lubimyczytać
Wokół książki
Aktualności
2500 zakazanych książek. Szczegóły wojny kulturowej w USA

2500 zakazanych książek. Szczegóły wojny kulturowej w USA

20.09.2023

Ruch zakazywania książek nabiera w ostatnich latach tempa w całych Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w stanach pod przewodnictwem republikanów. Niechlubnym liderem zestawienia jest Teksas, gdzie w ubiegłym roku podjęto 93 próby ograniczenia dostępu do ponad 2300 książek.

2500 zakazanych książek. Szczegóły wojny kulturowej w USA

Pierre Bamin/Unsplash

Temat usuwania książek ze szkolnych bibliotek i spisu lektur, wreszcie – zakazywania omawiania ich na lekcjach poruszaliśmy w Lubimyczytać już na początku 2022 roku. Zaczęło się od „Mausa”. Nagrodzona Pulitzerem powieść graficzna o Holokauście autorstwa Arta Spiegelmana została usunięta ze spisu lektur szkół w Tennessee.

Kilka tygodni później organizacje stające w obronie wolności wypowiedzi oświadczyły, że próby zakazania książek osiągnęły w Stanach Zjednoczonych poziom „niespotykany od dziesięcioleci”.

Jak ustalono, w całym kraju zaproponowano dziesiątki ustaw ograniczających czytanie i omawianie książek w klasach. Większość przypadków koncentruje się na seksualności, tożsamości płciowej lub rasie (więcej na ten temat przeczytasz TUTAJ).

Wojna kulturowa w USA. Teksas liderem

Biuro Wolności Intelektualnej Amerykańskiego Stowarzyszenia Bibliotek (ALA’s Office of Intellectual Freedom) opublikowało właśnie szczegółowe dane dotyczące roku 2022. Ogłosiło, że próby zakazywania książek – w porównaniu do roku poprzedniego – niemal się podwoiły.

Podczas gdy w 2021 roku odnotowano 729 udokumentowanych prób cenzury mających na celu ograniczenie lub zakazanie dostępu do książek, rok później było ich już 1269 i dotyczyły 2571 tytułów.

Najwięcej przypadków odnotowywanych jest w stanach rządzonych przez republikanów. Na pierwszym miejscu znajdziemy Teksas, gdzie w roku 2022 podjęto 93 próby ograniczenia dostępu do ponad 2300 książek.

Wśród książek, które – zdaniem organizacji sprzeciwiających się temu, co nazywają „lewicowym programem” dla społeczeństwa, w tym No Left Turn in Education – są nieodpowiednie dla uczniów, znajdziemy nie tylko wspomnianego już „Mausa”, ale choćby „Chłopca z latawcem” Khaleda Hosseiniego, „Opowieść podręcznej” Margaret Atwood czy „Najbardziej niebieskie oko” laureatki Nagrody Nobla Toni Morrison.

Ostatnia z nich była zresztą książką, która – jak czytamy – w Teksasie budziła najwięcej kontrowersji, ponieważ zawierała treści o charakterze „jednoznacznie seksualnym”.

„Nie czytali tych książek”

„Cenzurowanie książek nie jest niczym nowym. Biblioteki borykały się z tym problemem, odkąd istnieją. Jednak liczba wezwań – i wściekłość wobec bibliotekarzy – jest bezprecedensowa” – mówi Shirley Robinson z Texas Library Association, cytowana przez brytyjski dziennik „The Guardian”.

I dodaje: „Biblioteki otrzymują mnóstwo wezwań, czasem blisko stu. Często ludzie nie narzekają na książki, które oni sami lub ich dzieci faktycznie przeczytali, lecz takie, które były wspomniane w wiadomościach czy mediach społecznościowych”.

Co ciekawe, zaledwie 30 procent wszystkich prób cenzury książek zostało podjętych przez rodziców. 17 procent prób podjęły grupy polityczne lub religijne.

Deborah Caldwell-Stone, dyrektor Biura Wolności Intelektualnej ALA, powiedziała: „W przeważającej mierze widzimy, że wezwania te pochodzą od zorganizowanych grup cenzorskich, które na zebraniach lokalnych rad bibliotecznych żądają usunięcia długiej listy książek”.

„Ich celem jest tłumienie głosów osób tradycyjnie wykluczonych z rozmów w naszym kraju, takich jak osoby ze społeczności LGBTQIA+ lub osoby kolorowe” – dodała.

W tym roku nie jest lepiej

Trend nie tylko nie słabnie, ale i zdaje się zyskiwać na sile. W kwietniu tego roku zrzeszająca pisarzy organizacja Pen America przekazała, że liczba prób zakazywania książek w amerykańskich szkołach publicznych w pierwszej połowie roku akademickiego 2022–23 wzrosła o 28 procent.

Pen America mówi o „nieustępliwej” konserwatywnej „krucjacie mającej na celu ograniczenie wolności czytania dzieci”.

Czytamy: „Odkąd Pen America zaczęła śledzić zakazy książek w szkołach publicznych w lipcu 2021 roku, odnotowała ponad 4000 przypadków zakazania książek… W tym 1477 przypadków zakazów książek dotyczących 874 unikalnych tytułów w pierwszej połowie roku szkolnego 2022–23”.

Potwierdza się, że zakazy są bardziej powszechne w stanach rządzonych przez republikanów. Według Pen: siedem okręgów w Teksasie było odpowiedzialnych za 438 przypadków zakazów książek, a 13 okręgów na Florydzie – za 357 przypadków.

Dodano: „Spośród 1477 książek zakazanych w tym roku szkolnym 30 procent dotyczy rasy, rasizmu lub zawiera postacie kolorowe, podczas gdy 26 procent ma postacie lub motywy LGBTQ+”.

Pen zwrócił uwagę na „niewłaściwe stosowanie przez aktywistów i polityków etykiet takich jak »pornograficzne« lub »nieprzyzwoite« w celu uzasadnienia usuwania książek, które nie pasują do ugruntowanych prawnych i potocznych definicji pornografii”.

Zdaniem organizacji za błędnymi opisami, które rutynowo łączą książki zawierające treści seksualne lub zawierające postacie LGBTQ+ z „pornografią”, stoi „alarmistyczna retoryka” w szkołach.