Paradoks. Dziewięć największych zagadek fizyki

Naprawdę prosto, precyzyjnie, logicznie i mądrze o sprawach logice się wymykających... Jedynie wstęp i wprowadzenia tematów lekko przegadane, ale później już z pasją i dużą wiedzą oraz... pokorą. Jeśli tajemnice wszechświata kogoś pasjonują od strony rozumu, a nie teorii spiskowych - bardzo polecam. Jako epilog do książki polecam także 66 odcinek Astronarium m.in. z Hellerem (dostępny na YouTube).

Naprawdę prosto, precyzyjnie, logicznie i mądrze o sprawach logice się wymykających... Jedynie wstęp i wprowadzenia tematów lekko przegadane, ale później już z pasją i dużą wiedzą oraz... pokorą. Jeśli tajemnice wszechświata kogoś pasjonują od strony rozumu, a nie teorii spiskowych - bardzo polecam. Jako epilog do książki polecam także 66 odcinek Astronarium m.in. z...

5/52

Zacznijmy od jednej rzeczy. Pomimo niewielkich rozmiarów jest to pozycja, której nie da się przeczytać w dzień czy dwa.
W książce mamy opisane 9 (+kilka dodaktowych) zagadnień, które mogą sprawiać wrażenie paradoksów. Jak to jest przekonujemy się zagłębiając się w kolejne rozdziały. Autor stara się w przystępny spobób przedstawić każdy z tematów, by jak najlepiej zrozumieć tytułowe paradoksy. W większości kończyłem poszczególne części, by po ich "przetrawieniu" zgodzić się, że temat został wyczerpany. W dwóch przypadkach po zastanowieniu pojawiły się jednak myśli typu: "No dobrze.. ale co jeśli...", po których na własną rekę trzeba było uzupełnić zagadnienie o dodatkowe możliwości/warianty.

5/52

Zacznijmy od jednej rzeczy. Pomimo niewielkich rozmiarów jest to pozycja, której nie da się przeczytać w dzień czy dwa.
W książce mamy opisane 9 (+kilka dodaktowych) zagadnień, które mogą sprawiać wrażenie paradoksów. Jak to jest przekonujemy się zagłębiając się w kolejne rozdziały. Autor stara się w przystępny spobób przedstawić każdy z tematów, by jak najlepiej...

Bardzo dobra i pouczająca. Nie ma owijania w bawełnę tylko konkretne i konsekwentne przeanalizowanie popularnych i istotnych paradoksów w nauce.

Bardzo dobra i pouczająca. Nie ma owijania w bawełnę tylko konkretne i konsekwentne przeanalizowanie popularnych i istotnych paradoksów w nauce.

Jako, że lubię naukę, zwłaszcza fizykę tę książkę przeczytałem z ochotą i... nie zawiodłem się, jeszcze raz, dość zrozumiałym dla mnie językiem poruszone trudne tematy. Polecam pasjonatom tych tematów.

Jako, że lubię naukę, zwłaszcza fizykę tę książkę przeczytałem z ochotą i... nie zawiodłem się, jeszcze raz, dość zrozumiałym dla mnie językiem poruszone trudne tematy. Polecam pasjonatom tych tematów.

Przyczynkiem do rozważań na temat różnych interesujących praw fizyki są paradoksy - te rozwiązane i te co czekają na rozwiązanie. Takie podejście popularno-naukowe zapobiega nudzie jaka dominuje w innych książkach.
Nauka idzie do przodu bardzo szybko. Ta pozycja nadąża za odkryciami choć pewnie za 10 lat też będzie stara. Ale na teraz to Autor nawet trafnie przewidział odkrycie bozonu Higgsa.

Przyczynkiem do rozważań na temat różnych interesujących praw fizyki są paradoksy - te rozwiązane i te co czekają na rozwiązanie. Takie podejście popularno-naukowe zapobiega nudzie jaka dominuje w innych książkach.
Nauka idzie do przodu bardzo szybko. Ta pozycja nadąża za odkryciami choć pewnie za 10 lat też będzie stara. Ale na teraz to Autor nawet trafnie przewidział...

Czym jest książka 'złotego środka'? To książka zrównoważona miedzy wszystkimi potrzebami czytelnika, zarówno uświadomionymi jak i niezwerbalizowanymi. Czyli taka książka nie istnieje. Są książki, które się czyta dla jednego zdania, jednej myśli, iskry stanowiącej punkt wyjścia do zmiany rozumienia czegoś, sięgnięcia po inną lekturę z bibliografii. Wtedy taka publikacja jest cenna niezależnie od dominującej, być może nawet w 99%, niezrozumianej czy niepociągającej treści. Diamenty są tak cenne, bo nie są piaskiem na ulicy. W opiniowanej książce jest kilka takich potencjalnych iskier.

Masz edukację szkolna za sobą. Jeśli fizyka była dla ciebie złem koniecznym, a lata doświadczeń i zadziwienie światem wciąż wymagają nowych doznań, jeśli zastanawiasz się 'dlaczego istnieje raczej coś niż nic', jaki sens nadać wszystkiemu i czemukolwiek, jak rozumieć przyczynowość, fenomen czasu czy możliwość obiektywnego poznania, przeczytaj "Paradoks. Dziewięć największych zagadek fizyki". W niej Al-Khalili zebrał kilka paradoksów, które kiedyś stanowiły wyzwanie dla naukowców, dziś istnieją w postaci strywializowanej lub inspirującej pisarzy SF. Jednak w swej istocie, część z nich dotyczy nierozwiązanych podstaw i poszukiwań odpowiedzi na doświadczaną interakcję ze światem i jego rozumieniem od strony fizyki. W szczególności, u Al-Khalila podniesione kwestie to:

• Czemu wszystko nie jest możliwe?
• Jakie są konsekwencje skończoności prędkości światła?
• Czemu niska entropia Słońca, to niezbędny element do istnienia życia na Ziemi?
• Czy można podróżować w czasie?
• Czemu nie istnieje perpetuum mobile?
• Jak się ma chaos, nieprzewidywalność do wolnej woli i determinizmu?
• W jakim stopniu można przewidzieć przyszłość?

Pierwszy ciekawy paradoks - Olbersa, to obserwowany problem ciemnego nocnego nieba, które miałoby być jasne jak w dzień, jeśli Wszechświat byłby nieskończony. Czemu jednak tak nie jest? Sam problem został opisany interesująco za pomocą współczesnej kosmologii. Drugi paradoks - Maxwella jest przede wszystkim ciekawy ze względu na opisane bardzo intuicyjnie zjawisko entropii. Problem perpetuum mobile, utraty informacji, które szeroko analizował Szilard, w opiniowanej książce podano świetnie. Przy okazji dostajemy wiele wyjaśnień konsekwencji zasad termodynamiki związanych ze starzeniem organizmów i fizycznym znaczeniem fotonów słonecznych dla ziemskiego życia. Wielość analogii (np. karcianych) daje dużo możliwości na przyswojenie sobie entropii w sposób preferowany przez odbiorcę. Zresztą cała książka obfituje w wielokrotnie powtarzane przykłady, które mają laikowi przybliżyć problem. Czytelnik prowadzony jest bezpiecznie, Al-Khalili lekkim językiem i z dystansem, opisuje niuanse fizycznego rozumienia świata.

Chyba najlepiej pod tym kątem wypadają rozdziały V-VIII o konsekwencjach teorii względności. W tej części znalazłem kilka perełek dydaktycznych, które pokazując geniusz Einsteina, dają szansę na kilka 'wow', gdy przychodzi zrozumienie istoty problemu. Paradoksy związane z bardzo szybkim ruchem i zmianą upływu czasu, wolniejszym się starzeniem czy skróceniem długości, prowadzą do nieintuicyjnych wniosków i pytań o relacje przyczynowo-skutkowe naszej rzeczywistości. W tej części znaków zapytania w stylu: 'czy można podróżować w czasie w przeszłość i zabić własnego przodka?', 'czy jeśli poruszamy się niemal z prędkością światła i dla obserwatora w spoczynku doznajemy skrócenia, to odczuwamy ten efekt?' jest sporo. Wszystkie dotykają kwestii rzeczywistości fizykalnego świata. Uzyskujemy maksymalnie proste i zrozumiałe dla każdego odpowiedzi. W szeroko analizowanym przykładzie z tyczką i stodołą, dostajemy całą gamę stwierdzeń tak przeczących zdrowemu rozsądkowi, że mogę jedynie z trudem powstrzymać się przed opisaniem szczegółów, by nie odbierać frajdy czytelnikom. Intelektualna uczta dla zmysłów gwarantowana! Najciekawsze jest to, że jak pokazuje doświadczenie, efekty relatywistyczne istnieją w naszym otoczeniu. GPS bez ich
uwzględnienia, każdej doby pogarszałby pomiar pozycji nadajnika o ok. 10 km!

W rozdziale o demonie Laplace'a autor podaje krótko opis wolnej woli, bez silenia się na niemożliwe wyczerpanie tematu. Przedstawia tylko własne rozumienie i to, co w temacie ma do powiedzenia fizyka. Ogólnie nie jest to tak klarowny wywód, jak przy teorii względności, jednak sam opis kluczowych tu pojęć 'chaos', 'determinizm', 'nieprzewidywalność' oddaje ich sens na gruncie nauki. Warto się nad nimi pochylić, szczególnie, że dominuje w przestrzeni publicznej mylny, obarczony filozoficznymi naleciałościami, dyskurs wypaczający ich sens. Skutkuje to nieuprawnionymi przeniesieniami na grunt nauk przyrodniczych i społecznych.

Główny cel, który przyświecał autorowi, to dotrzeć z największymi problemami fizyki do jak najszerszego grona odbiorców. Aby bez wzorów wywrzeć wrażenie tym, co fascynuje naukowców, musiał się pokusić o pewne uproszczenia, które jednak wciąż pozwalają na oddanie istoty, fenomenalnych i wykraczających poza zdrowy rozsądek, ustaleń badaczy. Wymowny przykład ze świata kwantowego i kompletnie nieoczekiwanego w naszym otoczeniu sposobu pomiaru:

"Płynie stąd jeden wniosek: zachowanie obiektów w świecie kwantowym zależy od tego, czy będziemy je obserwować czy nie. Gdy nikt nie patrzy, cząstki mogą się znajdować w stanie superpozycji czy wykonywać naraz więcej niż jedną czynność, wystarczy jednak tylko spojrzeć w ich kierunku, a coś każe im w jednej chwili wybrać którąś z możliwych opcji i zachowywać się porządnie."

Powyższy cytat pochodzący, z rozdziału o paradoksie kwantowego kota Schrödingera, daje literacką próbkę tego, jakiej natury jest to problem, bez detali technicznych. Najciekawsze w tym przypadku jest to, że samo zrozumienie paradoksu, daje możliwość udziału w sporach o fundamentalnym znaczeniu dla fizyki, który wciąż czeka na rozwiązanie.

=============
Bardziej formalnie o minusach.

Książka właściwie zawiera 5 paradoksów (Olbersa, Maxwella, trzy rozdziały o paradoksie związanym z równoczesnością w teorii względności, demon Laplace'a i kota Schrödingera). Początkowe dwa rozdziały są wstępem i stanowią dyskusję nad tym, czym są paradoksy oraz opisem dawno już wyjaśnionych kwestii. Pierwszy z nich, paradoks teleturnieju to właściwie pewien problem z rachunku prawdopodobieństwa, gdzie dochodzi się do nieintuicyjnych wniosków. Drugi, to seria paradoksów starożytnego myśliciela Zenona, które od kilkuset lat mają dokładnie wyjaśnienia na gruncie rozumienia szeregów i rachunku różniczkowego. Paradoks ten w wersji poglądowej mówi o uciekającym żółwiu i goniącym go Achillesie, których w pewnym momencie dzieli 100 metrów. Niech biegacz jest 10x szybszy. Gdy Achilles przebiegnie ten dystans, żółw oddali się na 10 metrów. Po chwili, gdy biegacz dopadnie miejsca pobytu gada sprzed chwili, ten oddali się na metr. Zenon uznał, że dzieląc odcinki drogi w nieskończoność dojdziemy do sprzecznego z doświadczeniem wniosku, iż Achilles nigdy nie dogoni żółwia. Dopiero rachunek różniczkowy pozwala w pełni zrozumieć błąd, który wynika z nieuwzględnianiu faktu, że skończone przedziały czasu i drogę można dzielić nieskończenie na coraz mniejsze przedziały. Stąd w mylnym rozumowaniu zakłada się, że Achilles musi przebyć nieskończoną liczbę odcinków drogi i przez to, że będzie to trwać nieskoczenie długo (co jest błędnym założeniem),żółwia nie dogoni! Ostatecznie Zenon z Elei dochodził do wniosku, że ruchu nie ma - wszystko spoczywa. Nie rozumiem, czemu ten paradoks pojawił się w pracy. Być może potrzebny jest filozofom, którzy czasem wciąż go roztrząsają metafizycznie (na przykład Henri Bergson).

Ostatni rozdział, paradoks Fermiego nie jest w sensie naukowym paradoksem tej samej wagi, co właściwe paradoksy. To zaledwie spekulacja związana z nieobserwowaniem przez Ziemian innych pozaziemskich istot. Cały wywód nie jest zbyt ciekawy, może, co najwyżej zaciekawić fanów SF.

=============
Ogólna ocena: za środkowe partie - byłoby 9, za początek i koniec pracy - 5, w sumie arytmetyczne 7. Warto wczytać się tylko we fragmenty, gdzie Al-Khalili pochyla się nad paradoksami: termodynamicznym, relatywistycznym, niepełnej informacji i kwantowym. Reszta do zapomnienia.

Generalnie świetne 70% książki, które polecam.

Czym jest książka 'złotego środka'? To książka zrównoważona miedzy wszystkimi potrzebami czytelnika, zarówno uświadomionymi jak i niezwerbalizowanymi. Czyli taka książka nie istnieje. Są książki, które się czyta dla jednego zdania, jednej myśli, iskry stanowiącej punkt wyjścia do zmiany rozumienia czegoś, sięgnięcia po inną lekturę z bibliografii. Wtedy taka publikacja...

Wspaniała, ciekawa, napisana bardzo przystępnie książka popularnonaukowa, która inspiruje do zgłębiania fizyki, chemii i matematyki, a także rozwiewa wątpliwości i niewiedzę związaną z popularnymi zagadnieniami, o których praktycznie każdy słyszał, ale nie każdy dobrze rozumie, o co w nich tak naprawdę chodzi. Wciągająca ale chwilami wymagająca gimnastyki umysłu. Bardzo polecam, nie tylko tym, którzy zainteresowani są naukami ścisłymi.

Wspaniała, ciekawa, napisana bardzo przystępnie książka popularnonaukowa, która inspiruje do zgłębiania fizyki, chemii i matematyki, a także rozwiewa wątpliwości i niewiedzę związaną z popularnymi zagadnieniami, o których praktycznie każdy słyszał, ale nie każdy dobrze rozumie, o co w nich tak naprawdę chodzi. Wciągająca ale chwilami wymagająca gimnastyki umysłu. Bardzo...

Książka nie wnosi nic nowego, czego byśmy nie przeczytali wcześniej, jednak polecam ją osobą zaczynającą zabawę z nauką. Jest parę ciekawych faktów, lecz wszystko raczej wiadomo było wcześniej.

Książka nie wnosi nic nowego, czego byśmy nie przeczytali wcześniej, jednak polecam ją osobą zaczynającą zabawę z nauką. Jest parę ciekawych faktów, lecz wszystko raczej wiadomo było wcześniej.

Jeśli matematyka jest królową nauk, zaś fizyka jej córką, to wiele wyjaśniałoby w kwestii paradoksów zdefiniowanych w tych dziedzinach nauki (zapewne każdy przedstawiciel płci brzydkiej doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że zrozumienie kobiety nie leży w jego zdolnościach pojmowania). Jim Al-Khalili w swojej książce zawarł dziewięć znanych matematycznych paradoksów i przedstawił czytelnikom istotę problemu dla każdego przypadku. Wyszła z tego książka naprawdę intrygująca – bo pewnie mało kto spodziewałby się ujrzenia paradoksów w, na pozór, prostych sytuacjach.

Mimo iż recenzowana książka zawiera dziewięć przypadków, to te powszechnie znane są mniej więcej trzy – tak zwany „paradoks dziadka”, Kot Schrodingera oraz Achilles i żółw. Prawdopodobnie najlepszym przykładem jest tutaj pierwsza teoria, a jest ona całkiem prosta. A mówi ona o tym, że jeśli otrzymałbyś możliwość cofnięcia się w czasie, drogi czytelniku, i zabicia swojego dziadka, to doprowadziłbyś do sytuacji, w której niemożliwe byłoby twoje narodzenie, a tym samym nie zdołałbyś wyruszyć w przeszłość i dokonać zbrodni. Tym samym on cieszyłby się życiem i spłodził swojego potomka, który zapoczątkowałby twoje istnienie, co doprowadziłoby do możliwości podróży w czasie. Brzmi szalenie? Owszem. I tak mniej więcej wygląda istota recenzowanego „Paradoksu”.
Więcej: http://szortal.com/node/6446

Jeśli matematyka jest królową nauk, zaś fizyka jej córką, to wiele wyjaśniałoby w kwestii paradoksów zdefiniowanych w tych dziedzinach nauki (zapewne każdy przedstawiciel płci brzydkiej doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że zrozumienie kobiety nie leży w jego zdolnościach pojmowania). Jim Al-Khalili w swojej książce zawarł dziewięć znanych matematycznych paradoksów i...