Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla

Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że na rynku jest sporo publikacji szeroko traktujących o procesie instalacji władzy komunistycznej w Polsce po II wojnie światowej. Wszystkie te opracowania pisane są jednak z polskiej perspektywy. Oczywiście ich autorzy szeroko przedstawiają stanowisko Stalina w sprawie Polski – bez tego pisanie bowiem o początkach PRL-u jest po prostu niemożliwe. Mając to wszystko na uwadze tym bardziej byłem ciekaw najnowszej książki prof. Nikołaja Iwanowa pod tytułem: „Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla”. Myślę, że osoby autora nie trzeba specjalnie przedstawiać. To uznany historyk, autor wielu dobrze przyjętych książek na czele z „Zapominanym ludobójstwem. Polacy w państwie Stalina. Operacja polska 1937-1938”. Już we wstępie Iwanow kilkukrotnie przywołuje postać prof. Krystyny Kersten i jej fundamentalne dzieło „Narodziny systemu władzy. Polska 1943-1948”. Przyznaje, że mimo upływu kilkudziesięciu lat od jego napisania, pozostaje ono niejako „utworem kanonicznym”, do którego odwołują się wszyscy historycy piszący o komunizacji Polski.
Nikołaj Iwanow zdradza również cele, jakie sobie postawił pisząc książkę. Jego ambicją jest danie czytelnikowi odpowiedzi na pytania: „Na czym Stalin opierał swą koncepcję sowietyzacji Polski? Czym jego plan komunizacji najbliższego sąsiada różnił się od tradycyjnych metod bolszewickich wykorzystanych w Związku Sowieckim? Gdzie przebiegają granice samodzielności komunistów polskich?” Zastanawia się także nad tym, na ile powstałe po wojnie państwo można nazwać „polskim”? Czy historyk sprostał temu zadaniu?
Sama książka jest podzielona na cztery części. Autor skupia się na wydarzeniach z lat 1943-1949. To właśnie bowiem w tym okresie – jego zdaniem – dokonał się pierwszy i najważniejszy etap „komunizacji kraju nad Wisłą”.
Iwanow wychodzi od sytuacji polskich komunistów podczas II wojny. Po likwidacji KPP przez Stalina, środowisko to było całkowicie zmarginalizowane. Sam Stalin – nie wiedząc jeszcze jak potoczą się losy wojny – po prostu ich nie potrzebował. Nie zajmował się „kwestią polską”, albowiem wierzył w absolutną trwałość paktu Ribbentrop-Mołotow. Sytuacja uległa diametralnej zmianie po agresji Hitlera na ZSRR. Stalin zaczął dostrzegać, że komuniści polscy mogą być mu potrzebni. Proces ten przebiegał jednak bardzo powoli, a dynamiki nabrał dopiero po zwycięstwie pod Stalingradem. Autor bardzo często podkreśla, że Stalin nie miał jednak zaufania do komunistów krajowych. W związku z tym dużą rolę zaczęła odgrywać Wanda Wasilewska. Dyktator był nią zafascynowany, wysoko cenił jej utwory literackie. Dlatego też, obok wdowy po osławionym Feliksie Dzierżyńskim, była dla niego głównym doradcą w „kwestii polskiej”.
Bardzo ciekawie brzmi teza, że likwidacja KPP i tzw. „operacja polska” przyniosła wymierną korzyść Moskwie. Polscy komuniści, wiedząc do czego zdolny jest Stalin mieli być mu jeszcze bardziej ulegli. Zdaniem autora, Stalin cierpiał na swoisty „kompleks Polski”, którego źródło tkwiło w przegranej wojnie 1920 roku. Stale też cechowała go nieufność do polskich „towarzyszy”. To dlatego Iwanow z pewnym uznaniem pisze o utworzeniu przez Gomułkę KRN – decyzji całkowicie nieuzgodnionej z Moskwą. Był to swoisty ewenement, jak bowiem możemy przeczytać w książce, komuniści ze strachu przed Moskwą nie podejmowali żadnych samodzielnych działań. Na tym tle decyzja towarzysza Wiesława to swoisty akt odwagi. Z drugiej strony, liczne donosy na Gomułkę do Moskwy (zwłaszcza ze strony Bieruta) miały być pomocą przy późniejszym jego usunięciu z partii.
Niewątpliwą zaletą publikacji jest obfite korzystanie ze źródeł. Autor cytuje artykuły z sowieckiej prasy, przytacza komunikaty partyjne i stenogramy z różnych spotkań.
Dużo miejsca poświęca Katyniowi, określając go „głównym czynnikiem decyzji Stalina w sprawach polskich”. Szeroko traktuje o powstaniu warszawskim. Stawia tezę, że był to swoisty „kamień milowy” do sowietyzacji naszego kraju. Po Katyniu był to kolejny etap eksterminacji polskiej elity niepodległościowej. Dla Moskwy tym cenniejszy, że dokonany obcymi rękami. Możemy przeczytać o perfidnej grze, jaką Kreml prowadził w sprawie powstania. Nikołaj Iwanow dowodzi bowiem, że Armia Czerwona miała zdobyć Warszawę już 6 sierpnia. Plany te zostały zmienione właśnie na wieść o zrywie polskiej stolicy.
„Komunizm po polsku” udowadnia kłamstwa sowieckiej propagandy i cynizm charakteryzujący Kreml w sprawie Polski. To właśnie kłamstwami i nachalną propagandą posługiwała się Moskwa i polscy komuniści. Do zdobycia władzy wykorzystali siłę Armii Czerwonej i poparcie Stalina. Sfałszowane referendum ludowe i wybory – przy walnej pomocy radzieckich „doradców” – były tylko usankcjonowaniem stanu faktycznego.
Reasumując, „Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla” to bardzo ciekawa książka traktująca o procesie sowietyzacji naszego kraju. Nikołaj Iwanow umiejętnie podchodzi do zagadnienia. Ze znawstwem opisuje kolejne etapy komunizacji Polski. Obnaża cynizm i kłamstwa Moskwy. Pokazuje, że polscy komuniści – nie mając realnych wpływów w kraju – zdobycie władzy zawdzięczają tylko woli Stalina.
Porównując polski komunizm z innymi reżymami stwierdza, że „zależność polskich komunistów od Moskwy była prawdopodobnie największa w porównaniu z innymi partiami komunistycznymi budującymi u siebie pod dyktando kremla system totalitarny”. Nie wacha się stwierdzić wreszcie, że „przekonania komunistyczne wyraźnie dominowały w świadomości liderów PRL, ich polskość miała znaczenie drugorzędne”.
Ta lektura jest naprawdę godna uwagi.

Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że na rynku jest sporo publikacji szeroko traktujących o procesie instalacji władzy komunistycznej w Polsce po II wojnie światowej. Wszystkie te opracowania pisane są jednak z polskiej perspektywy. Oczywiście ich autorzy szeroko przedstawiają stanowisko Stalina w sprawie Polski – bez tego pisanie bowiem o początkach PRL-u jest po...

Znakomite studium rozwoju i utrwalania ustroju komunistycznego na ziemiach polskich.
Tylko pytanie: czy w ówczesnych uwarunkowaniach geopolitycznych mieliśmy szansę na jakiekolwiek inne alternatywy? W miejsce polskich komunistów dostalibyśmy zarządców ze Wschodu. Polska została już wcześniej sprzedana Stalinowi w Teheranie i Jałcie.

Znakomite studium rozwoju i utrwalania ustroju komunistycznego na ziemiach polskich.
Tylko pytanie: czy w ówczesnych uwarunkowaniach geopolitycznych mieliśmy szansę na jakiekolwiek inne alternatywy? W miejsce polskich komunistów dostalibyśmy zarządców ze Wschodu. Polska została już wcześniej sprzedana Stalinowi w Teheranie i Jałcie.

Książka napisana przez rosyjskiego historyka pracującego i mieszkającego od lat w Polsce. Związany m.in. z Uniwersytetem Opolskim oraz z Uniwersytetem Warszawskim. W swojej książce prezentuje przez pryzmat Kremlu genezę komunizmu w Polsce, którego proces zaczął się mniej więcej w roku 1943, kiedy już wiadomo, że hitlerowskie Niemcy tracą na sile, szczególnie po Bitwie Stalingradzkiej. Wtedy to Józef Stalin dostrzegł szansę na przejęcie wpływów w Polsce.



Książka przedstawia starania Józefa Stalina o to by Polska trafiła w jego strefę wpływów, szczególnie widać to na konferencjach Wielkiej Trójki, czyli USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR. To właśnie na nich przywódca ZSRR powoli przekonuje swoich sojuszników do swoich racji, a z każdym kolejnym spotkaniem zdobywa coraz większą przychylność swoich sojuszników. Poza oficjalnymi spotkaniami Stalin uruchamia wiele innych sposobów na "przywłaszczenie" Polski dla siebie. Agenci wywiadu, NKWD, ludzie od propagandy i inni zaczynają ciężkie boje o to by wesprzeć plany przywódcy ZSRR. Autor wymienia i innych ludzi, którzy dążą do tego by Józef Stalin miał wielkie wpływy na terenie Europy Środkowowschodniej. Do tej grupy można zaliczyć oczywiście polskich komunistów, którzy z wielką chęcią widzieliby Polskę pod rządami Radzieckiej Rosji i jej przywódcy. Opisana jest też społeczność Żydowska, która po doświadczeniach II wojny światowej próbuje na nowa znaleźć się w powojennej rzeczywistości na terenach polskich. Autor ukazuje również bezsilność polskiej władzy, szczególnie Rządu w Londynie i jego prób negocjacji z Aliantami. Widać to szczególnie na rozmowach Stanisława Mikołajczyka (który łudzi się, że wszystko można uzyskać drogą dyplomacji) z Józefem Stalinem. Ukazane są również pierwsze lata po drugiej wojnie światowej, gdzie władza komunistyczna za wszelką cenę próbuje zdominować życie polityczne, gospodarcze i społeczne Polski. Ludzie ZSRR nie cofnęli się przed niczym by przeważyć szalę zwycięstwa na swoja korzyść poprzez fałszowanie wyborów w 1947 r., procesy pokazowe ludzi władz polskich i żołnierzy Armii Krajowej, którzy często byli oskarżani o współpracę z hitlerowcami, itp.



Książka Nikołaja Iwanowa utrwala wiedzę na temat procesu komunizacji Polski, poprzez nowe twierdzenia i tezy, których jest jednak mało. Opisane wydarzenia często są ułożone niechronologicznie przez co można mieć wrażenie, że czyta się wciąż to samo. Z jednej strony przypomnienie niektórych faktów jest dobrą podwaliną do kolejnych nowych informacji, jednak wciąż powtarzane, nawet jeśli są ujęte w inny sposób, powodują, że czasami książka jest nudna. Dopiero w drugiej części, kiedy to autor omawia już czas po wielkiej wojnie, mamy czytelnicze ożywienie, ponieważ nie ma już takich powtórzeń, a częściej są nowe informacje bez zbędnych wiadomości o tym co było wcześniej. Aczkolwiek nie są to jakieś nowe fakty, o których wcześniej czytelnik by nie wiedział. Książka Nikołaja Iwanowa ukazuje przede wszystkim jak wiele wysiłku i starań włożył Józef Stalin w to, by Polska była pod wpływem ZSRR i komunistów, gdzie życie ludzkie nie liczyło się gdy w grę wchodziły władza i polityka. Autor książki w sumie niczym nie zaskakuje w swojej książce jednak informacje i fakty zawarte w niej są w sposób przystępny, co sprawia, że chce się czytać dalej. Można tu znaleźć wiele zdjęć osób związanych z ZSRR i komunizmem w Polsce jak i Polaków walczących przeciwko wpływom radzieckim w czasie II wojny światowej i w pierwszych latach powojennych.

Książka napisana przez rosyjskiego historyka pracującego i mieszkającego od lat w Polsce. Związany m.in. z Uniwersytetem Opolskim oraz z Uniwersytetem Warszawskim. W swojej książce prezentuje przez pryzmat Kremlu genezę komunizmu w Polsce, którego proces zaczął się mniej więcej w roku 1943, kiedy już wiadomo, że hitlerowskie Niemcy tracą na sile, szczególnie po Bitwie...

Opracowanie ukazujące nam historię narzucania Polsce władzy ludowej z perspektywy Kremla.
Mamy tutaj działania polityczne jak i działania sowieckich służb specjalnych, bezsilność rządu londyńskiego itp. Ogólnie nie ze wszystkimi teoriami autora można się zgadzać, ale czyta się bardzo szybko i z zaciekawieniem.
Błędem autora jest również to, że niekiedy się "powtarza".

Opracowanie ukazujące nam historię narzucania Polsce władzy ludowej z perspektywy Kremla.
Mamy tutaj działania polityczne jak i działania sowieckich służb specjalnych, bezsilność rządu londyńskiego itp. Ogólnie nie ze wszystkimi teoriami autora można się zgadzać, ale czyta się bardzo szybko i z zaciekawieniem.
Błędem autora jest również to, że niekiedy się...

Wciąga.

Wciąga.

Historia komunizacji Polski z perspektywy Związku Radzieckiego autorstwa rosyjskiego historyka od lat mieszkającego i związanego z Polską. Ramy chronologiczne książki wyznaczają zawarcie paktu Ribbentrop-Mołotow i ugruntowanie stalinizmu w Polsce. Niewątpliwie książka zgrabnie i przystępnie napisana,bardzo przyjemnie się ją czyta. Z początku intrygująca i wykazująca się nietypowym, nieszablonowym spojrzeniem odmiennym od standardowego. Przykładem są choćby rozważania czy pozostanie armii Andersa w Związku Radzieckim nie stanowiłoby ostatniej szansy na odstąpienie Stalina od komunizacji Polski i poprzestaniu na jej finlandyzacji. Później jednak im dalej w książkę tym bardziej narastało u mnie rozczarowanie. Książka trzyma się już bowiem utartych schematów i człowiek nieco zorientowany w temacie nie dowie się wiele nowego. Pozostaje refleksja, że pewnie póki nie zostaną otwarte rosyjskie archiwa niewiele się w tej materii zmieni...

Historia komunizacji Polski z perspektywy Związku Radzieckiego autorstwa rosyjskiego historyka od lat mieszkającego i związanego z Polską. Ramy chronologiczne książki wyznaczają zawarcie paktu Ribbentrop-Mołotow i ugruntowanie stalinizmu w Polsce. Niewątpliwie książka zgrabnie i przystępnie napisana,bardzo przyjemnie się ją czyta. Z początku intrygująca i wykazująca się...

Fascynujące i przystępnie napisane opracowanie. Książka godna polecenia każdemu, kto jest ciekaw i pragnie zgłębić jak wyglądała polityka ZSRR wobec polski ukryta pod płaszczem propagandy i zakłamywania historii. Operacja wprowadzania komunizmu w Polsce była działaniem na tyle skomplikowanym i wielkim w swoich rozmiarach, że warto poświęcić jej uwagę.

Fascynujące i przystępnie napisane opracowanie. Książka godna polecenia każdemu, kto jest ciekaw i pragnie zgłębić jak wyglądała polityka ZSRR wobec polski ukryta pod płaszczem propagandy i zakłamywania historii. Operacja wprowadzania komunizmu w Polsce była działaniem na tyle skomplikowanym i wielkim w swoich rozmiarach, że warto poświęcić jej uwagę.

Chociaż praca jest niezwykle obszerna to przeczytałem ją przysłowiowym jednym tchem. Iwanow w bardzo przystępny i ciekawy sposób opisał całą historię sowietyzacji Polski, która dla Związku Radzieckiego wiązała się nie tylko z koniecznością rozgrywania zachodnich polityków i polskiego rządu na uchodźstwie, ale także z mozolnym budowaniem posiadających choć cień wiarygodności struktur polskich komunistów (przed wojną i tak niewielkich, a dodatkowo zdziesiątkowanych przez stalinowską wielką czystkę) oraz dobraniem odpowiedniej taktyki dotarcia do zwykłych ludzi.

Widać przy tym wyraźnie, że sowiecki aparat korzystał z rozległej siatki agentów, informatorów i innych metod pozyskiwania informacji, dlatego zdawał sobie doskonale sprawę z niewielkiego wpływu podporządkowanych sobie komunistów w Polsce na życie społeczno-polityczne. Z tego powodu Stalin musiał wręcz rozstrzygać wiele wewnętrznych sporów w obozie obozu komunistycznego w naszym kraju, a także instruować PPR i PKWN w zakresie sposobów zaprowadzania nowych powojennych porządków.

Jeśli miałbym napisać cokolwiek negatywnego o tej książce, to na siłę można przyczepić się do niekiedy chaotycznej chronologii, czy też zbyt zdawkowych opisów niektórych wewnętrznych uwarunkowań w naszym kraju, ale akurat tym zagadnieniom poświęcono już sporo publikacji (na czele z najbardziej fachowym w tym temacie opracowaniem Krystyny Kersten) tak więc dociekliwi z pewnością znajdą rozwinięcie interesujących ich wątków.

Chociaż praca jest niezwykle obszerna to przeczytałem ją przysłowiowym jednym tchem. Iwanow w bardzo przystępny i ciekawy sposób opisał całą historię sowietyzacji Polski, która dla Związku Radzieckiego wiązała się nie tylko z koniecznością rozgrywania zachodnich polityków i polskiego rządu na uchodźstwie, ale także z mozolnym budowaniem posiadających choć cień wiarygodności...

Historyk rosyjski pracujący w naszym kraju przedstawia, z perspektywy sowieckiej, kulisy instalowania komunizmu w Polsce po II wojnie. Uderza olbrzymi stopień kontroli tego procesu przez Sowietów i Stalina osobiście, na przykład wyniki referendum z 1946r. zostały sfałszowane przez 'specjalistów' z NKWD. Mimo paru kontrowersyjnych tez to bardzo ciekawy przyczynek do genezy powstania PRLu.

Historyk rosyjski od wielu lat pracujący w Polsce przedstawia proces instalowania komunizmu w Polsce z perspektywy sowieckiej korzystając z częściowo dostępnych archiwów sowieckich. Bowiem polityka archiwalna Rosjan jest 'polityczna': publikuje się np. dokumenty „o wyzwoleniu Europy Centralnej spod jarzma 'faszyzmu niemieckiego' i o wielkiej ofiarności Armii Czerwonej, przy równoczesnym stanowczym zaprzeczaniu tezie o tzw. nowej okupacji sowieckiej.” Niemniej z istniejących dokumentów Iwanow stworzył interesującą opowieść.

Jeśli chodzi o historię Polski po wojnie, to nie dodaje Iwanow nic nowego do znanych faktów, natomiast sporo można znaleźć u niego nowych i ciekawych rzeczy nt. obecności sowieckiej w naszej ojczyźnie. Uderza szczegółowa ingerencja Sowietów i samego Stalina w proces przejmowania władzy w Polsce. To było wręcz ręczne kierowanie. I tak np. przed referendum w 1946r., którego pomysł osobiście zaaprobował Stalin, przyjechała z Sowietów silna ekipa 15 fałszerzy z NKWD. W czasie liczenie głosów owi ludzie „ na nowo przepisali 5994 protokoły wyborcze i podrobili ponad 40 tysięcy podpisów członków komisji wyborczych.” Nic więc dziwnego, że referendum zakończyło się wielkim zwycięstwem komunistów. W wyborach do sejmu w 1947r. sowieccy fałszerze nie byli potrzebni, wyuczyli naszych...

W książce są też inne ciekawe informacje, np. okazuje się, że spośród 17tys sowieckich żołnierzy „skierowanych do Wojska Polskiego w latach 1943–1945 poważna część pragnęła za wszelką cenę pozostać po wojnie w Polsce i nie wracać do państwa Stalina.” Nie jest do końca jasne, jak sobie Sowieci poradzili z tym problemem.

Stawia Iwanow w książce parę kontrowersyjnych tez. Oto np. uważa, że głównym czynnikiem kształtującym politykę Stalina w stosunku do Polski było ujawnienie przez Niemców zbrodni katyńskiej i wypieranie się sprawstwa przez Sowietów. Uważa autor wręcz, że gdyby nie Katyń, to Polska po wojnie mogłaby się cieszyć względną autonomią. Nie zgadzam się, zbrodnia katyńska nie była politycznie istotna, z chwilą gdy sowieckie czołgi stanęły na ziemi polskiej Stalin już wiedział, że w naszej ojczyźnie zainstaluje władzę wasalną, stałoby się tak z Katyniem czy bez Katynia.

Książka często jest przegadana, autor czasami się powtarza, a czasami wdaje się w militarne wyliczenia pułków czy batalionów, rzecz jest zatem nierówna. Niemniej to istotny przyczynek do genezy powstania PRLu.

Historyk rosyjski pracujący w naszym kraju przedstawia, z perspektywy sowieckiej, kulisy instalowania komunizmu w Polsce po II wojnie. Uderza olbrzymi stopień kontroli tego procesu przez Sowietów i Stalina osobiście, na przykład wyniki referendum z 1946r. zostały sfałszowane przez 'specjalistów' z NKWD. Mimo paru kontrowersyjnych tez to bardzo ciekawy przyczynek do genezy...

Książka generalnie jest dobra, ale nie dowiedziałem się chyba z niej niczego czego już wcześniej nie wiedziałem.
Jeśli ktoś jest zielony w tym temacie to jak najbardziej dzięki tej pozycji uzupełni wiedzę.

Książka generalnie jest dobra, ale nie dowiedziałem się chyba z niej niczego czego już wcześniej nie wiedziałem.
Jeśli ktoś jest zielony w tym temacie to jak najbardziej dzięki tej pozycji uzupełni wiedzę.