Maurice Maeterlinck

Maurice Maeterlinck, belgijski laureat literackiej Nagrody Nobla roku 1911, nie był przyrodnikiem z wykształcenia. Fascynował go jednak świat natury i był jej obserwatorem - pasjonatem. W swoim szerokim literackim dorobku, wśród wielu innych dzieł, pozostawił po sobie cztery książki przyrodnicze: "Życie mrówek", "Życie pszczół", "Inteligencja kwiatów" oraz "Życie termitów" - jak łatwo się domyślić, owady społeczne zajmowały szczególne miejsce w jego zainteresowaniach. Pierwsze trzy wymienione tytuły były w ostatnich latach w Polsce wznawiane w pięknych, kolorowych wydaniach, które zresztą posiadam. Nie wiedzieć czemu, wydawca pominął "Życie termitów", którego ostatnie polskie wydanie było w 1993 roku i nie ma tego aktualnie w żadnej księgarni, można ewentualnie kupić z drugiej ręki. Nie kupiłam, bo widziałam, że jest w zasobach biblioteki i w końcu postanowiłam sobie wypożyczyć - a tu najpierw dowiedziałam się na miejscu, że ta książka co prawda wciąż figuruje normalnie w elektronicznym katalogu, ale właśnie została przeznaczona do UBYTKOWANIA i znajduje się gdzieś w jakichś już spakowanych pudłach, skąd jest nie do odzyskania. Biblioteka miała wydanie z 1958 roku, które widocznie od dawna nie było przez nikogo wypożyczone. Zasmuciła mnie ta wiadomość, ale cóż, po powrocie do domu poszukałam jej na Vinted i była tam za paręnaście złotych do kupienia, ale jeszcze się wstrzymałam. Po paru dniach już chciałam ją kupować na tym Vinted, a tu nagle przyszła mi wiadomość, że książka o termitach została znaleziona i czeka na mnie w bibliotece. Tym sposobem uratowałam "Życie termitów", zostało przywrócone do normalnych zasobów i dzięki temu, że je wypożyczyłam, przez jakiś jeszcze czas przynajmniej nie zostanie "ubytkowane", hehe. To słowo mi strasznie zapadło w pamięć, nie wiedziałam wcześniej, że tak się mówi, ale brzmi to jakoś złowróżbnie :P Po tym mocno przydługim wstępie przejdę w końcu do opinii o książce. "Życie termitów" zdecydowanie trzyma poziom pozostałych, więc jeśli komuś podobały się książki Maeterlincka o mrówkach i pszczołach, to termity zdecydowanie również sprawią wiele przyjemności. Ogólnie kocham ten jego styl - teraz w książkach przyrodniczych już nikt tak nie pisze. Każdy unika wszelkiej antropomorfizacji istot innych niż ludzie, bo jest ona aktualnie jakby trochę niemile widziana w środowisku naukowym, jednak w czasach Maeterlincka nie było to jeszcze takie oczywiste, a ja osobiście uważam, że użyte słownictwo i język tej książki brzmią po prostu cudownie i uroczo - w odniesieniu do termitów autor używa takich określeń, jak: cywilizacja, ekonomia, polityka, a raz nawet zapędził się do tego stopnia, że populację termitów w termitierze nazwał jej ludnością 😃 (no chyba, że to wena tłumacza). Naprawdę z wielką przyjemnością czyta się informacje opisane w taki barwny sposób przez człowieka, który daje upust własnej fascynacji i zaraża nią czytelnika. Przytoczę zresztą fragment ze wstępu, i sami zobaczcie, czy to nie jest wielka zachęta do przeczytania całości? "Jest to cywilizacja najstarsza, jaką znamy, najdziwniejsza, najbardziej zróżniczkowana i najinteligentniejsza, słowem, najbardziej logiczna i najlepiej przystosowana do warunków bytowania, jakie istniało na ziemi przed nami. Pod wielu względami, mimo dzikości swej, ponurej i często odpychającej, wyższa jest ona od cywilizacji pszczół, mrówek, a nawet od cywilizacji człowieka." Książka jest dość krótka, a oprócz samej wiedzy o termitach, sporą część, zwłaszcza pod koniec, zajmują rozważania czysto filozoficzne, dla których owadzie cywilizacje są dla autora inspiracją. Nie da się jednak ukryć, że termity to jedne z bardziej fascynujących zwierząt na świecie, a w dodatku do dziś wcale nie ma zbyt wiele popularnonaukowych opracowań na ich temat.