The Auschwitz Photographer

Kiedy myślimy o literaturze dotyczącej Holokaustu, często spodziewamy się opisów, które zamykają nas w kręgu czystego cierpienia. Jednak książka Anny Dobrowolskiej „Byłem fotografem w Auschwitz. Prawdziwa historia Wilhelma Brassego” to dzieło wymykające się prostym klasyfikacjom. To lektura wstrząsająca, ale jednocześnie fascynująca, napisana z niezwykłym wyczuciem i szacunkiem do bohatera, którego oczy widziały to, co dla większości z nas jest niewyobrażalne. To nie tylko biografia – to dokument o ogromnej sile rażenia, który powinien znaleźć się w każdym polskim domu.

Wilhelm Brasse, młody fotograf z Żywca, trafił do Auschwitz za odmowę podpisania Volkslisty i próbę ucieczki na Węgry. Jego talent stał się dla niego przekleństwem i wybawieniem jednocześnie. Jako obozowy fotograf na zlecenie SS musiał dokumentować wszystko: od policyjnych portretów nowo przybyłych więźniów, przez pseudomedyczne eksperymenty Josefa Mengele, aż po prywatne zdjęcia oprawców.

Anna Dobrowolska wykonała tytaniczną pracę, oddając głos samemu Brassemu. Konstrukcja książki, oparta na relacjach bohatera, sprawia, że czytelnik ma wrażenie uczestniczenia w intymnej spowiedzi. Brasse nie opowiada o sobie jak o bohaterze; mówi o strachu, o paraliżującym poczuciu winy z powodu lepszego jedzenia, o traumie patrzenia w oczy dzieciom idącym na śmierć. Ta perspektywa – „uprzywilejowanego” więźnia, który jest świadkiem, a nie tylko ofiarą – jest unikalna i niesamowicie cenna dla zrozumienia mechanizmów obozowego piekła.

To, co czyni tę publikację wyjątkową, to symbioza tekstu z materiałem wizualnym. Książka jest bogato ilustrowana fotografiami, które dziś stanowią najważniejsze dowody zbrodni hitlerowskich. Patrząc na te zdjęcia, mając w pamięci opowieść Brassego o tym, jak ustawiał światło, jak kazał więźniom zdejmować czapki, jak próbował w tych kilku sekundach przekazać im choć cień współczucia – czujemy dreszcz, którego nie wywoła żaden podręcznik historii.

Dobrowolska unika taniej sensacji. Jej styl jest powściągliwy, co paradoksalnie wzmacnia przekaz. Autorka pozwala faktom mówić samym za siebie. Moment, w którym Brasse opisuje fotografowanie młodych dziewcząt poddawanych okrutnym eksperymentom, a potem pali negatywy pod koniec wojny, by nie wpadły w ręce Niemców, jest jednym z najbardziej poruszających fragmentów w całej literaturze faktu. To opowieść o heroizmie cichym, ocalającym pamięć, gdy nie można było ocalić życia.

Dlaczego ta książka jest niezbędna?
Entuzjazm wobec tak trudnej tematyki może wydawać się niestosowny, ale w tym przypadku jest on w pełni uzasadniony kunsztem, z jakim ta historia została opowiedziana. „Byłem fotografem w Auschwitz” to hołd dla godności ludzkiej, która przetrwała w najbardziej nieludzkich warunkach. To także przestroga przed tym, do czego prowadzi nienawiść, podana w sposób tak sugestywny, że nie pozwala przejść obok niej obojętnie.

Książka Anny Dobrowolskiej to literacki i dokumentalny majstersztyk. Przywraca postać Wilhelma Brassego zbiorowej pamięci nie tylko jako genialnego rzemieślnika, ale jako człowieka o niezwykłym kręgosłupie moralnym. Lektura tej książki to doświadczenie oczyszczające, choć bolesne. Zostaje w głowie na zawsze, każąc nam doceniać każde zdjęcie, każdą chwilę wolności i każde spojrzenie drugiego człowieka. To pozycja wybitna, mądra i absolutnie konieczna.

Kiedy myślimy o literaturze dotyczącej Holokaustu, często spodziewamy się opisów, które zamykają nas w kręgu czystego cierpienia. Jednak książka Anny Dobrowolskiej „Byłem fotografem w Auschwitz. Prawdziwa historia Wilhelma Brassego” to dzieło wymykające się prostym klasyfikacjom. To lektura wstrząsająca, ale jednocześnie fascynująca, napisana z niezwykłym wyczuciem i...

Wciąż potrzebne świadectwo

Po lekturze książki Anny Dobrowolskiej "Byłem fotografem w Auschwitz. Prawdziwa historia Wilhelma Brassego" chciałoby się najlepiej zamilknąć. Nawet jeśli już wcześniej żyło się z jakąś wiedzą na temat obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau i wiele faktów podanych przez bohaterów książki było mi znanych, ta opowieść poraża szczegółowością makabrycznych opisów. Ta siła przekazu jest spotęgowana przez głównego narratora – bezpośredniego uczestnika tego piekła zgotowanego przez Hitlera i rzesze jego popleczników.
[...]

Cała recenzja jest dostępna tutaj: https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2022/Przewodnik-Katolicki-47-2022/kultura-i-czas-wolny/Wciaz-potrzebne-swiadectwo

mniej

Wciąż potrzebne świadectwo

Po lekturze książki Anny Dobrowolskiej "Byłem fotografem w Auschwitz. Prawdziwa historia Wilhelma Brassego" chciałoby się najlepiej zamilknąć. Nawet jeśli już wcześniej żyło się z jakąś wiedzą na temat obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau i wiele faktów podanych przez bohaterów książki było mi znanych, ta opowieść poraża szczegółowością...

Zawsze trudno mi oceniać i komentować reportaże i to jeszcze w tak wrażliwym temacie. Po lekturze, wiem że to jedna z lepszych książek o Auschwitz jakie przeczytalam, jeśli do tej pory nie najlepsza.

Zawsze trudno mi oceniać i komentować reportaże i to jeszcze w tak wrażliwym temacie. Po lekturze, wiem że to jedna z lepszych książek o Auschwitz jakie przeczytalam, jeśli do tej pory nie najlepsza.

Świetna książka! Dużo mówi o obozach, ich funkcjonowaniu więźniów na „lepszych” stanowiskach. Pozwala spojrzeć na obóz z innej perspektywy. Sporo mocnych i wzruszających wspomnień. Napisana w nietypowej formie i dla mnie skakanie pomiędzy przypisami dolnymi a końcowymi, było męczące. Po przeczytaniu 1/3 książki po prostu zaprzestałam tego. Książkę czyta się dość wolno i uważnie. Przypisy skaczą między historiami różnych osób i różnymi latami, więc trzeba być dość bacznym w chronologii.

W połowie książki obejrzałam też dokument „Portrecista” i jakież było moje zdziwienie, gdy okazało się, że opisy Wilhelma w książce są niemal słowo słowo z tym, co mówi w dokumencie. Uderzyło mnie to i nie do końca spodobało. Na początku książki są informacje o jej wyjątkowym sposobie napisania, o tym, że jest to dotąd nieopowiedziana historia. Dokument powstał w 2006 a książka w 2022. Miałam poczucie jakiegoś „oszukania”. Dopiero na końcu książki jest szczegółowe wyjaśnienie, w jaki sposób ona powstała i przez kogo i jak to nawiązuje do dokumentu. Jeśli się tego nie wie, to – przynajmniej w moim przypadku – wzbudziło to mieszane uczucia.

Ogólnie książkę bardzo polecam. Warto przeczytać i mieć ją w domowej bibliotece.

Świetna książka! Dużo mówi o obozach, ich funkcjonowaniu więźniów na „lepszych” stanowiskach. Pozwala spojrzeć na obóz z innej perspektywy. Sporo mocnych i wzruszających wspomnień. Napisana w nietypowej formie i dla mnie skakanie pomiędzy przypisami dolnymi a końcowymi, było męczące. Po przeczytaniu 1/3 książki po prostu zaprzestałam tego. Książkę czyta się dość wolno i...

Ogromna ilość informacji. Ciekawa forma: opowieść głównego bohatera przeplatana cytatami z opowieści innych wspomnień, faktami..

Ogromna ilość informacji. Ciekawa forma: opowieść głównego bohatera przeplatana cytatami z opowieści innych wspomnień, faktami..

Bardzo ciekawa i poruszająca historia Wilhelma Brasse. Historia więznia -fotografa .

Bardzo ciekawa i poruszająca historia Wilhelma Brasse. Historia więznia -fotografa .

Więzień nr 3444, Polak o częściowo alzackim pochodzeniu, przedwojenny fotograf Wilhelm Brasse, został fotografem w obozie Auschwitz, w latach 1941/43. Część jego zdjęć przetrwała i są one obecne na wystawach i w przeróżnych publikacjach.
Po wojnie Wilhelm porzucił zawód fotografa. Koszmarne obrazy z obozu, które utkwiły mu w pamięci, nie pozwalały otworzyć się na nawet najpiękniejsze obiekty.
Autorka książki, Anna Dobrowolska dała głos Wilhelmowi. Nie opowiada ona o nim, lecz słowa spisane są w taki sposób, że przemawia do nas sam bohater. Jest narratorem, mimo, że z powstaniem książki nie miał nic wspólnego. Są to wspomnienia zrekonstruowane.
Dzięki takiej formie odczyt był łatwiejszy i zdecydowanie przyjemniejszy.
Treść merytoryczna jest spójna.
Książka zaczyna się dzieciństwem Wilhelma, późniejszymi początkami jego fotograficznej pasji, która stała się z czasem jego zawodem.
Do Auschwitz trafił za odmowę potwierdzenia przynależności do narodu niemieckiego. W obozie robił zdjęcia, pracował w ciemni. Dzięki temu zajęciu był poniekąd chroniony. Ogólne lepsze warunki, praca w ogrzewanym atelier, lepsza odzież, częste kąpiele, natomiast za zrobienie zdjęć prywatnych esesmanom, zdarzało się, że dostawał od nich jedzenie, to wszystko przyczyniło się do większej szansy na przeżycie.
Książka ta, jako obozowe świadectwo nie jest jedną z najlepszych, które czytałam. Dało się wyczuć pewną dozę wyobraźni. Zawadzały też wtykane między wypowiedzi Wilhelma raporty i wspomnienia innych więźniów. Na każdej stronie, czasami wręcz spychają głównego bohatera na zdecydowanie dalsze tło. Na pewno interesujące są to wstawki, aczkolwiek niepotrzebe i rozpraszające, wszak pozycja ta miała skupiać uwagę na Brassim, a nie innych osadzonych. Jest to tak nagminne zjawisko, że z powodzeniem mogłaby powstać oddzielna książka.

Więzień nr 3444, Polak o częściowo alzackim pochodzeniu, przedwojenny fotograf Wilhelm Brasse, został fotografem w obozie Auschwitz, w latach 1941/43. Część jego zdjęć przetrwała i są one obecne na wystawach i w przeróżnych publikacjach.
Po wojnie Wilhelm porzucił zawód fotografa. Koszmarne obrazy z obozu, które utkwiły mu w pamięci, nie pozwalały otworzyć się na nawet...

Książka o wątkach życia obozowego z perspektywy prominenta. Oprócz opisów Brassego znajdziemy kilku zdaniowe wstawki wspomnień innych więźniów czy nawet komendanta obozowego Rudolfa Höß. Wilhelm oprócz aspektów swojej pracy opisuje tajniki nieznane szerzej społeczeństwu jak chociażby fałszowanie pieniędzy, puff obozowy czy kilka prób ucieczek. Sięgając po ten tytuł spodziewałem się trochę cięższych opisów i zdjęć całego zbrodniczego aparatu obozowego. Książkę miałem ochotę odłożyć tylko raz, w rozdziale o fotografowaniu eksperymentów "lekarzy" na kobietach. Polecam każdemu, kto chcę poszerzyć wiedzę o niemieckich obozach koncentracyjnych i obozach zagłady.

Książka o wątkach życia obozowego z perspektywy prominenta. Oprócz opisów Brassego znajdziemy kilku zdaniowe wstawki wspomnień innych więźniów czy nawet komendanta obozowego Rudolfa Höß. Wilhelm oprócz aspektów swojej pracy opisuje tajniki nieznane szerzej społeczeństwu jak chociażby fałszowanie pieniędzy, puff obozowy czy kilka prób ucieczek. Sięgając po ten tytuł...

Zmusza do myślenia...

Zmusza do myślenia...

Bardzo mocno polecam, nie wyobrażam sobie dać innej oceny.

Bardzo mocno polecam, nie wyobrażam sobie dać innej oceny.