Shogun. Tom I

Powieścią „Shogun”, a właściwie twórczością Jamesa Clavella, zainteresowałam się poprzez zrealizowany przez Disney serial stanowiący świetną adaptację tytułu. Piękne stroje oraz scenografie, a także całkiem niezła gra aktorska sprawiły, że sięgnęłam po materiał źródłowy i muszę przyznać, że serial stanowi całkiem niezłe odwzorowanie powieści, dodając wartości właśnie w wymiarze pokazania przedstawionego w książce świata.

Jest to powieść ukazująca realia XVII-wiecznej Japonii ewangelizowanej przez dwie wrogie sobie frakcje chrześcijan. W tle narasta konflikt polityczny związany z sukcesją szogunatu (najwyższa pozycja wojskowa, stojąca nawet ponad władzą cesarską).
Główny bohater, Anglik, którego moralność możemy postawić w szarej strefie, sympatyzuje z oczywistych powodów z protestantami i opiera się jakiejkolwiek możliwości współpracy z Portugalczykami. W związku z jego zaawansowaną wiedzą nawigatorską oraz znajomością nowoczesnej broni staje się cennym narzędziem jednego z daimyō (pan feudalny),który zarzeka się, że jego celem nie jest przejęcie władzy.

To tak w skrócie o fabule. Co do samej powieści nie mam zbyt wielu zastrzeżeń. Podobała mi się droga przebyta przez bohatera w kierunku poznawania obyczajów i języka japońskiego, która wyjątkowo udała się autorowi. Muszę jednak przyznać, że problematyczni w powieściach Clavella są bohaterowie. Kierujący się własnymi interesami, nie wzbudzają zbytniej sympatii, w związku z czym czytelnik może obojętnie przejść obok spotykających ich tragedii. Problem miałam także z zakończeniem. Podobnie jak w „Królu szczurów”, jest ono niemal urywane i nie prowadzi do żadnego konkretnego wniosku. Zupełnie jakby opowieść nie kończyła się w tym miejscu, ale po prostu zamykała narrację w najbardziej do tego dogodnym momencie, pozostawiając bohatera z mało sprzyjającymi perspektywami.
Ogólnie powieść tę mogę polecić, przestrzegam jednak, że jest to raczej obszerna książka; tak jak jednym spodoba się od samego początku, tak drugim już po pierwszym rozdziale wyda się zapowiedzią straconego czasu.

Powieścią „Shogun”, a właściwie twórczością Jamesa Clavella, zainteresowałam się poprzez zrealizowany przez Disney serial stanowiący świetną adaptację tytułu. Piękne stroje oraz scenografie, a także całkiem niezła gra aktorska sprawiły, że sięgnęłam po materiał źródłowy i muszę przyznać, że serial stanowi całkiem niezłe odwzorowanie powieści, dodając wartości właśnie w...

Zacząłem od serialu na Disney+. Nigdy nie byłem fanem ani dawnych czasów, ani Japonii. Ta fabuła mnie pochłonęła. Wypożyczyłem książkę, która pomimo tego, że jest bardzo obszerna, to nie aż tak bardzo różni się od serialu. Tzn. jest sporo wątków innych lub zmienionych ale całokształt w miarę został zachowany. Przynajmniej nie na tyle, żebym żałował, że oglądałem to jeszcze za pomocą ekranu. Polecam serial i książkę, jednak chyba z zachowaniem takiej kolejności jak moja. Fajnie było mieć obraz głównych postaci i nie kreować własnego w głowie. Bardzo polecam, z pewnością przeczytam pozostałe pozycje.

Zacząłem od serialu na Disney+. Nigdy nie byłem fanem ani dawnych czasów, ani Japonii. Ta fabuła mnie pochłonęła. Wypożyczyłem książkę, która pomimo tego, że jest bardzo obszerna, to nie aż tak bardzo różni się od serialu. Tzn. jest sporo wątków innych lub zmienionych ale całokształt w miarę został zachowany. Przynajmniej nie na tyle, żebym żałował, że oglądałem to jeszcze...

Wybitna pozycja. Sięgać bez zastanowienia. Warto.

Wybitna pozycja. Sięgać bez zastanowienia. Warto.

Do wybitnej brakuje lepszego zakończenia. Jednak cała reszta rewelacyjna! Główny bohater - mua. Pokazanie Japonii i jej kultury, a w szczególności, różnic kulturowych z „naszym” światem - wybitne.

Do wybitnej brakuje lepszego zakończenia. Jednak cała reszta rewelacyjna! Główny bohater - mua. Pokazanie Japonii i jej kultury, a w szczególności, różnic kulturowych z „naszym” światem - wybitne.

Do około 700 strony mocne 9.5/10. To było dla mnie coś wielkiego, niespodziewanego i pięknego, żyłem światem XVI/XVII wiecznej Japonii, wciągnąłem się niesamowicie. Od seppuku do cha. Świat jest bogaty. Niestety jest jeden duży minus to punkt kulminacyjny, który dla mnie był niesatysfakcjonujący.

Do około 700 strony mocne 9.5/10. To było dla mnie coś wielkiego, niespodziewanego i pięknego, żyłem światem XVI/XVII wiecznej Japonii, wciągnąłem się niesamowicie. Od seppuku do cha. Świat jest bogaty. Niestety jest jeden duży minus to punkt kulminacyjny, który dla mnie był niesatysfakcjonujący.

To jest świetne.

To jest świetne.

Wspaniale się czytało, książka bardzo wciągająca, opowiadająca o ciekawych czasach i wspaniale oddająca realia epoki i miejsca.

Wspaniale się czytało, książka bardzo wciągająca, opowiadająca o ciekawych czasach i wspaniale oddająca realia epoki i miejsca.

Imponujące! - gdybyż chcieć recenzować jednym słowem! I myślę tu łącznie o rozmachu z jakim rozpisano znaną nam już z popkultury historię, o researchu i własnym azjatyckim doświadczeniu Pisarza, poprzedzającymi narodziny powieści oraz o czasie w jakim dzieło powstało i wszelkich trudnościach związanych ze zdobywaniem wówczas informacji - w erze głęboko przedcyfrowej. Imponująca praca zrodziła imponujące dzieło!

Nie byłoby książkowej wyprawy pięciu okrętów holenderskich na Wschód, a później pobytu w Japonii Johna Blackthorne’a, gdyby nie czterdziestoletnia już wówczas wojna (półmetek Wojny Osiemdziesięcioletniej) Niderlandów wyzwalających się spod jarzma hiszpańskiego panowania i gdyby nie jawne opowiedzenie się Anglii po holenderskiej stronie tej rywalizacji. No i wezwanie, by świat od Hiszpanów i Portugalczyków wyzwolić i ocalić…

Moc książki stanowi doskonale zarysowane zderzenie dwóch kultur odmiennych jak dwa światy: japońskiej i europejskiej i to na stulecia przed nowoczesnością. A sama Japonia jest ledwo jedno pokolenie po rewolucji społeczno-kastowej Taiko (historycznie: Toyotomi Hideyoshi),który zamurował system społeczny, odcinając zupełnie chłopów od możliwości walki i awansu społecznego do kasty rycerskiej (co ciekawe - to jego własna droga do najwyższych militarnych zaszczytów). Zresztą cała książka dość mocno bazuje na wydarzeniach historycznych okresu poprzedzającego ustanowienie siogunatu, a w postaci Yoshi Toranagi nie sposób nie dopatrzyć się historycznego Ieyasu Tokugawy.

I właśnie jest John Blackthorne osobą właściwą we właściwym miejscu. Jak na swą epokę wykształcony (szkutnik i nawigator zarazem to w marynarskim świecie nie byle kto!) a do tego z natury inteligentny i dość już - również jak na epokę - zasobny w życiowe doświadczenie. Wyróżnia się na tle marynarskiej tłuszczy i dlatego to jemu właśnie dane będzie z zadziwieniem poznawać obcą i tak odmienną kulturę. Ta różnica światów, to to, co z dzisiejszego naszego zadziwiania się różnorodnościami jednak niepoznawalne, jakoś nie do zrozumienia. Ale i Japończycy (jak owa słynna otchłań) przyglądają się Anglikowi na nich spoglądającemu; nie bez powodu jeden z członków Rady Regencyjnej - Toranaga - z jakąś właściwą mu kulturowo powściągliwą fascynacją bierze go pod swe skrzydła, nieco - zdaje się - nagina się doń (do barbarzyńcy) kulturowo i wykorzystuje jego wiedzę i umiejętności do uzyskania własnych korzyści. Sam Blackthorne nie wziął się z głowy pisarza; jego historia jest luźno inspirowana faktycznym wydarzeniem: oto w 1596 roku u japońskich wybrzeży rozbił się hiszpański statek „San Felipe” i jego (hiszpański) pilot stał się pierwowzorem postaci książkowej.

Dziś świat skurczył się niepomiernie. Tak w zakresie geografii jak i różnic kulturowych. Tu zaś mówimy o czasach, gdy mapy pełne były jeszcze białych plam, dobry pilot (i jego notes!) były na wagę złota, a ten, kto pierwszy poda sposób na określenie długości geograficznej ma zostać ozłocony przez swego monarchę na pokolenia. I o te wszystkie panowania, o moc płynącą z tych potencjalnych zdobyczy i odkryć również toczy się rywalizacja europejskich potęg morskich… Ówczesne spotkanie kultur dorównuje zaś klasą tym dziś nam prezentowanym przez dzieła SF o kontakcie z pozaziemskimi Obcymi…

Wspaniale ukazano w powieści jedno, to mianowicie, jak dokonuje się przemiana w głównych bohaterach, uważających się pierwotnie wzajem za barbarzyńców, później zaś czerpiących z tej kulturowej wzajemnej odmienności coś dla siebie ważnego i nawet zaczynających się wzajem szanować czy wręcz podziwiać. I kto ostatecznie okazuje się barbarzyńcą i powieściowym szwarccharakterem? Jakoś tak wychodzi, że kościółkowi, bo to jezuici mają tu dość czarny PR. Niby nieco próbują nawracać, niby ostrożnie (akurat na tym rynku, bo już nie w Ameryce Łacińskiej) mieszać się w lokalną politykę, ale tak naprawdę ich gra toczy się o jedno tylko - o nieustające pomnażanie własnego bogactwa i własnych zysków. W dążeniu do celów nie zawahają się, by oszukiwać najpotężniejszych daimio Japonii, choć doskonale zdają sobie sprawę, że to nie “dzikusy z dżungli bez kultury”, jak jacyś Aztekowie. Ach, no i oczywiście niektórzy z nich też “poduszkują” z chłopcami…

Książka lepsza o wiele od wspaniałych przecież jej ekranizacji (czy to historycznej już z Richardem Chamberlainem, czy współczesnej z Cosmo Jarvisem). Tu dopiero udaje się lepiej zarysować historyczno-polityczne tło powieściowych wydarzeń, tu dostajemy całą smakowitość opisów żeglarskiego, szkutniczego i wojskowego wykształcenia XVI-wiecznego europejskiego człowieka oświeconego (oraz - w odmiennej już kulturze - artysty-wojownika i człowieka honoru).

Imponuje jeszcze i to, że powieść pisana z niezwykłym wręcz rozmachem (i to właśnie w czasach, gdy nie powstawały setki nowych powieści rocznie) - sama jedna wystarczyłaby, by swego Autora unieśmiertelnić.

I jeszcze jedno zadziwienie: książka świetnie opisująca świat XVI wieku i doskonale przetłumaczona (Małgorzata i Andrzej Grabowscy) nic się nie zestarzała, mimo, że starsza ode mnie, bowiem pierwsze jej wydanie datuje się na 1975 rok.

Jak ktoś lubi przygodówki podane z iście epickim rozmachem, z szeroko malowanym tłem historycznym i obyczajowym, a jeszcze wciąż tchnące egzotyką i duchem Orientu, to to jest ta książka! Nie wiem, jak innym czytelnikom na przestrzeni dziesięcioleci, ale mi - najpierw poprzez serial, teraz zaś i książkę - umeblował Clavell już w dzieciństwie pokój z napisem “japońskość”...

Albo dla kogoś, kto - jak ja - potrzebuje towarzysza i audio-motywacji w najtrudniejszym okresie przygotowań do maratonu, to też polecam na zimowe budowanie bazy, a potem na ten najtrudniejszy okres treningowy…

Oceniam najwyżej jak można, w pełni i zdając sobie sprawę - i ostrzegając też niniejszym kolejnych potencjalnych czytelników - że to jednak książka z kategorii popularno-przygodowych. Tyle, że mistrzowska w swym gatunku…

Imponujące! - gdybyż chcieć recenzować jednym słowem! I myślę tu łącznie o rozmachu z jakim rozpisano znaną nam już z popkultury historię, o researchu i własnym azjatyckim doświadczeniu Pisarza, poprzedzającymi narodziny powieści oraz o czasie w jakim dzieło powstało i wszelkich trudnościach związanych ze zdobywaniem wówczas informacji - w erze głęboko przedcyfrowej....

Zadziwiające, jak ludzie o odmiennym pochodzeniu i kulturowości pogardzają sobą nawzajem. To mnie zastanawiało podczas lektury. Niesamowita powieść. Powróciłam do niej po latach i wrażenie jest jeszcze mocniejsze. A Toranaga to najwyższej klasy socjotechnik

Zadziwiające, jak ludzie o odmiennym pochodzeniu i kulturowości pogardzają sobą nawzajem. To mnie zastanawiało podczas lektury. Niesamowita powieść. Powróciłam do niej po latach i wrażenie jest jeszcze mocniejsze. A Toranaga to najwyższej klasy socjotechnik

DNF. Nie dałam rady. Treść jest dla mnie zbyt obrzydliwa i odpychająca.

DNF. Nie dałam rady. Treść jest dla mnie zbyt obrzydliwa i odpychająca.