Mattino e sera

Powieść "Poranek i wieczór" (Morgon og kveld) Jona Fossego, wprowadza czytelnika w paradoksalną atmosferę zmierzchu o poranku, w klimat rodzącego się śmiertelnika, który przemierzy tę samą drogę, jaką przeszedł jego dziadek i ojciec trudniący się połowem ryb. Przejdzie przez świat nadając ciężar przedmiotom, którymi będzie się posługiwał. Nada im wartość. Obdarzy duszą wysłużony rower z przebitą dętką, wiszące na ścianie grabie i łopaty. A gdy umiera o poranku „wszystkie jego narzędzia są na swoim miejscu, prawie wszystkie stare i zadbane […] i myśli, że wszystko jest tak, jak powinno być, a jednocześnie jakby wszystko było inne, wszystkie te rzeczy są zwykłymi przedmiotami, a mimo to, jakby nabyły jakąś swoją godność […], jakby miały większą wagę niż ich rzeczywisty ciężar i jednocześnie były pozbawione ciężaru, myśli Johannes”.

Rzeczy, które widzi umierający bohater powieści są "cięższe niż zwykle", bo obciążone swoją długą historią, ale są też "lżejsze niż były kiedyś", wznoszą się ponad ziemię.

Język Fossego jest pełen paradoksów. Przeciwieństwa współistnieją tworząc tajemniczą całość. Podobnie jak w Septologii "świetlista ciemność", tak tutaj „lekka ciężkość” opisuje coś nieuchwytnego, wymykającego się ludzkiej logice. Wydaje się, że ta „lekka ciężkość” odnosi się do wagi jaką przywiązujemy za życia do różnych przedmiotów i codziennych zajęć nadając im ciężar, uzasadniając ich istnienie. W ten sposób czynimy je lekkimi, pełnymi ducha i wspomnień. Odrywają się one od nieprzyjaznej nam ziemi i stają się częścią naszej historii, częścią naszego życia?