Polowanie na czarownice w Europie wczesnonowożytnej

Mimo ciekawego tematu nie jest to bynajmniej książka, którą czyta się z wypiekami na twarzy. Jest to bowiem rozprawa naukowa, podsumowująca w sposób zwięzły i pozbawiony emocji ten niechlubny rozdział w dziejach świata, jakim było polowanie na czarownice. Autor rozprawia się w niej z kilkoma mitami, a przede dowiadujemy się, że brak nam wielu danych, aby wyrokować w różnych kwestiach. Książka jest dobrze ustrukturyzowana i napisana zwięźle, co może zachęcić czytelnika poszukującego wprowadzenia do tej tematyki. Jednak polecam przede wszystkim osobom zainteresowanym tym tematem ze względów naukowych.

Mimo ciekawego tematu nie jest to bynajmniej książka, którą czyta się z wypiekami na twarzy. Jest to bowiem rozprawa naukowa, podsumowująca w sposób zwięzły i pozbawiony emocji ten niechlubny rozdział w dziejach świata, jakim było polowanie na czarownice. Autor rozprawia się w niej z kilkoma mitami, a przede dowiadujemy się, że brak nam wielu danych, aby wyrokować w różnych...

Bardzo rzetelne opracowanie przedstawiające omawiane zjawisko, jego genezę, dynamikę i relikty, z uwzględnieniem różnych perspektyw i koncepcji badawczych. Autor stara się dociec warunków, jakie musiały zaistnieć, by doszło do polowania na czarownice, rewiduje stereotypowe wyobrażenia, wychodzi poza zakręty krąg kultury Zachodu, sięgając po opracowania np. dotyczące Polski. W odbiorze przeszkadzają nieco częste powtórki tych samych stwierdzeń. Książka moim zdaniem stanowi dobre wprowadzenie, które można uzupełniać innymi pozycjami.

Bardzo rzetelne opracowanie przedstawiające omawiane zjawisko, jego genezę, dynamikę i relikty, z uwzględnieniem różnych perspektyw i koncepcji badawczych. Autor stara się dociec warunków, jakie musiały zaistnieć, by doszło do polowania na czarownice, rewiduje stereotypowe wyobrażenia, wychodzi poza zakręty krąg kultury Zachodu, sięgając po opracowania np. dotyczące Polski....

Brian P. Levack "Polowanie na czarownice w Europie wczesnonowożytnej"

Rzecz jest prosta i klarowna: wkroczyliśmy za sprawą poprzedniego odcinka, a kontynuując za pomocą tego (i następnego) w materię sił nieczystych, magicznych, szatańskich...

Owa książka została mu już polecona jakiś czas temu, bodajże na uczelni. Jednakże... przegapiałam skutecznie terminy odbioru w wydziałowej bibliotece (już wtedy powinno mi to dać do myślenia, to był jakiś znak...).

Czas jednak nastał na wkroczenie na tę tajemną ścieżkę i postanowiłam zakupić knigę na aukcji internetowej za śmiesznie niską cenę (nie chwaląc się bowiem jestem specjalistką w kupowaniu czytadeł za właśnie takie psie pieniądze ;)).

Panie Brianie P. Levack... Ja rozumiem, że chciał Pan podejść do jakże kontrowersyjnego problemu, jakim jest polowanie na czarownice, profesjonalnie. Rozumiem to (no dobra, toleruję),ale na litość Boską (!) dlaczegóż, och, dlaczegóż cała treść grzęźnie w iście podręcznikowej formie? Na cóż te rozlazłe dywagacje, domysły i zasypywanie czytelnika niezbitymi dowodami w postaci nagromadzenia dat, statystyk, analiz, wykresów... Wiem, że nie należy mijać się z prawdą historyczną, ale naprawdę było tu takie pole do popisu, co do formy przedstawienia! No właśnie, było... I jeszcze te przypisy po każdym rozdziale, litości. Osiem części i blisko 300 stron czasu, który został jakoś tak przefiltrowany w próżnię (nie będę taka okrutna, ale na pewno w jakąś niby-przestrzeń)? Mam tę zasadę, że kończę każdą książkę i cały czas, niemal do ostatniej strony na próżno łudziłam się o jakąś niespodziankę. I na łudzeniu się skończyło. Zapamiętałam jedynie parę ciekawostek, ale czymże one są na tle stronic zadrukowanych w ilościach setek? Marnym pyłem mojej pamięci (w obecnej chwili raczej niepamięci). Pan wybaczy, ale jestem na nie. Czy powstawiane gdzieniegdzie ryciny ratują jakoś całość? Cóż, przynajmniej można sobie pooglądać obrazki...

Wnioski: dla nadętych formalistów. Dla reszty: niekoniecznie.

Ocena: 3/10.
https://www.photoblog.pl/poczytelnia/104155308/63.html
Recenzja ukazała się w 2011 r. na moim blogu:

Brian P. Levack "Polowanie na czarownice w Europie wczesnonowożytnej"

Rzecz jest prosta i klarowna: wkroczyliśmy za sprawą poprzedniego odcinka, a kontynuując za pomocą tego (i następnego) w materię sił nieczystych, magicznych, szatańskich...

Owa książka została mu już polecona jakiś czas temu, bodajże na uczelni. Jednakże... przegapiałam skutecznie terminy odbioru w...

Świetna książka prezentująca prawdziwą historię polowań na czarwonice. Autor oprócz przebiegu samych polowań mocno zagłębia się również w ich przyczyny społeczne, prawne, intelektualne.

Świetna książka prezentująca prawdziwą historię polowań na czarwonice. Autor oprócz przebiegu samych polowań mocno zagłębia się również w ich przyczyny społeczne, prawne, intelektualne.

Powszechna wiedza o polowaniach na czarownice jest skromna i - jak się przekonałem po lekturze - oparta na stereotypach oraz motywach popkulturowych. Tutaj problem omówiony został bardzo szeroko: nakreślono ramy czasowe i zasięg geograficzny, przedstawiono statystyki dotyczące procesów oraz wyroków, opisano metody pozyskiwania zeznań obciążających osoby oskarżone o czary, a także wymieniono czynniki kształtujące to zjawisko. Do tych ostatnich zaliczają się m.in. kwestie społeczne, polityczne, ekonomiczne, prawne, religijne, a nawet psychologiczne. Nie mogło też oczywiście zabraknąć charakterystyki typowej czarownicy. Temat został chyba wyczerpany, książka zaspokoi głód wiedzy nawet najbardziej dociekliwych i ciekawskich czytelników.

Powszechna wiedza o polowaniach na czarownice jest skromna i - jak się przekonałem po lekturze - oparta na stereotypach oraz motywach popkulturowych. Tutaj problem omówiony został bardzo szeroko: nakreślono ramy czasowe i zasięg geograficzny, przedstawiono statystyki dotyczące procesów oraz wyroków, opisano metody pozyskiwania zeznań obciążających osoby oskarżone o czary, a...

"Polowanie na czarownice" Levacka czyta się dość ciężko. Autor nie ma literackiej lekkości. Jako wykładowca uniwersytecki nadrabia jednak w warstwie treściowej. Levack uchodzi za międzynarodowego eksperta od badania czarostwa. Pozostaje więc wybaczyć mu pióra i sprawdzić co dostajemy na poziomie faktograficznym.

Pracę tę zaklasyfikowałbym jako niemal podręcznik uniwersytecki. Już sam układ treści, przypisy i ścisła definicja zakresu tematycznego, geograficznego i ram czasowych we wstępie o tym dobitnie świadczą.
Najciekawsze fragmenty to opisy przyczyn polowań. Okazuje się, że spora część z nich miała charakter walki kościoła z lokalnymi suwerenami. Chodziło o wzbudzenie strachu i załatwienie lokalnych polityk poprzez ciągnące się miesiącami procesy. Miały one wywierać nacisk na możnowładców, kanalizować strach. Fale głodu i próby buntów chłopskich też bywały przyczynami nasilenia procesów.

Z ciekawszych rzeczy opisanych w pracy, można się zapoznać z historią powstania osławionego podręcznika czarostwa, swoistej biblii dla trybunałów, "Malleus Maleficarum"; dominikański wkład w utrzymanie rządu dusz.
Levack przy okazji rozprawia się z kilkoma mitami. Największy to liczba osób, które straciły życie w wyniku czarów.
Niejednego może skonfundować fakt, że autor doliczył się mniej niż 100000 procesów o czary, z czego około połowa oskarżonych została stracona (str. 36-38). Oczywiście poruszamy się wciąż w okresie XV-XVIII wiek na obszarze Europy. Sam zaznacza jednak, że to wynika z zachowanych świadectw. Zapewne ofiar było więcej, ale na pewno nie miliony.
Prawdą okazuje się, że o czary oskarżano głównie kobiety (str. 188),które z reguły stanowiły ponad 60% podsądnych.

Ponadto profil oskarżeń o czary też poddano krytyce. Nie jest tak, że główne ostrze było wymierzone w sferę seksualności. Sam wspomniany "Młot na czarownice" choć kładzie nacisk na sabaty i domniemane orgie, to w intencji autorów miał być głównie dziełem procesowym, korzystającym z dotychczasowych orzeczeń (str. 74-76).

Na plus (biorąc pod uwagę tematykę jest to wątpliwe wyróżnienie) zasługuje szerokie potraktowanie zjawiska w naszej części Europy. Mimo że główny, 'wzorcowy' ruch walki z czarami to południe Niemiec, dokładniej Święte Cesarstwo Rzymskie, z mekkami w Loudun, Wurzburgu, Bambergu czy Trewirze, Polska jest tu często wspominana. Levack podaje, że główna fala w Królestwie Polskim przypada na okres magnacki z przełomu XVII/XVIII wieku (str. 297),kiedy na zachodzie zaobserwowano już odwrót od takiej 'rozrywki'.

Dodatkowego wymiaru pracy dodają analogie, porównania do późniejszych naśladowców procesów o czary.
Okazuje się, że zarówno niemiecki faszyzm jaki rosyjski komunizm czerpały z wypracowanych metod pełnymi garściami. Nakręcanie spirali absurdu procesowego, maniakalne poszukiwania współwinnych nie zostało wymyślone przez stalinowskiego prokuratora Andrieja Wyszyńskiego. Niestety każda władza lubi przemoc, od tysiącleci.

Podsumowując, polecam wszystkim jako baza do odmitologizowania powierzchownych twierdzeń o procesach o czary.

"Polowanie na czarownice" Levacka czyta się dość ciężko. Autor nie ma literackiej lekkości. Jako wykładowca uniwersytecki nadrabia jednak w warstwie treściowej. Levack uchodzi za międzynarodowego eksperta od badania czarostwa. Pozostaje więc wybaczyć mu pióra i sprawdzić co dostajemy na poziomie faktograficznym.

Pracę tę zaklasyfikowałbym jako niemal podręcznik...

Książka ciekawa, brakuje mi tylko w niej opisów zdarzeń i przypadków. Kilka razy wspomniano w niej np. o Salem i innych miastach, w których polowania były wyjątkowo intensywne i okrutne w swym wymiarze, nie jest napisane jednak co dokładnie się tam wydarzyło. Poza tym w miarę dobrze się czyta i wiele można się dowiedzieć. Polecam głównie osobom zainteresowanym na poważnie tą tematyką, innych może znudzić już po kilku stronach.

Książka ciekawa, brakuje mi tylko w niej opisów zdarzeń i przypadków. Kilka razy wspomniano w niej np. o Salem i innych miastach, w których polowania były wyjątkowo intensywne i okrutne w swym wymiarze, nie jest napisane jednak co dokładnie się tam wydarzyło. Poza tym w miarę dobrze się czyta i wiele można się dowiedzieć. Polecam głównie osobom zainteresowanym na poważnie...

W przejrzysty i zwięzły sposób autor opisuje zjawisko, jakim jest polowanie na czarownice w Europie w okresie wczesnonowożytnym.Pozycja ta zawiera również w sobie szereg pobocznych tematów ( rzecz jasna stricte związanych z tematyką) tj. wytłumaczenie pojęcia magii czy powstanie sabatów czarownic. Śmiało można rzec,że ta skromna książka (licząca nie całe 300 ston) w bardzo konkretny sposób obrazuje czytelnikowi historyczny, filozoficzny i mistyczno-kulturowy grunt, na którym wyrósł tak burzliwy okres w historii, jakim było polowanie na czarownice. Serdecznie polecam tę lekturę, nie tylko entuzjastom literatury historycznej,lecz również każdemu,kto chce dowiedzieć się licznych ciekawostek z różnych dziedzin, nauk humanistycznych!

W przejrzysty i zwięzły sposób autor opisuje zjawisko, jakim jest polowanie na czarownice w Europie w okresie wczesnonowożytnym.Pozycja ta zawiera również w sobie szereg pobocznych tematów ( rzecz jasna stricte związanych z tematyką) tj. wytłumaczenie pojęcia magii czy powstanie sabatów czarownic. Śmiało można rzec,że ta skromna książka (licząca nie całe 300 ston) w bardzo...