Taniec Nataszy. Z dziejów kultury rosyjskiej

Tendencyjna.

Tendencyjna.

Trudno zdefiniować książkę Orlando Figesa. Nie jest to jakaś synteza dziejów kultury rosyjskiej, lecz co delikatnie sugeruje podtytuł, zbiór pewnego rodzaju szkiców dotyczących dziewiętnastowiecznej i dwudziestowiecznej muzyki, literatury czy malarstwa.
Ta książka to pewnego rodzaju podróż, a na przewodników Figes wybrał wiele wspaniałych postaci jak Tołstoj, Majakowski, Strawiński, Achmatowa, Cwietajewa, Szostakowicz, ale też badacz często przedstawia szerszy kontekst historii Rosji, jak w rozdziale o dekabrystach, gdzie czytelnik pozna losy księcia Siergieja Wołkonskiego. O niektórych postaciach jest więcej (takie trochę przyczynki biograficzne),o innych mniej, wybór jest oczywiście subiektywny, mnie osobiście zaskoczył chociażby brak jakiejkolwiek wzmianki o Jesieninie.
To też pewnego rodzaju przewodnik po rosyjskiej sztuce. Ilość omówionych dzieł literackich, muzycznych czy obrazów jest naprawdę spora. I jednocześnie świetne jest to odsłanianie tajemnic przed czytelnikiem jak wątki autobiograficzne Tołstoja, jeśli chodzi o ślub opisany w "Annie Kareninie", no aż chciałoby się teraz niektóre powieści przeczytać jeszcze będąc bogatszym o pewną wiedzę.
Jest to też spojrzenie w skali makro, bo autor pokazuje jak sztuka i polityka potrafią przeplatać się ze sobą. Wspomniałem już o dekabrystach, ale Figes wspomina też o roku 1812 jako przełomowym dla Rosji, o sztuce za czasów Związku Radzieckiego, o przedstawicielach rosyjskiej kultury na emigracji. Mi się bardzo podobały wątki syberyjskie, ale również te związane z Kaukazem czy szerzej rzecz ujmując z orientalizmem w sztuce rosyjskiej. Nie brak też też spojrzeń na ludowość (fajny motyw inspiracji Kandinskiego regionem Komi),takich wątków jak życie chłopów czy posiadaczy ziemskich i ich wzajemne relacje. Figes w dużej mierze pokazuje też literacki obraz omawianych grup ludzi czy czynności - jeśli mowa o zesłańcach, nie może zabraknąć Dostojewskiego, jeśli o polowaniach, to odnosi się do twórczości Turgieniewa itp. Nie brak też różnego rodzaju omówienia niektórych bardziej szczegółowych gałęzi sztuki, przykładowo badacz krótko omawia początki kinematografii czy literaturę fantastycznonaukową.
Lubię kiedy książki są inspiracją i zachęcają do dalszych poszukiwań i zgłębiania danego tematu. Po lekturze "Europejczyków" Figesa sięgnąłem po Turgieniewa, tutaj mam już kilka pozycji Gogola czy Czechowa przygotowanych do lektury. Dla mnie to właśnie świadczy o sile danej pozycji, że staje się drogowskazem do dalszego odkrywania niezbadanych literackich rejonów.

Trudno zdefiniować książkę Orlando Figesa. Nie jest to jakaś synteza dziejów kultury rosyjskiej, lecz co delikatnie sugeruje podtytuł, zbiór pewnego rodzaju szkiców dotyczących dziewiętnastowiecznej i dwudziestowiecznej muzyki, literatury czy malarstwa.
Ta książka to pewnego rodzaju podróż, a na przewodników Figes wybrał wiele wspaniałych postaci jak Tołstoj, Majakowski,...

Ostatnio postanowiłam sięgać po książki z mojej półki „Chcę przeczytać”, i zachęcona opiniami – zdecydowałam się na „Taniec Nataszy. Z dziejów kultury rosyjskiej”. I nie zawiodłam się.
Ta książka to ogrom wiedzy, mnóstwo wiadomości na temat wielowiekowej kultury rosyjskiej. Jest tu poruszonych wiele tematów, różne aspekty życia Rosjan. Autor nawiązuje do dzieł znanych powieściopisarzy XIX i XX wieku, cytuje fragmenty powieści oraz wierszy, opisuje życie znanych kompozytorów, i ich stosunki z władzą panującą.
Jest przedstawiona historia ważnych miast rosyjskich, Moskwy i Petersburga, rozwój tych miast i zachodzące tam zmiany, można powiedzieć, że była pewna rywalizacja pomiędzy tymi metropoliami.
Obok tematu miast poruszony jest wątek wsi rosyjskiej i jej mieszkańców, chłop przedstawiony na dwa sposoby, jako dobroduszny, sprawiedliwy, z drugiej strony kłamliwy i chciwy.
Książka zawiera jeszcze wiele innych ciekawych tematów, cofa się aż do najazdu armii mongolskiej na Ruś w XIII w., kończy na życiu w Rosji sowieckiej. Lektura jest podzielona na rozdziały dotyczące danego tematu, posiada mapy i ilustracje, a na końcu książki Orlando Figes podaje źródła, z których korzystał pisząc swoje dzieło, z odnośnikiem do konkretnych rozdziałów.
„Taniec Nataszy” to książka, której trzeba trochę czasu poświęcić, ale na pewno warto.

Ostatnio postanowiłam sięgać po książki z mojej półki „Chcę przeczytać”, i zachęcona opiniami – zdecydowałam się na „Taniec Nataszy. Z dziejów kultury rosyjskiej”. I nie zawiodłam się.
Ta książka to ogrom wiedzy, mnóstwo wiadomości na temat wielowiekowej kultury rosyjskiej. Jest tu poruszonych wiele tematów, różne aspekty życia Rosjan. Autor nawiązuje do dzieł znanych...

Podtytuł książki brzmi „z dziejów kultury rosyjskiej”. I to zwiastuje prawdziwy temat książki, którym są rozważania na temat idei, które kształtowały kulturę rosyjską (i w pewnym stopniu radziecką) od początku XVIII do końca XX wieku, przy czym mowa tu o kulturze wysokiej, a nie popularnej, ludowej etc.
W żadnym wypadku nie jest to encyklopedyczne, naukowe, poradnikowe czy popularnonaukowe kompendium historii kultury rosyjskiej w tym okresie. Nie ma tu wyczerpujących katalogów twórców, ich dzieł, grup artystycznych i tym podobnych. Nazwiska, nazwy i tytuły pojawiają się gęsto, jest trochę ilustracji kolorowych w wkładkach i znacznie więcej, ale niezbyt dobrej jakości, czarno-białych w tekście.
W części książki autor wybrał sobie za przewodników rosyjskie arystokratyczne rodziny Szeremietiewów i Wołkońskich (krewnych Lwa Tołstoja i protoplastów Bołkońskich z „Wojny i pokoju”),czyli zastosował zabieg znany z jego innej książki, aczkolwiek na szczęście niekonsekwentnie.
Każdy z rozdziałów dotyczy jednej z idei nurtujących w dawnym okresie rosyjskich twórców i w każdym pojawia się trochę historii, głównie politycznej, rzadziej wojskowej i społecznej,co było niejako oczywiste, albowiem na początku sztuka rozwijała się dzięki mecenatowi państwa carów, a później w kontakcie z nim, nierzadko tragicznym (zesłania, uwięzienia). Gros tematów dotyczy XIX wieku, szczególnie drugiej połowy, kiedy to kultura wysoka Rosji osiągnęła szczyty poziomu i popularności, tak w literaturze (Tołstoj,Dostojewski, Turgieniew),jak i muzyce (Musorgski, Rimski-Korsakow, Czajkowski),a także malarstwie (Wasniecow, Wrubel, Riepin, pieredwyżnicy) i architekturze. Rozkwit teatru (Stanisławski, Meyerhold),baletu czy kina to już początek minionego stulecia.
I trzeba przyznać autorowi, że trafnie wybrał tematy dla czytelników i umiał odczytać ich znaczenie. Świetnie pokazał cezury – rok 1812, powstanie dekabrystów, 1861 (zniesienie poddaństwa chłopów i uwłaszczenie wspólnot wiejskich),rewolucje 1905 i 1917 roku oraz II wojna światowa. Jeśli można byłoby się do czegoś doczepić ze strony autora, to na pewno więcej i lepiej można byłoby napisać o emigracji oraz o życiu w ZSRR, ale nawet te nie tak dobre części trzymają poziom. Tylko spoiler „Zbrodni i kary” jest zbędny.
Natomiast żółta kartka należy się wydawcy (podwójnie) i tłumaczowi. Ten ostatni musiał wspomagać się tłumaczeniem mechanicznym, co widać najlepiej we fragmencie na temat uchwały w sprawie Anny Achmatowej i Michaiła Zoszczenki. W następnym zdaniu, mówiącym o ww. twórcach mamy określenie „obaj pisarze”. Ale cóż, w tym ubogim gramatycznie angielskim nie ma rodzajów i stąd google translate zmaskulinizował Achmatową (wiadomo - both writers). Nie wychwyciła tego redakcja, o ile była.
Druga uwaga dotyczy części zatytułowanej "Wskazówki do lektury", napisany przez autora. Z tym, że są to wyłącznie pozycje anglojęzyczne, w tym np. … Andrzeja Walickiego. Wydawca nie opracował ani tego rozdziału pod kątek ew. polskich wersji, ani nie przedstawił uzupełnienia co do publikacji w języku polskim. No cóż, tłumaczenie, czyli obróbka cudzego utworu, jest łatwiejsze niż tworzenie czegoś nowego. Oby w następnym wydaniu to wszystko poprawiono.
Tym niemniej przeczytać na pewno warto.

Podtytuł książki brzmi „z dziejów kultury rosyjskiej”. I to zwiastuje prawdziwy temat książki, którym są rozważania na temat idei, które kształtowały kulturę rosyjską (i w pewnym stopniu radziecką) od początku XVIII do końca XX wieku, przy czym mowa tu o kulturze wysokiej, a nie popularnej, ludowej etc.
W żadnym wypadku nie jest to encyklopedyczne, naukowe, poradnikowe czy...

Orlando Figes przemierza kilka wieków historii Rosji, ukazując zmieniające się tendencje, prądy, a przede wszystkim rosyjską mentalność. Jest to książka historyczna, ale nie koncentrująca się na władcach i wojnach, ale na kulturze i mentalności. "Taniec Nataszy" pozwala sporo zrozumieć, jeśli chodzi o naszych wschodnich sąsiadów, bo pewne kwestie się nie zmieniły. Rosja jest cały czas tym krajem, który chce przynależeć do Europy, ale postępuje jakoś nie do końca w sposób, który odpowiada standardom europejskim i zachodniej cywilizacji, co ją od tych krajów oddala. Na to Rosjanie się obrażają, całą winę zrzucając na “zgniły zachód”, przed którego zepsutymi ideami Rosja jest ostatnim bastionem przyzwoitości…

Figes opowiada to wszystko ze swadą, tak że faktycznie czyta się momentami tę książkę jak powieść. Jednak nie wszystkie rozdziały były dla mnie jednakowo interesujące. Jednym poświęca autor bardzo dużo miejsca (Tołstoj, Strawiński),dla innych miejsca zabrakło (Bułhakow)… Nie wiem, czy autorowi udało się do końca oddać tego rosyjskiego ducha, sprawiającego, że nawet ci, którzy z Rosji uciekli, bezbrzeżnie za nią tęsknią. Strawiński powiedział że żaden cudzoziemiec nie ma prawa jego kraju krytykować. A Figes nie jest wszak Rosjaninem i pojawia się pytanie, na ile dobrze “czyta” Rosjan - z drugiej strony można sądzić, że dzięki temu Taniec Nataszy jest chłodnym, obiektywnym spojrzeniem, pozbawionym sentymentalizmu i samousprawiedliwień, w których tak lubują się Rosjanie.

Orlando Figes przemierza kilka wieków historii Rosji, ukazując zmieniające się tendencje, prądy, a przede wszystkim rosyjską mentalność. Jest to książka historyczna, ale nie koncentrująca się na władcach i wojnach, ale na kulturze i mentalności. "Taniec Nataszy" pozwala sporo zrozumieć, jeśli chodzi o naszych wschodnich sąsiadów, bo pewne kwestie się nie zmieniły. Rosja...

Wspaniały, panoramiczny obraz kultury rosyjskiej na przestrzeni wieków, napisane to porywająco, trudno się oderwać; chciałoby się przeczytać podobną książkę o historii kultury polskiej...

Wspaniały, panoramiczny obraz kultury rosyjskiej na przestrzeni wieków, napisane to porywająco, trudno się oderwać; chciałoby się przeczytać podobną książkę o historii kultury polskiej...

Wybitna, wspaniała opowieść o kulturze rosyjskiej, począwszy od czasów Piotra Wielkiego aż do odwilży stalinowskiej. W książce przewijają się wielkie rody arystokratyczne, chłopi pańszczyźniani, powieściopisarze, poeci i kompozytorzy. Autor stara się odpowiedzieć na pytanie co kształtowało Rosjan, jakie czynniki wpłynęły na ich odmienność.
Pasjonująca podróż przez wieki, którą warto odbyć, sięgając po tę książkę.
Serdecznie polecam !

Wybitna, wspaniała opowieść o kulturze rosyjskiej, począwszy od czasów Piotra Wielkiego aż do odwilży stalinowskiej. W książce przewijają się wielkie rody arystokratyczne, chłopi pańszczyźniani, powieściopisarze, poeci i kompozytorzy. Autor stara się odpowiedzieć na pytanie co kształtowało Rosjan, jakie czynniki wpłynęły na ich odmienność.
Pasjonująca podróż przez wieki,...

Zdecydowanie polecam osobom zainteresowanym kulturą i historią Rosji i Europy.
Ciekawie napisana, a autor pokazuje zarówno charakterystyczne elementy życia i kultury, jak również skupia się na życiu i dziełach poszczególnych artystów od pisarzy do kompozytorów.
Bardzo ciekawy wątek "azjatyckości" duszy , kultury rosyjskiej i rosyjskich twórców, a także historii emigracji rosyjskiej po 1917, oraz traktowania przez ZSRR artystów.
Panorama dziejów Rosji .
Książka gruba, obfituje w szczegóły. Dla mniej cierpliwych - dość krótkie rozdziały - można ograniczyć się do wybranych fragmentów. :)
Fascynująca!

Zdecydowanie polecam osobom zainteresowanym kulturą i historią Rosji i Europy.
Ciekawie napisana, a autor pokazuje zarówno charakterystyczne elementy życia i kultury, jak również skupia się na życiu i dziełach poszczególnych artystów od pisarzy do kompozytorów.
Bardzo ciekawy wątek "azjatyckości" duszy , kultury rosyjskiej i rosyjskich twórców, a także historii emigracji...

Być może zachwycam się tą książką z powodu moich braków w wiedzy o Rosji. Być może czytelnicy bardziej obyci z postacią Piotra I, z dychotomią Moskwa-Petersburg, z genezą rosyjskiego baletu i z historią narodników już to wszystko wiedzieli - znali te szczegóły biograficzne, niuanse rosyjskiej mentalności, społeczne zawiłości - zanim wzięli do ręki książkę Figesa. Jednak sądzę, że zarówno rusycystyczni dyletanci ( ja),jak i rusycystyczni wyjadacze znajdą w tej lekturze wielką przyjemność. Figes oprowadza nas po Rosji geograficznej i historycznej, jak gdyby sam tam bywał, miał znajomych wśród rosyjskiej arystokracji, wojskowych i chłopów, a do carów często wpadał na kolacje. Wyraźną zażyłość z miejscami i postaciami historycznymi, znajomość dzieł kultury wysokiej i plebejskiej, wyczucie detali życia codziennego autor łączy z dystansem i syntezą historyka. Przygotujcie sobie wygodny fotel, stakan garacziego czaja i bierzcie się do czytania!

Być może zachwycam się tą książką z powodu moich braków w wiedzy o Rosji. Być może czytelnicy bardziej obyci z postacią Piotra I, z dychotomią Moskwa-Petersburg, z genezą rosyjskiego baletu i z historią narodników już to wszystko wiedzieli - znali te szczegóły biograficzne, niuanse rosyjskiej mentalności, społeczne zawiłości - zanim wzięli do ręki książkę Figesa. Jednak...

Wspaniałe. Jednakże nie polecam czytać wieczorem, bo absolutnie nie da się oderwać.

Wspaniałe. Jednakże nie polecam czytać wieczorem, bo absolutnie nie da się oderwać.