Jak nakarmić dyktatora

Co to właściwie jest? Ni warszawski pies, ni podlaska wydra... Wolę nie patrzeć na tę książkę jak na reportaż, bo w tej kategorii wypada tak sobie. Broni się jako pamiętnik z podróży, który dobrze się czyta, i którego wartością dodaną są opowiedziane przez napotkanych ludzi historie ze światów odległych w czasie, a często i przestrzeni. Ze światów, których już nie ma albo powoli, ale nieuchronnie wymierająch, jak wsie przy granicy, w których umierają nie tylko starzy ludzie, ale i stare domy. Ba! - nawet cmentarze umierają... Ale są i wątki bardziej współczesne. Autorka odnotowuje nawet niekiedy, że i na przygraniczne wsie dociera czasem XXI wiek... Część poświęconą Wschodowi uważam generalnie za ciekawszą. Zachód jest tu trochę jakby na przyczepkę. Szkoda, że fotografii jest niewiele i nie pozwalają one zidentyfikować ani osób, ani miejsc. Taka anonimowość może i jest wygodna dla autorki i wydawcy (przy symbolicznych kadrach typu zbliżenie na spracowane dłonie zgoda na publikację wizerunku, nazwiska czy nazwy wsi nie jest potrzebna), ale moim zdaniem książka traci przez to na wartości dokumentalnej. Pomysł na podróż z fotografią był ciekawy, acz Autorka chyba tej książki nie planowała, stawiając na osobiste doświadczanie świata Człowieka Pogranicza. Mimo pewnych mankamentów uważam, że warto przeczytać. Gdyby nie brak podsumowania / syntezy czy jakiejś zauważalnej pracy badawczo-analitycznej, ocena by była wyższa. I gdyby nie to, że właśnie kończę czytać po raz drugi książkę "Wieczny początek. Warmia i Mazury", z której też poznaję losy ludzi, którymi targała historia, ale jednak to już wyższa liga, niż prosta strategia "opiszę, co mi się przydarzyło, i co usłyszałam od ludzi".

Wszędzie opowiada się o złu reżimu Kimów, lecz tematu się nie rozwija zapominając o ludziach zamieszkujący ten kraj - także w jaki sposób radzą sobie z problemami, którymi są obarczeni ze względu na restrykcyjną i izolacjonistyczną politykę KRLD. W tej książce dowiadujemy się między innymi, że system da się tam omijać i jest on szeroko łamany przez zwykłych obywateli. Nie chcę zbyt dużo zdradzać, niemniej polecam.

Książka przedstawia sytuacje życiowe przeróżnych wyznawców Allaha na Północy Europy, których łączy religia, ale dzieli o wiele więcej. Począwszy od tzw. „Stref Szariatu” lub po prostu okręgów „no go zone”, czyli krain pełnych mitów, przez kwestie prawne, rolę mediów, aż po pomoc i reakcje społeczeństwa dziennikarz opisuje (nie)zwyczajne życie muzułmanów w tych krajach. Odniosłam wrażenie, że artysta nie skupia się na jednej, konkretnej przeciwności związanej z tą wiarą i jej wyznawcami, ale po prostu opisuje ich codzienne troski na obczyźnie. Warto nadmienić, iż z tej lektury można łatwo wywnioskować, dlaczego imigranci tak często wybierają te państwa. Tam zostają oni obdarowywani w szacunek i poczucie bezpieczeństwa, czyli w to czego tak bardzo brakuje innym krajom europejskim względem muzułmanów. Wywiady do pozycji przeprowadzane były z osobami różnej siły wyznania, różnych tradycji, czy nawet orientacji seksualnych, dlatego też tak łatwo czyta się tą lekturę, ponieważ historie prawdziwych ludzi, opowiadanych przez nich samych dotykają najbardziej. Moją szczególną uwagę autor zwrócił na kwestie związane z integracją oraz niestety wciąż pojawiającą się dyskryminacją na tle religijnym. Również poruszenie problemów dotyczących niemocy lub chęci niemocy władz porządkowych w sprawach radykalnych, czy może po prostu zagorzałych wyznawców Allaha sprawia, że człowiek zaczyna rozumieć wielkość trudności związanych z różnymi rodzajami imigrantów. Jeżeli jesteśmy już w temacie prawa to dziennikarz ukazuje, jak rząd nie do końca radzi sobie z narastającą przestępczością wśród muzułmanów. Jak pisze Czarnecki media też mają tutaj swój udział, ponieważ zamiast wspierać programy integracji mniejszości z resztą społeczeństwa, one przyjeżdżają do dzielnic zamieszkanych głównie przez wyznawców islamu i tworzą fikcyjne opowieści o tych okręgach. Najbardziej zaintrygowało mnie przedstawienie, w jaki sposób dzieci muzułmanów funkcjonują w takich krajach. Opis, iż w momencie kiedy przeszliby na kulturę norweską to zostaliby odsunięci od reszty swojej rodzimej społeczności wzbudził we mnie przeróżne emocje, w tym złość, ale jednocześnie jestem wdzięczna autorowi, że ujął to w swojej pracy, gdyż w ten sposób po raz kolejny pokazał jak ciężko jest dotrzeć do tej mniejszości. Chyląc się ku końcowi należałoby wskazać, iż po przeczytaniu tego dzieła sporo ważnych kwestii staje się o wiele jaśniejszych. Przede wszystkim, osobiście zrozumiałam, że nawet jeżeli dany kraj zamieszkuje wysoki odsetek mniejszości muzułmańskiej to nie oznacza, iż państwo to radzi sobie z problemami z nimi związanymi. Uważam, że każdy kto przestudiuje tę pozycję zdecydowanie więcej zyska, aniżeli straci, ponieważ muzułmanie w Europie to wyjątkowo aktualny temat w dzisiejszych czasach. Maciej Czarnecki w tym dziele pokazał, iż mimo, że Europa ceni sobie różnorodność, to i tak wciąż pojawiają się nowe uprzedzenia do tego co inne, a przecież świat nie jest tylko czarny i biały.

Świetnie napisana i pięknie wydana książka o smogu w Polsce. Książka pełna ciekawych faktów o tym, skąd bierze się zanieczyszczenie powietrza i jak wpływa na nasze życie. Wydana w 2019 roku, więc część informacji o przepisach czy zakazach już może być nieaktualna. Niemniej jednak to wciąż wartościowa lektura, która dobrze tłumaczy problem i pokazuje, dlaczego temat jakości powietrza jest taki ważny. Mnie motywuje, żeby wybierać tramwaj zamiast auta, żeby jechać do pracy :D

Bardzo dobrze spełnia swoją rolę – humorystycznego, prostego czytadła. Naprawdę zabawne, lekkie. To zapewne literacki grzech tak stwierdzać, ale mi osobiście bardziej przypada do gustu właśnie takie coś, niż chociażby nagrodzone „Ten się śmieje, kto ma zęby" Zyty Rudzkiej, a do tego jest to bardzo solidny punkt odniesienia. W „Ten się śmieje" też mieliśmy przygody „zwykłego, nieidealnego człowieka", jednak tam całość była ponura, smętna, i chociaż samo w sobie to nie jest wadą (wszakże te książki są zupełnie różne), to po prostu mam wrażenie, że przez autorkę i bohaterkę przemawia nieprzyjemna, bezproduktywna gorycz i cynizm. Dla kontrastu „Emigracja" ma w sobie duszę lekką, chociaż mankamentem jest operowanie na tych samych zabiegach językowych, tzn. na przykład trochę zbyt duże nagromadzenie porównań, czyli warsztat pisarski rzeczywiście jeszcze może się znacznie polepszyć. Same w sobie fragmenty są rzeczywiście zabawne, ale przez ich częstotliwość tracą na sile. Styl nieidealny, ale bezpretensjonalny, książka z przymrużeniem oka patrzy na wszystkie sytuacje i ma do nich ludzki dystans, jest w tym jakiś zachwyt po prostu ludzkim istnieniem włącznie z tymi wszystkimi głupotami. Sympatyczny klimat anegdoty snutej przez jakiegoś wujka czy kumpla. Gdyby jakiś znamienity autor napisał dokładnie to samo, to by dostał nagrodę, że „O rety, jakieś innowacyjne jest wprowadzenie internetowego stylu do literatury, cóż to za eksperyment, ta niesamowita, współczesna adaptacja szlacheckiej gawędy obnaża przywary i kompleksy Polaków!". A to po prostu śmieszna, prosta książka.

„Merhaba” Witolda Szabłowskiego to całkiem niezły zbiór opowieści o Turcji. Jak będę się kiedyś wybierać do Turcji, to na pewno jeszcze do niej zajrzę. Mnie najbardziej zaciekawiły reportaże/opowieści o najwybitniejszym tureckim poecie, czyli Nazımie Hikmecie, o Ali Ağcy, o polskiej wsi pod Stambułem, czyli Polonezköy. Mocny i niełatwy był reportaż o morderstwach honorowych wśród społeczności kurdyjskiej. Ogólnie dużo takiej „kolorystyki” Turcji. Ja jednak wolę reportaże bardziej jednego tematu, jednej narracji. A jeśli już jest kilka tematów, to żeby były bardziej pogłębione. Te tu są raczej krótkimi opowieściami, stąd mam lekki niedosyt.

O tym, że Mariusz Szczygieł jest świetnym reporterem i literatem, a jego książki można brać w zasadzie „w ciemno”, nikt nie musiał mnie nigdy przekonywać. Po „Nie ma” nie sięgałam dotychczas wyłącznie z powodu tematu przewodniego i traumatycznych doznań po przeczytaniu (już wcześniej) jednego z reportaży. Ten drastyczny, choć kapitalny tekst („Śliczny i posłuszny”) ukazał się w Gazecie Wyborczej w 2013 roku. Wywołał wówczas prawdziwą burzę, zarówno nagród, jak krytyki, a we mnie zachwyt nad formą i przerażenie treścią. Nie chciałam się więc „Nie ma” dręczyć, przewidując podobne emocje. Minęło kilka lat i postanowiłam spróbować, czy do książki o utracie i nieobecnościach dojrzałam. Trzydzieści reportaży połączonych jest jednym, choć niezwykle pojemnym elementem wspólnym - ich bohaterowie zmagają się z dręczącym brakiem - każdy kogoś albo czegoś „nie ma”, a bywa, że sami obarczają innych pustką pozostawioną po sobie. Rozumiem ideę, podziwiam odwagę autora, ale o ile pojedyncze teksty uważam za świetne lub co najmniej ciekawe, to całość mnie nie przekonała. Trudno było mi połączyć różne kategorie owego „nie ma” i znaleźć analogie pomiędzy kolejnymi rozdziałami-reportażami. Obok braków oczywistych i trudnych, lecz takich z którymi da się żyć, są jeszcze nieobecności niemożliwe do zapełnienia, a postawienie ich obok siebie może budzić wątpliwości. To temat zdecydowanie zbyt pojemny, żeby dało się z niego wysnuć jedną wspólną dla wszystkich tekstów refleksję, a jak mi się wydawało takie było założenie. Dla każdego czytelnika inny brak, inna nieobecność, czy utrata będą tą najważniejszą, najbardziej bolesną. A może właśnie o to chodziło, o pokazanie wielości znaczeń i interpretacji, a tylko ja chciałam znaleźć jakieś (chyba niemożliwe w ludzkiej egzystencji) poczucie uporządkowania i (co tu ukrywać) ukojenia lub przynajmniej oswojenia potencjalnych „nie ma”, których się obawiam. Uspokojenia i poczucia sensu w „Nie ma” nie znalazłam, a lektura okazała się (jako całość) raczej przygnębiająca. Wyróżniłabym reportaż o poetce Violi Fischerovej, za obecne w nim „czeskie klimaty” i pojawiające się postacie m.in. Bohumila Hrabala, chociaż od czasu, kiedy dowiedziałam się co ten miłośnik kotów robił z nadprogramowymi kociętami, moja sympatia dla jego literatury mocno ostygła. Zwróciłam również uwagę na reportaż „Nieznajomy wróg jakiś” o siostrach Zofii i Ludwice Woźnickich. Nie znałam dotąd ich literatury ani tragicznej historii. Może jakimś pomysłem jest czytanie „Nie ma” wybiórczo, a nie tak jak zrobiłam, czyli jako całość. Można się przekonać, ale myślę, że nie straci wiele czytelnik, który zna już twórczość autora, pomijając tę pozycję, skądinąd bardzo docenioną i nagrodzoną między innymi Nagrodą Literacką Nike (od jury i czytelników) i nagrodą Nike 25-lecia.

Dałbym nawet 7 gwiazdek, ale felietony dotyczące polityki PiS (książka z 2019 r.) już mocno zleżałe. Meller traktowany przez swoje środowisko jako podły centrysta prezentuje tu całą paletę prześmiewczych tekstów z "dobrej zmiany". Najciekawsze są teksty pokazujące kulisy pracy i życia dziennikarza, a najbardziej dłuższe teksty wspomnieniowe napisane do książki. Często czytając się uśmiechałem, trochę zaciekawiłem, a nawet zgłodniałem, czytając co tam autor jadł w knajpach w kraju i zagranicą.

Polecam przeczytać to nie są czasy wojny ani terroru okupacyjnego, to nie są Niemcy ani sowieci, to nie są jednostkowe „czarne owce” w sensie literackim, to dzieje się po wszystkim, „w normalnym życiu”. Nie da się tego zrzucić na strach o życie. Zostaje bieda, chciwość, zobojętnienie, milczenie

Reportaż Stasi Budzisz odmienił moje postrzeganie Gruzji, chociaż nie zdziwił, ponieważ trochę obserwuję aktualne relacje autorki z tego kraju. To jakby druga strona medalu, niestety mniej przyjazna i to samym Gruzinom, a w szczególności kobietom i osobom w jakiś sposób wykluczonym np. niepełnosprawnym (porażająca relacja dotycząca niepełnosprawnych dzieci) czy osobom LGBT.

Prosta historia podróżnicza, na którą trafiłam przypadkiem i od której nie mogłam się uwolnić, bo gość, jak Stasiuk, pisze o odczuciach i przeżyciach, o tym nietypowym uczuciu, które właśnie poczułam na widok/dźwięk/zapach czegoś i o którym jestem przekonana, że w swojej samotności tylko ja je czuje. A to nie prawda:)

Książka ciekawa, traktująca o bardzo trudnym temacie. Wielokrotnie podczas lektury zastanawiałem się nad tym jak ludzkie życie niewiele znaczy w obliczu "pomysłów" polityków czy liderów. Historia zatacza wciąż koło. Ciągle pojawiają się "wizjonerzy" jak teraz Putin, którzy mordując ludzi dążą do jakiego bliżej niezdefiniowanego szczęścia czy dobrobytu.

Byli mordowani za swoją inność, co zresztą jest powodem mnogiej większości ludobójstw we współczesnym i dawnym świecie. Marek Rabij odwiedził przedstawicieli ludu Rohinga zamieszkujący północną część Birmy (tuż przy Zatoce Bengalskiej) oraz wschodni Bangladesz. Po to by wysłuchać historii ich cierpienia. Okrucieństwo jakie im zadawano porównać można do rzezi Tutsi w Rwandzie czy innych krwawych konfliktów w różnych częściach Afryki. Ginęli bo byli inni (akurat muzułmanami choć to przecież nie ma znaczenia) a przez swoją odmienność zagrożeniem dla władzy. Słabej bo autorytarnej. Silna władza nie żywi obaw względem inności i potrafi z różnorodności stworzyć piękne miejsce do wspólnego życia. Opowiadają swoją historię, masakr, wypędzeni, morderstw i gwałtów. Autor co chwilę buduje szerszy obraz konfliktu wracając do wzajemnych relacji etnicznych nawet do początków ery nowożytnej. Jest to chyba najlepsza na polskim rynku książka, która w bardzo klarowny sposób opisuje dramat ludu Rohinga.

Pozycja dla sympatyków autorki. Ja porzuciłem książkę w połowie lektury - strasznie męczyło, że autorka ZAWSZE musi dopowiedzieć żart do końca. Trzymając się jej stylu: ilość anegdot na stronę przerasta liczbę parawanów na metrze kwadratowym plaży w Mielnie a narracji bliżej do Paczesia niż Szumowskiego. Jeden pokocha, inny znienawidzi. Statystycznie miałem pięćdziesiąt procent szans.

Poznajcie inny dekalog, zasady, przywary – innego kraju, innego plemienia. Swoje już znamy tak dobrze, że warto dla odmiany przyjrzeć się ludziom z północy. Z klasą i wrażliwością zrobił to Filip Springer, którego reporterskie treści bardzo polubiłem dzięki "Miedziance". Gdzie jest Jante? Gdzie go szukać? Czy to punkt na mapie, utopia, a może wewnętrzny stan jednostki i społeczeństwa? Książka trochę naprowadzi na odpowiedź, zabierze w podróż, pokaże wiele mostów. Chociaż bardzo lubię Skandynawię, raczej nie chcę na stałe przejść na drugą stronę. Wolę nasz dekalog i nasze słabości. Książka Springera pięknie wydana. Dołączone fotografie wzmacniają przekaz, ciekawie ułożoną treść. Trochę tam mroku, niepokoju, pojawi się nawet... 13. Nie oderwiesz się od lektury.

Bardzo polecam. Mimo iż od wydania mineło już 6 lat, to książka zawiera ciekawe i istotne informacje na temat działania Chin. O niektórych przybliżonych działaniach miałem pojęcie, a książka mi je bardziej szczegółowo ukazała. Dowiedziałem się też sporo nowych informacji na temat działań władzy.

Głęboka analiza indywidualnych i społecznych postaw, która skłania do refleksji nad tym, co definiuje polską tożsamość oraz moralność w kontekście historycznym i kulturowym. Autor, wykorzystując bogate odniesienia do filozofii, sociologii i psychologii, odsłania nie tylko wady narodowe, ale również ich źródła, dając czytelnikowi szansę na przemyślenie własnych przekonań i zachowań. To swoista lustrzanka, w której odbijają się nie tylko nasze indywidualne słabości, ale i zbiorowe traumy, lęki oraz aspiracje jako wspólnoty. Stankiewicz nie tylko demaskuje namiętną łatwość, z jaką uchylamy się od odpowiedzialności, lecz także wzywa do zrozumienia, iż każda z tych "grzechów" jest zaproszeniem do wzrostu, refleksji i głębszego zrozumienia samego siebie. Praca ta, w swoim filozoficznym wymiarze, jest wezwanie do pokory i autorefleksji w obliczu wspólnych wyzwań, jakimi są kultura, polityka i tożsamość. Polecam

Ewa Winnicka to marka reporterska, więc doprawdy nie wiem, co tu poszło nie tak. Książka króciutka, a męczyłam ją w nieskończoność. Chyba jest ona wypadkową wątków, które Winnicka zebrała przy okazji pisania pozycji o Greenpoincie, ale tam nie pasowały, więc powstała osobna publikacja. Prohibicji w tej historii jest jak na lekarstwo. Niektóre wątki interesujące, choć całość bardzo mierna. Do stylu nie mam zarzutów, p. Ewa pisze bardzo dobrze. Jest to nauczka i dla autorski i dla wydawnictw, że czasem nie warto robić osobnej książki dla jednego wątku.

Autorka przeprowadza czytelnika przez historię Szwecji od Wikingów po współczesności. W krótkich rozdziałach opisuje najważniejsze wg niej wydarzenia, słowa i osoby. Intrygujące są zwłaszcza fragmenty o II Wojnie Światowej, Żydach i rzekomej niewiedzy. Polecam osobom, które chcą dowiedzieć się o tym skandynawskim kraju.

Dobry reportaż o druzgocącym problemie komunikacyjnym w Polsce. Wydany 7 lat temu, nie jestem pewna, czy do końca aktualny (mogę mieć zaburzone postrzeganie przez zmianę lokalizacji życia na bardziej miejskie obszary). Od połowy książki bardzo dużo o samym PKP, momentami tak wnikliwie, że troszkę się gubiłam i przeskakiwałam dalej. :) Duży plus za język, świetnie się to czytało.