Szukamy ofert...O pisarzach niedocenianych można by pisać tomy równie obszerne, co ich własna twórczość – szczególnie dzisiaj, kiedy dzień w dzień ukazują się dosłownie setki książek. I choć wziąwszy pod uwagę sławę, jaką cieszy się Stanisław Lem, nazywanie go autorem lekceważonym wydaje się bardzo odważne, to krótka refleksja nad recepcją jego prozy może prowadzić do wątpliwości: hołubi się go jako wybitnego twórcę literatury fantastycznonaukowej, często zapominając o jej ponadgatunkowym kontekście. A że Lem nie tylko fantastyką stał, udowadnia „Szpital przemienienia”.
Recenzowana książka to powieściowy debiut Lema – debiut, dodajmy, mocno wyróżniający się na tle większości jego dzieł. Autor zaczynał od realizmu: akcja toczy się w zdecydowanej większości w szpitalu dla chorych psychicznie w czasie drugiej wojny światowej. Osnowę fabuły stanowi życie pracowników placówki, ich wzajemne relacje, a także kolejne spotkania z pacjentami. Głównym bohaterem jest Stanisław Trzyniecki, młody lekarz rozpoczynający praktykę, a najważniejszym wątkiem ten związany z jego osobistym rozwojem i stosunkiem do świata zmieniającym się pod wpływem jednego z podopiecznych, poety Sekułowskiego.
Choć „Szpital przemienienia” jest młodzieńczą powieścią Lema, która w dodatku mocno różni się od jego późniejszych książek, to wyraźnie widać w niej charakterystyczne cechy jego późniejszych dzieł. Pierwszą jest zamiłowanie do drobiazgowego, aczkolwiek nie nużącego opisu – zarówno jeśli chodzi o krajobraz (bez różnicy czy są to otaczające szpital łąki, czy pustynie z „Niezniszczalnego”),jak i szczegóły wyglądu czy ubioru postaci. Autor nie wstrzymuje rozlewających się akapitów, a lektura staje się dzięki temu potoczysta i sycąca. Warto zaznaczyć, że to właśnie ze „Szpitala przemienienia” pochodzą jedne z najpopularniejszych cytatów z Lema: porównanie inteligencji jednego z lekarzy do ogródka japońskiego, agonalne rozmyślania ojca głównego bohatera nad tym, czego nie zrobił w przeszłości („Nie żałuj, nigdy nie żałuj, że mogłeś coś zrobić w życiu, a tego nie zrobiłeś. Nie zrobiłeś, bo nie mogłeś”.) czy fraza o niepiszących pisarzach Sekułowskiego.
Inną rzeczą, którą czytelnicy rozmiłowani w Lemie błyskawicznie rozpoznają, jest intensywne indywidualizowanie bohaterów, często kosztem ograniczenia relacji międzyludzkich. Życie wewnętrzne Trzynieckiego rozwija się pod wpływem poety, ale to oddziaływanie jednostronne: starszy mężczyzna w długich monologach mówi o swoim stosunku do świata i twórczości literackiej, młody lekarz słucha tego i próbuje po swojemu zrozumieć. Poza nimi klisze: przemieniający się w obliczu zagrożenia w Niemca Kauters czy prowadzący swoje wydumane badania Marglewski. Lem próbuje wykreować napięcie romantyczne, ale w tym aspekcie zawodzi całkowicie (po raz chronologicznie pierwszy, ale z pewnością nie ostatni) – bohaterowie tego wątku są mało ciekawi, szczególnie doktor Nosilewska (kolejna w całym mrowiu nieudanych postaci kobiecych Lema) i zwyczajnie brakuje między nimi chemii.
„Szpital przemienienia” ma jednak także lemowską dynamikę, której podrobić nie sposób. Ta powieść zwyczajnie wciąga, choć nie ma w niej barwnych uniwersów czy intrygujących cudów techniki. Skąd ta literacka wartość się bierze? W dużym stopniu z doskonałego wyczucia przy budowaniu scen: otwierający książkę pogrzeb stryja Stefana to prawdziwy majstersztyk, wizyta Trzynieckiego w domu wachmistrza Wocha aż skrzy się od emocji, a kolejne dialogi z Sekułowskim są niezwykle pobudzające.
„Szpital przemienienia” z pewnością nie jest tekstem wybitnym, ale lektura dla nikogo nie będzie czasem straconym. Warto się z nią zapoznać, aby zrozumieć, że na talent Lema składała się nie tylko pozwalająca kreować niezapomniane światy wyobraźnia, ale także dar ważny dla każdego pisarza: umiejętność wciągnięcia czytelnika w swoją opowieść.
Bartosz Szczyżański
Wyciszająca, niespieszna i nostalgiczna opowieść w formie niesłychanie przystępnego traktatu filozoficznego. Zamknięci w wiejskim szpitalu psychiatrycznym w trakcie II Wojny Światowej przeżywamy z głównym bohaterem,młodym lekarzem, rozterki natury morlano-egzystencjalnej. Jak się zachować w obliczu zagrożenia? czy postępować zgodnie z sumieniem i etyką lekarską? Co stanowi istotę człowieczeństwa? Debiut prozatorski Autora,jeszcze bez całej gamy elementów s-f, za to pełen wspaniałych rozważań, przemyśleń, wiejskich obrzędów (opis pogrzebu-mistrzostwo świata <3 ) dających takie dziwne ciepło, ale finalnie na wskroś rozdzierających. Bardzo mi się podobało. Polecam 5/6 Małgorzata Sierocińska
1312 
184 
Opinie i dyskusje o książce Szpital Przemienienia
Przeczytałam tę książkę w dwa dni - częściowo zmuszona deadline'm, a częściowo jednak dlatego, że ta książka dała się przeczytać w ten sposób. A to już świadczy o niej wiele dobrego.
Debiutancka powieść Lema, który, będąc z wykształcenia lekarzem, opisuje historię Stefana - również lekarza udającego się do jednego z polskich szpitali psychiatrycznych, aby podjąć tam pracę. Wszystko dzieje się w czasie II wojny światowej. Autor sam gubi się w tym, kiedy dokładnie, ale nie jest to tutaj elementem przeszkadzającym.
Oprócz pochylenia się nad tematem samej placówki, sposobu jej działania szczególnie w czasach II wś, dostajemy tutaj także niezwykle cenną krytykę człowieczeństwa i postępującej dehumanizacji. Możemy się szybko domyślić, dokąd zmierza ta historia. To tylko dodaje całości tragizmu, ale jesteśmy przecież świadomi, co działo się ze szpitalami psychiatrycznymi w tym makabrycznym okresie historii Polski i świata.
Książka stanowi chwilowy zwrot od opisywania obozowej rzeczywistości czy też powstań w gettach żydowskich. Lem zdecydował się napisać o temacie, który dobrze znał i zrobił to doskonale.
Pozycja godna uwagi. To jeszcze nie lemowska fantastyka, ale już coś, za co można pokochać autora całym sobą.
Przeczytałam tę książkę w dwa dni - częściowo zmuszona deadline'm, a częściowo jednak dlatego, że ta książka dała się przeczytać w ten sposób. A to już świadczy o niej wiele dobrego.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDebiutancka powieść Lema, który, będąc z wykształcenia lekarzem, opisuje historię Stefana - również lekarza udającego się do jednego z polskich szpitali psychiatrycznych, aby podjąć tam...
O śmierci i życiu, czasem zbyt trudne.
O śmierci i życiu, czasem zbyt trudne.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDziwna to była książka, dziwna i trudna paradoksalnie bardziej niż jakakolwiek lemowska eskapada w nieznane rejony kosmosu. Tu bowiem pisarz zanurza się nie w obłokach czy w próżni, a w bezmiarze ludzkiej psychiki, która jest rozkładana na czynniki pierwsze niby mózg na operacyjnej sali, co jest porównaniem nad wyraz trafnym. Jako lekarz Lem z pewnością dobrze oddał klimat szpitala psychiatrycznego lat czterdziestych, w którym nowoczesna nauka ciągle miesza się z uprzedzeniami, brutalną przemocą i zwyczajnym zagubieniem wszystkich jego lokatorów, z lekarzami włącznie, a może i na czele. Książka przedstawia wiele ciekawych myśli, które jednak wydają się odrobinę odseparowane od głównego nurtu powieści. Końcówka gwarantuje nieco więcej emocji niż reszta historii, ale trudno nazwać ją satysfakcjonującą. Szpital przemienienia to po części historia tragiczna, po części pytanie otwarte na temat ludzkiej egzystencji. Niestety brakowało mi tutaj skonkretyzowania, jakiegoś wspólnego mianownika, a może po prostu czegoś, co powinno mnie obchodzić. Mam wrażenie, że choć problemy przedstawione przez Lema są ponadczasowe, tak ta konkretna książka już nie i u czytelnika w XXI wieku nie wywołuje takich emocji, jakie wywoływała pół wieku temu, a sama otoczka wokół jej powstania dawno już wyparowała, podobnie jak z powszechnego obrotu wyparowały dwa kolejne tomy. Pozostaje więc szpital przemienienia głosem młodego Lema lat czterdziestych, który choć imponujący i wysoko rezonujący, ma raczej problemy z zainteresowaniem sobą odbiorcy współczesnego, ze względu na chaotyczną fabułę, mnogość otwartych pytań i tematykę tak wertowaną przez lekcje historii, że aż spowszedniałą i niemającą już wielu serc do poruszenia.
Dziwna to była książka, dziwna i trudna paradoksalnie bardziej niż jakakolwiek lemowska eskapada w nieznane rejony kosmosu. Tu bowiem pisarz zanurza się nie w obłokach czy w próżni, a w bezmiarze ludzkiej psychiki, która jest rozkładana na czynniki pierwsze niby mózg na operacyjnej sali, co jest porównaniem nad wyraz trafnym. Jako lekarz Lem z pewnością dobrze oddał klimat...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toSpotkanie z Lemem nie z nurtu sci-fi to dla mnie coś nowego. Książka brutalnie realistyczna, była cenzurowana w czasie jej pierwszego wydania. Negatywnie zaskoczył mnie brak tłumaczenia niemieckich dialogów - co podobno miało wzmocnić u czytelnika wrażenie trwogi i wyobcowania, jak wyczytałam w różnych źródłach. Rozumiem, ale i tak wolałabym móc sobie choćby póżniej, w przypisach, przeczytać polską wersję tych rozmów, a było ich sporo.
Spotkanie z Lemem nie z nurtu sci-fi to dla mnie coś nowego. Książka brutalnie realistyczna, była cenzurowana w czasie jej pierwszego wydania. Negatywnie zaskoczył mnie brak tłumaczenia niemieckich dialogów - co podobno miało wzmocnić u czytelnika wrażenie trwogi i wyobcowania, jak wyczytałam w różnych źródłach. Rozumiem, ale i tak wolałabym móc sobie choćby póżniej, w...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo tocenzurowana w PRL, lata '50 - '80 - ingerencje cenzury w opis okupacji, „nieprawomyślność”, konieczność przeredagowania treści...
cenzurowana w PRL, lata '50 - '80 - ingerencje cenzury w opis okupacji, „nieprawomyślność”, konieczność przeredagowania treści...
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toStanisław Lem. Szpital Przemienienia
Po dość długiej przerwie wróciłem do czytania Lema. Lema którego uwielbiam, nawet jeśli czasami nie do końca rozumiem. Tak miałem np w przypadku Golema czy Głosu Pana.
Wydawnictwo Literackie sprawiło mi niespodziankę publikując od lat niedostępne kontynuację Szpitala Przemienienia, tj. Wśród umarłych i mam nadzieje w najbliższym czasie Powrót. Przynajmniej taką dostalem odpowiedź z wydawnictwa.
Ponownie więc sięgnąłem po tekst, który czytalem już jakiś czas temu i po raz drugi miałem przyjemność odkryć jak doskonałym pisarzem był Lem.
Filozofia, nauka, medycyna i opowieść o wojnie, to wszystko sklada się na obraz tej historii.
W najbliższych planach mam w końcu zapoznanie się z wersją filmową, bo jak do tej pory nie miałem okazji.
Kto nie czytał, może być zaskoczony jak doskonałym obserwatorem prozy życia był Lem, jak świetnie radził sobie z realizmem i tragizmem za razem. Jak zręcznie wplatał w opowieść, swoje wojenne doświadczenia. I jak bardzo powieść ta odmienna jest od Jego późniejszych dzieł.
Polecam każdemu kto do tej pory nie miał okazji, bo Stanisława Lema czytać, znać i zgłębiać trzeba koniecznie ...
Stanisław Lem. Szpital Przemienienia
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPo dość długiej przerwie wróciłem do czytania Lema. Lema którego uwielbiam, nawet jeśli czasami nie do końca rozumiem. Tak miałem np w przypadku Golema czy Głosu Pana.
Wydawnictwo Literackie sprawiło mi niespodziankę publikując od lat niedostępne kontynuację Szpitala Przemienienia, tj. Wśród umarłych i mam nadzieje w najbliższym czasie...
Książka, którą się chłonie. Wraz z bohaterem wchodzimy w świat, którym on żyje. Ewidentne skojarzenie z "Czarodziejską Górą" Manna. Dostaliśmy polską wersję, ten mikroklimat szpitala i jakby odrębnego miejsca na całej planecie. Młody lekarz zastanawia się nad istnieniem, patrzy na wszystko przez subiektywne oko swego rozumienia, stara się pojąć sens. Książka nie jest obszerna, a zawiera wiele głębi, interesujące treści filozoficzne skłaniające czytelnika do przemyśleń. Osadzenie akcji w czasach okupacji hitlerowskiej nadaje jej jeszcze bardziej wymowny przekaz - jaka jest kondycja całej ludzkości i kim ten człowiek jest, czy ma on w sobie Boga, którego tak szuka, czy śmierć to koniec? Siłą całości jest właśnie ta dysputa kategorii egzystencjalno-etycznych, a przez to zawsze ludzkich. Jakże bowiem każda jednostka tam wspomniana jest zupełnie inna w jednych względach, jednocześnie w niektórych kwestiach będąc podobna. Wartościowa literatura.
Książka, którą się chłonie. Wraz z bohaterem wchodzimy w świat, którym on żyje. Ewidentne skojarzenie z "Czarodziejską Górą" Manna. Dostaliśmy polską wersję, ten mikroklimat szpitala i jakby odrębnego miejsca na całej planecie. Młody lekarz zastanawia się nad istnieniem, patrzy na wszystko przez subiektywne oko swego rozumienia, stara się pojąć sens. Książka nie jest...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toLem sprawdza się także jako pisarz spoza nurtu SF. Jest to w pewnym stopniu rodzima wersja "Czarodziejskiej góry" Manna, ale umiejscowienie akcji w szpitalu psychiatrycznym potęguje efekt. No i to kwestionujące wszelkie wartości zakończenie! Nie sposób zostać obojętnym.
Lem sprawdza się także jako pisarz spoza nurtu SF. Jest to w pewnym stopniu rodzima wersja "Czarodziejskiej góry" Manna, ale umiejscowienie akcji w szpitalu psychiatrycznym potęguje efekt. No i to kwestionujące wszelkie wartości zakończenie! Nie sposób zostać obojętnym.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toSięgając po "Szpital Przemienienia", kierowało mną przede wszystkim zaciekawienie twórczością Stanisława Lema sprzed epoki jego słynnych powieści science fiction. Byłam usatysfakcjonowana, że trafiłam na powieść tak bardzo "osadzoną" w rzeczywistości – bez fantastycznych wizji i kosmicznych metafor, za to z wyraźną, ludzką problematyką. Doceniam, jak Lem podejmuje tu filozoficzne rozważania nad naturą człowieka, granicami człowieczeństwa oraz kondycją psychiatrii na początku XX wieku. Opisuje świat, w którym granica między normalnością a szaleństwem jest płynna.
Pewnie wtedy, gdy książka została po raz pierwszy wydana podjęcie przez autora tematu eksterminacji osób chorych psychicznie przez nazistów mogło być czymś nowym i wstrząsającym. Choć Lem odważnie mierzy się z tym trudnym zagadnieniem, te tematy – choć fundamentalne – były od tamtego czasu wielokrotnie opisywane, analizowane i komentowane w literaturze. W efekcie lektura nie przynosi mi nowego spojrzenia, a raczej powiela znane już refleksje o dehumanizacji i zagrożeniach płynących z bezrefleksyjnego poddania się ideologii.
Intrygujące jest jednak, jak Lem pokazuje ludzkie słabości i mechanizmy psychologiczne w obliczu zagrożenia. Postać Sekułowskiego, który w bezpiecznych warunkach głosi wyższość ducha nad ciałem, w sytuacji realnego niebezpieczeństwa porzuca swoje ideały. To trafna ilustrację tezy, że łatwo jest być bohaterem w cieple i spokoju, lecz prawdziwy sprawdzian wartości człowieka następuje dopiero w momencie realnej próby. Na tym tle wyróżnia się cichy, niepozorny doktor Pajączkowski – to on potrafi zdobyć się na odwagę, kiedy inni zawodzą.
Ostatecznie "Szpital Przemienienia" pozostawił mnie z refleksją, że nawet jeśli nie wnosi nic nowego, to wciąż przypomina o istotnych pytaniach: gdzie leży granica człowieczeństwa, jak zachowujemy się w obliczu zagrożenia i czy potrafimy pozostać wierni swoim wartościom, gdy świat wokół nas się wali. Lektura tej "normalnej" powieści Lema okazała się dla mnie wartościowym doświadczeniem – właśnie przez swoją zwyczajność i uczciwość.
Sięgając po "Szpital Przemienienia", kierowało mną przede wszystkim zaciekawienie twórczością Stanisława Lema sprzed epoki jego słynnych powieści science fiction. Byłam usatysfakcjonowana, że trafiłam na powieść tak bardzo "osadzoną" w rzeczywistości – bez fantastycznych wizji i kosmicznych metafor, za to z wyraźną, ludzką problematyką. Doceniam, jak Lem podejmuje tu...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJest to jedyna książka Lema, jaką do tej pory przeczytałam. I jeśli się nie mylę, to jest to też jedyna w jego dorobku powieść realistyczna. Brutalna, porusza wyjątkowo trudny temat lekarzy i pacjentów szpitala psychiatrycznego w czasach II wojny światowej. Pacjentów, którzy zostali uznani za zagrożenie dla stabilności III Rzeszy i skazani na masową eksterminację.
Na podstawie książki w 1978 roku powstał film w reż Edwarda Żebrowskiego.
Jest to jedyna książka Lema, jaką do tej pory przeczytałam. I jeśli się nie mylę, to jest to też jedyna w jego dorobku powieść realistyczna. Brutalna, porusza wyjątkowo trudny temat lekarzy i pacjentów szpitala psychiatrycznego w czasach II wojny światowej. Pacjentów, którzy zostali uznani za zagrożenie dla stabilności III Rzeszy i skazani na masową eksterminację.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNa...