Bohdan Chmielnicki

Praca nie jest nowa, pierwsze wydanie pochodzi z roku 1988r., czyli zanim jeszcze pojawiłem się na tym świecie. Myślę jednak, że ze względu na jej bohatera, który odegrał w naszej historii (i nie tylko w naszej) ważną, choć tragiczną rolę, będzie cieszyła się długo jeszcze pewną popularnością.
Książka powinna mieć podtytuł "biografia polityczna", bo nią jest w istocie. Autor wnikliwie bada kolejne ruchy Chmielnickiego i to jak zmieniały się jego koncepcje polityczne, z reguły realnie dostosowane do aktualnych możliwości Kozaczyzny. Wywód jest przedstawiony dobrym w odbiorze i zrozumiałym językiem, co nie jest łatwe przy wszystkich zawiłościach i powiązaniach każdej ze stron (od tych oczywistych, po bardziej odległe, jak choćby Wenecja) zainteresowanych wydarzeniami na południowym wschodzie Rzeczypospolitej.
Do ugody w Perejasławiu jest to wnikliwa analiza, ostatni okres życia hetmana kozackiego potraktowany już po macoszemu.
Janusz Kaczmarczyk uwielbia żmudnie analizować kolejne żądania, umowy z Kozakami, czy wreszcie listy, czasem przytaczając ich dłuższe fragmenty. Jest to paradoksalnie interesujące, bywa jednak męczące na dłuższą metę, co jednak nie jest wygórowaną cenę za tak dużą dawkę informacji.
Z ciekawych kwestii; autor dosyć pozytywnie ocenia postać Ossolińskiego (choć wypomina mu też łamanie prawa RON, kiedy było mu to potrzebne do zrealizowania swoich zamierzeń),częściej chyba spotykałem się z opiniami zabarwionymi bardziej negatywnym odbiorem tej postaci i polityki, którą prowadził.

Czego natomiast w książce brakuje? Moim zdaniem Bohdana Chmielnickiego człowieka. Oczywiście pewne cechy charakteru są uchwytne w jego działalności politycznej (spryt a nawet przebiegłość, inteligencja, dosyć długo realizm polityczny),niemniej nie wierzę, że przy tak bogatej i zachowanej korespondencji nie dałoby się napisać jednego rozdziału o jego życiu prywatnym. Gdzieś tam pojawia się jego tragedia rodzinna, zresztą będąca jedną z przyczyn dołączenia do powstania, półgębkiem wspomniano o nieszczęśliwej miłości, jak się zakończyła i późniejszym coraz częstszym sięganiu do kieliszka oraz fascynacji wróżbitami. O synach coś tam się dowiadujemy, bo na szczęście odgrywali pewną rolę w planach ojca. Jest tego jednak bardzo mało, na marginesie doniosłych wydarzeń.
Kiedy pod koniec pojawia się wreszcie nadzieja, że autor naszkicuje portret fizyczny hetmana, ten tylko wspomina, że wkładki zdjęciowe przedstawiają wszystkie jego znane podobizny (ale która jest najbliższa prawdy, bo jednak się od siebie różnią, tego się nie dowiemy) oraz przytacza opis z "Ogniem i Mieczem", kwitując, że żaden historyk nie ma szans przebić się z wizją zgodną z prawdą. Może gdyby chociaż spróbował, jakaś część czytelników taką by poznała. Widocznie jednak Kaczmarczyka podejmowanie tego trudu nie zainteresowało.

Trochę pomarudziłem, ale muszę przyznać, że książka jest dobra, szczególnie w meandrach politycznych, to interesowało autora, widać też, iż te zagadnienia były jego przedmiotem badawczym. Jednak nie mogę tej biografii uznać za pełną, choć piszącego te słowa interesują głównie zagadnienia polityczne i militarne, uważa jednak, że ten typ prac powinien uwzględniać wszystkie aspekty życia danego bohatera (o ile pozwalają na to źródła),ewentualnie mocniejsze akcenty położyć na kwestie, w uznaniu badacza ważniejsze, raczej jednak tych mniej istotnych nie pomijać zupełnie.

Praca nie jest nowa, pierwsze wydanie pochodzi z roku 1988r., czyli zanim jeszcze pojawiłem się na tym świecie. Myślę jednak, że ze względu na jej bohatera, który odegrał w naszej historii (i nie tylko w naszej) ważną, choć tragiczną rolę, będzie cieszyła się długo jeszcze pewną popularnością.
Książka powinna mieć podtytuł "biografia polityczna", bo nią jest w istocie....

Utarło się mniemanie (z polskiego punktu widzenia),że Bohdan Chmielnicki to zdrajca, buntownik i ostatnia oczajdusza. A jak to wyglądało naprawdę? Przede wszystkim w czasach jego życia i działalności? Z pewnością nie był to polityk małego formatu. Potrafił tworzyć plany z wielkim rozmachem, organizować olbrzymie środki, a nadto mobilizować szerokie masy dla realizacji powyższych. Jeśli uznamy przywódcę największego z ukraińskich powstań zdrajcą, to co dopiero mamy sądzić o kanclerzu Ossolińskim i, ba, królu Władysławie IV, których polityki narzędziem późniejszy hetman zaporoski był w (nielegalnych) planach wojny z Turcją? Historia, jak zwykle, i w tym przypadku chodziła bardzo krętymi i niejednoznacznymi szlakami. Szablonowe, czarno-białe na nią patrzenie, nie ma żadnego sensu w tym i w wielu (większości) przypadkach. Inna sprawa jest taka, że z pozoru błaha prywatna animozja dwóch sobiepanów: Czaplińskiego i Chmielnickiego, doprowadziła do lawiny najtragiczniejszych dla Rzeczpospolitej następstw. To przykład, co się zowie, na wpływ jednostkowych wydarzeń na bieg historii. Kolejna rzecz, że panowie polscy, traktując Ukraińców i ziemie na których siedzieli w sposób skandaliczny, sami sobie zapracowali na późniejsze wydarzenia. Tak też symptomatyczna jest odpowiedź Chmielnickiego, jakiej udzielił Markowi Sobieskiemu (bratu późniejszego króla) na pytanie o to, czemu swej krzywdy inaczej nie starał się dochodzić: „Wielkie pudło suplikaty nazbierałbym, któreśmy w naszych krzywdach panom różnym oddawali. Ale wy pp. Polacy, króla nie słuchacie i na niego nie dbacie, każdy się swoją głową rządząc, nic nie czynicie. Zaczym, gdyśmy się częstokroć królowi j.m. krzywd naszych uskarżali, tak nam powiedział: <<Ponieważ inaczej nie możecie, przez szable waszych wolności dochodźcie, mówiąc formalitater po rusku Czeres szablu waszych wolnosti odystajte>>”. I dochodzili. Jak to się skończyło dla państwa polskiego, to nawet mało zorientowani w historii XVII wieku wiedzą. Powstanie Chmielnickiego to gwóźdź do trumny Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Co do tego nie ma wątpliwości. Jeszcze z jednego względu historia ta jest bardzo pouczająca i w obecnych czasach aktualna: polityka Moskwy wobec powstańców i wobec Polski. Już wtedy maczanie rosyjskich paluchów w kwestii ukraińskiej przyniosło same nieszczęścia, a państwo Carów podniosło na szczyty (próżności? megalomanii?),z których ich watażka do dzisiaj nie potrafi zejść.
Książka Janusza Kaczmarczyka to kolejna z bardzo dobrych pozycji z serii Ossolineum. Dla miłośników historii XVII wieku rzecz raczej obowiązkowa. Tym bardziej, że napisana z dużym obiektywizmem, bez żadnych ksenofobicznych, czy też szowinistycznych naleciałości (od których dawniejsza historiografia w tym temacie nie była często wolna).

Utarło się mniemanie (z polskiego punktu widzenia),że Bohdan Chmielnicki to zdrajca, buntownik i ostatnia oczajdusza. A jak to wyglądało naprawdę? Przede wszystkim w czasach jego życia i działalności? Z pewnością nie był to polityk małego formatu. Potrafił tworzyć plany z wielkim rozmachem, organizować olbrzymie środki, a nadto mobilizować szerokie masy dla realizacji...

Dla osób zainteresowanych tematem. Życiorys wybitnego wodza kozackiego. W tle wydarzenia historyczne z nim związane z najsłynniejszym powstaniem z 1648 roku.

Dla osób zainteresowanych tematem. Życiorys wybitnego wodza kozackiego. W tle wydarzenia historyczne z nim związane z najsłynniejszym powstaniem z 1648 roku.

Bohater tego opracowania to jedna z bardziej kontrowersyjnych postaci historycznych. Bohdan Chmielnicki w młodości służył w wojsku polskim. Później, w wyniku nierozwiązanego na drodze sądowej krwawego zatargu z podstarościm Czaplińskim, stanął na czele Kozaków i zasłynął jako ich hetman oraz przywódca powstania na Ukrainie w 1648 r. W książce Janusza Kaczmarskiego jest on ukazany jako z jednej strony jako wiedziony chęcią zemsty człowiek, z drugiej zaś jako inteligentny, przebiegły strateg, charyzmatyczny przywódca, który potrafił zyskał posłuch i oddanie u Kozaków oraz podziw i wdzięczność prawosławnych duchownych. A jak go postrzegała polska szlachta? Jako zdrajcę, okrutnika.

Bohater tego opracowania to jedna z bardziej kontrowersyjnych postaci historycznych. Bohdan Chmielnicki w młodości służył w wojsku polskim. Później, w wyniku nierozwiązanego na drodze sądowej krwawego zatargu z podstarościm Czaplińskim, stanął na czele Kozaków i zasłynął jako ich hetman oraz przywódca powstania na Ukrainie w 1648 r. W książce Janusza Kaczmarskiego jest on...

Mogę śmiało polecić tę książkę: mimo iż nie jestem miłośnikiem epoki nowożytnej, czytało się dobrze, a co do poziomu merytorycznego też raczej nie sposób się przyczepić. Autor opisuje nie tylko najbardziej znane aspekty życia kozackiego hetmana, ale także jego młodość (w tym walkę po stronie polskiej pod Cecorą!) i politykę zagraniczną w okresie po Beresteczku.

Mogę śmiało polecić tę książkę: mimo iż nie jestem miłośnikiem epoki nowożytnej, czytało się dobrze, a co do poziomu merytorycznego też raczej nie sposób się przyczepić. Autor opisuje nie tylko najbardziej znane aspekty życia kozackiego hetmana, ale także jego młodość (w tym walkę po stronie polskiej pod Cecorą!) i politykę zagraniczną w okresie po Beresteczku.

Świetna dla każdego, kto chce poznać lepiej historię naszego kraju w latach zaraz przed i w trakcie Powstania Chmielnickiego. Podobała mi się, ale ja kocham ksiązki historyczne!

Świetna dla każdego, kto chce poznać lepiej historię naszego kraju w latach zaraz przed i w trakcie Powstania Chmielnickiego. Podobała mi się, ale ja kocham ksiązki historyczne!

Ciekawa książka historyczna, więcej dowiemy się z niej o kulisach powstania i rozgrywkach dyplomatycznych niż o samej osobie hetmana lecz mimo to polecam;)

Ciekawa książka historyczna, więcej dowiemy się z niej o kulisach powstania i rozgrywkach dyplomatycznych niż o samej osobie hetmana lecz mimo to polecam;)