Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany

Kolejna ksiązka Tomasa Halika i według samego autora – w sposób najbardziej systematyczny diagnozująca problemy współczesnego Kościoła, wraz z receptami, co z tym wszystkim zrobić. Halik sięga tutaj po koncepcję "popułudnia chrześcijaństwa" mającego być przezwyciężeniem nowożytnego "kryzysu południa" i rozwinięciem starożytnego i średniowiecznego "etapu dzieciństwa". Halik tak jak w swoich poprzednich książkach stwierdza, że chrześcijaństwo skostniało i jeśli z tego skostnienia nie wyjdzie, to staje się niejako zaprzeczeniem samego siebie. Nie ma tu innych myśli, których nie pisałby gdzie indziej, chociaż chyba tutaj są one najpełniej wyrażone. Mamy więc tutaj rozdział i o wierze i o tożsamości chrześcijanina (oba bardzo dobre),jest też historyczna refleksja nad tym jak chrześcijaństwo zmieniało się na przestrzeni dziejów, jest krytyka tradycjonalizmu, neoscholastyki, jest pochwała ateizmu, ale jednocześnie polemika z nim (polecam rozdział z omówieniem "Duchowości ateistycznej" Comte-Sponville'a). Ogólnie książka bardzo dobra, poukładana, ale dla kogoś kto zna myśl Halika, to mało tu bedzie nowych rzeczy. Jak najbardziej jednak warta przeczytania.

Kolejna ksiązka Tomasa Halika i według samego autora – w sposób najbardziej systematyczny diagnozująca problemy współczesnego Kościoła, wraz z receptami, co z tym wszystkim zrobić. Halik sięga tutaj po koncepcję "popułudnia chrześcijaństwa" mającego być przezwyciężeniem nowożytnego "kryzysu południa" i rozwinięciem starożytnego i średniowiecznego "etapu dzieciństwa"....

Książka zawiera tyle cennych przemyśleń autora, który dokonuje szerokiej analizy współczesnego Kościoła. Pod kontem:psychologicznym,socjologicznym i teologicznym. Aż zabrakło mi słów, trzeba po prostu przeczytać! Polecam z całego serca! Dawno nie czytałam czegoś tak dobrego!

Książka zawiera tyle cennych przemyśleń autora, który dokonuje szerokiej analizy współczesnego Kościoła. Pod kontem:psychologicznym,socjologicznym i teologicznym. Aż zabrakło mi słów, trzeba po prostu przeczytać! Polecam z całego serca! Dawno nie czytałam czegoś tak dobrego!

Jeśli uważasz, że w Kościele Katolickim coś powinno się zmienić, to jest to książka dla Ciebie.
Ks. Tomas Halik jest dla mnie pewnego rodzaju prorokiem. Umie spojrzeć na Kościół w szerokim kontekście historii, filozofii, socjologii i współczesności. Jako Czech żyje w społeczeństwie, w którym Kościół dawno stracił na znaczeniu - tym bardziej wartościowe są jego obserwacje dla Polaków, bo u nas to dopiero się dzieje.
Halik uważa, że pewien skostniały typ religijności, katolicyzmu, musi się zakończyć, aby Kościół odżył. Postuluje zwrócenie się ku DUCHOWOŚCI, jako panaceum na kryzys w jakim znajduje się teraz Kościół.
Czytam Halika i często mam wrażenie, że ktoś właśnie skonkretyzował moje myśli; czytam Halika i wzruszam się, bo odpowiada na moje aktualne problemy, wewnętrzne walki. Czytam Halika, bo daje mi nadzieję, że także i tak myślące osoby są w moim Kościele.

Jeśli uważasz, że w Kościele Katolickim coś powinno się zmienić, to jest to książka dla Ciebie.
Ks. Tomas Halik jest dla mnie pewnego rodzaju prorokiem. Umie spojrzeć na Kościół w szerokim kontekście historii, filozofii, socjologii i współczesności. Jako Czech żyje w społeczeństwie, w którym Kościół dawno stracił na znaczeniu - tym bardziej wartościowe są jego obserwacje...

Fascynujące spojrzenie na kondycję chrześcijaństwa i kościołów. Podoba mi się złożone, badawcze i cechujące się wysoką kulturą podejście do wielu tematów, bynajmniej nie mające na celu do czegoś nas przekonać, ale zachęcić do refleksji. I to nad tematami niedotykanymi, albo które dopiero wyłaniają się w świadomości społecznej. Z jednej strony wiele przemyśleń jakby skłania mnie do potwierdzenia, "no jasne, też tak to widzę", ale przede wszystkim książka daje przestrzeń; zachęca by postawić sobie pytania, na które każdy już winien znaleźć własną odpowiedź, zmierzając ku dojrzałości.

Fascynujące spojrzenie na kondycję chrześcijaństwa i kościołów. Podoba mi się złożone, badawcze i cechujące się wysoką kulturą podejście do wielu tematów, bynajmniej nie mające na celu do czegoś nas przekonać, ale zachęcić do refleksji. I to nad tematami niedotykanymi, albo które dopiero wyłaniają się w świadomości społecznej. Z jednej strony wiele przemyśleń jakby skłania...

Błyskotliwy, ale za bardzo rozmyty teolog moim zdaniem. Przedstawia wizję chrześcijaństwa, jakby zapomniał o jednym z przykazań Jezusa: "Idźcie na cały świat i czyńcie uczniów we wszystkich narodach."

Ciekawa interpretacja zajwiskia "religio" i jego zmiennej struktury i funkcji. Dobre intuicje polityczno-społeczne. Jednak za dużo tutaj mieszanki psychologiczno-filozoficznej, która nieco wchodzi w miejsce Ewangelii. (nie jestem przeciwny filozofii i psychologii! ale chodzi mi o zbytni "dialog", który szuka zrozumienia innych, zapominając o własnej tożsamości)

Wiem, moja opinia może być niepopularna, ale proszę mi dać do tego prawo. Mogę się mylić, może mylić się ks. Halik, wierzę, że obaj szukamy prawdy i staramy się iść za Prawdą-Jezusem.

Błyskotliwy, ale za bardzo rozmyty teolog moim zdaniem. Przedstawia wizję chrześcijaństwa, jakby zapomniał o jednym z przykazań Jezusa: "Idźcie na cały świat i czyńcie uczniów we wszystkich narodach."

Ciekawa interpretacja zajwiskia "religio" i jego zmiennej struktury i funkcji. Dobre intuicje polityczno-społeczne. Jednak za dużo tutaj mieszanki...

Interesująca opowieść o wierze, religii i duchowości oraz o różnych jej przejawach i formach w historii Kościoła I dzisiaj. Halik twierdzi, że po okresach, gdy chrześcijaństwo pełniło rolę religio (siły integrującej społeczeństwo - tak było do końca średniowiecznej christianitas) oraz religii jako światopoglądu regulowanego przez instytucję Kościoła , a także po okresie odrzucenia tychże form przez ateizm, oświecenie i obojętność religijną, nadchodzi nowa epoka - "popołudnie chrześcijaństwa".

Kluczowym wyzwaniem będzie przejście od religii ku duchowości (bez negacji zdrowych przejawów tej pierwszej).

Cechy dojrzałego chrześcijaństwa przyszłości:
- towarzyszenie poszukującym
- szeroko rozumiany ekumenizm
- Kościół jako lud pielgrzymujący (beż aspiracji kolonizowania innych),jako szkoła mądrości, szpital oraz przestrzeń spotkania, pojednania i towarzyszenia

Interesująca opowieść o wierze, religii i duchowości oraz o różnych jej przejawach i formach w historii Kościoła I dzisiaj. Halik twierdzi, że po okresach, gdy chrześcijaństwo pełniło rolę religio (siły integrującej społeczeństwo - tak było do końca średniowiecznej christianitas) oraz religii jako światopoglądu regulowanego przez instytucję Kościoła , a także po okresie...

To jedna z tych książek, przy których przeżuwasz rozdziały powoli. Jedna z tych, które zmuszają do myślenia. Do przemyślenia.
Nie da się żyć w zamkniętym światku, w przekonaniu, że świat się nie zmienia. Że wiara się nie zmienia. Że Kościół się nie zmienia.
Wiara to relacja, a relacje zmieniają się w czasie.
Jeśli macie ochotę zastanowić się nad swoim miejscem w Kościele, czy w ogóle w duchowości (bo UWAGA! ks. Halik genialnie pisze o duchowości niereligijnej, o wierzących pozaeklezjalnie) to wiecie, co przeczytać.
Myślę, że gdybyśmy wszyscy się z treścią zapoznali, przemyśleli i przegadali to naprawdę moglibyśmy tworzyć piękniejszą, wrażliwą rzeczywistość.
Naprawdę. Jestem pod ogromnym wrażeniem i jeszcze długo będę trawić.

To jedna z tych książek, przy których przeżuwasz rozdziały powoli. Jedna z tych, które zmuszają do myślenia. Do przemyślenia.
Nie da się żyć w zamkniętym światku, w przekonaniu, że świat się nie zmienia. Że wiara się nie zmienia. Że Kościół się nie zmienia.
Wiara to relacja, a relacje zmieniają się w czasie.
Jeśli macie ochotę zastanowić się nad swoim miejscem w Kościele,...

Ma słabsze i lepsze rozdziały. Niektóre bardziej teologiczne, a niektóre bardziej światopoglądowe oparte o filozofię. Myślę, że odnajdą się w jej treściach ci co zwykle w książkach Halika - katolicy z szarej strefy, wierzący inaczej, poszukujący służby towarzyszenia innym.
Halik wykłada w niej swoją perspektywę analizując historię, kontekst społeczny i zmiany we współczesnym Kościele, dając jednocześnie wskazówki do zmiany serca Kościoła i jego drogi.

Ma słabsze i lepsze rozdziały. Niektóre bardziej teologiczne, a niektóre bardziej światopoglądowe oparte o filozofię. Myślę, że odnajdą się w jej treściach ci co zwykle w książkach Halika - katolicy z szarej strefy, wierzący inaczej, poszukujący służby towarzyszenia innym.
Halik wykłada w niej swoją perspektywę analizując historię, kontekst społeczny i zmiany we...

Cóż... Ksiądz Halik niezmiennie mnie zachwyca. To jest chyba to uczucie, kiedy ktoś formułuje twoje własne myśli, zadaje pytania, które sam chciałbyś zadać i z podobnym mozołem dociera do podobnie niełatwych odpowiedzi. Albo nie dociera... i razem z tobą pozostaje z brzemieniem ich braku.

Cóż... Ksiądz Halik niezmiennie mnie zachwyca. To jest chyba to uczucie, kiedy ktoś formułuje twoje własne myśli, zadaje pytania, które sam chciałbyś zadać i z podobnym mozołem dociera do podobnie niełatwych odpowiedzi. Albo nie dociera... i razem z tobą pozostaje z brzemieniem ich braku.

Recenzja dla Wydawnictwa WAM „Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany”
ks. Tomasa Halika

Jeden z najbardziej przenikliwych współczesnych teologów. Filozof, psycholog i duszpasterz. Laureat Nagrody Templetona przyznawanej za przekraczanie granicy pomiędzy nauką i wiarą (2014). Czeski duchowny rzymskokatolicki, profesor doktor habilitowany socjologii, doktor habilitowany teologii. Mogłabym w tym miejscu wymieniać jeszcze długo tytuły naukowe, odznaczenia i funkcje jakie w swoim życiu pełni ten wyjątkowy człowiek, autor kilku bardzo ciekawych książek.
Dzisiaj skupimy się na jednej z ostatnich, którą będzie ”Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany”, po przeczytaniu, której musiałam zaczerpnąć mocno powietrza, bo czułam, że mi go brakuje. Tak. Oddaje ona słowo w słowo to co myślę, co czuję, i jak postrzegam obecny nasz świat, w którym przyszło żyć mnie i Tobie i Tobie też. Tak.
Tworząc dzisiaj konstrukcję recenzji, doszłam do wniosku, że rozważania i wnioski ks. Halika, niosą przesłanie dla świata, żeby więc nie zaburzać ich wydźwięku, ta recenzja będzie inna.
Wybrałam wiele fragmentów, którymi chcę się z Wami podzielić i poniżej to uczynię. Bez zmiany słów wielkiego współczesnego myśliciela, teologa i bez ich analizowania.
Niech przemówi ON. A kto zapragnie usłyszeć więcej, tego zapraszam do przeczytania całej książki, a nie tylko jej fragmentów poniżej:
„Sytuacja Kościoła katolickiego pod wieloma względami przypomina dziś czas przed reformacją. Kiedy odkryto zaskakująco liczne przypadki seksualnego i psychicznego wykorzystywania, Kościół stracił wiarygodność i pojawiło się wiele pytań dotyczących funkcjonowania całego systemu. (…) Jeśli Kościoły oprą się pokusie zapatrzenia w siebie i zbiorowego narcyzmu, klerykalizmu, izolacjonizmu i prowincjonalizmu, będą w stanie wesprzeć nową, szerszą i głębszą ekumenę.”
„Zajmuję się tą linią historii wiary, która ma korzenie żydowskie i znajduje kontynuację w chrześcijaństwie, jednocześnie jednak chrześcijaństwo w jego tradycyjnej kościelnej postaci przekraczając. „
„Święty Augustyn, patrząc na chłopca bawiącego się muszlą na brzegu morza zrozumiał, że cała nasza teologia, katechizmy, podręczniki dogmatyki są w porównaniu z pełnią Bożej tajemnicy tylko małą muszlą właśnie. Używajmy wszystkich instrumentów poznania, które otrzymaliśmy, ale nie przestawajmy jednocześnie zadziwiać się wielkością i głębią tego, co je w sposób nieskończony przerasta.”
„ Zarówno wiara, jak i niewiara dotyczą całego człowieka, dlatego też autentyczność wiary w życiu konkretnych ludzi może ocenić tylko sam Bóg. Jedną rzecz jednak możemy ogłosić z pewnością: wojujący fanatyzm to ulubiona maska egzystencjalnej niewiary.”
„Ludzie są współtwórcami historii i środowiska życia nie tylko wtedy, kiedy wypełniają Boże przykazanie przekształcania Ziemi, lecz także poprzez specyficzne uczestniczenie w procesach przyrodniczych i historycznych, czego częścią jest także ich życie duchowe. (…) Wykazując się kreatywnością, wypełnia posłanie Stworzyciela i dowodzi swojego podobieństwa do Boga.”
„Wiara, miłość i twórczość artystyczna mają ze sobą wiele wspólnego – są powiązane z passio (namiętnością),energią, która ożywia świat. (…) W twórczości, podobnie jak w miłości i wierze, człowiek oddaje siebie, a jednocześnie wiele dostaje i wiele przyjmuje. „
„Do połączenia religijnych przekonań, praktyki moralnej, duchowości i refleksji filozoficznej, prywatnych i publicznych rytuałów w jedną całość, reprezentowaną i zarządzaną przez jedną instytucję, dochodzi dopiero w chrześcijaństwie. (…) Powstaje pytanie, czy połączenie wiary z władzą polityczną i dostosowanie wiary do postaci doktryny nie prowadzi stopniowo do osłabienia tej boskiej mocy, która tak bardzo fascynowała pierwszych uczniów Jezusa.”
„Podziały – i to nie pomiędzy Kościołami, ale wewnątrz nich – są w tej chwili zbyt głębokie. Rozłam wśród chrześcijan jest jedną z bolesnych rys kryzysu południa.”
„Ludzie charakteryzujący się zewnętrzną pobożnością, dla których religia jest instrumentem pozwalającym osiągnąć inne cele (na przykład uznanie społeczne czy potwierdzenie tożsamości grupowej i przynależności do grupy),mają często autorytarne zapędy, a ci, których pobożność jest uwewnętrzniona i dla których wiara ma sens sama z siebie, są raczej otwarci, tolerancyjni, elastyczni, wrażliwi społecznie, ofiarni i solidarni. „

Ks. Tomas Halik w swojej książce ukazuje nam, że dzieje wiary, których ważną częścią jest historia wiary chrześcijańskiej możemy sobie wyobrazić jako wielką rzekę przepływającą przez różne kraje. Możemy ją również potraktować jak pamięć zbiorową, w której od początku istnienia świata zapisały się mądrości i doświadczenia życiowe wierzących ludzi i społeczeństw.
Każda epoka, nasza również, potrzebuje nowej teologii historii, nowej wizji. Jeśli poszczególne narody, kultury i religie w świecie, w którym nie mogą się już izolować, będą kultywować „miłość do samych siebie” bez miłości i szacunku do innych, to politykę opanuje bezwzględny nacjonalistyczny egoizm.
Nie możemy dopuścić aby świat otoczył się murem braku zainteresowania innymi, aby świat zrzekł się współodpowiedzialności za sprawiedliwość na świecie.
Jung porównał przebieg ludzkiego życia do biegu dnia. Przedpołudnie – kryzys południa – popołudnie, a ks. Halik przedstawia nam swoją wizję popołudnia chrześcijaństwa. Według niego stoimy u progu popołudnia chrześcijaństwa; kończy się długi okres kryzysu i już pojawiają się rysy nowej, zapewne głębszej i dojrzalszej postaci chrześcijaństwa.
Bo dopiero kiedy człowiek przetrwa kryzys południa, kiedy jest zdolny przyjąć i zintegrować to, czego o sobie nie chciał wiedzieć, i do czego nie chciał się przyznać, i pogodzi się z tym – jest gotowy na popołudnie.
A to popołudnie może być początkiem wszystkiego.

Dziękuję Wydawnictwu WAM za egzemplarz recenzencki.

Recenzja dla Wydawnictwa WAM „Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany”
ks. Tomasa Halika

Jeden z najbardziej przenikliwych współczesnych teologów. Filozof, psycholog i duszpasterz. Laureat Nagrody Templetona przyznawanej za przekraczanie granicy pomiędzy nauką i wiarą (2014). Czeski duchowny rzymskokatolicki, profesor doktor habilitowany socjologii, doktor...