Pusty las

Coraz bardziej lubię reportaże. Zastanawiam się czy mam takie szczęście i trafiam na same dobre? Bo ten jest świetny! Bardzo dobry język i ciekawa koncepcja na skonstruowanie opowieści o kawałku historii architektury, który niemal zupełnie zniknął. Książka o tym czym jest dom i jak ważna jest przestrzeń, która nas otacza, jaki ma wpływ na nasze codzienne funkcjonowanie i co tracimy, kiedy odchodzimy od tego, co piękne i przemyślane. Jest tu cała filozofia zgodnie z którą dawniej budowano, zwracając uwagę na usytuowanie budynku w przestrzeni i zwróceniu go w odpowiednią stronę, żeby jak najlepiej wykorzystać światło dzienne. Jest i o tym, co bezpowrotnie zniknęło w czasach powojennych, kiedy tępiono oryginalność i jakość, promując budowanie od jednej sztancy z byle jakich materiałów. Niezwykła książka, która wzbudza tęsknotę za tym, co przeminęło.

Co to właściwie jest? Ni warszawski pies, ni podlaska wydra... Wolę nie patrzeć na tę książkę jak na reportaż, bo w tej kategorii wypada tak sobie. Broni się jako pamiętnik z podróży, który dobrze się czyta, i którego wartością dodaną są opowiedziane przez napotkanych ludzi historie ze światów odległych w czasie, a często i przestrzeni. Ze światów, których już nie ma albo powoli, ale nieuchronnie wymierająch, jak wsie przy granicy, w których umierają nie tylko starzy ludzie, ale i stare domy. Ba! - nawet cmentarze umierają... Ale są i wątki bardziej współczesne. Autorka odnotowuje nawet niekiedy, że i na przygraniczne wsie dociera czasem XXI wiek... Część poświęconą Wschodowi uważam generalnie za ciekawszą. Zachód jest tu trochę jakby na przyczepkę. Szkoda, że fotografii jest niewiele i nie pozwalają one zidentyfikować ani osób, ani miejsc. Taka anonimowość może i jest wygodna dla autorki i wydawcy (przy symbolicznych kadrach typu zbliżenie na spracowane dłonie zgoda na publikację wizerunku, nazwiska czy nazwy wsi nie jest potrzebna), ale moim zdaniem książka traci przez to na wartości dokumentalnej. Pomysł na podróż z fotografią był ciekawy, acz Autorka chyba tej książki nie planowała, stawiając na osobiste doświadczanie świata Człowieka Pogranicza. Mimo pewnych mankamentów uważam, że warto przeczytać. Gdyby nie brak podsumowania / syntezy czy jakiejś zauważalnej pracy badawczo-analitycznej, ocena by była wyższa. I gdyby nie to, że właśnie kończę czytać po raz drugi książkę "Wieczny początek. Warmia i Mazury", z której też poznaję losy ludzi, którymi targała historia, ale jednak to już wyższa liga, niż prosta strategia "opiszę, co mi się przydarzyło, i co usłyszałam od ludzi".

Książka Adama Robińskiego,, Kiczery. Podróż przez Bieszczady '' wydaje mi się nierówna, stąd mój dylemat: dać 7 czy 8 gwiazdek. Zdecydowałam się jednak na wyższą ocenę, ponieważ mimo wszystko podczas czytania poczułam tę niesamowitą magię Bieszczadów.Adam Robiński bardzo sugestywnie pokazał wszystkie uroki tych gór, przede wszystkim zielone przestrzenie dające poczucie wolności , nieujarzmioną naturę w którą człowiek nie ingerował i budzące wyobraźnię pozostałości po zlikwidowanych łemkowskich i bojkowskich wioskach . Tylko dzikie sady , ślady po studniach czy zręby chat wskazują na to, że kiedyś te miejsca żyły. Bieszczady mają niezwykły klimat i autorowi udało się go uchwycić. Ale książka ma też swoje minusy, nie rozumiem niektórych dygresji , początek zupełnie mnie nie zachęcił, rozumiem,że Bruce Chatwin jest ważnym pisarzem dla autora, ale czy czytelników interesuje ten wątek? Nie wiem, mnie na pewno nie. Na szczęście walory ,, Kiczerów '' biorą górę nad minusami, więc nie warto się zrażać . Dobra lektura dla wszystkich , którzy tak jak ja są zauroczeni Bieszczadami.

Autorka potrafi w sposob skrotowy i przejrzysty nakreslic tlo historyczne ,by potem przejsc do zasadniczego tematu . Opisuje relacje polskich Zydow w Izraelu,antagonizmy miedzy nimi, zapoznaje z popularnymi osobami, duzo tez wskazowek co do ksiazek,ktore poszerza horyzonty. Ja z trudem robilam przerwy,by wziac szklanke herbaty.

Bardzo ciekawa książka, pod względem poruszanego tematu, polskiej obecności na ziemiach odzyskanych po 2 wojnie światowej. Autorka włożyła ogromną ilość pracy, przestudiowała liczne archiwa, rozmawiała z ludźmi, można dowiedzieć się wiele na temat współżycia dawnych mieszkańców i ich własności z nowymi właścicielami, często przypadkowymi. Jednak momentami książka się wlecze, zapętla w mało istotne meandry, gdzieś gubi temat rozdrabniając się na błahe drobnostki. Ujmuje to całości odbioru lektury, który z przyjemnej wędrówki po terenach zmienia się momentami w gehennę. I zdecydowanie jak pisali inni, na mniejszej ilości papieru byłaby bardziej przystępna.

"U was, jak dzieciak na asfalcie rysuje dom, to szuka choćby kawałka cegły, żeby dach pokolorować na czerwono!" - to odkrycie mojej zdziwionej kuzynki, która w latach 90-ych przyjechała do nas z "centrali". Wiedziałam, że u nich na Mazowszu królował biały pustak i dachy ze szlachetnego, szarego eternitu, ale nigdy nie zastanawiałam się nad tym, dlaczego dachy zawsze koloruję na czerwono. To było naturalne: trawa - zielona, woda - niebieska, dach - czerwony... Z perspektywy małej ojczyzny pewne rzeczy są oczywiste. Jak pagórki. Kuzynka żaliła się na nie, że niby widok zasłaniają. Mnie było żal jej, że ma u siebie nudny krajobraz, płaski jak stół, i żadnej przyzwoitej górki do zjeżdżania na sankach. Warmia i Mazury. Katolicy i protestanci. Polacy i Niemcy. Tutejsi i napływowi. Podziały wydają się takie proste i wygodne. Ale już pierwsza z opisanych w książce historii pokazuje, że życie weryfikuje i burzy te budowane przez nas regularne konstrukcje tworzone "pod linijkę". W takich miejscach jak Warmia czy Mazury ktoś z nazwiskiem na "-ski" mógł czuć się Niemcem, ktoś o niemieckim nazwisku mógł czuć się Polakiem. Mazurskim ewangelikom zdarzało się chodzić na pielgrzymki do sanktuarium maryjnego w Świętej Lipce. Wioska zamieszkała wyłącznie przez Polaków mogła w plebiscycie w 100% opowiedzieć się za dobrze sobie znanymi Prusami Wschodnimi, a nie za odległą Polską. Warmiacy i Mazurzy, przez Niemców nazywani "Polaczkami" po wojnie byli przez przybyszów z "centrali" nazywani "Szwabami". Niemcy, którzy po wojnie wyjechali do Niemiec mogli czuć się tam obco. Były wyjazdy, ale i powroty, choć często nie było już do czego wracać. Pokręcone to wszystko i tragiczne. Książka Beaty Szady jest bardzo głęboko zakorzeniona w moich rodzinnych stronach. Gdybyście wiedzieli, jak pięknie wygląda plaża w Kikitach, gdy się o zachodzie słońca nadjedzie od Biesowa... Tym bardziej mnie cieszy, że jest to książka dobrze napisana, którą pochłonęłam już dwa razy nie tylko dlatego, że potwierdza to, co słyszałam na własne uszy od starszych. Autorka świetnie pokazuje specyfikę regionu. Nie tylko opisuje zawiłe losy rodzin, ale i porusza trudne kwestie jak gwałty przez radzieckich "wyzwolicieli", bandycka działalność szabrowników tuż po wojnie, siłowe przejmowanie przez katolików kościołów poewangelickich a także sprawy bardziej współczesne, jak niszczenie tradycyjnej architektury czy napływ "nowych", którzy chcą zachowywać stare i tworzyć nowe w swojej wybranej małej ojczyźnie. W książce zawarła też przydatną ściągę dla barbarzyńców, którzy nie odróżniają Warmii od Mazur. Pracę włożoną przez Autorkę doceniam również z jeszcze jednego, przyziemnego powodu: doskonale rozumiem, jak trudno jest przemieszczać się na warmińskiej prowincji, gdy się "dla dobra ludzkości" nie prowadzi samochodu. Dotarcie rowerem do miejsc i rozmówców mieszkających na wygwizdowie wymagało sporo wysiłku. Serdecznie pozdrawiam z warmińskiej kolonii 1,5 km od przystanku, na który rzadko coś przyjeżdża, łącząc się w bólu, ale bez nadziei, że sytuacja ulegnie poprawie. PS. Błagam, nie mylcie Warmii z Mazurami. To zbrodnia, z którą równać się może chyba tylko pomylenie Zagłębia ze Śląskiem.

Poznajcie inny dekalog, zasady, przywary – innego kraju, innego plemienia. Swoje już znamy tak dobrze, że warto dla odmiany przyjrzeć się ludziom z północy. Z klasą i wrażliwością zrobił to Filip Springer, którego reporterskie treści bardzo polubiłem dzięki "Miedziance". Gdzie jest Jante? Gdzie go szukać? Czy to punkt na mapie, utopia, a może wewnętrzny stan jednostki i społeczeństwa? Książka trochę naprowadzi na odpowiedź, zabierze w podróż, pokaże wiele mostów. Chociaż bardzo lubię Skandynawię, raczej nie chcę na stałe przejść na drugą stronę. Wolę nasz dekalog i nasze słabości. Książka Springera pięknie wydana. Dołączone fotografie wzmacniają przekaz, ciekawie ułożoną treść. Trochę tam mroku, niepokoju, pojawi się nawet... 13. Nie oderwiesz się od lektury.

Nie zachwyciła mnie ta książka, oczekiwałam raczej biografii Zuzanny Ginczanki a to jest dziwny zlepek listów autora do włoskiego wydawcy, wspomnień o poetce przekazanych przez jej najbliższą przyjaciółkę, poszukiwań śladów Ginczanki w Równem i sztuki teatralnej poświęconej ostatnim dniom życia poetki. Chaotyczne to było, nieuporządkowane, najbardziej rzeczowa była rozmowa z panią Ludwiką - przyjaciółką Ginczanki, to ona pozwoliła mi poznać chociaż niewielką cząstkę historii życia Zuzanny Ginczanki. Raczej nie trafiła do mnie ta książka, dałam jej 6 gwiazdek tylko dlatego, że jednak czegoś się dowiedziałam o losach Zuzanny, ale styl Jarosława Mikołajewskiego zupełnie nie przypadł mi do gustu.

Książka która po części była powrotem do krainy w której bywałem będąc dzieckiem , gdy odwiedzałem rodziców mojego ojca, którzy mieszkali w sąsiedniej wsi. W Orzeszkowie do tej pory mam daleką rodzinę więc to co znalazłem w „Orzeszkowie 14” było mi bliskie wręcz namacalne, widziałem ten dom, byłem w tej cerki, z resztą mój kuzyn ją remontował. Książka składa się z kilku esejów, niektóre są sielankowie, ale są i takie które poruszają bolesną a aktualnie zakłamaną historię. Poruszają spraw gdzie ofiary są poniżane a oprawcy wynoszenia na piedestał bohaterów narodowych, historia o zbydlęceniu polskiej polityki historycznej prowadzonej przez prawicowo populistyczne rządy. Podlasie takie które znam odchodzi w przeszłość widzę to bywając tam dosyć regularnie, wsie pustoszeją, pola zarasta coraz gęstszy las, ludzie przenoszą się do miast zapominając o swojej historii, lokalny język i kultura zanika, a szkoda bo powinna nas ubogacać i przypominać że Polska od samego swojego powstania była mozaiką krain, kultur, języków i religii.

Dla mnie to książka, która ukazuje ludzi wrzuconych w tryby historii, traktuje ich z całą brutalnością. Łączy, dzieli. Dużo czytałem o 1968 roku, ale historia widziana z perspektywy osoby, która jest wyrzucana ze swojego kraju, poniewierana przez władzę jest uderzająca swą okrutnością. Ciekawa konstrukcja, momentami chaotyczna, ale na końcu ten chaos broni się.

Mimo, że Ciałko zostało wydane później, to lepiej czytało mi się tę książkę, Strup. Choć lepiej, to może złe słowo. Temat uderza bardziej. Musiałem robić przerwy od czytania, bo emocjonalnie nie wytrzymywałem. Technicznie, narracyjnie, merytorycznie bez zarzutów, wzór dobrego reportażu, znakomita umiejętność opowiadania historii. PS Podoba mi się wypowiedź Francisca Etxeberrii, którego słowa można sparafrazować "Hiszpania ściga się z Polską na liczbę męczenników i niestety ten wyścig wygrywa". Jestem także ciekaw tej historii o zwłokach kosmity.

Polecam przeczytać to nie są czasy wojny ani terroru okupacyjnego, to nie są Niemcy ani sowieci, to nie są jednostkowe „czarne owce” w sensie literackim, to dzieje się po wszystkim, „w normalnym życiu”. Nie da się tego zrzucić na strach o życie. Zostaje bieda, chciwość, zobojętnienie, milczenie

Nigdy wcześniej nie rozumiałem nienawiści. Nie mam namyśli jakiejś konkretnej nienawiści ani kontekstu historycznego, etnicznego, religijnego czy też narodowego. Nie rozumiałem. jak można nienawidzić drugiego człowieka. Nie mam też na myśli kwestii czy to moralne by nienawidzić. Nie kwestionowałem tego czy dany konkretny ktoś kogoś nienawidzi, i czy ma do tego prawo, bo tego nie rozumiałem. Rozumiałem że czyjaś sytuacja życiowa może być zła, że może być zła głównie z powodu jakiejś konkretnej osoby. Rozumiałem rozgoryczenie i rozczarowanie, zawód i zdegustowanie, złość i frustracje. Rozumiałem nienawidzić jakichś sytuacji, w tym swojej; nienawidzić jakichś cech ludzkich, zarówno w abstrakcji jak i konkretnych cech konkretnych ludzi; nienawidzić jakichś bądź czyichś zachowań. Rozumiałem nienawidzić musu kontaktu z danym człowiekiem. Ale nie rozumiałem nienawidzić konkretnego człowieka. Nienawidzić jakiegoś człowieka to nie jedyne czego nie rozumiałem, i jako człowiek mało rozumiejący nie wiedziałem, jak można być tak pewnym, tak przekonanym, tak dobrze poinformowanym by pozwolić sobie, zarówno podświadomie jak i też świadomie, by kogoś nienawidzieć. Kogoś kto ma całe życie, o którym zapewne nic nie wiem. Kogoś kto ma całą głowę myśli i idei o których nic nie wiem. Po prostu kogoś. Po przeczytaniu Stramera dalej nie wiem, ale rozumiem. Poczułem tą nienawiść, nie do kogoś na szczęście, a do bohatera powieści, ale poczułem. To uczucie nieprzyjemne, frustrujące, napędzające same siebie spiralą, powodujące odruchowe skrzywienie twarzy, paraliżujące proces myśliwy, dławiące inne emocje. Kiedy nie rozumiałem, zastanawiałem się tak konkretnie, w którym momencie jakiegoś przykładowego dnia jakiś konkretny ktoś kogoś nienawidzi. Nie mogłem pojąć kiedy ma na to czas. Odpowiedzią jest w każdym momencie odrobinę, a w szczególnych chwilach niewyobrażalnie zaciekle. To nie na nienawiść nie ma czasu, to na co innego nie ma czasu, bo dogmatycznie JEST czas na nienawiść. Zawsze. Nienawiść ma pierwszeństwo. Ufam, że każdy widzi w moich słowach mój głęboki niepokój z nienawiścią związany, że czuje tragizm człowieka nienawidzącego, że boi się nienawidzić. Ufam, że nikt nie chce nienawidzić, jeszcze bardziej niż być nienawidzonym. Szczęśliwie, wbrew wszystkim paragrafom powyżej, dla mnie książka ma wymiar pozytywny. Wszystko dla tego, że już Nathaniela Stramera nie nienawidzę. Nie wiem czy uczucie które przychodzi po nienawiści, to które czuję obecnie ma jakąś konkretną nazwę. Nie ma goryczy przyznania się do błędu. Nie ma uniesienia związanego z wybaczeniem. Nie ma ekscytacji związanej z zaprzyjaźnieniem się. Jest spokój. Książka dała mi nie tylko spokój, ale i nadzieję. Ufam, że tak jak ja przestałem nienawidzić Stramera, tak Ci którzy nienawidzą ludzi, też kiedyś przestaną. Jednocześnie nie wiem czy da się zapomnieć jak prawdziwie złym uczuciem jest nienawiść, i czy jej wspomnienie, nie tylko intelektualne ale nawet bardziej emocjonalne, zostanie ze mną na zawsze.

Dzięki tej lekturze zrozumiałem, dlaczego w dziełach Marii Jaremy królował zawsze ruch. Bo ona zawsze gdzieś biegła, zawsze gnała. Było jej pełno. Ważny literacki pomnik postawiony jednej z najważniejszych artystek w naszej historii. Ze skrupulatnie oddanym życiem towarzyskim krakowskich uliczek, trudnościami z jakimi mierzyli się ówcześnie artyści i ukazaniem, jak prywatne życiowe wybory Jaremianki złożyły się na jej portret artystyczny. Czytanie zwane biegiem, ale jest to dystans gwarantujący mnóstwo ciekawych wrażeń.

Ja to nie wiem. Bardzo to jest dobrze napisane, poruszające, fajnie rzeczy autor robi z językiem. Ale ja to chyba na starość robię sie nudny i mnie to w sumie trochę męczyło, że autor robi tyle róznych rzeczy z językiem. Jakby koniecznie musiał pokazać, że potrafi. No potrafi. Świetnie potrafi. Ale ile mozna. Ale i tak dobra to rzecz.

Bardzo przyjemnie mi się czytało. To typ reportażu, który lubię. Swobodna podróż po wątkach i miejscach, bez silenia się na wielkie narracje, schodząca na poziom poszczególnych mieszkańców. Najciekawsze są opisy pogranicza, miejsc, gdzie jedna ķultura przechodzi w drugą i narody mieszają się ze sobą, na przykład jak na Zakarpaciu.

Lubię nieoczywiste książki przyrodnicze, wciągające poezję do życia, jak ta. Oczywistych, suchych, naukowych przeczytałam sporo, i mnie trochę znużyły. Ludzie mają różne wrażliwości, a przyrodę powinniśmy poznawać-może właśnie przez poezję, która tak naprawdę czasem ma więcej wspólnego ze światem stworzonym niż nam się wydaje . Bóg jest bardziej poetą i malarzem niż naukowcem, a naukowcy, którzy zatracili na ten aspekt wrażliwość, nie uratują świata , bo to miłość ratuje świat:)

O tym, że Mariusz Szczygieł jest świetnym reporterem i literatem, a jego książki można brać w zasadzie „w ciemno”, nikt nie musiał mnie nigdy przekonywać. Po „Nie ma” nie sięgałam dotychczas wyłącznie z powodu tematu przewodniego i traumatycznych doznań po przeczytaniu (już wcześniej) jednego z reportaży. Ten drastyczny, choć kapitalny tekst („Śliczny i posłuszny”) ukazał się w Gazecie Wyborczej w 2013 roku. Wywołał wówczas prawdziwą burzę, zarówno nagród, jak krytyki, a we mnie zachwyt nad formą i przerażenie treścią. Nie chciałam się więc „Nie ma” dręczyć, przewidując podobne emocje. Minęło kilka lat i postanowiłam spróbować, czy do książki o utracie i nieobecnościach dojrzałam. Trzydzieści reportaży połączonych jest jednym, choć niezwykle pojemnym elementem wspólnym - ich bohaterowie zmagają się z dręczącym brakiem - każdy kogoś albo czegoś „nie ma”, a bywa, że sami obarczają innych pustką pozostawioną po sobie. Rozumiem ideę, podziwiam odwagę autora, ale o ile pojedyncze teksty uważam za świetne lub co najmniej ciekawe, to całość mnie nie przekonała. Trudno było mi połączyć różne kategorie owego „nie ma” i znaleźć analogie pomiędzy kolejnymi rozdziałami-reportażami. Obok braków oczywistych i trudnych, lecz takich z którymi da się żyć, są jeszcze nieobecności niemożliwe do zapełnienia, a postawienie ich obok siebie może budzić wątpliwości. To temat zdecydowanie zbyt pojemny, żeby dało się z niego wysnuć jedną wspólną dla wszystkich tekstów refleksję, a jak mi się wydawało takie było założenie. Dla każdego czytelnika inny brak, inna nieobecność, czy utrata będą tą najważniejszą, najbardziej bolesną. A może właśnie o to chodziło, o pokazanie wielości znaczeń i interpretacji, a tylko ja chciałam znaleźć jakieś (chyba niemożliwe w ludzkiej egzystencji) poczucie uporządkowania i (co tu ukrywać) ukojenia lub przynajmniej oswojenia potencjalnych „nie ma”, których się obawiam. Uspokojenia i poczucia sensu w „Nie ma” nie znalazłam, a lektura okazała się (jako całość) raczej przygnębiająca. Wyróżniłabym reportaż o poetce Violi Fischerovej, za obecne w nim „czeskie klimaty” i pojawiające się postacie m.in. Bohumila Hrabala, chociaż od czasu, kiedy dowiedziałam się co ten miłośnik kotów robił z nadprogramowymi kociętami, moja sympatia dla jego literatury mocno ostygła. Zwróciłam również uwagę na reportaż „Nieznajomy wróg jakiś” o siostrach Zofii i Ludwice Woźnickich. Nie znałam dotąd ich literatury ani tragicznej historii. Może jakimś pomysłem jest czytanie „Nie ma” wybiórczo, a nie tak jak zrobiłam, czyli jako całość. Można się przekonać, ale myślę, że nie straci wiele czytelnik, który zna już twórczość autora, pomijając tę pozycję, skądinąd bardzo docenioną i nagrodzoną między innymi Nagrodą Literacką Nike (od jury i czytelników) i nagrodą Nike 25-lecia.

Spodziewałam się, że umieszczenie w tytule kota nada mu jakąś wyjątkową rolę w fabule. Niestety, nie. Kot co jakiś czas pojawiał się i znikał i nie miało to większego znaczenia. Pierwsza połowa książki nawet ciekawa, a potem jakby autorce zabrakło pary. Rozmach był i znikł, tak jak niektóre wątki. Nie czułam wyraźnego powiązania między bohaterami, niektórzy wyskakiwali, jak królik z kapelusza, a niektórzy nagle znikali. Wszystko się jakoś rozmyło, czekałam na finał, ale książka się skończyła i zakończenie było nijakie. Byle jakie, nawet bym powiedziała.

Mam zupełnie mieszane uczucia odnośnie tego co właśnie przeczytałem. Bo z jednej strony mógłbym powiedzieć, że to co za wyczyn gdy się czyta o śmierci człowieka (która zawsze będzie pewną tragedią), gdy co dzień giną albo umierają między 150 000 a 200 000 osób. Ale gdy się bliżej przyjrzy tej książce okazuje się, że mówi wiele o nas samych, naszym podejściu do życia i to jak postrzegamy relacje ze światem. Zdarzenie miało miejsce  17 czerwca 2012 roku w zoo w Kolmården (miasto w Szwecji). Tego dnia została zagryziona Karolina – opiekunka wilków. Sytuacja staje się punktem wyjścia do zbadanie nie tyle jak do tego doszło (to nie musi być wcale istotne), ale dlaczego do tego doszło. Jak to się stało, że ludzie zaczęli wchodzić do klatek i na wybiegi wilków, które mimo, że żyją w ogrodzie zoologicznym to jednak nie przestają być najgroźniejszymi drapieżnikami żyjącymi w europejskich (i nie tylko) lasach. Rozmawia więc autor z pracownikami zoo, prawnikami, ekologami znawcami przyrody oraz psychologami i socjologami. A wszystko by zrozumieć czemu człowieka tak bardzo ciągnie do dzikości i czemu uważa, że potrafi oswoić to co oswajalnie jest wręcz niemożliwe.