Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś
Przez wieki w historii dominowała tendencja do przedstawiania przeszłości jako chronologicznego zestawienia wielkich postaci królów, wodzów lub rodów, i związanych z nimi przełomowych wydarzeń, z którego następnie poszczególne narody budowały własne zbiory mitów tożsamościowych. Jednak, wraz z nowożytnym rozwojem warsztatu naukowego historyka oraz postępującej refleksji historiozoficznej, stopniowo zaczęto odchodzić od tak postrzeganej historii „elit”, aby ująć przeszłość w ramy bardziej egalitarne. Nie bez znaczenia była tutaj filozofia Marksa, którego teoria walki klasowej, mimo swoich doktrynalnych ograniczeń, wyprowadziła na scenę dziejów bohatera zbiorowego - klasę lub lud, jako element opozycyjny do dotychczasowej historii „heroicznej”. Proces ten doprowadził zatem do postawienia zasadniczej kwestii - czyja jest historia? Pytanie to jest oczywiście błędnie postawione, ale sama próba odpowiedzi na nie ukazała nierównomierność rozłożenia akcentów w dotychczasowej wiedzy historycznej. Rzesze badaczy, także tych poruszających się w idiologicznych ramach marksizmu naukowego, rozpoczęły badania, aby zmienić ten stan rzeczy, czego efektem jest trwający do dzisiaj trend do opisywania historii zbiorowej całych narodów, klas i konkretnych warstw lub grup społecznych. I właśnie taką próbą jest głośna swego czasu książka amerykańskiego historyka o wyraźnie lewicowych poglądach, Howarda Zinna. To bez wątpienia monumentalna w swoim zamiarach praca, w której autor postanowił odbrązowić historię własnego kraju, aby ukazać przeszłość z punktu widzenia tych, o których podręczniki szkolne z reguły nie mówią.
„Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś” po raz pierwszy została opublikowana w roku 1980. Natomiast w 2003 roku ukazało się jej zaktualizowane wydanie, w którym autor poszerzył narrację o szereg wątków wcześniej nie występujących oraz opisał wydarzenia polityczne, jakie miały miejsce w Stanach Zjednoczonych pod koniec XX wieku. Całość rozrosła się do dwudziestu pięciu rozdziałów, co przekłada się na słusznych rozmiarów książkę, którą raczej nie sposób pochłonąć w dzień lub dwa. Warto również na samym początku zwrócić uwagę, że Zinn napisał swoją pracę pod konkretne założenie, które można w wielkim uogólnieniu sprowadzić do następującego twierdzenia - oto najbogatszy 1% narodu amerykańskiego ekonomicznie kontroluje i indoktrynuje pozostałe 99%. O prawdziwości lub fałszywości tej tezy będzie jeszcze okazja powiedzieć. Tak czy inaczej, „Ludowa historia...” miała być znaczącym krokiem do tego, aby ukazać amerykańską historię właśnie z punktu widzenia tych wykluczonych, a więc potomków czarnoskórych niewolników, wyzutych z ziemi indiańskich indygenów, robotników walczących o prawa socjalne, kobiet zamkniętych w rygorach purytańskiego społeczeństwa, mniejszości wszelkiego rodzaju itp. Autor rozpoczyna swoją podróż przez dzieje Ameryki, podczas której posługuje się klasycznym kompasem walki klasowej, choć bez uciekania się do taniej propagandy. Z dzisiejszego punktu widzenia jest to istotna słabość tak rozumianej narracji, ale będzie o tym jeszcze czas wspomnieć.
Jedno jest pewne - książka ta dostarcza naprawdę ogromną dawkę szczegółowej wiedzy o dziejach Stanów Zjednoczonych, których przeciętny odbiorca raczej nie miałby okazji poznać z innych źródeł. A jeśli czytelnik nie wie za wiele o funkcjonowaniu społeczeństwa jako takiego oraz stosunkach międzynarodowych, może dojść do przekonania, że ma oto w ręce pracę o szokującej wręcz treści. Zresztą udowadnia to opinia zamieszczona na okładce książki, jakoby „Ludowa historia...” była ulubioną książką Davida Bowiego i Matta Damona. Podkreślam zatem raz jeszcze, że dla osób patrzących na rzeczywistość społeczną przez „różowe okulary” informacji głównego nurtu, zawartość książki może być wręcz rodzajem wiedzy tajemnej. Ale jeśli ktoś jest uważnym obserwatorem życia społecznego, z całą jego złożonością i skomplikowaniem, ten rychło odkryje, że wraz z kolejnymi stronicami narracja Zinna ogranicza się coraz bardziej do głównie negatywnej oceny poczynań administracji kolejnych prezydentów USA. Widać to szczególnie, gdy wkroczymy razem z autorem w omawianie wieku XX. O ile bowiem wcześniej amerykański historyk zamieszcza wiele konkretnych informacji historycznych dotyczących położenia grup wywodzących się z ludu, o tyle później prym przejęła jego krytyka amerykańskiej polityki na szczeblu krajowym i międzynarodowym.
Zastanawia mnie również, w jakim celu Zinn cofnął historię Stanów Zjednoczonych aż do roku 1492. Zakładam, że autor chciał w ten sposób ukazać kluczowy moment, w którym zachodnia cywilizacja „postawiła swoją stopę” w Nowym Świecie, ale zasadniczo od odkrycia Ameryki przez Kolumba do powstania Stanów Zjednoczonych daleka była jeszcze droga. Zresztą warto też zwrócić uwagę, że nawet pielgrzymów z „Mayflower” Zinn obarczył już „amerykańskimi grzechami” wobec autochtonów, choć sama umowa, spisana przez tychże osadników w momencie ich przybycia do Nowego Świata, wyraźnie zaznaczała, że chcą oni pozostać lojalnymi poddanymi angielskiego króla. O swojej późniejszej dziejowej roli założycieli narodu amerykańskiego zapewne nawet nie marzyli. I tu dochodzimy do podstawowego problemu, jaki dostrzegam w „Ludowej historii...”. Otóż tak naprawdę ciężko wytypować moment, w którym historia angielskich kolonii, z całym bagażem norm i naleciałości kulturowych Starego Świata, przeistacza się w historię państwa nazwanego później Stanami Zjednoczonymi. Ktoś może zwrócić uwagę, że takim momentem są przecież ramy czasowe wygranej wojny o niepodległość, ale historia, rozumiana jako proces, udowadnia, że tak naprawdę był to finał wcześniejszych przemian, których korzenie sięgały lata wstecz. Uchwycenie tego momentu, w którym historia angielska zmienia się w historię amerykańską, nie ma jednak w mojej ocenie aż tak istotnego znaczenia, gdyż Stany Zjednoczone powstały jako „przeszczep” europejskiej kultury do Nowego Świata. I jak każdy przeszczep, uległ on późniejszym modyfikacjom w oparciu o lokalne uwarunkowania, ale zasadniczo, pod względem najważniejszych paradygmatów, był on odbiciem warunków panujących w Europie. Jeśli zatem Zinn kreśli swoją historię Stanów Zjednoczonych z punktu widzenia klas wykluczonych, to dla odbiorców, znających europejską historię powszechną, nie tworzy jakiegoś wielkiego przełomu. Powiem więcej, jeśli przyjrzymy się historii innych regionów świata, bardzo szybko dojdziemy do wniosku, że każdy naród ma własną wersję „historii ludowej”. Trzeba tylko wrażliwości społecznej i chęci, aby ją dostrzec.
Dobrze, idźmy dalej. Zinn tworząc swoją narrację próbuje nas przekonać do głównej tezy, jakby 1% amerykańskiego społeczeństwa kontroluje lub wyzyskuje pozostałą jego część. W umysłach czytelników może to rodzić podejrzenie jakiegoś dziejowego spisku, w którym coś, co nazwalibyśmy establishmentem amerykańskim, za pomocą tajemnych metod, sprawuje przez dziesięciolecia niepodzielną władzę nad państwem. Odrzućmy jednak to myślenie oparte trochę na spiskowej teorii dziejów, albowiem nie jest prawdą, że z dobrodziejstw państwa amerykańskiego korzysta tylko 1% jego obywateli. Zinn nie dostrzega tego, że ramy klasowe, którymi próbuje tłumaczyć nam złożoną rzeczywistość, są niewystarczające. Historia uczy nas, że podziały klasowe, jako jedyny wyznacznik interesów grupowych, nie są w stanie wytłumaczyć procesów zachodzących w społeczeństwach, gdyż pomijają wiele innych powiązań między rozmaitymi grupami funkcjonującymi w ramach tegoż społeczeństwa w oparciu o szereg czynników nie tylko ekonomicznych, ale także ideologicznych, religijnych, kulturowych itp. Nie oznacza to oczywiście, że różnice ekonomiczne są nieistotne. Przeciwnie, to jeden z najważniejszych wyznaczników przynależności społecznej, ale jednocześnie też element podlegający szybkim i nieraz diametralnym zmianom, o ile oczywiście nie podlega on konserwacji w wyniku barier i rozporządzeń rządu. Amerykański historyk myli się, gdy prezentuje wspomnianą dysproporcję, gdyż nie dostrzega powiązań, jakie rozchodzą się od owego mitycznego 1%, rzekomo kontrolującego bogactwo i władzę w Stanach Zjednoczonych. Gdyby bowiem rzeczywiście tak było, państwo amerykańskie byłoby nieustannie wstrząsane przez rewolucje i konflikty społeczne, co, mimo licznych udokumentowanych przypadków o raczej lokalnym zasięgu, jak na razie nie zagroziło jego funkcjonowaniu. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że liczba beneficjentów amerykańskiego ustroju jest jednak wielokrotnie wyższa niż przedstawia nam to Zinn. Zresztą częściowo sam się do tego przyznaje, wskazując na rolę klasy urzędniczej (wojskowi, lekarze, urzędnicy średniego szczebla, służby mundurowe itp.),jako filarów podtrzymujących amerykański ustrój. Tym samym przyczyną, dla którego postulowana przez Zinna rewolucja w Stanach Zjednoczonych nadal nie miała miejsca, jest to, iż system bazuje na dostatecznie szerokiej bazie społecznej, do której dociera transfer bogactwa i władzy od owego mitycznego 1% najbogatszych. Inna natomiast sprawa, że w wolnościowym ustroju amerykańskim liczba tych, do których dociera niewiele lub zgoła nic, może rzeczywiście być wyższa i znacznie lepiej widoczna, niż w opiekuńczych systemach państw europejskich. Co do tego, nie ma chyba żadnych wątpliwości.
Generalnie można długo polemizować z obrazem wykreowanym w książce przez jej autora, co zresztą miało miejsce w Ameryce po jej ukazaniu się. Można zarzucać, że jest napisana pod tezę, że pomija wiele pozytywnych aspektów amerykańskiego systemu politycznego, że sprzyja spiskowemu myśleniu o rzeczywistości, że wreszcie za bardzo wykrzywia w drugą, negatywną stronę obraz „amerykańskiego snu”. Wszystko to byłoby prawdą, tak samo jak prawdą jest, że wiele z opisanych przez Zinna faktów bywa przemilczanych w ramach programu edukacji w Stanach Zjednoczonych. Wszystko to sprowadza mnie do wniosku, że „Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś” to książka, którą należy odbierać z pewnym dystansem, gdyż - poza przedstawieniem innej wizji dziejów Ameryki - Zinn nie prezentuje tak naprawdę żadnych cudownych rozwiązań na „pozytywną” zmianę. Przeciwnie, ogranicza się tutaj do typowych dla dwudziestowiecznego socjalizmu odwołań do działania poprzez kolektywne stawianie oporu w postaci strajków, manifestacji, a nawet, w sprzyjających okolicznościach, rewolucji społecznej. Tymczasem współczesna rzeczywistość społeczna w Ameryce zdaje się za nic mieć lewicowe marzenia autora. Trumpizm i ruch MAGA zdaje się bowiem być raczej kontynuatorem negatywnych procesów opisanych przez Zinna, co znowu sprowadza nas do dwóch możliwości - albo mamy do czynienia z dziejowym spiskiem, albo rzeczywistość społeczna jest jednak bardziej skomplikowana, niż byśmy tego chcieli.
Zinn chciał wierzyć, że wystarczy ukazać ludowi społeczną „wierchuszkę”, aby wzbudzić w nich gniew i pragnienie diametralnej zmiany. Historia natomiast ukazała, iż nie jest problemem wymiany elit. Problemem jest to, jak zmusić nowe elity do tego, aby nie wchodziły w odziedziczone po poprzednikach „koleiny”. Wszak wielki, komunistyczny eksperyment udowodnił, że nie jest to wcale takie proste, skoro demokracje ludowe upadły wobec oporu niezadowolonych robotników (lub przerodziły się w zwykłą tyranię, jak ma to miejsce w Korei Północnej). To wskazywałoby, że prawdziwe źródło problemu leży jednak gdzieś indziej, ale to już temat na zupełnie inną, o wiele dłuższą analizę. Wracając do meritum, Howard Zinn był dopiero na etapie równoważenia przekazów, a więc na zmianie perspektyw. To niewdzięczna, ale ważna rola, dzięki której wielu odbiorców tej książki może doznać pewnego olśnienia. Inna sprawa, że to dopiero początek drogi ku zrozumieniu, dlaczego ludzkie społeczeństwa wyglądają tak, jak wyglądają.
Szukamy ofert...
Opinie i dyskusje o książce To zmienia wszystko
Książka (opublikowana w 2014 roku) stała się manifestem dla aktywistów, intelektualistów i liderów społecznych, którzy dostrzegają w zmianie klimatu nie tylko zagrożenie, ale i szansę na gruntowną przemianę społeczną. Klein nie tylko analizuje przyczyny katastrofy ekologicznej, ale także wskazuje na głębokie powiązania między neoliberalnym kapitalizmem a degradacją środowiska.
Autorka twierdzi, że zmiana klimatu nie jest przypadkowym efektem ubocznym działalności człowieka, ale konsekwencją dominującego modelu gospodarczego. Zgodnie z jej analizą, kapitalizm, z jego obsesją na punkcie nieustannego wzrostu, konsumpcji i eksploatacji zasobów naturalnych, jest głównym sprawcą kryzysu. Autorka zauważa, że zmiana klimatu nie jest tylko problemem technicznym, ale jest głęboko zakorzeniona w strukturach politycznych i ekonomicznych, które muszą zostać zreformowane, aby możliwe było skuteczne działanie na rzecz ochrony środowiska.
Klein krytykuje neoliberalne podejście do polityki klimatycznej, które polega na poszukiwaniach "rozwiązań rynkowych", takich jak handel emisjami czy inwestycje w zielone technologie, które często są wykorzystywane do utrzymania status quo. Autorka wskazuje, że takie podejście nie prowadzi do rzeczywistej zmiany, lecz pozwala korporacjom i rządom na kontynuowanie działań szkodliwych dla środowiska pod przykrywką działań proekologicznych. Jednocześnie podkreśla znaczenie społeczeństwa obywatelskiego i ruchów oddolnych w walce ze zmianą klimatu. Przykłady takich inicjatyw, jak protesty przeciwko wydobyciu ropy czy blokady infrastruktury energetycznej, pokazują, że to właśnie aktywizm społeczny może stanowić skuteczną odpowiedź na kryzys. Autorka zwraca uwagę na rolę młodzieży, ludów tubylczych i innych grup społecznych, które często są najbardziej dotknięte skutkami zmian klimatycznych, ale jednocześnie prowadzą najbardziej efektywne działania na rzecz ich przeciwdziałania.
Klein krytycznie odnosi się do propozycji technologicznych, które mają na celu "naprawienie" środowiska, takich jak geoinżynieria czy rozwój technologii CCS (wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla). Autorka uważa, że takie rozwiązania nie tylko są niepewne i kosztowne, ale także odwracają uwagę od konieczności fundamentalnej zmiany w sposobie produkcji i konsumpcji. Zamiast inwestować w niepewne technologie, Klein apeluje o inwestowanie w odnawialne źródła energii, transport publiczny i inne zrównoważone rozwiązania.
Mimo pesymistycznej analizy sytuacji, Klein oferuje wizję społeczeństwa, które potrafi stawić czoła kryzysowi klimatycznemu poprzez solidarność, sprawiedliwość społeczną i demokratyczne zaangażowanie. Zachęca do działania na poziomie lokalnym i globalnym, wskazując, że to właśnie oddolne inicjatywy mogą prowadzić do realnych zmian.
Jest to książka, która zmusza do autentycznej refleksji nad naszymi wartościami, stylem życia i miejscem w świecie. Klein nie tylko analizuje przyczyny kryzysu klimatycznego, ale także wskazuje na konieczność głębokiej transformacji społecznej i ekonomicznej.
Książka (opublikowana w 2014 roku) stała się manifestem dla aktywistów, intelektualistów i liderów społecznych, którzy dostrzegają w zmianie klimatu nie tylko zagrożenie, ale i szansę na gruntowną przemianę społeczną. Klein nie tylko analizuje przyczyny katastrofy ekologicznej, ale także wskazuje na głębokie powiązania między neoliberalnym kapitalizmem a degradacją...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCo chwilę się w*****ałam, ale niestety dnf na 60% bo ciężko się czyta.
Co chwilę się w*****ałam, ale niestety dnf na 60% bo ciężko się czyta.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZachęcona bardzo pozytywnymi recenzjami książek Klein, postanowiłam zacząć od "To zmienia wszystko" - lektury poświęconej zmianom klimatycznym. Ciężko mi ocenić tę książkę jednoznacznie, bo znajdziemy tu zarówno bardzo wartościowe treści, jak i sporo przegadanego i męczącego materiału, co czyni "To zmienia wszystko" lekturą dość nieprzystępną w odbiorze. Początkowe rozdziały przybliżają czytelnikowi światową politykę klimatyczną - dużo tu faktów, trochę ciekawostek i kilka godzin czytania z niemałą ilością bardzo potrzebnych przerw ;). Potem jednak przechodzimy do świetnej i niesamowicie wciągającej części o ludach rdzennych (głównie w Kanadzie, ale były też opowieści z innych krajów) i ich walce o czyste środowisko, która staje się przykładem dla całego świata. To był ten moment, kiedy uwierzyłam, że dam tej książce wyższą ocenę, ale… Pełna prywatnych wynurzeń autorki końcówka "To zmienia wszystko" była dla mnie najsłabszą częścią lektury i rozważałam nawet ominięcie podsumowania. Czyli, krótko mówiąc, jest to książka bardzo nierówna.
Nie da się jednak zaprzeczyć, że Klein wykonała tytaniczną pracę, zbierając materiały. Ile przeczytała raportów, z iloma ludźmi rozmawiała, w ilu konferencjach uczestniczyła, ile katastrof przyrodniczych i ich skutków oglądała na własne oczy… tylko ona sama to wie. I to widać w tej książce - ogrom zebranego materiału, szczegółowość analiz, różnorodność punktów widzenia… Jeśli czyjaś pamięć jest w stanie pomieścić choć ułamek zawartych tu informacji, może wdawać się w dyskusje klimatyczne na kompletnie nowym poziomie ;). Myślę, że jest to lektura, po którą warto sięgnąć, nawet jeśli nie będzie się tego najlepiej czytało ;).
Zachęcona bardzo pozytywnymi recenzjami książek Klein, postanowiłam zacząć od "To zmienia wszystko" - lektury poświęconej zmianom klimatycznym. Ciężko mi ocenić tę książkę jednoznacznie, bo znajdziemy tu zarówno bardzo wartościowe treści, jak i sporo przegadanego i męczącego materiału, co czyni "To zmienia wszystko" lekturą dość nieprzystępną w odbiorze. Początkowe...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWydaje mi się, że nie będę szczególnie pochlebnie wyrażał się o tej książce.
Zarzut nr 1: bezsensowne feminizowanie.
Autorka pisze, słusznie zresztą, że próba upieczenia finansowej pieczeni na walce ze zmianami klimatu, ze strony przedsiębiorców, jest nieuczciwa i skazana na porażkę, pod względem efektów dla klimatu. Bo finansowo może być sukcesem. Ale to samo dotyczy feministycznej pieczeni, którą stara się upiec na ogniu zmian klimatu autorka. Problem środowiska naturalnego jest tak wielki, że mieszanie go z innymi problemami i w efekcie piętrzenie kolejnych stopni trudności, nie ma wielkiego sensu. Proponuję aktywistom każdej płci, żeby wybrali zakres swoich zainteresowań i na nim się skupili. Potrzebujemy zrobić porządek z naszym podejściem do natury? OK, skupmy się na tym. Feminizmem niech zajmą się inni ludzie. W przeciwnym razie dochodzi do sytuacji jak w jednej z niedawnych audycji radiowych, kiedy najpopularniejsza polska aktywistka klimatyczna stwierdziła, że drzewa są naszymi sprzymierzeńcami i sprzymierzęczyniami. Nie wchodząc w rozważania botaniczne można powiedzieć, że drzewa są obupłciowe. Więc to tylko bełkot aktywistki mylącej zagadnienia i mieszającej wszystko w jednym worku. W ten sposób tego problemu nie rozwiążemy.
Nie, feminizm nie ocali klimatu Ziemi, bo to zupełnie inna bajka. Wbrew pozorom ziemia nie jest kobietą, tak samo jak nie ma drzewów i drzewiń drodzy wielbiciele feminatywów. Tutaj więc pani Klein błądzi. Dlaczego? Bo ja wielbicielem feminizmu nie jestem, ale wpływem ludzi na klimat interesuję się od 30 lekko licząc lat. I powinna mieć mnie pani Klein po swojej stronie. A nie ma. Ilu jest takich jak ja?
Zarzut 2: bzdurne propozycje rozwiązań.
Do połowy książki pani Klein niczego nie proponuje. A potem zaczyna pisać o tym ze ocalą nas Indianie i jakaś nowa forma socjalizmu. Serio. Przypomina mi ta książka inną książkę, autorstwa Bila Gatesa, Jak ocalić świat. Paradoksalnie, kapitalista doskonały i entuzjastyczna socjalistka, zauważają, że świat zmierza w złym kierunku. Zatem mamy już tą świadomość. Tylko że nie wiemy co zrobić. Propozycja Gatesa sprowadza się do pokładania wiary w innowacje, a propozycja Klein to zastąpienie kapitalizmu jakąś nową odsłoną socjalizmu. Nie mam nic przeciwko socjalizmowi z ludzką twarzą, ale to tylko obietnica. Gates jest już dużo bardziej konkretny. Szkoda tylko że w polskim wydaniu jego książki ciągle zwraca się do czytelnika używając rodzaju żeńskiego lekceważąc zasady języka polskiego.
Zarzut 3: atakowanie przedsiębiorców.
Pani Klein nie daje nam odpowiedzi na pytanie jak ocalić klimatyczną równowagę, czy też to, co jeszcze z niej pozostało. Jasne, że lepiej by było, żeby problemem zmian klimatu zajmowały się rządy. Ale tego nie robią, bo dbają jedynie o zwycięstwa w kolejnych wyborach. I tutaj zgoda. Więc może ludzie na zasadzie oddolnej inicjatywy? Jak sama autorka zauważa, ludzie są ogłupieni Internetem, mediami społecznościowymi, prymitywizmem współczesnej kultury, ale jakby nie wyciąga z tego wniosków. A więc pozostają przedsiębiorcy, tylko że tych autorka zajadle atakuje, wychodząc z założenia, że to oni są głównymi odpowiedzialnymi za katastrofę klimatyczną. Jasne, ma rację, to oni. Ale oni podejmują jakieś kroki i przynajmniej starają się coś zrobić. Oczywiście napędzani ideą zarobienia przy okazji, skazują się na porażkę. Tylko że na poziomie podejścia, wizji, zapału, proaktywności powinni być inspiracją dla reszty. Czy chcę, żeby Gates geoformował Ziemię? Nie, nie chcę, ale czy poza tego typu szalonymi pomysłami ktoś coś robi? Rządy? Organizacje społeczne? Aktywiści, którzy poza byciem aktywistami od wszystkiego nie mają żadnych realnych osiągnięć?
Ostatecznie trafnym pomysłem jest porównanie ewentualnego rozwiązania kryzysu klimatycznego z ruchem wyzwolenia niewolników w Stachach Zjednoczonych i brytyjskich koloniach. Jaką cenę jednak przyszło nam za to zapłacić w krwi i wojennych zawieruchach. Wyzwolenie niewolników było również częścią większej, oświeceniowej rewolucji w myśleniu. Dzisiaj rewolucji na miarę tamtej nie widać nawet na horyzoncie.
Na końcu autorka zachęca do wielkiej przemiany społecznej, moralnej i mentalnej. Zachęca do walki o nowy świat. Jasne, tego właśnie nam trzeba. Ale czy potrzebne było 600 stron, żeby dojść do takiego wniosku? Czy trzeba coś z tym zrobić? Tak! Zdecydowanie trzeba. Ale pani Klein nie daje realistycznej odpowiedzi na pytanie "co?" W związku z tym uważam tą książkę za niepotrzebną i pustą, jeśli pominąć ogólnie uświadamiające aspekty. Jeśli dopiero poznajecie temat kryzysu klimatycznego, może i warto żebyście tą książkę przeczytali, jeśli już wiecie o co chodzi, możecie ją śmiało odpuścić.
Wydaje mi się, że nie będę szczególnie pochlebnie wyrażał się o tej książce.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZarzut nr 1: bezsensowne feminizowanie.
Autorka pisze, słusznie zresztą, że próba upieczenia finansowej pieczeni na walce ze zmianami klimatu, ze strony przedsiębiorców, jest nieuczciwa i skazana na porażkę, pod względem efektów dla klimatu. Bo finansowo może być sukcesem. Ale to samo dotyczy...
DNF może jeszcze kiedyś zrobię kolejne podejście. Ale jak dla mnie za bardzo dołująca. Nie potrafiłam przebrnąć więcej niż 6%.
DNF może jeszcze kiedyś zrobię kolejne podejście. Ale jak dla mnie za bardzo dołująca. Nie potrafiłam przebrnąć więcej niż 6%.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toW skrócie, chciwość zaprzepaszcza dobre rozwiązania, nic się nie liczy jeśli w grę wchodzi pieniądz. Jestem gołosłowna? Naomi Klein przedstawiła 590 stron dowodów. Drobiazgowo opisuje mechanizmy blokujące wprowadzanie zmian przyjaznych środowisku.
W skrócie, chciwość zaprzepaszcza dobre rozwiązania, nic się nie liczy jeśli w grę wchodzi pieniądz. Jestem gołosłowna? Naomi Klein przedstawiła 590 stron dowodów. Drobiazgowo opisuje mechanizmy blokujące wprowadzanie zmian przyjaznych środowisku.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka jest o tym, jak podciągnąć ideologia marksistowską i bolszewicką pod zmiany klimatyczne. Działa to tak. Zmiany klimatyczne następują. Zamiast się jakoś do tego przystosować, to każdy chce je wykorzystać do realizacji swojej agendy. Tutaj mamy do czynienia z socjalistką. W jej mniemaniu, socjalizm nas uratuje od... czego w zasadzie?
Co ciekawe, w niektórych fragmentach Naomi zdejmuje maskę i mówi szczerze o tym, do czego mają służyć te wielkie zmiany. Do jeszcze większej kontroli nad społeczeństwem i do niewyobrażalnej wręcz redystrybucji dóbr od wszystkich, do tych "ekologicznych" korporacji.
Książka jest o tym, jak podciągnąć ideologia marksistowską i bolszewicką pod zmiany klimatyczne. Działa to tak. Zmiany klimatyczne następują. Zamiast się jakoś do tego przystosować, to każdy chce je wykorzystać do realizacji swojej agendy. Tutaj mamy do czynienia z socjalistką. W jej mniemaniu, socjalizm nas uratuje od... czego w zasadzie?
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCo ciekawe, w niektórych...
Czytam te nudne opisy różnych konferencji ekologicznych i... zasypiam. Z pewnością psujemy naszą planetę i z pewnością trzeba coś z tym zrobić, ale pisanie kolejnych nudnych książek na ten temat, to nie jest to, co mam na myśli mówiąc, że 'trzeba działać'.
Czytam te nudne opisy różnych konferencji ekologicznych i... zasypiam. Z pewnością psujemy naszą planetę i z pewnością trzeba coś z tym zrobić, ale pisanie kolejnych nudnych książek na ten temat, to nie jest to, co mam na myśli mówiąc, że 'trzeba działać'.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo nie jest łatwa książka, jak podejrzewałam. To nie jest książka o „zwierzątkach” (wybaczcie, ale to słowo w ustach dorosłej osoby budzi we mnie agresję),ani o topniejących lodowcach (o przyrodzie zawsze miło się czyta, nawet jeśli musimy ocierać łezkę w oku, że to wszystko jest na skraju wyginięcia),ale o człowieku, o polityce i o tym, jak – w skrócie mówiąc – ludzie nie robią nic, by powstrzymać zmiany klimatyczne. Bo ważniejsze są pieniądze i ideologia. Naomi Klein nie owija w bawełnę i nie kryje swojego zaangażowania. Niestety mam wrażenie, że książkę tę niewiele osób czyta, bo jest za trudna… a powinni ją czytać wszyscy, ponieważ dotyczy ona absolutnie wszystkich (zmiany klimatyczne są nazwane wielkim wyrównywaczem) i wszyscy powinniśmy skończyć wreszcie z masowym wypieraniem tego, co dzieje się na naszych oczach z naszą planetą.
To nie jest łatwa książka, jak podejrzewałam. To nie jest książka o „zwierzątkach” (wybaczcie, ale to słowo w ustach dorosłej osoby budzi we mnie agresję),ani o topniejących lodowcach (o przyrodzie zawsze miło się czyta, nawet jeśli musimy ocierać łezkę w oku, że to wszystko jest na skraju wyginięcia),ale o człowieku, o polityce i o tym, jak – w skrócie mówiąc – ludzie...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo już trzecia książka Naomi Klein, która przeczytałem. Mam wrażenie, że z każdym nowym tytułem, autorka jest coraz bardziej merytoryczna i obiektywna. Jak na aktywistkę zaangażowaną w wiele projektów będących w opozycji do kapitalizmu i globalizacji, do tego tematu podeszła bardzo uczciwie😎 Nie udaje, że zna się świetnie na klimacie i jego mechanizmach, pisze tylko to czego jest pewna i przedstawia temat Katastrofy Klimatycznej, ze swojej bardziej politologicznej perspektywy - dlatego to cenna książka, bo dostajemy obraz tego jak klimat i działania lub ich brak ze strony biznesu i polityków mają wpływ na społeczności, których ten kryzys bezpośrednio dotyczy
To już trzecia książka Naomi Klein, która przeczytałem. Mam wrażenie, że z każdym nowym tytułem, autorka jest coraz bardziej merytoryczna i obiektywna. Jak na aktywistkę zaangażowaną w wiele projektów będących w opozycji do kapitalizmu i globalizacji, do tego tematu podeszła bardzo uczciwie😎 Nie udaje, że zna się świetnie na klimacie i jego mechanizmach, pisze tylko to...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to