Krew to włóczęga

Bardzo dobra rzecz ale imo słabsza od "Granicy". Namnożenie wątków i postaci sprawiło, że momentami czułem się jakbym czytał streszczenie czegoś większego, a objętość książki jest przecież całkiem słuszna. Polecam i trochę zirytowany jestem, że część druga czyli "Kartel" nie została wydana po polsku.

Książka Nick'a Stone jest ma fajną tematykę, akcja dzieje się na Haiti, porwania dzieci, klimat voodoo. Prywatny detektyw próbuje odzyskać zaginione dziecko odkrywając mroczne sekrety wyspy. Niekiedy jest trochę brutalnie, końcówka daje radę, zwroty akcji spoko. Jedyny minus to długość książki. Do połowy w sumie mało co się dzieje, wielu czytelników może wynudzić. 200 stron mniej i byłaby wyższa ocena

Książka obszerna i wymagającą pewnego wysiłku intelektualnego, ale niewątpliwie wybitna, wykraczająca poza gatunek powieści szpiegowskiej. Brak w niej spektakularnej akcji, za to czytelnik otrzymuje pogłębione portrety psychologiczne bohaterów, w tym przede wszystkim Magnusa z wyraźnymi elementami autobiograficznymi.

Kulejące arcydzieło. Lekko utykające, ale jednak. Pod względem językowym status arcydzieła trudno zakwestionować. To zdecydowanie najlepiej napisana powieść sensacyjna ostatnich kilkunastu, nawet kilkudziesięciu lat. Zresztą nie tylko sensacyjna. Ellroy wymyślił język na nowo. Ten język ma niezwykłą siłę i moc. Często chce się wracać raz po raz do przeczytanych zdań/akapitów tylko po to, żeby znów poczuć ich niezwykły rytm i smak, ich obłąkane staccato oraz rozszalałe, związki zgody, rządu i przynależności. Ellroy wyciska ze znanych konstrukcji zdań, składania wyrazów i wykorzystywania znaków przestankowych tyle, że właściwie tworzy nową wartość, nowy sposób porozumiewania się z czytelnikiem, przemawiania do jego wyobraźni i opowiadania historii. Ta historia to kolejny powód do tego, by nazwać „Sześć tysięcy dolarów gotówką” arcydziełem. Ellroy wziął się za historię Stanów Zjednoczonych pomiędzy dwoma tragediami rodziny Kennedych. Korzystając z faktów, teorii i teorii spiskowych tworzy przemawiającą do wyobraźni opowieść o kulisach wojny wietnamskiej, eksplozji i klęsce ruchów obywatelskich lat 60., początkach heroinowego tsunami, które zrujnowało życie wielomilionowej populacji i kulisach Las Vegas. Mafia i CIA, komuniści i mormoni, Howard Hughes i J. Edgar Hoover, bojownicy o prawa czarnych i rasiści spleceni w morderczym uścisku tańczą swój danse macabre. Krew leje się gęsto. Krew płynie litrami. Ludzie giną. Ludzie, pod wpływem zła stają się zombies. „Sześć tysięcy…” to także dekonstrukcja wielkiego literackiego mitu. Mitu znanego głownie z prozy amerykańskiej. Mitu ukochanego przez miliony zakompleksionych grubasów i znudzonych partnerami/stęsknionych za mężczyzną kobiet. Mitu ukochanego przez producentów samochodów, piwa, ciężkich alkoholi i maszynek do golenia i odzieży dżinsowej. Mitu samotnego twardziela. Wielkiego amerykańskiego indywidualisty, następcy pioniera, szorstkiego twardziela, który samotnie wykuwa swój los – wbrew niekorzystnym okolicznościom społecznym. Szorstkiego twardziela, który pod twardą skorupą ukrywa wrażliwość i gotowość do uczuć. Szorstkiego twardziela, który sam ustala reguły gry. Ellroy nie podważa istnienia takich ludzi. Ellroy podważa ich niezależność. Ellroy powiada: każdy od czegoś/kogoś zależy. Od tych, którzy sprawują władzę. Od biologii. Władzę sprawują ci, którzy mają pieniądze. Biologia to umysł. Biologia to wrażliwość. Biologia to serce. Biologia to tęsknota za sprawiedliwością. Biologia to wreszcie kobiety. Władzę sprawuje mafia i ludzie z agencji rządowych. Kobiety budzą tęsknoty. Kobiety pięknie pachną i są miłe w dotyku. Kobiety tworzą irracjonalny raj do którego ciągną twardziele. Kobiety są narkotykiem mocniejszym od heroiny. Ubezwłasnowolniają bardziej. Ściągają do twardzielskiego piekła – domu. Władza i biologia to śmiertelne niebezpieczeństwo. Władza i biologia to, prędzej czy później, śmierć. „Sześć tysięcy…” to literackie ambicje i rozmach. Literackie ambicje i rozmach to największy wróg literatury pop. James Ellroy chciał to zmienić. James Ellroy odniósł zwycięstwo. Jednak nie poniósł strat. „Sześć tysięcy…” to trzech zdekonstruowanych twardzieli i miliard wątków. „Sześć tysięcy…” to krzyżujące się wątki i wciąż zmieniające sojusze. Ellroy prowadzi nas przez swoją fabularną dżunglę z precyzją godną zegarmistrza. Jednak jednocześnie tak często zmienia dekoracje na scenie, że mniej uważny czytelnik może czuć się zagubiony w tym gąszczu. Na dodatek nie ma tu dla niego chwili wytchnienia. „Sześć tysięcy…” startuje ostro, a potem ani przez chwilę nie zwalnia. Na dodatek łamie przepisy – na zakrętach przyspiesza. Czytelnik zrelaksowany, czytelnik szukający wytchnienia może oszaleć. Inna sprawa, że gra jest warta tego ryzyka.

Długo wahałem się, czy ocenić "W gąszczu luster" Roberta Littella na dziesięć gwiazdek czy "tylko" na siedem. Powieść imponuje nie tylko objętością (prawie 900 stron tekstu!), ale i rozmachem oraz ambitnym zamiarem objęcia prawie pięćdziesięciu lat historii i działań CIA. Opis tajnych akcji CIA, cala geografia świata, bohaterowie,... Naprawdę budzi podziw. Zwłaszcza, że czyta się to dobrze. Zaimponowal mi także Littell manierą pisania, umiejętnie splatającą historię czyli fakty, które się zdarzyły, z fikcją. Postaci historyczne sąsiadują i wchodzą w interakcję z tymi, wymyślonymi przez pisarza. Znakomite. I tu właśnie tkwi mały szkopuł. Czyli - gdzie poległ Littell. Otóż na faktach właśnie. Ponieważ opisuje autor głównie czasy zimnej wojny i okres tuż po, to w roli przeciwników obsadza CIA i KGB. Wiedza Littella na temat ZSRR i Rosji jest, przyznajmy uczciwie, na poziomie, który może wprawdzie zaimponować współczesnemu amerykańskiemu studentowi z jakiegoś podrzędnego uniwersytetu stanowego, ale która nas, Polaków, znających ten czas i te okoliczności, i drażni, i bawi. Jest to wiedza szablonowa, wzięta z książek i amerykańskiej (nawet nie analitycznej) prasy, pełna uproszczeń i zabawnych mitów. Łącznie z takimi (jako przykład wyłącznie!) potknięciami, jak scena, w której bohater nuci w 1950 roku piosenkę "Podmoskiewskie wieczory". A piosenka powstała pięć lat później. To, oczywiście, drobiazg, lecz pokazuje, że nawet autor literatury sensacyjnej nie powinien przedstawiać się jako mądrzejszy niż jest w rzeczy samej. Lepiej by jednak postąpił autor, jeśliby nie starał się ujść w oczach czytelnika za eksperta od Rosji. Od eksperta wymaga się wiele wiele więcej, a Mr Littell ekspertem od Rosji ewidentnie nie jest. Chociaż pisza potoczyśnie i zajmująco.

Dziwna sprawa z tą powieścią. Jest w niej wszystko, co powinno być w dobrej powieści sensacyjnej: fabuła, tempo akcji, wyraziści bohaterowie... Jest też wymiar, który lubię w tego rodzaju powieściach - to powieść "o czymś", z jakimś przesłaniem, a w dodatku z rozbudowanym elementem polityki. Docenić należy oryginalny zabieg autora - opowiada o przygotowaniach do zamachu na prezydenta Kennedy, wyjawia mechanizmy, motywacje. Jednym słowem, powinien być majstersztyk. A, nie wiem dlaczego, powieść nie porwała, a po przeczytaniu kilkudziesieciu stron pojawiło się znużenie, które towarzyszyło mi do końca książki. Odłożę na półkę, a za jakiś sięgnę ponownie, aby przynajmniej zrozumieć, co było przyczyną takiego mojego odbioru tej powieści.

Sięgając po tę pozycję byłem pełen nadziei, bowiem Hammett uznawany jest za prekursora czarnego kryminału. To on jest również autorem znakomitego klasyka "Sokół maltański". A że uwielbiam kino noir, to byłem ciekaw jak zaprezentuje się takie opowiadanie na kartach powieści. No i powalić mnie nie powaliło. Debiutanckie dzieło Hammetta opowiada o bezimiennym detektywie, który przyjeżdża do fikcyjnego miasta Personville (ironicznie zwanym Poisonville) w celu rozwiązania morderstwa. Tam wpada w sam środek przegniłego bagna. W miasteczku gangi, skorumpowani gliniarze, różna masa rzezimieszków to chleb powszedni, a i nasz bohater nie jest świętym. Na papierze wygląda to świetnie, w praktyce nie do końca. Przede wszystkim zabrakło mi jakiegokolwiek zarysowania postaci, nawet o detektywie niewiele wiemy. Treść książki ograniczona jest do niezbędnego minimum, ciągle się coś dzieje, pada dużo nazwisk, więc łatwo się też pogubić. Trudno się z kimkolwiek utożsamić, kimś się przejąć, bo to bardzo papierowe postacie. Dobre są natomiast dialogi, przesycone ironią, cynizmem i stosownymi one-linerami. Ale cóż, tyle mi nie wystarczyło, im dłużej się czytało, tym większa obojętność losami Personville. Nie skreślam jednak Hammetta i po literackiego "Sokoła maltańskiego" z pewnością sięgnę. Liczę też, że styl Raymonda Chandlera bardziej mi podejdzie, jeśli mowa o legendarnych autorach czarnego kryminału.

Narrator od początku mówi o sobie, gdzie i jak mieszka.Drobiazgowo opisuje swoje codzienne życie. Zachowuje się dziwnie i jest niezwykle skryty. Po sześćdziesięciu stronach nie wiemy właściwie czym się zajmuje i co powoduje obsesyjną ostrożność i dyskrecję. Ten człowiek jest artystą, maluje motyle, co pozwala kamuflować jego prawdziwą, też , w pewnym sensie, artystyczna profesję. Jest niesamowitym perfekcjonistą. Pięknie opisuje Włochy, okolicę w której mieszka, ludzi ich zwyczaje i zachowania. Czyta się to powoli, bo co chwila książka wymusza zastanowienie się nad właśnie poznana frazą. Zakończenie mnie mocno nie zaskoczyło . Jest chyba takie jakiego się spodziewałem. Nie jest szczęśliwe ale i nie jest dramatyczne.

Jestem osobą emocjonalna i kilkukrotnie podczas czytania książki , ogarniał mnie lęk gdy wyobrażałem sobie co przeżywali żołnierze, gdy ktoś z ich kompani ginął , lub gdy tracił jakaś kończynę . Niewątpliwie książka zmusza do refleksji , obrazuje kruchość życia, bezsens wojny oraz rozkazy dowódców i rządzących, którzy lekkomyślnie posyłają innych ludzi na śmierć, sami siedząc w ciepłym i bezpiecznym pomieszczeniu.

Trzeba mieć odwagę, żeby sięgnąć po ponad tysiącstronnicową powieść. To nie przelotni biblioteczny romans, to długoterminowe zobowiązanie. Wymaga zaufania, że wspólnie spędzone godziny ulecą niepostrzeżenie. Zawsze istnieje ryzyko, że nie będzie tak łatwo i przyjemnie, że czeka nas mozolne przedzieranie się przez zdające nigdy się nie kończyć dzieło. Zaufałam entuzjastycznym opiniom na okładce „Świętych gier” i oddałam Vikramowi Chandrze pół lutego i kawałek marca. Nie żałuję. Fabuła utkana jest z perfekcyjnie dopracowanych epizodów, oś akcji stanowią losy współczesnego mumbaiskiego policjanta i jego konfrontacji z szefem gangu. Mimo, że dwaj główni bohaterowie nie mają okazji porozmawiać ze sobą twarzą w twarz, cała książka jest historią przeplatania się ich losów. Koronkowa konstrukcja, dbałość o każdy detal, rozmach akcji, wszystko to sprawia, że czas przy „Świętych grach” upływa niepostrzeżenie. Polecam.

„Pieśń misji” to kolejna książka klasyka literatury szpiegowskiej po zburzeniu muru berlińskiego. Trzeba powiedzieć, że John le Carré najlepsze książki napisał w czasach zimnej wojny. Fabuła tej powieści, rozgrywaj się na tle chaosu panującego we współczesnym Kongu i prób międzynarodowego syndykatu finansowego do przeprowadzenia zamachu w jednej z jego prowincji. Całość opowiedziana z punktu widzenia przypadkowego uczestnika. Przy okazji le Carré porusza problemy rasizmu i postkolonializmu, łączące się wyzyskiwaniem czarnej Afryki i jej bogactw naturalnych. Przejmująco przedstawia pogardę białych elit dla tego kontynentu, pogardę, która uzasadnia każdą podłość, bo przecież Afrykanie nie potrafią się rządzić i lepiej, żeby robili to za nich biali. A że przy okazji parę osób zginie, kogo to obchodzi... Chociaż przedstawione w książce wydarzenia są fikcyjne, wyraźnie i szczegółowo przedstawiają problemy rasowe i polityczne tej części Afryki. Niestety, pierwsza część książki ciągnie się niemiłosiernie, właściwie do jednej trzeciej nic się nie dzieje, dopiero potem akcja rusza z kopyta i robi się interesująco. Ale mimo to polecam wszystkim cierpliwym i zainteresowanym ambitną literaturą sensacyjną.

Książkę mogę porównać do zmiennej lini pochyłej. Część lepszych i ciekawych wątków miesza się z kilkoma nudniejszymi, ale na rzecz tych pierwszych. Dla mnie największą bolączka, to fakt że niektóre wątki zostały bardzo rozciągnięte i rozpisane, a inne gdzie wydawało by się, że również ważne zostały mocno skrócone i pokrótce opisane. Nie mniej jednak bawiłem się całkiem nieźle.

Muszę przyznać, że kwestie związane z konfliktem rozgrywającym się w Irlandii Północnej nie są mi bliżej znane. W związku z tym miałam delikatną obawę, jak uda mi się zorientować w sytuacji rozgrywającej się w książce. Jednak mój lęk okazał się bezpodstawny, gdyż autor doskonale wyjaśnił wszelkie zawiłości oraz podłoża konfliktów rozgrywających się w tym państwie. I choć rozgrywające się w książce wydarzenia są dość krwawe, autor oszczędnie raczy czytelnika przemocą. Całkiem interesująca pozycja do przeczytania, choć nie mogę powiedzieć, aby mnie porwała bez reszty. Z pewnością też bardziej dogłębna znajomość tematyki Irlandzkiej pozwoliłaby mi lepiej zrozumieć sedno, które chciał przekazać autor.

Monumentalna opowieść o wojnie postu z karnawałem, porządku z rebelią, silnych z bezsilnymi, obsesji z wiarą, a to wszystko skupione w, rozciągniętym na dekady reformacyjnej wrzawy, pojedynku dwóch ludzi - anabaptysty Gerta Wielu Imion i jego życiowego wroga Q, agenta Inkwizycji. "Q. Taniec śmierci" to dzieło o wielkim rozmachu - bogactwo detali, postaci i miejsc sprawia, że XVI-wieczna Europa, szczególnie będące areną fabuły różne zakątki i okolice Świętego Cesarstwa Rzymskiego u schyłku jego potęgi, staje się kontynentem ożywionym w sposób tam precyzyjny i celny, że zasadniczo przypomina pełen kolorytu i życia świat z najlepszych uniwersów fantasy. Nie jest to jednak fantazja, a bardzo realistyczna, immersywna fikcja historyczna. Kolektyw czterech anonimowych włoskich autorów, politycznych radykałów i zdeklarowanych nieprzyjaciół niewoli i niesprawiedliwości, poprzez pryzmat literackiej opowieści o rewolucji anabaptystów, nie tylko spełnia kluczową powinność najwyższej jakości powieści historycznej, a więc bierze pod lupę opowieści o jednostkach wpadających w młyny i maszynerię historii, ale także wyraża jasną, godną uwagi deklarację ideową jednoznacznie sprzeciwiając się przemocy, dyskryminacji i uciemiężeniu. Deklaracja ta, niestety, byłaby aktualna pół tysiąca lat temu, w dobie anabaptystycznych buntowników, jest aktualna dziś i zapewne długo jeszcze pozostanie. "Q" to więc zarazem lektura nie tylko wysokiej próby ideowej i treściowej, ale także formalnej i rzemieślniczej - nakreśloną doskonałym piórem główną osią narracji pozostają wspomnienia wieloimiennego bohatera głównego, bohatera tytułowego poznajemy zaś przez szkatułkową powieść epistolarną przeplatającą się z historią Gerta. Warto też dodać, że jeśli ktoś oczekuje nieustannych fajerwerków i akcji pędzącej na łeb na szyję to musi wiedzieć, że to zły adres. "Q" to swego rodzaju literacki slow-burn z kilkoma punktami kulminacyjnymi, jednak nie o sensację tu chodzi, a finał rozczaruje jej poszukiwaczy - moim zdaniem jest jednak doskonały. Włoski kolektyw potwierdził sentencję swego rodaka o podwójnym, wielokrotnym życiu czytelników książek, "Q. Taniec śmierci" takim właśnie przeżyciem jest - czytana długo, powoli, miesiącami, pozwala zatopić się w inny, pełen okrutnych i pięknych doznań długi żywot głęboko zanurzony w epoce chaosu. To wielkie literackie dokonanie, trzeba będzie sięgnąć do pozostałej twórczości Wu Ming/Luthera Blisseta. Czytanie "Q" było świetnym, inspirującym, poszerzającym horyzonty doświadczeniem i niezwykłą podróżą w czasie i przestrzeni, której drogowskazy i mapy były rzemieślniczo, literacko i intelektualnie niezwykle szlachetne. Wielka literatura.

Jeśli w "El Narco" brakuje informacji o jakimś kartelu, grupie itd to jest tak tylko dlatego, że książka została wydana w 2012 roku, a mapa przestępczości w Meksyku zmienia się z roku na rok. Co rusz powstają nowe twory, które albo rosną w siłę albo są eliminowane tudzież wchłaniane przez większe kartele. Ktoś napisał o Autodefensas. Z tego co wiem to te grupy (kiedyś działające w dobrej wierze) powstawały w czasie, kiedy książka została wydana, a bodajże w 2014 roku niektóre z bojówek oficjalnie zalegalizowano. Autodefensas działali początkowo na bardzo małym obszarze, więc nawet jeśli już zaczynali raczkować, kiedy autor prowadził swoje dziennikarskie śledztwo to mógł mieć prawo ich istnienie przeoczyć albo uznać, że jest za wcześnie by wspominać o nich w swojej książce. Nie rozpisując się już nadto, stwierdzam, że El Narco to kawał dobrej dziennikarskiej pracy i świetny reportaż.

Nie wciągnął mnie ten klimat. Być może dla niektórych był on zaletą, dla mnie za to duża wada. Książka jest zasypana odnosnikami do różnych dzieł literackich, jak i przydlugimi opisami wszystkiego co otacza główna postać. Każda nowa, nawet mało znaczącą lokacja doczekała się tu szczegółowego opisu. W połowie książki zaliczyłam kryzys bo akcja prawie że stanęła w miejscu, jednak sama opowieść jako całokształt jest bardzo ciekawa i nie żałuję że dotrwalam do końca (równocześnie ciesząc się że już koniec). Pan Edward Glyver z pewnością nie należy do osób do których pała się sympatią, już od początku nie potrafiłam wczuć się w tą postać. Po jego i antagonisty czynach w głowie utwierdzila mi się myśl że nie ma decyzji dobrych i złych, są tylko wybory i ich konsekwencje.

Autor " Chłopców z paranzy " i " Gomorry ", opisuje to co widział od dziecka, brał w tym wszystkim aktywny udział, w większości znał, albo słyszał o osobach, które opisuje. Do tej pory ponosi konsekwencje tego co opisał. W wywiadach mówi, że gdyby wiedział - jakie, nigdy by tej książki nie wydał. Książkę polecam wszystkim osobom, które chcą poszerzyć swoje wiadomości o mafii, lub dla czytelników, którzy jeszcze z tą tematyką się nie spotkali. To naprawdę dobry początek. POLECAM !!!

Jest rok 1980. Miami nie jest sielskim obrazkiem z widokówki -to miasto pełne przemocy ,uzależnione od narkotyków i rozdzierane rasizmem. Max Mingus i Joe Liston ,dwaj detektywi Oddziału Specjalnego Policji w Miami prowadzą rutynowe śledztwo w sprawie ciała odnalezionego w ogrodzie zoologicznym Primate Park. Gdy znajdują w żołądku mężczyzny na wpół strawiona kartę tarota przedstawiająca króla mieczy ,a wkrótce potem odkrywają ,że cała rodzina ofiary została brutalnie zamordowana ,śledczy zdają sobie sprawę z potęgi wroga z którym przyjdzie im się zmierzyć. Kawał wyśmienitej lektury, pomimo opasłego rozmiaru czyta się szybko , gdyż akcja jest bardzo wartką mieszaniną wątków które napędzając nasza wyobraźnię nie pozwalają by przystopować. Motyw czarnej magii , voodoo bardzo umiejętnie umieszczony w treści ,powoduje że można zatonąć w lekturze na bardzo długo . I te tajne zgromadzenie,uff....jak dobrze że nie mam takiego w pobliżu...

"Oblężenie" raczej zawodzi jako kryminał ze względu na finał i rozwiązanie zagadki. Czytelnik nie miał podstaw to wytypowania podejrzanego. Niestety. Nie został zaproszony do tej zabawy przez autora. Jako romans jest mocno przeciętny i niestety przewidywalny. Brakuje uczucia choć postać kobieca została wykreowana w sposób ciekawy, atrakcyjny dla czytelnika. Najlepiej prezentuje się jako powieść historyczna. Zwłaszcza dla czytelnika z Polski. Przedstawia nam wojnę na Półwyspie Iberyjskim z perspektywy Hiszpanów. Nie jest to kolejny Sharpe czy też "Popioły" Żeromskiego lecz pełnokrwiste zanurzenie się w mentalność Hiszpanów, ich uprzedzenia, namiętności, system wartości, podziały klasowe. Brakuje tutaj tylko elementów silnie religijnych. Brytyjczycy nie są bohaterami (prawie ich nie ma). Dużo miejsca poświęcono francuskiemu matematykowi-artylerzyście... przy czym Francuzi nie są jakimiś szwarzcharakterami lecz najzwyklejszymi ludźmi toczącymi wojnę przeciwko Hiszpanii. Ta, a raczej Kadyks, jest przesiąknięty duchem epoki... czyli początkiem końca Hiszpańskiego Imperium, toczonym przez konflikty wewnętrzne i zewnętrzne. Konflikt metropolii z koloniami, spór liberałów z konserwatystami-monarchistami, silne podziały klasowe z przedmiotowym traktowaniem ludzi. Wśród bohaterów mamy niepiśmiennych chłopów, mieszczan, inteligentów, urzędników, kupców, żeglarzy. Wszystkie są ładnie ze sobą splecione. Można przeczytać i być dość zadowolonym z lektury. Może trochę za mało "luzu" było w owej historii. To raczej poważna historia, pełna ludzkich dramatów i śmierci... ale Sapkowski już kiedyś pokazał iż można jednak wepchnąć żarty słownie i ironię tam gdzie panuje Śmierć i Pożoga. Choćby aby podkreślić bezsens. Aczkolwiek los chłopa tudzież kapitana potrafi ładnie ukazać czasami ten bezsens walki i niesprawiedliwość życia w systemie skrojonym przez i pod możnych.

O tej książce napisano już wszystko, na jej fabule nakręcono serial TV. Autor opisuje to co widział od dziecka, brał w tym wszystkim aktywny udział, w większości znał, albo słyszał o osobach, które opisuje. Do tej pory ponosi konsekwencje tego co opisał. W wywiadach mówi, że gdyby wiedział... jakie, nigdy by tej książki nie napisał. Książkę polecam wszystkim, którzy chcą poszerzyć swoje wiadomości o mafii lub tym, którzy jeszcze z tą tematyką się nie spotkali. To naprawdę dobry początek. POLECAM !!!