Trumniska

Krótka książka, a w zasadzie opowiadanie zapomnianego już węgierskiego prozaika i scenarzysty filmowego, uderza brutalnością i egzystencjalnym smutkiem przedstawionego świata. Historia romskiego robotnika, wracającego do biednej wioski w północno-wschodnim krańcu Węgier, by pochować swą zmarłą żonę jest pozbawiona zarówno krajobrazowej estetyki jak i choćby śladów cieplejszego spojrzenia na społeczeństwo. To w stu procentach skoncentrowana na krańcowym doświadczeniu bohatera, przefiltrowana przez osobowość osoby ze społecznych nizin analiza stanu zwątpienia w sens istnienia. Mocna, twarda fraza przypominająca język Johna Coetzee.
Co takiego mają w sobie prowincjonalne przestrzenie pogranicza Węgier, Ukrainy i Rumunii, że rodzą tak smutną, a zarazem dosadną literaturę (Adam Bodor, Hertha Muller, József Balazs...)

Krótka książka, a w zasadzie opowiadanie zapomnianego już węgierskiego prozaika i scenarzysty filmowego, uderza brutalnością i egzystencjalnym smutkiem przedstawionego świata. Historia romskiego robotnika, wracającego do biednej wioski w północno-wschodnim krańcu Węgier, by pochować swą zmarłą żonę jest pozbawiona zarówno krajobrazowej estetyki jak i choćby śladów...

Czym są tytułowe "Trumniska"? To nazwa stacji kolejowej i kilku domów obok niej, leżących w sąsiedztwie cmentarza. Miejsce, gdzie niemal codziennie obserwuje się pogrzeby i ludzi rozpaczających po stracie bliskich i gdzie trudno uciec od rozmyślania od śmierci...
Cała książka - by nie rzec "książeczka", raptem 109 stron niewielkiego formatu - to zapis kilkudziesięciu godzin z życia głównego bohatera. Mihály Balog, około pięćdziesięcioletni węgierski Rom pracujący przy budowie drogi, otrzymuje nieoczekiwanie wiadomość o śmierci swojej żony. Wyrusza więc do domu, aby zorganizować jej piękny, okazały pogrzeb ("chcę pochować ją z szacunkiem i poważaniem"). Wciąż żywe jest w jego pamięci wspomnienie innego pogrzebu sprzed ledwo dwóch miesięcy, kiedy to zmarł jego najlepszy przyjaciel, Aladár - pogrzebu biednego i skromnego. Pomimo podejmowanych starań pogrzeb żony koniec końców jest tak samo prosty, jak pogrzeb przyjaciela, z najtańszą trumną i ledwo kilkoma przypadkowymi żałobnikami. Próbując dotrzeć po pogrzebie do domu Balog spotyka człowieka pasącego krowę, który opowiada mu o pobliskich Trumniskach i który w zapadającym mroku snuje rozważania na temat śmieci i życia.
Dużo w tej książce smutku i pesymizmu. Na bohatera bez przerwy spadają jakieś nieszczęścia - pobili go koledzy z pociągu, woźnica zabrał mu pieniądze, które miały być na palinkę, ktoś ukradł niemal nowy sweter, w który miała być ubrana zmarła żona. Apogeum nieszczęść to poszukiwanie przez Baloga już po pogrzebie łoziny, z której zobowiązał się upleść księdzu dwa kosze - kiedy wreszcie ją znajduje, zziębnięty i przemoczony, niemal cudem ocalony przed przysypaniem ziemią, spotyka kolegów, którzy go biją i wszystko zabierają. Sam bohater zresztą też należy do świata prostych zasad, w którym wszystko rozwiązuje się pięścią, bowiem z jego wspomnień dowiadujemy się, że pobił i skopał żonę, aż ta się rozchorowała, i rzucił kiedyś kamieniem w matkę, raniąc ją w głowę. Z drugiej strony smutna egzystencja Baloga rodzi przecież w czytelniku jakieś współczucie i aż chce się, żeby coś mu się wreszcie udało. I oto na końcu autor postanawiać ulitować się nad swoim bohaterem i daje cień nadziei, że może jednak czeka na niego jakieś zwykłe, spokojne życie.

Czym są tytułowe "Trumniska"? To nazwa stacji kolejowej i kilku domów obok niej, leżących w sąsiedztwie cmentarza. Miejsce, gdzie niemal codziennie obserwuje się pogrzeby i ludzi rozpaczających po stracie bliskich i gdzie trudno uciec od rozmyślania od śmierci...
Cała książka - by nie rzec "książeczka", raptem 109 stron niewielkiego formatu - to zapis kilkudziesięciu...

Doskonałe, co tu dużo mówić!

Doskonałe, co tu dużo mówić!