Policja

Sztuka "Policja"przedstawia śmieszno - straszną wizję utopijnego państwa policyjnego. Dramat ukazał się w 1958r., gdy Polska oddychała już dwa lata październikową odwilżą.
Utwór Mrożka pozbawiony jest odniesień, które pozwoliłyby umiejscowić jego świat przedstawiony w konkretnym czasie i miejscu. Dzięki temu zabiegowi stworzona przez pisarza wizja zyskała wymiar ponadczasowy i uniwersalny, a autorowi udało się zmylić czujność cenzury.

To, co dzieje się na początku sztuki, powinno wywoływać radość w sercach władzy owego, bliżej nieokreślonego, państwa a także aparatczyków chroniących jego władzę. Odniesiony został bowiem wyjątkowo spektakularny sukces: wszyscy buntownicy zostali unieszkodliwieni lub podporządkowani państwu. W więzieniach nie ma już osadzonych, nawet ten ostatni - najbardziej uparty buntownik kontestujacy opór od dziesięciu lat - chce podpisać lojalkę i uznać obecny system polityczny w państwie za najlepszy. Oczywiście nikt nie wierzy mu na słowo, jego poglądy i zapatrywania wystawiane są na liczne próby podczas drobiazgowego przesłuchania. Przy okazji czytelnik dowiaduje się, że w tym kraju funkcjonuje sieć krematoriów - więzień, w których palone są zwłoki opozycjonistów, a służby drobiazgowo sprawdzają wszystkie przesyłki nadchodzące z zagranicy. Więzień ostatecznie zaskakuje śledczego stwierdzeniem, że zawsze uważał, iż najważniejszą wartością w życiu człowieka jest wolność. Teraz jednak przekonał się, że również podporządkowywanie się dobrym rządom może być przyjemne i wartościowe.
Nie ma więc podstaw do trzymania ostatniego buntownika w więzieniu. Akt pierwszy kończy się następująco:
🔰"WIĘZIEŃ (niewidoczny, za oknem) - Niech żyje nasz Infant i Jego Wuj Regent!!!

NACZELNIK POLICJI (ukrywa twarz w dłoniach, załamując się) - Boże, Boże…

SIERŻANT (marzycielsko) - Może by go sprowokować…

Dlaczego naczelnik więzienia nie cieszy się z tego sukcesu? Skąd jego zaskakująca reakcja i ten dziwny monolog, który wygłasza?

🔰"Cała policja znajduje się na skraju przepaści, w przededniu katastrofy [...] mamy piękne, z takim nakładem kosztów zbudowane więzienia, mamy ofiarnych, wyszkolonych ludzi, mamy sądy i administrację, a także kartoteki – i nie mamy już ani jednego więźnia. Nie mamy nawet ani jednego podejrzanego, nawet ani jednej poszlaki. Lud stał się bestialsko, okrutnie, dziko lojalny."

Zachowanie ostatniego więźnia burzy ustalony od dawna porządek i sprawia, że istnienie Policji przestaje mieć sens. Trzeba, więc "stworzyć" jakiegoś buntownika, spreparować zamach, tylko gdzie takiego frustrata lub niepoprawnego idealistę znaleźć? Kto będzie tak wierny i oddany, aby udźwignąć ciężar zostania "Odkupicielem"? Nie ma wątpliwości, że naczelnik policji, kogoś takiego znajdzie.

Przedmiotem drwiny w tej sztuce stała się instytucja, która chociaż została powołana do utrzymania ładu i porządku, sama zaczyna tworzyć wywrotowe myśli i działania, aby usankcjonować swoje istnienie.
W utworze został ukazany w krzywym zwierciadle obraz totalitarnego państwa i jednostek "trzymających" władzę, które powodowane żądzą jej utrzymania i egoizmem, zdolne są do podejmowania skrajnie irracjonalnych działań.
Dramat opowiada w sposób uniwersalny o wynaturzeniach aparatu policyjnego, o władzy, której racją istnienia staje się „poddany-opozycjonista”. Pokazuje też chwiejność bohaterów, ich ideologicznych postaw, w sytuacji, gdy mają możliwość sięgnięcia po władzę. Skutki owej żądzy władzy zostają najpełniej zilustrowane w absurdalnym finale utworu.
Mrożek doskonale posługuje się groteską, ironią i absurdalnym humorem, przez które przebija nie tylko krytyka totalitarnej władzy, ale też gorzka prawda o ludzkiej naturze.
Ten dramat to debiut sceniczny pisarza, ale bardzo udany, gdyż jest to jedna z najczęściej wystawianych sztuk Sławomira Mrożka w Polsce i za granicą.

(5) Wyzwanie czytelnicze LC marzec 2025: Przeczytam polską książkę wydaną w latach 1945 -89. Pierwsze wydanie utworu: 1958 rok

Sztuka "Policja"przedstawia śmieszno - straszną wizję utopijnego państwa policyjnego. Dramat ukazał się w 1958r., gdy Polska oddychała już dwa lata październikową odwilżą.
Utwór Mrożka pozbawiony jest odniesień, które pozwoliłyby umiejscowić jego świat przedstawiony w konkretnym czasie i miejscu. Dzięki temu zabiegowi stworzona przez pisarza wizja zyskała wymiar...

Odkryta przypadkiem, bo mialam chwilkę czasu i złapałam coś krótkiego w empiku. Jest wnikliwa, zaprasza do rozmyślań o systemie, czlowieku, pogladach, a przede wszystkim jest komiczna. Świetne odkrycie.

Odkryta przypadkiem, bo mialam chwilkę czasu i złapałam coś krótkiego w empiku. Jest wnikliwa, zaprasza do rozmyślań o systemie, czlowieku, pogladach, a przede wszystkim jest komiczna. Świetne odkrycie.

[...]
-Czasami mi się śni, że jest mnie dwóch.
-To ciekawe. Mówcie dalej.
-Jeden w mundurze, a drugi w cywilu. Idziemy przez wielką, ptaszki śpiewają, ciepło. I wtedy we mnie to znaczy w nas dwóch, zbiera się taka chęć. taka tęsknota, żeby sobie kogoś zaaresztować. Patrzę więc.. to jest patrzymy dookoła, wzrok wytężamy a tu nikogo nie ma. Wtedy właśnie zaczyna mi się śnić najgłupsze.
-O, słucham uważnie.
-Śni mi się wtedy, że sam siebie aresztuje. I budzę się zlany potem.

𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 "𝐎𝐂𝐀𝐋𝐈Ć 𝐎𝐃 𝐙𝐀𝐏𝐎𝐌𝐍𝐈𝐄𝐍𝐈𝐀" !
Policja (Policjanci) to debiutancki groteskowy dramat Sławomira Mrożka z 1958, który został opublikowany w numerze 6/1958 miesięcznika „Dialog”, zaś wystawiony po raz pierwszy Teatrze Dramatycznym w Warszawie.
Wysłuchałam Słuchowiska Polskiego Radia w
Adaptacji i reżyserii Martyny Quant
Realizacja akustyczna: Andrzej Brzoska
Opracowanie muzyczne: Martyna Quant
Czas trwania około 44 minut.

𝐎𝐁𝐒𝐀𝐃𝐀 :
-Joachim Lamża - Naczelnik policji
-Jacek Braciak - Więzień/ Adiutant
-Andrzej Walden - Prowokator
I-rena Karel - Żona Prowokatora
-Zdzisław Wardejn - Generał
-Andrzej Mastalerz - Strażnik
Spektakl powstał we współpracy z Narodowym Instytutem Audiowizualnym.
Premiera w Teatrze Polskiego Raia 2016
𝐂𝐙𝐘𝐓𝐀𝐉𝐂𝐈𝐄 - 𝐒Ł𝐔𝐂𝐇𝐀𝐉𝐂𝐈𝐄 - 𝐖𝐀𝐑𝐓𝐎 !

[...]
-Czasami mi się śni, że jest mnie dwóch.
-To ciekawe. Mówcie dalej.
-Jeden w mundurze, a drugi w cywilu. Idziemy przez wielką, ptaszki śpiewają, ciepło. I wtedy we mnie to znaczy w nas dwóch, zbiera się taka chęć. taka tęsknota, żeby sobie kogoś zaaresztować. Patrzę więc.. to jest patrzymy dookoła, wzrok wytężamy a tu nikogo nie ma. Wtedy właśnie zaczyna mi się śnić...

Mrożek jak to Mrożek - klasa sama w sobie. „Sztuka ta nie zawiera niczego poza tym, co zawiera, to znaczy nie jest żadną aluzją do niczego, nie jest też żadną metaforą i nie trzeba jej odczytywać” - oczywiście z racji okresu i miejsca wydania nie sposób wziąć tej deklaracji na poważnie (choćby nie wiem jak usilnie autor o tym przekonywał),podobnie jak "nie jest to także, broń Boże, komedia", gdyż poziom humoru, groteski i absurdu nie pozwala inaczej podejść do tego dramatu. Niedługa, nieskomplikowana w odbiorze, ale inteligenta i przezabawna sztuka.

Mrożek jak to Mrożek - klasa sama w sobie. „Sztuka ta nie zawiera niczego poza tym, co zawiera, to znaczy nie jest żadną aluzją do niczego, nie jest też żadną metaforą i nie trzeba jej odczytywać” - oczywiście z racji okresu i miejsca wydania nie sposób wziąć tej deklaracji na poważnie (choćby nie wiem jak usilnie autor o tym przekonywał),podobnie jak "nie jest to także,...

W „Indyku” krowa odezwała się do Marcina mucząc ludzkim głosem: „Nie jest dobrze, Marcinie” i pewnie miała na myśli zdarzenia do jakich doszło w „Policji”. A dramat w dramacie „Policja” polega na tym, że w totalitarnym państwie (rolę Umiłowanych Przywódców pełnią tam Infant i Regent),wróg publiczny numer jeden, czyli ostatni więzień polityczny, po dziesięciu latach odsiadki właśnie był pękł. Nie z hukiem, tylko w sensie, że podpisał lojalkę. Inaczej mówiąc - przeszedł na Jasną Stronę Mocy. Od tej chwili sto procent obywateli tego państwa kocha rząd i nie ma już nikogo, kto byłby w opozycji i zamiast rządu, popierałby nie-rząd.

Nie wiem jak taka powszechna praworządność wpłynęłaby na poziom zadowolenia Very Jourovej i innych komisarzy KE, ale skromny Naczelnik Policji, wpadł w panikę. Uświadomił sobie, chłopina, że w tej nowej nieoczekiwanej sytuacji, policja będzie niepotrzebna i zostanie postawiona w stan likwidacji. Wpadł więc na pewien pomysł, który wspólnie i w porozumieniu z Sierżantem wprowadził w życie, niechcący doprowadzając do tego, że wszyscy policjanci wyaresztowali się nawzajem.

W ramach podjętego na ten rok osobistego zobowiązania, że każdego miesiąca przeczytam jedną sztukę teatralną, z dużym upodobaniem sięgnęłam po Mrożka i jego „Policję” – dramat ze sfer żandarmeryjnych. Jest rzadziej wystawiany, a przez to znacznie mniej znany, ale też daje kopa i sporo do przemyślenia. Zwłaszcza nad przenikliwością autora.

W „Indyku” krowa odezwała się do Marcina mucząc ludzkim głosem: „Nie jest dobrze, Marcinie” i pewnie miała na myśli zdarzenia do jakich doszło w „Policji”. A dramat w dramacie „Policja” polega na tym, że w totalitarnym państwie (rolę Umiłowanych Przywódców pełnią tam Infant i Regent),wróg publiczny numer jeden, czyli ostatni więzień polityczny, po dziesięciu latach...

Niech żyje wolność!

Niech żyje wolność!

Przyznam że Policja nie zrobiła na mnie aż tak wielkiego wrażenia jak inne prace Mrożka. Jest co prawda humor, jest duże pole do interpretacji i prześmiewczość wobec absurdów biurokracji. Jednak ten kontekst historyczny wg. mnie dużo dawał tej pozycji kiedy wychodziła, a obecnie już nie oddaje tak bardzo. Ktoś oczywiście, mógłby się pokusić o opinię, że nadal jest aktualna. Możliwe. Ale nie przełożyło się to na wciągającą lekturę i ciężko było mi znaleźć powód dlaczego spór aresztowanego z policją miałby mnie obchodzić. Nie jest to zła książka, ale nie czerpałem przy niej jakiejś dużej frajdy czytając.

Przyznam że Policja nie zrobiła na mnie aż tak wielkiego wrażenia jak inne prace Mrożka. Jest co prawda humor, jest duże pole do interpretacji i prześmiewczość wobec absurdów biurokracji. Jednak ten kontekst historyczny wg. mnie dużo dawał tej pozycji kiedy wychodziła, a obecnie już nie oddaje tak bardzo. Ktoś oczywiście, mógłby się pokusić o opinię, że nadal jest aktualna....

Oczywistą oczywistością jest, że ta najsłynniejsza sztuka Mrożka aktualna była, jest i będzie zawsze. Niemniej w obecnej Polsce jest ona aktualniejsza nade wszystko - w sensie nieco odwrotnym od oryginału. Najwidoczniej recepcja tej sztuki bynajmniej nie powtarza się jako farsa. Jak mówi klasyk, strach się bać...

Oczywistą oczywistością jest, że ta najsłynniejsza sztuka Mrożka aktualna była, jest i będzie zawsze. Niemniej w obecnej Polsce jest ona aktualniejsza nade wszystko - w sensie nieco odwrotnym od oryginału. Najwidoczniej recepcja tej sztuki bynajmniej nie powtarza się jako farsa. Jak mówi klasyk, strach się bać...

Opowieść, której zgodnie z wolą autora nie należy odczytywać jako metafory czy aluzji do czegokolwiek. Faktycznie, nie trzeba tego robić - obraz jest na tyle czytelny, że nie domaga się od czytelnika wielkich interpretacji. Dramat o drogach do przemiany ustroju, do obalenia reżimu. Od podejmowania prób zamachu na niego, przez wewnętrzne konflikty interesu, ciągłe kształtowanie mentalności, po zniszczenie od środka. Którą drogę wybrać? Sprawa pozostaje otwarta, gdy okazuje się, że mimo podobieństw, każda historia toczy się sama nieco innym torem. Dzieło doskonałe, ponadczasowe, zawsze aktualne.

Opowieść, której zgodnie z wolą autora nie należy odczytywać jako metafory czy aluzji do czegokolwiek. Faktycznie, nie trzeba tego robić - obraz jest na tyle czytelny, że nie domaga się od czytelnika wielkich interpretacji. Dramat o drogach do przemiany ustroju, do obalenia reżimu. Od podejmowania prób zamachu na niego, przez wewnętrzne konflikty interesu, ciągłe...

Że też teatry pozamykali, Mrożek beneficjentem systemu, ofiarą systemu, koniec końców recenzentem rzeczywistości nie tylko ówczesnej ale każdej noszącej znamiona i zapędy dyktatorsko-policyjne. Czyta się wspaniale.

Że też teatry pozamykali, Mrożek beneficjentem systemu, ofiarą systemu, koniec końców recenzentem rzeczywistości nie tylko ówczesnej ale każdej noszącej znamiona i zapędy dyktatorsko-policyjne. Czyta się wspaniale.