjnej) i cierpienia więźniów poddanych w Pitești eksperymentowi pozbawiającemu ludzi człowieczeństwa. Niektóre teksty są moim zdaniem nieco słabsze, ale, na brodę Decebala, one też trzymają fason. A te najlepsze postawiły poprzeczkę bardzo wysoko. Każdy rozdział to zamknięta całość, jak fragment szkła w przykurzonym witrażu, otoczony ołowianą ramką. Te odpryski tworzą jednak razem fascynujący obraz Bukaresztu i Rumunów. Nie mogę się doczekać, by pojechać do Rumunii i stworzyć w głowie własny "witraż", już z własnych doświadczeń.

Wielostronne ujęcie, jakże trudnego, tematu daje czytelnikowi możliwość wyrobienia sobie opinii na temat relacji pomiędzy Arabami a Żydami, opinii nowego pokolenia Izraelczyków na przeszłość i teraźniejszość. Wszystko to daje smutny asumpt, że w tamtej część świat pokój nie zapanuje nigdy.

„Schodów się nie pali” Wojciecha Tochmana to zbiór starszych reportaży i właśnie to sprawiło, że czytało mi się go tak dobrze. Wiele historii przypomniało mi wydarzenia sprzed kilkudziesięciu lat — sprawy dziś już zapomniane, a kiedyś poruszające całą Polskę. Jest w tej książce klimat kapsuły czasu. Nie wszystkie teksty są równie mocne — kilka wydało mi się słabszych — ale całościowo widać klasę autora. Tochman potrafi pisać bez taniej sensacji, z ogromną wrażliwością na ludzi i ich dramaty. To świetny dowód na to, że dobry reportaż się nie starzeje. Nawet po latach działa, porusza i przypomina, dlaczego Tochman jest jednym z najlepszych w swoim fachu.

Jako geografka z wykształcenia, mam jako tako pojęcie o świecie. Mimo to, musiałam się mocno wytężać, żeby przebrnąć przez kwestie polityki zawarte w książce. Cóż, autor jest znawcą dziedziny (ja mam zdecydowanie wiedzę bardziej przekrojową), nie zarzucam mu więc tego, że podał tyle politycznych kontekstów i odniesień. Wszak dzięki temu, można też lepiej zrozumieć dlaczego region ten tak specyficznie funkcjonuje. Wiedza autora na temat jest wręcz imponująca, natomiast nie czytało się tych fragmentów łatwo. Perełkami są za to kwestie dotyczące społeczeństw Kaukazu. Za te opisy daję 8!

Książka nierówna, ale warta przeczytania. Rozdziały wcieleniowe znacznie ciekawsze niż pisane o kimś innym. Szacunek wzbudza zaglądanie pod podszewkę bogatego społeczeństwa. Natomiast przebieranie się za Somalijczyka wzbudza mieszane uczucia, w końcu nie brak wiarygodnych relacji z pierwszej ręki.