Dawny ustrój i rewolucja

dlaczego rewolucja wybuchła we Francji (mimo, że ucisk był tam znacznie mniejszy niż w innych krajach - eg. Normandia - już w XII w. pańszczyzna była w szczątkach),dlaczego rewolucja francuska była tak krwawa (mimo, że Francuzi są tak łagodni, oddając się swym zajęciom),dlaczego instytucje rewolucyjne są tak okrutne (mimo, że istnieją od czasów starego ustroju),co i jak potrafią zepsuć niesprawiedliwe podatki a co kupczenie posadami publicznymi i jak fatalne są skutki gwałtownej migracji ze wsi do miasta, szlachcica który jakkolwiek się wzbogacił (i czym szlachta różni się od arystokracji) i dlaczego literaci stali się kreatorami polityki.... oraz wiele innych obrazków z laboratorium w którym wyhodował się potwór o gilotynowych kłach i szponach...
wzorcowy opis tzw. motorów rozwoju, od historycznego przez gospodarczy do społecznego...

dlaczego rewolucja wybuchła we Francji (mimo, że ucisk był tam znacznie mniejszy niż w innych krajach - eg. Normandia - już w XII w. pańszczyzna była w szczątkach),dlaczego rewolucja francuska była tak krwawa (mimo, że Francuzi są tak łagodni, oddając się swym zajęciom),dlaczego instytucje rewolucyjne są tak okrutne (mimo, że istnieją od czasów starego ustroju),co i jak...

Do sięgnięcia po (zbyt długo odkładany) "Dawny ustrój i Rewolucję" skłoniło mnie obejrzenie niedawno francuskiego filmu z 2022 r.: "Wandea. Zwycięstwo albo śmierć".
Muszę z przykrością stwierdzić, iż nie tylko u nas kinematografia oparta o prawicową politykę historyczną ma się dobrze. Dzieło o wojnie domowej w okresie Rewolucji Francuskiej razi tendencyjnością i gloryfikacją "szlachetnych" postaw obrońców ancien regime 'u.
No cóż, od bardzo dawna wiem, że niezmiernie trudno o film historyczny, który w sposób rzeczowy oddałby wszystkie blaski i cienie każdej ze stron przeszłego dramatu.
Zostawmy film i wróćmy do książki.
Alexis de Tocqueville powiada: "Jeśli chce się zrozumieć dzieje naszej Rewolucji, nie należy nigdy zapominać o tym, co było przedtem". Niby proste, ale jednak nie.
Większość krytyków Rewolucji Francuskiej albo nie ma zielonego pojęcia jak wyglądało życie w czasach feudalizmu (niespecjaliści),albo to wie (specjaliści),ale ma w głębokim poważaniu los milionów ludzi, którzy klepali dziedziczną biedę, nie byli w stanie wyjść z okowów barier stanowych, a ich nędzne życie targane było epidemiami, głodem i wszelką poniewierką.
Z kolei bardzo nieliczna kasta uprzywilejowanych, żyjąca pasożytniczo na koszt ogromnej rzeszy ludu, z nudów nie wiedząca czy wszczynać kolejną wojnę, czy dalej balować, za nic miała (w swej ogólności) tych, bez których istnienie państwa (w tym i ich własne istnienie) nie mogłoby się obyć nawet na krótszą metę.
Tocqueville, z ogromnym kunsztem słowa i podziwu godną erudycją, odsłania kulisy dawnego ustroju. Na swój warsztat bierze wielką ilość danych: statystycznych, demograficznych, ekonomicznych, prawnych i administracyjnych. Poddaje je doskonałej obróbce socjologiczno-historycznej i wyciąga z tego porażające wnioski. Nie buja on w obłokach jak krytycy (większość) Rewolucji, którzy nic nie wiedzą (albo niewiele) o czasach ją poprzedzających i nie rozumieją procesu historycznego, podaje natomiast twarde dane, które nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do genezy tego jednego z najbardziej dramatycznych wydarzeń w dziejach świata (autor nie jest apologetą Rewolucji; po prostu stwierdza podstawowy fakt, iż jej tragizm jest wieloaspektowy, a wielkie nadużycia i wypaczenia, które działy się w jej trakcie, da się w dużej mierze wyjaśnić [nie mylić z moralnym usprawiedliwianiem], kiedy dobrze poznamy dobę ancien regime 'u).
Nie będę się tutaj rozpisywał o licznych przykładach, jakie autor podaje na uzasadnienie swoich twierdzeń. Powiem tylko tyle, że nie sposób przejść obojętnie bez tej lektury, jeśli chce się zrozumieć Rewolucję.
Nie mogę również nie zaznaczyć, że nie jest to łatwa książka. Przed sięgnięciem po nią powinno się do jej czytania przygotować. Najlepiej zrobić to zaznajamiając się ze świetnym rozdziałem o Rewolucji w podręczniku akademickim ("Wiek XIX. 1789-1870") pióra ks. prof. Mieczysława Żywczyńskiego. Dla osób bardziej ambitnych polecam książki Jana Baszkiewicza. Jest ich sporo, ale ich studia dają bardzo dobre przygotowanie do tej tematyki.
Tocqueville w swoim dziele nie bawi się w tłumaczenie spraw podstawowych, rzuca czytelnika od razu na głęboką wodę, więc powyższa uwaga nie jest bez znaczenia.
Jedyna sprawa, która powstrzymuje mnie przed daniem tej pracy najwyższej z możliwych ocen to kwestia oświeceniowej filozofii. Autor potraktował ten temat po macoszemu. Jego ujęcie jest nie tylko bardzo skrótowe (jeden króciutki rozdzialik),ale też napisane z pozycji klęczącej. Zdumiewające, jak tak bardzo inteligentny człowiek potraktował krytykę religii uprawianą w XVIII wieku i jej sens oraz znaczenie dla Rewolucji (i nie tylko). Jest to bardzo słaba część książki, która wynika chyba z konserwatywnej postawy autora, jakiej zupełnie nie był tutaj w stanie ukryć. Szkoda, bo to kapitalna sprawa.
Mimo wszystko uważam, że tym czym był Machiavelli dla XVI wieku, Monteskiusz dla wieku XVIII, tym dla wieku XIX jest niewątpliwie Tocqueville.
Ostatnie zdanie poświęcę autorowi wstępu. Francois Furet to jeden z czołowych francuskich znawców Rewolucji. Niemniej jednak jego charakterystyka Tocqueville'a jest zbyt przeintelektualizowana, a tym samym słabo trzymająca się "ziemi". Wolałbym, aby wstęp do takiej pracy napisał wyżej wspomniany Jan Baszkiewicz, aczkolwiek zdaję sobie sprawę dlaczego w tym przypadku tak się nie stało (mój egzemplarz został wydany wysiłkiem Fundacji Batorego).
Gorąco polecam miłośnikom dziejów Rewolucji i mądrych książek.

Do sięgnięcia po (zbyt długo odkładany) "Dawny ustrój i Rewolucję" skłoniło mnie obejrzenie niedawno francuskiego filmu z 2022 r.: "Wandea. Zwycięstwo albo śmierć".
Muszę z przykrością stwierdzić, iż nie tylko u nas kinematografia oparta o prawicową politykę historyczną ma się dobrze. Dzieło o wojnie domowej w okresie Rewolucji Francuskiej razi tendencyjnością i...

"Rewolucja francuska zostanie zagadką dla tych, którzy na niej się zatrzymają; tylko badanie poprzedniego okresu rzuca na nią światło". Autor w swym pionierskim, nowatorskim dziele znakomicie opisuje i analizuje sytuację we Francji, która doprowadziła do wybuchu rewolucji. Oceniam wydanie z serii "Biblioteka filozofów" (Hachette).
Wydanie to charakteryzuje się między innymi świetnym wstępem Jakuba Rogulskiego. Przytoczę fragment tego wstępu, który w znakomity sposób dzieło "Dawne rządy i rewolucja" oraz pracę autora opisuje. Rogulski napisał: "Tocqueville stawia sobie za cel wykrycie sił i zjawisk, które uruchomiły rewolucyjne przemiany i zadecydowały o takim, a nie innym, ich przebiegu". Autor rozpatruje społeczeństwo francuskie i powstaje interesująca jego analiza. Dalej Jakub Rogulski napisał: "Jest to analiza dynamiczna, prezentująca przede wszystkim wielkie przemiany społeczeństwa, jakie zaszły w okresie tak wielkich napięć i kryzysów. Na tej przestrzeni badawczej tak złożonej i skomplikowanej, przestrzeni - przypomnijmy - w ówczesnej literaturze nietkniętej i prekursorskiej, Tocqueville porusza się niezwykle zręcznie, logicznie i swobodnie. Umiejętnie porządkuje problemy i zagadnienia, dokonuje właściwej ich analizy, stosując także metodę porównawczą, zwłaszcza z sytuacją w Anglii i Ameryce, na tej podstawie wyciąga dopiero wnioski. W ten sposób szczegółowe i zawiłe kwestie czyni czytelniejszymi i przejrzystszymi, dając jednocześnie kolejny świetny przykład precyzji myślenia i wnikliwości oceny". Nic dodać, nic ująć, zgadzam się z tymi słowami.
Dzieło składa się głównie z trzech części, które zwane są księgami. Każda księga podzielona jest na numerowane rozdziały (pierwsza ma ich pięć, druga dwanaście, trzecia osiem). Z każdym rozdziałem warto się zapoznać. Każdy rozdział przynosi garść ciekawych obserwacji, porównań, analiz, myśli autora.

"Rewolucja francuska zostanie zagadką dla tych, którzy na niej się zatrzymają; tylko badanie poprzedniego okresu rzuca na nią światło". Autor w swym pionierskim, nowatorskim dziele znakomicie opisuje i analizuje sytuację we Francji, która doprowadziła do wybuchu rewolucji. Oceniam wydanie z serii "Biblioteka filozofów" (Hachette).
Wydanie to charakteryzuje się między innymi...

Uprzednio zapoznawszy się troszkę z żargonem prawnym bardzo dobrze czyta się Tocquevilla wykładającego jego rozumienie rewolucji francuskiej i jej przyczyn. Autor naprawdę wykonał wiele rzetelnej pracy przed napisaniem książki co dodaje jego analizie wiarygodności. Książkę polecam nie tylko dla fanów historii!

Uprzednio zapoznawszy się troszkę z żargonem prawnym bardzo dobrze czyta się Tocquevilla wykładającego jego rozumienie rewolucji francuskiej i jej przyczyn. Autor naprawdę wykonał wiele rzetelnej pracy przed napisaniem książki co dodaje jego analizie wiarygodności. Książkę polecam nie tylko dla fanów historii!

Bardzo ciekawa książką de Tocqueville'a, która zmienia spojrzenie na temat Rewolucji Francuskiej.

To dzieło, z którym każdy powinien się zapoznać

Bardzo ciekawa książką de Tocqueville'a, która zmienia spojrzenie na temat Rewolucji Francuskiej.

To dzieło, z którym każdy powinien się zapoznać

Ktoś mi wytłumaczy dlaczego tytuł wydany przez Aletheię ma 472 strony, a ten sam tytuł wydany przez Etiudę tylko 168?

Ktoś mi wytłumaczy dlaczego tytuł wydany przez Aletheię ma 472 strony, a ten sam tytuł wydany przez Etiudę tylko 168?

Demokracja przetrwa do czasu, kiedy parlament odkryje, że można przekupić społeczeństwo za publiczne pieniądze.
- Alexis

Demokracja przetrwa do czasu, kiedy parlament odkryje, że można przekupić społeczeństwo za publiczne pieniądze.
- Alexis

Książka nie jest raczej wybitnym studium politologicznym (dwie klasyczne tezy tej publikacji – rewolucja wybucha wtedy, gdy się poprawia, a porządek rewolucyjny w jakiś sposób zawsze jest kontynuacją ancien regime’u – nie wybijały się jakoś znacząco),ale jest jednak świetna pod względem historycznym (trochę przypomina przy tym książki ze szkoły Annales). Opis stosunków społecznych przed rewolucją był znakomity i obnażał wszystkie grzechy ancien regime’u (rozbuchana i nieczytelna biurokratyczna struktura, rosnąca alienacja grup społecznych),a jednak miał on wiele z obiektywizmu (nie przedstawiano szlachty i duchowieństwa jako żądnych krwi wyzyskiwaczy). Ponadto można skonfrontować twierdzenia Tocqueville’a z „Dawnego ustroju…” z „O demokracji w Ameryce”, aby zobaczyć, że autor potrafił konstruktywnie krytykować zarówno dawny ustrój, jak i demokrację.

Książka nie jest raczej wybitnym studium politologicznym (dwie klasyczne tezy tej publikacji – rewolucja wybucha wtedy, gdy się poprawia, a porządek rewolucyjny w jakiś sposób zawsze jest kontynuacją ancien regime’u – nie wybijały się jakoś znacząco),ale jest jednak świetna pod względem historycznym (trochę przypomina przy tym książki ze szkoły Annales). Opis stosunków...

„Jesteśmy dosyć oddaleni od Rewolucji, aby sądzić o niej bezstronnie, a jednocześnie dosyć bliscy, aby zrozumieć jej umysłowe oblicze. Wkrótce trudno będzie uczynić to, gdyż wielkie pomyślne rewolucje stają się niezrozumiałymi, dzięki temu, iż doszczętnie usuwają przyczyny, które je zrodziły”

Fantastyczna praca. Czyta się jednym tchem. Trafna teza, że rewolucje wybuchają nie w momencie największego ucisku, lecz po uzyskaniu przez uciskanych pewnych swobód, które działają jak wyzwalacz w reakcji łańcuchowej do kolejnych roszczeń.

„Jesteśmy dosyć oddaleni od Rewolucji, aby sądzić o niej bezstronnie, a jednocześnie dosyć bliscy, aby zrozumieć jej umysłowe oblicze. Wkrótce trudno będzie uczynić to, gdyż wielkie pomyślne rewolucje stają się niezrozumiałymi, dzięki temu, iż doszczętnie usuwają przyczyny, które je zrodziły”

Fantastyczna praca. Czyta się jednym tchem. Trafna teza, że rewolucje wybuchają...

Polecam. Książka odnosząca się do dawnych i jeszcze dawniejszych czasów (jest ona również dobrym źródłem wiedzy o dawnej Francji i jej systemie),a mimo to wnioski autora są niesamowicie aktualne.

Polecam. Książka odnosząca się do dawnych i jeszcze dawniejszych czasów (jest ona również dobrym źródłem wiedzy o dawnej Francji i jej systemie),a mimo to wnioski autora są niesamowicie aktualne.