Mała zagłada

Fantastyczny opis pierwszych powojennych lat. Niby wiedziałem, że wojenna zawierucha nie kończy się jak ucięta nożem, z dnia na dzień, ale pochylenie się nad tym tematem wymaga uznania. Bardzo podobały mi się wycinki z ówczesnych gazet przed każdym z rozdziałów. Co i rusz znajdowałem coś z moich okolic Trójmiasta, a to Wrzeszcza, a to granicy Sopotu i Gdyni. Rozdzierające serce były ogłoszenia zdesperowanych ludzi poszukujących swoich zaginionych, często dzieci. Jak i te, w których ludzie proponowali oddanie swoich dzieci na przysposobienie, albo że przyjmą jakieś (często pewnie jako substytut straty własnych...).

Podpinam się pod opinie osób, które mają problem z tą książką. Niby wszystko się zgadza i reserach, i żyjąca w cieniu Korczaka Stefa, mnóstwo materiałów, nakreślenie historii, sytuacji społeczno- ekonomicznej ale… no po prostu czegoś tu brakuje. Po przeczytaniu książki śmiem twierdzić, że za dużo się o Stefie nie dowiedziałam.

Czytałam ten reportaż 10 dni, choć to nieco ponad 300 stron. Inaczej nie mogłam. Pamiętam tę tragedię z przekazów w telewizji. Wstrząsający atak terrorystyczny pierwszego dnia roku szkolnego w Biesłanie na Kaukazie, w Północnej Osetii. Trzy dni niepewności i staje się najgorsze... Doskonale napisany reportaż człowieka, który mieszkał wiele lat na Kaukazie. Powraca tam po 40 dniach od tragedii, po roku i po 10 latach. Między zapisami rozmów, wspomnień, przedstawia historię regionu, swoistego tygla etnicznego, w którym każdego dnia może znowu wybuchnąć wojna. W tym roku minie we wrześniu 20 lat od tamtych zdarzeń.

Początkowo myślałam, że będzie to opowieść o niezłomnym optymizmie, w obliczu nawet najtrudniejszych sytuacji. Z czasem zaczęłam jednak mieć wątpliwości czy nie jest to studium perfekcyjnego wyparcia, które pozwoliło przetrwać, ale jednak pozostawiło blizny. Ta książka to zaskakująca przeciwwaga do wielu opowieści o obozach koncentracyjnych, skupiających się na okropieństwie tego doświadczenia. Pani Alicja chce opowiadać inaczej i jestem wdzięczna, że mogłam się z jej perspektywą zapoznać. Trudno jednak mi było chwilami zwalczyć to podskórne przeczucie, że za swoje pozytywne podejście Pani Gawlikowska zapłaciła pewną cenę. Bo gdy nauczymy się perfekcyjnie tłumić emocje- możemy niechcący pozbawić się ważnych doświadczeń. Z drugiej strony- nie mam żadnego prawa oceniać ludzi, którzy znaleźli się w tak trudnym położeniu, każdy ma własne strategie radzenia sobie, a Pani Alicji niezłomności odmówić nie sposób. Warto tę rozmowę przeczytać.

W czasach, gdy niektóre ugrupowania polityczne podsycają w Polakach niechęć do Niemców, przywołując zbrodnie II wojny światowej, lektura tej książki skłania do refleksji: jak my sami zachowalibyśmy się, gdybyśmy odkryli bolesną prawdę o przeszłości własnej rodziny? Czy następne pokolenia powinny odczuwać odpowiedzialność za czyny swoich dziadków i pradziadków? Autorki przedstawiają różne perspektywy, choć punkt wyjścia stanowi poruszająca historia Jennifer, wnuczki Amona Götha. Nie jest to lekka lektura, ale bardzo potrzebna. Polecam

Myślałam, że to monografia. Zdziwiłam się początkowo, że książka jest dwugłosem – raz autorka pisze jako Agata, innym razem jako Józefina. Nie lubię powieści fabularyzowanych, poza Moulin Rouge Pierre’a La Mure’a żadna z nich nigdy mnie nie usatysfakcjonowała. Nie lubię, gdy autor rości sobie prawo do zgadywania, co ktoś miał w głowie. Przyznam szczerze, że gdyby nie fakt, iż książka dotyczy osoby, która mnie interesuje, nie sięgnęłabym po nią raczej. A jednak, Tuszyńska nadała swojemu dziełu podtytuł „apokryf”, jakby chciała sobie móc pozwolić na więcej bez udawania, że wie lepiej. Szanuję to! Nie miałam dotychczas do czynienia z twórczością tej autorki, więc nie wiem, czy mam rację, ale odniosłam wrażenie, że dostosowuje ona język do postaci, o których pisze oraz także do epoki, w której akcja się rozgrywa. Ogromnie podoba mi się ten zabieg. Przepięknie się Narzeczoną czyta. Gdyby nie była oparta na biografii realnej osoby, byłaby przewspaniałą beletrystyką, historią dwojga nietypowych ludzi, którzy nie mogą się znaleźć chociaż stoją obok. I tak postanowiłam do tej pozycji podejść, niekoniecznie mając pewność, co jest faktem, a co dopisanym ozdobnikiem przez panią Agatę. Czytanie o znanych ludziach niesie ze sobą wielkie ryzyko, a mianowicie możemy odkryć, że są zupełnie inni niż sobie wyobrażaliśmy. Pamiętam, gdy do referatu musiałam przeczytać pamiętniki Stefana Żeromskiego – mój nastrój po przebrnięciu przez nie był porównywalny chyba tylko z rozpaczą nastoletniej fanki One Direction, która odkrywa o czym tak naprawdę jest piosenka Watermelon Sugar. Również Bruno Schulz w realu musiał się bardzo różnić od tego ze swoich książek. Już bardziej przypominał tego ze swoich dzieł plastycznych (ta upiorna miednica!). Choć mnie bardziej uderzyło to, że pokazywał swoje prace uczniom w liceum i historia o trzynastolatce. Razem z Tuszyńską przechodzimy wszystkie „fazy” związku Józefiny: początkową niepewność, potem zauroczenie i fascynację wielkim artystą, dumę z bycia wybranką kogoś wybitnego i nadzwyczajnego, trudności z uziemieniem osoby tak bardzo oderwanej od rzeczywistości, odkrywanie jego mrocznej strony, zdanie sobie sprawy z rzeczy niekoniecznie pięknych, rozczarowanie, rozpacz, rozdzierające reminiscencje. A w to wszystko wdziera się potwór wojny – sowieci, naziści, potem znowu sowieci, i znowu naziści, i komuna, i kolejne prześladowania. Zastanawiałam się, na ile pani Agata w książce umieściła siebie i swoje relacje z przeszłością. Część wojenną czyta się bardzo ciężko, niby człowiek wie, jak było i co robili Niemcy, ale mimo wszystko to po prostu boli, tak po ludzku, te bezsensowne śmierci, okrucieństwo, ten sprzedawca „lalek”… I wybory przed którymi bohaterowie musieli stawać na co dzień. Przeżyć i opuścić potrzebującą rodzinę czy opiekować się bliskimi, ale skazać siebie na pewną śmierć. Nie miałam również pojęcia, że Adam Ważyk był takim złamasem. Słowa o „mścicielach pana Jezusa” były totalnie bez sensu. Jezus był Żydem, antysemici wojenni i powojenni nie mieli z nim nic wspólnego. Ich religią była nienawiść. Autorka skupia się na Józefinie, chce przywrócić jej miejsce w historii, które (w sumie też na jej własne życzenie) gdzieś tam po drodze zniknęło i się rozmyło, ale nie idealizuje tej postaci. Nie wiem, czemu Juna chciała zachować wszystko dla siebie. Czy powodem była obawa przed prześladowaniem ze względu na pochodzenie, czy raczej wstyd, poczucie bycia oszukają, ośmieszoną? Często jej postawa mnie zadziwiała. Nawet patrząc na świat oczyma Józefiny, widziałam jej wady i irytowała mnie ona nie mniej niż sam Schulz. Generalnie miałam poczucie, że gdyby oboje żyli dzisiaj, ich związek miałby szanse na przetrwanie, nie tylko ze względu na możliwość bezproblemowego zawierania małżeństw między osobami innej wiary, ale w ogóle ze względu na inne podejście do relacji międzyludzkich. Może nauczyliby się komunikować ze sobą, on poszedłby na terapię i przepracował własne traumy oraz lęki, a ona nauczyłaby się z nim rozmawiać zamiast obserwować go jak robaka przez mikroskop. A może od początku znaliby swoje „warunki” i nie przystąpili nawet do negocjacji związkotwórczych, albo pobyli ze sobą w wolnym związku i rozstali się po miesiącu? Nie wiem, chcę wierzyć w szczęśliwe zakończenia, nawet jeśli są nierealistyczne.

Sarajewo może kojarzyć się z początkiem I wojny światowej, ale ta książka przenosi nas w lata 90., w czas oblężenia miasta. Poznajemy trójkę bohaterów: Kenana, który co kilka dni przemierza trasę ze swojego domu do browaru po wodę; Dragana, pracownika piekarni próbującego bezpiecznie dotrzeć do pracy przez ostrzeliwane ulice; oraz Strzałę – snajperkę broniącą miasta na własnych zasadach. Steven Galloway opisuje zaledwie kilkanaście dni z życia obumierającego Sarajewa i wspomina o dwudziestu dwóch dniach gry wiolonczelisty, który siada z instrumentem przed swoim domem, w miejscu śmierci dwudziestu dwóch osób stojących niegdyś w kolejce po chleb. Sama postać wiolonczelisty jest prawdziwa, co nadaje opowiadanej historii dodatkowej mocy. Książka podzielona jest na cztery części, w których autor ukazuje perspektywę trójki bohaterów, w różnych momentach oblężenia miasta. Narrator „obserwuje” ich działania, „słyszy” ich myśli i pragnienia. W życiu postaci – jak i całego miasta – niewiele się zmienia, opisywane dni mijają płynnie. Zakończenie pozostaje otwarte, skłaniając do refleksji nad kondycją współczesnego świata. Styl Gallowaya jest surowy i oszczędny, co bardzo cenię – właśnie dzięki temu mogłam przeżywać emocje po swojemu, bez narzucania interpretacji. Ten minimalizm dobrze współgra z wojenną codziennością, w której każdy gest, myśl czy strach stają się wyraźniejsze.

"Staszek patrzył na swoich towarzyszy i nie mógł uwierzyć, że w takich ciałach, które wyglądają, jakby były już od dawna martwe, może jeszcze tlić się życie. Co podtrzymuje to życie? Nadzieja? Wola? Bóg? Spojrzał jeszcze raz. Wszyscy wyglądali tak samo. Różnili się tylko wzrostem". Autorka wyrusza do Rosji śladami historii swoich dziadków Janiny i Stanisława Szumskich. Odwiedza miejsca i ludzi, które znała z ich opowieści. Najpierw jedzie z Warszawy na Wileńszczyznę, potem do Moskwy, a następnie koleją transsyberyjską na Syberię i do Kazachstanu. Janka i Staszek wzięli ślub w bardzo młodym wieku. Wkrótce urodził im się synek Janek. Staszek za działalność w AK został w 1951 roku zesłany na 25 lat do karłagu w Kazachstanie. Jankę z kilku miesięcznym synkiem przesiedlono z Wileńszczyzny w głąb Syberii. Oboje bardzo się kochają i walczą o to aby przeżyć i móc się jeszcze kiedyś zobaczyć. Autorka przeplata w swojej książce dwa światy, przeszłość i teraźniejszość. Pokazuje równolegle te same miejsca, które poznajemy z jej obserwacji i ze wspomnień dziadków. Nie wszystkim udało się przetrwać zesłanie. Towarzyszył im ból, samotność i cierpienie, z którym mierzyli się każdego dnia. Była to bardzo nierówna walka, którą większość przegrywała. Razem z ich wnuczką poznajemy miejsca, w których żyli, ale spotykamy też ludzi, którzy ich znali. Czy Jance i Staszkowi uda się jeszcze kiedyś spotkać? Jak potoczą się ich losy? Przeczytajcie bo to niesamowita historia i bardzo wzruszająca. Podziwiam autorkę za determinację i odwagę aby odbyć samotnie taką podróż. Bardzo polecam

Wojna - słowo, które znamy i pamiętamy, choć wolelibyśmy nie. Znane nam głównie z opowieści rodziców, dziadków czy pradziadków oraz książek. A gdyby tak przyszło nam teraz zmierzyć się z wojną? Poradzilibyśmy sobie z brakiem żywności, lekarstw, pieniędzy, prądu i wody? Czy poradzilibyśmy sobie ze zniszczoną psychiką naszą i naszych dzieci? Nie chcę się nad tym zastanawiać ale zmusza mnie do tego ta książka. Jej bohaterka ocaliła od śmierci siebie i swoje dzieci uciekając z ogarniętej wojną Czeczeni. Żyją ale to co przeszli pozostanie w nich na zawsze. Czy wojna w Ukrainie rozprzestrzeni się i zostaniemy postawieni przed koniecznością walki o życie? Oby nie.

Świetna książka! Warta polecenia wszystkim, którzy, podobnie jak główny bohater i jego rodzina, mieszkają w poniemieckich domach z historią. Kamienica Freitagów to miejsce, w którym obserwujemy rodzinną historię małego Piotra - od czasów tuż powojennych, aż do lat 90. XX wieku. Życie, toczy się tu wśród pamiątek po poprzednich właścicielach tego wrocławskiego domu: biblioteczki pełnej niemieckojęzycznych książek, czarno-białych fotografii, bibelotów, wojskowych mundurów ukrytych w szafach. Pamiątek, których matka Piotra nie pozwala ruszyć - bo przecież Freitagowie kiedyś z pewnością po nie wrócą. To z jednej strony ciekawa, ale też pełna humoru saga rodzinna, z drugiej - opowieść o ciągłym przeplataniu się przeszłości z teraźniejszością, o ścieraniu się polskiej i niemieckiej kultury. Spinająca całą opowieść niczym klamra sprawa poszukiwania tajemniczego kielicha Marcina Lutra doprawia tę historię nutką mistycyzmu i przygody. Ale pokazuje też, jak bardzo żywy był - i chyba nadal jest - motyw poszukiwania skarbów, zostawionych przez uciekających ze swoich rodzinnych gniazd Niemców... Polecam!

Zbiór reportaży, niektóre bardzo ciekawe, inne nieco gorsze. Przekrój całej Polski i różnych tematów, pobrzmiewają echa wojny, zlikwidowane zakłady, ludzkie tragedie, ale też zabawy w rekonstrukcje... (nie będę wymieniać wszystkich). Mimo że reportaże są pogrupowane, to jest skakanie z tematu na temat, brakowało mi myśli przewodniej, większego usystematyzowania.

Najbardziej uderzył mnie chłód i dystans do opisywanych wydarzeń z przeszłości. Oraz, szczęśliwie dla autora, chyba wrodzona niezwykła siła i waleczność , która przy całej masie niesprzyjających warunków (szkoła, dom, rodzina) zahartowały go i nie złamały sprawiając że osiągnął sukces.

Książka jest owszem, ciekawa, dobrze się ją czyta, zwiera wiele interesujących informacji o pisarzach i ludziach kultury w pierwszych powojennych latach. Mimo to trochę rozczarowuje: tytuł zapowiada co innego, niż przynosi opowieść, bo chociaż na początku wydaje się, że rzeczywiście będzie to obraz miasta zaraz po wojnie, autorka wkrótce dryfuje ku osobistej narracji rodzinnej, niezbyt zresztą spójnej.

Znakomita biografia najsłynniejszej włoskiej dziennikarki znanej w Polsce również z tego, że przeprowadziła wywiad z Lechem Wałęsą. Ostatnie lata jej życia, gdy chora na raka Fallaci wdała się w wojnę z islamem po ataku na World Trade Center, uczyniły z dziennikarki o zapatrywaniach lewicowych ikonę prawicy.

Na okładce książki,, Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia '' jest takie zdanie: Gdy jedni mordują,drudzy rzucają się by ratować. Autor tej książki Witold Szabłowski wśród Ukraińców, którzy bestialsko mordowali Polaków odnalazł i takich, którzy ich ratowali z narażeniem własnego życia. Chwała im za to, to budujące że nie wszyscy zatracili człowieczeństwo, jednak pomimo takiej narracji mnie mimo wszystko bardziej niż okazaną pomoc przeraziła nienawiść Ukraińców do nas Polaków. Zastanawiam się jak sąsiad który przez lata żył obok polskiej rodziny mógł tak po prostu wszystkich zabić . Ale co się tu dziwić jeśli mąż Ukrainiec potrafił zamordować żonę Polkę i własne dzieci ! Trudno mi było czytać w jaki sposób ginęły całe rodziny,nad tymi ludźmi po prostu się pastwiono , bez względu na to czy było to malutkie dziecko, kobieta czy staruszek. Doceniam bardzo tę książkę, jest ważna i potrzebna, ale niestety nie potrafię czuć wdzięczności wobec tych dobrych sąsiadów, za dużo było tych złych i za dużo polskiej krwi wsiąkło w wołyńską ziemię. Wracając do tematu, książka jest naprawdę interesująca, są tu opowieści różnych osób zarówno ukraińskich potomków tych co pomagali i następnych pokoleń Polaków, którzy na Wołyniu stracili życie. Jedną rzeczą za którą obniżyłam ocenę było przeskakiwanie z opowieści na opowieść.Autor zostawiał nagle historię Hermaszewskich , pani Haliny czy Anieli Dębskiej, zaczynał nową, a po kilku rozdziałach wracał do poprzednich opowieści, tworzył się niepotrzebny chaos. Ale to tylko jeden mały minusik, warto i należy przeczytać tę książkę. Gorąco polecam 👍

Połączenie fikcyjnego świata z elementami biografii Magdy Goebbels czytało mi się bardzo dobrze. Zwarta akcja, skupienie na relacjach między pokoleniowych oraz ostateczne rozwiązanie napisane bez żadnych niesmacznych momentów. Książka inspiruje do zapoznania się z biografią bohaterów. Polecam bo pokazuje zupełnie inną perspektywę. Totalnie zwyrodniałą i fanatyczną.

Reportaż o nieznanych faktach z Podlasia z czasów gomułkowskich dotyczący objawień nieuznanych przez Kościół. Nie jest nowością, że na wiejskim Podlasiu wiara była „wierzona do kwadratu”. 14-letnia dziewczynka z biednej rodziny twierdzi, że ukazała jej się Maryja z przesłaniem, przestrogą dla ludzi. I tu rozwija się cały wachlarz różnych postaw, rodziny, sąsiadów, kościoła parafialnego i kurii, oraz wielostopniowego aparatu politycznego. I tak władza komunistyczna nie mogła dopuścić, aby maryjna histeria rozlała się na cały kraj poprzez ośmieszanie, blokowanie dróg dojazdu, aresztowania. Proboszcz był przymuszany przez zwierzchników i komunistów do potępienia cudu. A ludzie, jak to ludzie wymyślali różne pomówienia, siali plotki, oskarżali rodzinę o wzbogacenie się „na cudzie”. „Cud wyzwolił emocje. Chociaż nie takie, o jakie Matka Boska prosiła ustami Jadwigi Jakubowskiej”. A sama dziewczynka najbardziej w tym wszystkim zagubiona, wyśmiewana w szkole, nie spełniła swoich marzeń o wykształceniu gastronomicznym a jej dorosłe życie było pełne wstydu i cierpienia. Jedyne co jej pozostało to skromność i kierowanie się zasadami wiary. W 2014 Jadwiga Jakubowska udzieliła wywiadu autorowi reportażu.

Intymnie, szczerze, przewrotnie, trochę narcystycznie... i przede wszystkim z wielką wrażliwością opisała autorka pewne epizody ze swojego życia, z wejścia w dorosłość, niezbyt zresztą udanego. Lubię ten styl i ten typ wrażliwości, bez zbytniego sentymentalizmu, z dystansem i ironią, To intensywne poczucie kruchości..

Piękna i trudna książka o ludzkiej odwadze, tragedii dzieci i ich matek. Świadectwo bohaterstwa wielu ludzi w walce z hitlerowską machiną śmierci. Irena Sendlerowa wyróżniała się na tle innych mieszkańców Warszawy ale nie była jedynym bohaterem w tej walce. Pamiętajmy że wiele osób działało wespół z nią by dzieci i dorosłych ratować ze szponów śmierci.

Ktoś kiedyś przy innej okazji powiedział, że „optymizm nie zastąpi nam Polski”. I kiedy przeczytałem książkę pod tytułem „Angole”, zdałem sobie sprawę, że ten cytat może pasować również do tych wszystkich Polaków, którzy po dołączeniu naszego kraju do Unii Europejskiej w 2004 roku wyjechali głównie na Wyspy Brytyjskie, szukać dla siebie i dla swoich rodzin lepszej przyszłości. Wyjeżdżali pełni dobrych myśli, wielu planów na przyszłość – myślę, że niemal każdego dotykał optymizm, że oto znajdą się w miejscu, które zapewni im przyszłość, jakiej oczekiwali, a która tu była wówczas niemożliwa – w Polsce, która podlegała jeszcze ciągłym procesom transformacyjnym. Ewa Winnicka w swoim reportażu opisuje jednak cienie tamtych wyjazdów, skupia się na historiach ludzi, którzy zmagają się z trudną, często brutalną rzeczywistością, niedostosowaniem do warunków panujących w Wielkiej Brytanii oraz poczuciem, że nie pasują do tego miejsca. Niestety, oczekiwanie szybkiej poprawy losu nie spełniło się dla wielu emigrantów, co doprowadziło do rozczarowań, poczucia osamotnienia, ciągłej walki o przetrwanie, co często kończyło się depresją i innymi uzależnieniami. Autorka bardzo trafnie portretuje społeczeństwo brytyjskie, zamknięte w dużej części na fale emigrantów z Europy Środkowej, pokazuje, że jest to społeczeństwo kastowe, gdzie prawie niemożliwym jest przenikanie między jego sferami na przestrzeni jednego pokolenia. Książkę traktuję jako pewnego rodzaju ostrzeżenie dla tych, którzy chcą marzyć o lepszej przyszłości gdzieś za granicą. I chociaż optymizm nie zastąpi nam wcale Polski, to warto mieszkając tutaj, każdego dnia starać się, aby nasz kraj stawał się lepszym domem dla nas i dla kolejnych pokoleń.