Oko Proroka czyli Hanusz Bystry i jego przygody

Tematem książki są dzieje młodego wiejskiego chłopaka, Hanusza Bystrego, jego przygody w czasie poszukiwania ojca znajdującego się w niewoli tureckiej. Wszystko to jest ściśle powiązane z historią diamentu, zwanego Okiem Proroka, który to diament został powierzony Hanuszowi na przechowanie przez Kozaka Semena. Czas akcji to okres panowania Zygmunta III, lata 1614-1624.
Powieść czyta się szybko, pomimo archaizowanego języka. Plusem jest bardzo dobra charakterystyka środowisk, w których rozgrywa się akcja książki, minusem natomiast słaby zarys samych bohaterów jako jednostek.

Tematem książki są dzieje młodego wiejskiego chłopaka, Hanusza Bystrego, jego przygody w czasie poszukiwania ojca znajdującego się w niewoli tureckiej. Wszystko to jest ściśle powiązane z historią diamentu, zwanego Okiem Proroka, który to diament został powierzony Hanuszowi na przechowanie przez Kozaka Semena. Czas akcji to okres panowania Zygmunta III, lata...

Jedna z najukochańszych powieści mojego dzieciństwa. Nastoletni Hanusz wyrusza "do Turek" w poszukiwaniu ojca, zagarniętego do niewoli.Po drodze praktykuje u kupca korzennego,zaprzyjaźnia się z Kozakiem Semenem, demaskuje mordercę, a po dotarciu do Turcji nie tylko ratuje ojca,ale też innego jeńca (który okazuje się być ojcem Semena).Wartka akcja, dużo przygód, a co najważniejsze - dobrze się kończy. Oj niełatwo i niebezpiecznie było w XVII wieku.

Jedna z najukochańszych powieści mojego dzieciństwa. Nastoletni Hanusz wyrusza "do Turek" w poszukiwaniu ojca, zagarniętego do niewoli.Po drodze praktykuje u kupca korzennego,zaprzyjaźnia się z Kozakiem Semenem, demaskuje mordercę, a po dotarciu do Turcji nie tylko ratuje ojca,ale też innego jeńca (który okazuje się być ojcem Semena).Wartka akcja, dużo przygód, a co...

„WOLNE LEKTURY” REWELACYJNIE WYWIĄZUJĄ SIĘ Z EDUKACYJNEJ MISJI. DZIĘKUJĘ!
Dostępne na: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lozinski-oko-proroka/
Władysław Łoziński (1843 – 1913) - polski powieściopisarz i historyk, badacz przeszłości kultury polskiej, sekretarz Ossolineum, kolekcjoner dzieł sztuki, członek Towarzystwa Historycznego we Lwowie, autor historycznych prac naukowych i powieści. Ta wydana w 1899 roku. Na LC ma 6,61 (36 ocen i 2 opinie)
Wikipedia:
„Oko proroka, czyli Hanusz Bystry i jego przygody – powieść historyczno-przygodowa autorstwa Władysława Łozińskiego z 1899 roku. Akcja toczy się w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w I połowie XVII wieku. Po klęsce pod Cecorą ziemie te są regularnie najeżdżane przez hordy turecko-tatarskie. Głównym bohaterem jest Hanusz Bystry, syn formana. Kiedy jego ojciec ginie bez wieści w czasie wyprawy kupieckiej na ziemie tureckie, Hanusz postanawia udać się tam i go odszukać. W tym samym czasie w jego ręce trafia cenny przedmiot – diament o nazwie Oko proroka, który powierzył mu kozak Semen Bedryszko. Podczas wędrówki, chłopiec przeżywa wiele niebezpiecznych przygód…”
Przygody przygodami, lecz co za język!! „…rumacją groził” (eksmisją); „koń brożkowy” (zaprzęgowy); „koń podżary” (niejednolitej maści, podpalany); „pałuba” (kryty wóz, lecz przecież u Irzykowskiego - raczej: jędza, wiedźma); „w indermachu” (oficynie); „kozub” (rodzaj torby ze świeżo zdartej kory); „almaryjka” (szafka); „pultynek” (biurko z ukośnym blatem) itd. itp. Do tego dawno nie używane, jak: „BOGA SIĘ BÓJ, CNOTY SIĘ DZIERŻ, FORTUNIE NIE UFAJ”….
Jeszcze pean na cześć Stefana Chmieleckiego, wojewody kijowskiego:
„Cny Chmielecki, mężu sławny, / Jakiego czas nie miał dawny,/ Nie jeden wiek, nie dwa minie,/ A twa sława nie zaginie!”
No i happy end, a z nim finalna nauka:
„….prawa swojego dochodź, od krzywdy wszelką siłą się broń, nogami i rękami przy swoim stój, a choćby zębami się odgryzaj, bo to twoje prawo jest, ale pomstę Bogu pozostaw. Zawsześ ty więcej wziął aniżeliś wart, a kiedy na tamtym świecie liczbę czynić będziesz z żywota swego, dłużen zostaniesz i miłosierdzia potrzebny”
W sumie relaksująca lektura historyczno – przygodowa bawiąca archaizmami i zapożyczeniami z innych języków 7/10

„WOLNE LEKTURY” REWELACYJNIE WYWIĄZUJĄ SIĘ Z EDUKACYJNEJ MISJI. DZIĘKUJĘ!
Dostępne na: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lozinski-oko-proroka/
Władysław Łoziński (1843 – 1913) - polski powieściopisarz i historyk, badacz przeszłości kultury polskiej, sekretarz Ossolineum, kolekcjoner dzieł sztuki, członek Towarzystwa Historycznego we Lwowie, autor ...

Data wydania -1957 rok, miejsce przechowywania - strych. Skromna miękka obwoluta, pożółkłe, grube kartki zapisane drobnym drukiem. Ogólnie, książka nie zbyt atrakcyjna wizualnie a zapach kurzu i zleżałego papieru kręcił w nosie jak po zażyciu tabaki.
I w tym przypadku idealnie sprawdziło się przysłowie - Nie oceniaj książki po okładce!
Świetnie napisana powieść z wyrazistymi sylwetkami bohaterów. Książka pełna przygód oraz barwnych i plastycznych opisów życia ówczesnych mieszkańców. Może miejscami trochę naiwna, a może z wiekiem to ja zagubiłem gdzieś tę młodzieńczą wiarę w zwycięstwo dobra nad złem. Świetna jako detoks, po zbyt wyimaginowanych acz modnych bookach.
Polecam.

Data wydania -1957 rok, miejsce przechowywania - strych. Skromna miękka obwoluta, pożółkłe, grube kartki zapisane drobnym drukiem. Ogólnie, książka nie zbyt atrakcyjna wizualnie a zapach kurzu i zleżałego papieru kręcił w nosie jak po zażyciu tabaki.
I w tym przypadku idealnie sprawdziło się przysłowie - Nie oceniaj książki po okładce!
Świetnie napisana powieść z...

Wędrując w poszukiwaniu czytelniczych inspiracji po blogach książkowych widać, że najczęściej omawiane książki (tak gdzieś 80%) to nowości. Jest to zrozumiałe, bo spora część blogerów współpracuje z wydawnictwami, a i idąc do jakiejkolwiek księgarni na jej półkach nie znajdziemy jakichś starszych pozycji niż te z obecnego i ewentualnie ubiegłego roku. Jak więc trafić na godne uwagi a nieco starsze wydawnictwa? Użytkownicy BiblioNETki już od dawna głoszą, że najlepszymi polecankami są biblionetkowe konkursy. Dwa razy w miesiącu, wśród konkursowych fragmentów można znaleźć literackie perełki od których puchnie schowek lub (jak w moim przypadku) wydłuża się lista z którą odwiedzam bibliotekę.


Jedną z takich wypatrzonych w konkursie książeczek była powieść Władysława Łozińskiego pt. "Oko proroka czyli Hanusz Bystry i jego przygody".
Autor powieści to żyjący w drugiej połowie XIX wieku historyk i pisarz, kolekcjoner dzieł sztuki oraz przez wiele lat sekretarz lwowskiego instytutu Wydawniczego im. Ossolińskich. Wspomnieć należy, że starszym bratem Władysława był Walery Łoziński, również pisarz, autor m.in. "Zaklętego dworu" (książkę spopularyzował serial telewizyjny z 1976 roku pod tym samym tytułem gdzie główne role zagrali Roman Wilhelmi, Jerzy Bińczycki, Krzysztof Jasiński i Olgierd Łukaszewicz) a kuzynem ze strony ojca wybitny historyk Karol Szajnocha. Łoziński napisał kilka opracowań oraz powieści historycznych, których akcja toczyła się głównie w XVII i XVIII wieku, pisał też powieści obyczajowe osadzone w czasach mu współczesnych.

Bohaterem książki jest młody chłopiec Hanusz (Janek) Bystry, którego rodzice są wolnymi kmieciami i posiadają gospodarstwo we wsi niedaleko Sambora w ziemi przemyskiej. Na ziemię Bystrych ma ogromną ochotę hajduk Kajdasz służący u podstarościego Białczyńskiego. Marek Bystry, ojciec Hanusza, zdobył co prawda szczęśliwym przypadkiem przyrzeczenie samego króla Zygmunta III Wazy, że gospodarstwo na wieczne czasy otrzyma rodzina Bystrych, jednak stosowny dokument z królewskiej kancelarii nie nadchodził. W końcu aby oddalić od rodziny widmo wysiedlenia ułożył się Marek z Białczyńskim, że zapłaci mu 100 dukatów a podstarości zostawi rodzinę Bystrych w spokoju. Kwota to była niemała i na gospodarstwie chłopskim niemożliwa do zdobycia, więc Marek zatrudnia się jako furman u lwowskich kupców, którzy wysyłają karawanę z towarem do Turcji. Wyprawa jest mocno ryzykowna, jako, że rzecz dzieje się w 1622 roku, zaledwie rok po szczęśliwie zakończonym oblężeniu Chocimia a dwa lata po klęsce pod Cecorą i stosunki na pograniczu są mocno napięte. Niestety nie ma innej możliwości zdobycia potrzebnych pieniędzy i żegnany przez żonę i syna Marek wyrusza w podroż do Stambułu. Początkowo wszystko idzie zgodnie z planem, ale w pewnym momencie karawana ze Lwowa zostaje napadnięta, towary rozgrabione a o ludziach ginie ślad.
I w tym momencie zaczyna się właściwa akcja utworu - Hanusz, który w chwili zaginięcia ojca ma 14 lat musi dorosnąć. Skutkiem nieszczęśliwych wypadków ucieka z rodzinnej wsi i udaje się do Lwowa gdzie znajduje mieszkanie i pracę u pewnego kupca. Nie jest mu jednak pisane spokojne życie - Hanusz ma bowiem w swoim tobołku tajemniczą paczuszkę, którą dał mu na przechowanie Samen, młody Kozak służący w wojsku koronnym. (W przerwach między wyprawami wojennymi oddziały koronne kwaterowane były w tzw. królewszczyznach, czyli wsiach należących bezpośrednio do Korony - wieś Hanusza była taką właśnie królewszczyzną) Okazuje się, że tajemniczy przedmiot jest poszukiwany przez kilka osób a Hanuszowi grozi ogromne niebezpieczeństwo. W tym samym czasie chłopiec dowiaduje się, że istnieje szansa, że jego ojciec żyje i znajduje się w tureckiej niewoli. Chłopak chwyta się tej szansy i wyrusza na poszukiwania ojca. Czy uda się odnaleźć Marka i uwolnić go? Czym jest tajemniczy przedmiot, który ściąga na głowę Hanusza tyle niebezpieczeństw? I czy uda się Bystrym odzyskać własny dom? Odpowiedzi na te i pewnie jeszcze inne pytania trzeba szukać w książce.

Powieść przeznaczona była dla młodszego czytelnika, jednak i dla starszego może stanowić ciekawą lekturę. Autor stawia na drodze swojego bohatera przeróżne przeszkody, kilkakrotnie Hanuszowi tylko cudem udaje się wyjść z opresji, tak, że emocje przy czytaniu są gwarantowane. Są tutaj również akcenty patriotyczne - trzeba pamiętać, że książka powstała w okresie zaborów. Bardzo dużą uwagę autor poświęcił warstwie społeczno - obyczajowej. Odmalował przedstawicieli chłopstwa i mieszczaństwa a także drobnej szlachty, opisał działalność składu kupieckiego, pokazał ówczesną modę i obyczaje. Pomimo, że słownictwo jest stylizowane to nie stanowi to zbyt wielkiej przeszkody - w egzemplarzu, który ja czytałam (Wydawnictwo Łódzkie 1986) znajdował się poza tym słownik z trudniejszymi wyrazami do którego można było sięgnąć w razie problemów.

Gorąco polecam tę piękną, chociaż dzisiaj już nieco zakurzoną historię i mam nadzieję, że kolejni czytelnicy z zapartym tchem będą śledzić przygody Hanusza na polskiej i tureckiej ziemi - właściwie trudno powiedzieć gdzie groziły mu większe niebezpieczeństwa....

Wędrując w poszukiwaniu czytelniczych inspiracji po blogach książkowych widać, że najczęściej omawiane książki (tak gdzieś 80%) to nowości. Jest to zrozumiałe, bo spora część blogerów współpracuje z wydawnictwami, a i idąc do jakiejkolwiek księgarni na jej półkach nie znajdziemy jakichś starszych pozycji niż te z obecnego i ewentualnie ubiegłego roku. Jak więc trafić na...