Nie można się bronić, jeśli druga strona nie ma dobrej woli.
Autor posiada niezwykłą umiejętność opisywania miejsc i ludzi, których nigdy nie widział. Przykładowo, pisze bardzo żywo i realistycznie o Ameryce, w której nigdy nie był. Albo opisuje bezbłędnie zachowania znane mi z rynku pracy, NFZ czy sądów, chociaż też nigdy ich nie zobaczył. Realistyczność opisów Ameryki można dość łatwo wyjaśnić – książki, fotografie, opisy z ust innych osób. Ale realistyczność tej drugiej części tłumaczy jedynie fakt, że nie umiemy się nadal rozwinąć jako społeczeństwo i powtarzamy te same chore, patologiczne, przemocowe zachowania, które miały miejsce w sumie już sto lat temu (powieść ukazała się w latach 20., ale powstała około 1914 roku).
Czytam świeżo po filmie Agnieszki Holland, wszystko mi kołuje w myślach, obrazy latają wewnątrz czaszki i ciężko je poskładać w jakiś sensowny tekst. Uderzyły mnie niesamowite, fotograficzne wręcz opisy miejsc, które pachną znajomo – Metropolis, Portier z Hotelu Atlantic, technokratyczne art deco z Hudsucker Proxy, Patsy jedzący ciastko na schodach albo żarówka młodego Vito Corleone. I to są wszystko wizje późniejsze, więc pytanie czy Ameryka była inspiracją, czy po prostu Kafka jakoś telegraficznie odebrał te prawdziwe obrazy z czyjejś głowy w swojej głowie i opisał?
Ale to nie jest po prostu powieść o dawnej Ameryce, to byłoby zbyt normalne i pospolite. Jest więcej, dzieją się rzeczy dziwne, i znowu nie wiemy, czy śnimy, czy to rzeczywistość robi nas w trąbę. W dodatku powieść jest (znów) niedokończona, jak jakaś przeklęta interaktywna zabawa, gdzie samemu trzeba sobie dośpiewać zakończenie. Max Brod mówił, że ostatecznie Teatr Oklahomy miał być szczęśliwym zakończeniem. Ja tego nie kupuję, ta utopia mi pachnie sektą, które w sumie też są mocną częścią Ameryki. I ta sekta złapała Karla w swoje szpony.
Prawdziwy tytuł to Der Verschollene, Zaginiony, i tak się właśnie można poczuć w trakcie czytania, jakby się było daleko od domu i bezpieczeństwa. Jest tu całe spektrum emocji, od złości, bezradności, strachu, lęku, frustracji, po momenty tak absurdalne, że w sumie trudno się nie roześmiać. Przykładowo, scena z rzygającym do windy Robinsonem - trochę jak moment w filmie Holland, gdy poważny dyrektor wygłasza peany na cześć instytucji, która jest taka niesamowicie zorganizowana, a tu z sufitu kapie woda do podstawionego na szybko garnka. Odnalazłam się w tych emocjach, odnalazłam się w korytarzach, które nie mają końca ani wyjścia (paradoks chyba, bo w nich raczej człowiek się gubi). Jedyne co mnie rozdrażniło, to wątek z Bruneldą, ale czuję, że gdyby była okazja, by go rozwinąć bardziej, może kryłoby się za nim coś więcej.
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Szpital przemienienia
Przeczytałam tę książkę w dwa dni - częściowo zmuszona deadline'm, a częściowo jednak dlatego, że ta książka dała się przeczytać w ten sposób. A to już świadczy o niej wiele dobrego.
Debiutancka powieść Lema, który, będąc z wykształcenia lekarzem, opisuje historię Stefana - również lekarza udającego się do jednego z polskich szpitali psychiatrycznych, aby podjąć tam pracę. Wszystko dzieje się w czasie II wojny światowej. Autor sam gubi się w tym, kiedy dokładnie, ale nie jest to tutaj elementem przeszkadzającym.
Oprócz pochylenia się nad tematem samej placówki, sposobu jej działania szczególnie w czasach II wś, dostajemy tutaj także niezwykle cenną krytykę człowieczeństwa i postępującej dehumanizacji. Możemy się szybko domyślić, dokąd zmierza ta historia. To tylko dodaje całości tragizmu, ale jesteśmy przecież świadomi, co działo się ze szpitalami psychiatrycznymi w tym makabrycznym okresie historii Polski i świata.
Książka stanowi chwilowy zwrot od opisywania obozowej rzeczywistości czy też powstań w gettach żydowskich. Lem zdecydował się napisać o temacie, który dobrze znał i zrobił to doskonale.
Pozycja godna uwagi. To jeszcze nie lemowska fantastyka, ale już coś, za co można pokochać autora całym sobą.
Przeczytałam tę książkę w dwa dni - częściowo zmuszona deadline'm, a częściowo jednak dlatego, że ta książka dała się przeczytać w ten sposób. A to już świadczy o niej wiele dobrego.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDebiutancka powieść Lema, który, będąc z wykształcenia lekarzem, opisuje historię Stefana - również lekarza udającego się do jednego z polskich szpitali psychiatrycznych, aby podjąć tam...
O śmierci i życiu, czasem zbyt trudne.
O śmierci i życiu, czasem zbyt trudne.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDziwna to była książka, dziwna i trudna paradoksalnie bardziej niż jakakolwiek lemowska eskapada w nieznane rejony kosmosu. Tu bowiem pisarz zanurza się nie w obłokach czy w próżni, a w bezmiarze ludzkiej psychiki, która jest rozkładana na czynniki pierwsze niby mózg na operacyjnej sali, co jest porównaniem nad wyraz trafnym. Jako lekarz Lem z pewnością dobrze oddał klimat szpitala psychiatrycznego lat czterdziestych, w którym nowoczesna nauka ciągle miesza się z uprzedzeniami, brutalną przemocą i zwyczajnym zagubieniem wszystkich jego lokatorów, z lekarzami włącznie, a może i na czele. Książka przedstawia wiele ciekawych myśli, które jednak wydają się odrobinę odseparowane od głównego nurtu powieści. Końcówka gwarantuje nieco więcej emocji niż reszta historii, ale trudno nazwać ją satysfakcjonującą. Szpital przemienienia to po części historia tragiczna, po części pytanie otwarte na temat ludzkiej egzystencji. Niestety brakowało mi tutaj skonkretyzowania, jakiegoś wspólnego mianownika, a może po prostu czegoś, co powinno mnie obchodzić. Mam wrażenie, że choć problemy przedstawione przez Lema są ponadczasowe, tak ta konkretna książka już nie i u czytelnika w XXI wieku nie wywołuje takich emocji, jakie wywoływała pół wieku temu, a sama otoczka wokół jej powstania dawno już wyparowała, podobnie jak z powszechnego obrotu wyparowały dwa kolejne tomy. Pozostaje więc szpital przemienienia głosem młodego Lema lat czterdziestych, który choć imponujący i wysoko rezonujący, ma raczej problemy z zainteresowaniem sobą odbiorcy współczesnego, ze względu na chaotyczną fabułę, mnogość otwartych pytań i tematykę tak wertowaną przez lekcje historii, że aż spowszedniałą i niemającą już wielu serc do poruszenia.
Dziwna to była książka, dziwna i trudna paradoksalnie bardziej niż jakakolwiek lemowska eskapada w nieznane rejony kosmosu. Tu bowiem pisarz zanurza się nie w obłokach czy w próżni, a w bezmiarze ludzkiej psychiki, która jest rozkładana na czynniki pierwsze niby mózg na operacyjnej sali, co jest porównaniem nad wyraz trafnym. Jako lekarz Lem z pewnością dobrze oddał klimat...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toSpotkanie z Lemem nie z nurtu sci-fi to dla mnie coś nowego. Książka brutalnie realistyczna, była cenzurowana w czasie jej pierwszego wydania. Negatywnie zaskoczył mnie brak tłumaczenia niemieckich dialogów - co podobno miało wzmocnić u czytelnika wrażenie trwogi i wyobcowania, jak wyczytałam w różnych źródłach. Rozumiem, ale i tak wolałabym móc sobie choćby póżniej, w przypisach, przeczytać polską wersję tych rozmów, a było ich sporo.
Spotkanie z Lemem nie z nurtu sci-fi to dla mnie coś nowego. Książka brutalnie realistyczna, była cenzurowana w czasie jej pierwszego wydania. Negatywnie zaskoczył mnie brak tłumaczenia niemieckich dialogów - co podobno miało wzmocnić u czytelnika wrażenie trwogi i wyobcowania, jak wyczytałam w różnych źródłach. Rozumiem, ale i tak wolałabym móc sobie choćby póżniej, w...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo tocenzurowana w PRL, lata '50 - '80 - ingerencje cenzury w opis okupacji, „nieprawomyślność”, konieczność przeredagowania treści...
cenzurowana w PRL, lata '50 - '80 - ingerencje cenzury w opis okupacji, „nieprawomyślność”, konieczność przeredagowania treści...
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toStanisław Lem. Szpital Przemienienia
Po dość długiej przerwie wróciłem do czytania Lema. Lema którego uwielbiam, nawet jeśli czasami nie do końca rozumiem. Tak miałem np w przypadku Golema czy Głosu Pana.
Wydawnictwo Literackie sprawiło mi niespodziankę publikując od lat niedostępne kontynuację Szpitala Przemienienia, tj. Wśród umarłych i mam nadzieje w najbliższym czasie Powrót. Przynajmniej taką dostalem odpowiedź z wydawnictwa.
Ponownie więc sięgnąłem po tekst, który czytalem już jakiś czas temu i po raz drugi miałem przyjemność odkryć jak doskonałym pisarzem był Lem.
Filozofia, nauka, medycyna i opowieść o wojnie, to wszystko sklada się na obraz tej historii.
W najbliższych planach mam w końcu zapoznanie się z wersją filmową, bo jak do tej pory nie miałem okazji.
Kto nie czytał, może być zaskoczony jak doskonałym obserwatorem prozy życia był Lem, jak świetnie radził sobie z realizmem i tragizmem za razem. Jak zręcznie wplatał w opowieść, swoje wojenne doświadczenia. I jak bardzo powieść ta odmienna jest od Jego późniejszych dzieł.
Polecam każdemu kto do tej pory nie miał okazji, bo Stanisława Lema czytać, znać i zgłębiać trzeba koniecznie ...
Stanisław Lem. Szpital Przemienienia
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPo dość długiej przerwie wróciłem do czytania Lema. Lema którego uwielbiam, nawet jeśli czasami nie do końca rozumiem. Tak miałem np w przypadku Golema czy Głosu Pana.
Wydawnictwo Literackie sprawiło mi niespodziankę publikując od lat niedostępne kontynuację Szpitala Przemienienia, tj. Wśród umarłych i mam nadzieje w najbliższym czasie...
Książka, którą się chłonie. Wraz z bohaterem wchodzimy w świat, którym on żyje. Ewidentne skojarzenie z "Czarodziejską Górą" Manna. Dostaliśmy polską wersję, ten mikroklimat szpitala i jakby odrębnego miejsca na całej planecie. Młody lekarz zastanawia się nad istnieniem, patrzy na wszystko przez subiektywne oko swego rozumienia, stara się pojąć sens. Książka nie jest obszerna, a zawiera wiele głębi, interesujące treści filozoficzne skłaniające czytelnika do przemyśleń. Osadzenie akcji w czasach okupacji hitlerowskiej nadaje jej jeszcze bardziej wymowny przekaz - jaka jest kondycja całej ludzkości i kim ten człowiek jest, czy ma on w sobie Boga, którego tak szuka, czy śmierć to koniec? Siłą całości jest właśnie ta dysputa kategorii egzystencjalno-etycznych, a przez to zawsze ludzkich. Jakże bowiem każda jednostka tam wspomniana jest zupełnie inna w jednych względach, jednocześnie w niektórych kwestiach będąc podobna. Wartościowa literatura.
Książka, którą się chłonie. Wraz z bohaterem wchodzimy w świat, którym on żyje. Ewidentne skojarzenie z "Czarodziejską Górą" Manna. Dostaliśmy polską wersję, ten mikroklimat szpitala i jakby odrębnego miejsca na całej planecie. Młody lekarz zastanawia się nad istnieniem, patrzy na wszystko przez subiektywne oko swego rozumienia, stara się pojąć sens. Książka nie jest...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toLem sprawdza się także jako pisarz spoza nurtu SF. Jest to w pewnym stopniu rodzima wersja "Czarodziejskiej góry" Manna, ale umiejscowienie akcji w szpitalu psychiatrycznym potęguje efekt. No i to kwestionujące wszelkie wartości zakończenie! Nie sposób zostać obojętnym.
Lem sprawdza się także jako pisarz spoza nurtu SF. Jest to w pewnym stopniu rodzima wersja "Czarodziejskiej góry" Manna, ale umiejscowienie akcji w szpitalu psychiatrycznym potęguje efekt. No i to kwestionujące wszelkie wartości zakończenie! Nie sposób zostać obojętnym.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toSięgając po "Szpital Przemienienia", kierowało mną przede wszystkim zaciekawienie twórczością Stanisława Lema sprzed epoki jego słynnych powieści science fiction. Byłam usatysfakcjonowana, że trafiłam na powieść tak bardzo "osadzoną" w rzeczywistości – bez fantastycznych wizji i kosmicznych metafor, za to z wyraźną, ludzką problematyką. Doceniam, jak Lem podejmuje tu filozoficzne rozważania nad naturą człowieka, granicami człowieczeństwa oraz kondycją psychiatrii na początku XX wieku. Opisuje świat, w którym granica między normalnością a szaleństwem jest płynna.
Pewnie wtedy, gdy książka została po raz pierwszy wydana podjęcie przez autora tematu eksterminacji osób chorych psychicznie przez nazistów mogło być czymś nowym i wstrząsającym. Choć Lem odważnie mierzy się z tym trudnym zagadnieniem, te tematy – choć fundamentalne – były od tamtego czasu wielokrotnie opisywane, analizowane i komentowane w literaturze. W efekcie lektura nie przynosi mi nowego spojrzenia, a raczej powiela znane już refleksje o dehumanizacji i zagrożeniach płynących z bezrefleksyjnego poddania się ideologii.
Intrygujące jest jednak, jak Lem pokazuje ludzkie słabości i mechanizmy psychologiczne w obliczu zagrożenia. Postać Sekułowskiego, który w bezpiecznych warunkach głosi wyższość ducha nad ciałem, w sytuacji realnego niebezpieczeństwa porzuca swoje ideały. To trafna ilustrację tezy, że łatwo jest być bohaterem w cieple i spokoju, lecz prawdziwy sprawdzian wartości człowieka następuje dopiero w momencie realnej próby. Na tym tle wyróżnia się cichy, niepozorny doktor Pajączkowski – to on potrafi zdobyć się na odwagę, kiedy inni zawodzą.
Ostatecznie "Szpital Przemienienia" pozostawił mnie z refleksją, że nawet jeśli nie wnosi nic nowego, to wciąż przypomina o istotnych pytaniach: gdzie leży granica człowieczeństwa, jak zachowujemy się w obliczu zagrożenia i czy potrafimy pozostać wierni swoim wartościom, gdy świat wokół nas się wali. Lektura tej "normalnej" powieści Lema okazała się dla mnie wartościowym doświadczeniem – właśnie przez swoją zwyczajność i uczciwość.
Sięgając po "Szpital Przemienienia", kierowało mną przede wszystkim zaciekawienie twórczością Stanisława Lema sprzed epoki jego słynnych powieści science fiction. Byłam usatysfakcjonowana, że trafiłam na powieść tak bardzo "osadzoną" w rzeczywistości – bez fantastycznych wizji i kosmicznych metafor, za to z wyraźną, ludzką problematyką. Doceniam, jak Lem podejmuje tu...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJest to jedyna książka Lema, jaką do tej pory przeczytałam. I jeśli się nie mylę, to jest to też jedyna w jego dorobku powieść realistyczna. Brutalna, porusza wyjątkowo trudny temat lekarzy i pacjentów szpitala psychiatrycznego w czasach II wojny światowej. Pacjentów, którzy zostali uznani za zagrożenie dla stabilności III Rzeszy i skazani na masową eksterminację.
Na podstawie książki w 1978 roku powstał film w reż Edwarda Żebrowskiego.
Jest to jedyna książka Lema, jaką do tej pory przeczytałam. I jeśli się nie mylę, to jest to też jedyna w jego dorobku powieść realistyczna. Brutalna, porusza wyjątkowo trudny temat lekarzy i pacjentów szpitala psychiatrycznego w czasach II wojny światowej. Pacjentów, którzy zostali uznani za zagrożenie dla stabilności III Rzeszy i skazani na masową eksterminację.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNa...