Life And Times Of Michael K

Kolejny Coetzee i kolejna czytelnicza wyprawa, która dostarcza sprzecznych i silnych emocji.

Akcja toczy się w RPA, pogrążonym w bliżej nieokreślonej wojnie domowej kraju. Michał K. to człowiek prosty, którego natura doświadczyła piętnem zajęczej wargi. I jest to jego pierwsze wykluczenie. Jego matka podupada na zdrowiu, więc chłopak poświęca się dla niej – rzuca pracę i zgodnie z życzeniem kobiety wyrusza z nią w daleką podróż (matkę umieszcza na skleconym przez siebie, rozklekotanym wózku) do niemal idyllicznej farmy, na której spędziła swoje dzieciństwo. Wyprawa będzie odzierać Michaela z „obywatelstwa” a późnej „człowieczeństwa” – straci wszystko: matkę, mienie, zdrowie i wolę życia. Wreszcie – odrzuci cywilizację. Będzie jednak – wbrew obiektywnym przejawom rezygnacji, wbrew wszelkim zasadom logiki i na przekór witalnym aspektom życia – trwać, z jakąś niepojętą wolą trwania.

Powieść jest tak nasączona metaforą, że niemal niemożliwe jest odczytywanie jej wprost, choć oczywiście warstwa fabularna, mięsista i przejmująca, wciąga w krajobraz świata dzikiego, gdzie ludzie są dla siebie wrogami, zaś główny bohater ofiarą wszystkich ich i każdego z nich z osobna.
Michael utraci wolność, będzie wielokrotnie chwytany i umieszczany w obozach, które raz przypominają obozy uchodźcze, raz pracy i katorgi, będzie z nich uciekać, wracać i dużo, naprawdę dużo chodzić.
Zostanie rolnikiem – jego pasja do sadzenia dyni stanie się jednak formą buntu – w konsekwencji odmówi jedzenia, zacznie żyć powietrzem, stanie się przezierną formą człowieka. Sam wątek ziemi jest fascynujący – wyprawa na farmę jest powrotem do prapoczątku, do łona matki (tam też Michael składa jej prochy).

Można w tytule szukać nawiązań do Kafki – wówczas „Życie i czasy” staną się opowieścią o bezduszności systemu, tyranii państwa (przejawiającej się obozami, szpitalem i urzędami) i samotnością jednostki, która jeśli się nie podporządkuje, zostanie skazana na zapomnienie.
Dla mnie była to przede wszystkim historia biernego oporu – zachłysnąłem się burzą odczuć i myśli, które w trakcie lektury spływały kaskadami znaczeń: Michael nie chce zostać ofiarą do ocalenia, nie chce być ratowany; nie chce jednak odejść, wciąż i wbrew wszystkim regułom trwa przy życiu. Odzyskuje władzę nad własnym ciałem, to jego ostateczna forma oporu wobec świata i lekarzy. Sadzenie roślin było natomiast jedynym przejawem jego istnienia, opozycją wobec wojny i nieszczęścia. Czynił to nie po to, by się żywić, lecz by nasiona oddać ziemi.

Polecam absolutnie.

Przekład: Magdalena Konikowska

Kolejny Coetzee i kolejna czytelnicza wyprawa, która dostarcza sprzecznych i silnych emocji.

Akcja toczy się w RPA, pogrążonym w bliżej nieokreślonej wojnie domowej kraju. Michał K. to człowiek prosty, którego natura doświadczyła piętnem zajęczej wargi. I jest to jego pierwsze wykluczenie. Jego matka podupada na zdrowiu, więc chłopak poświęca się dla niej – rzuca pracę i...

​Bohater w nieludzkim świecie – nie przypadkiem jest to Michael K., niemal jak Józef K. – pragnie jedynie żyć na własnych zasadach. Znajduje niszę w brutalnej rzeczywistości wojny domowej, ale system jest bezwzględny.

To druga moja, znakomita, książka Johna Maxwella Coetzeego po jednak chyba lepszej “Czekając na barbarzyńców”.

Tutaj mamy przypowieść o tym, jak człowiek - którego można nazwać wykluczonym - nie pozwolił rzucić się na kolana, mimo że nie był kimś o wyższej samoświadomości. Niemal go w ogóle nie było, a jednak (za wysoką cenę) ocalił to, co najważniejsze - prawo do własnego wyboru.

“Jest jak kamień, jak kamyk, który leżał sobie spokojnie, nikomu nie wadząc, od zarania czasu, a teraz ktoś go nagle podniósł i przerzuca niedbale z ręki do ręki. Mały twardy kamień, ledwo świadom swojego otoczenia, zatopiony w samym sobie i we własnym życiu wewnętrznym”.

Realia świata przedstawionego odnoszą się wprawdzie wprost do potwornej rzeczywistości apartheidu RPA, ale tak naprawdę bardzo to uniwersalna opowieść.

Jej przesłanie to coś więcej niż tylko piętnowanie reżimu Afrykanerów i ich obozów dla “wrogów”, coś nam przypominających. “Mają obozy dla dzieci, których rodzice uciekli, obozy dla ludzi, którzy wierzgają i toczą pianę, obozy dla ludzi o dużych głowach i ludzi o małych głowach, obozy dla ludzi bez żadnych widocznych środków utrzymania, obozy dla ludzi przegnanych z ziemi, obozy dla ludzi, których znajdą mieszkających w kanałach burzowych, obozy dla ulicznic, obozy dla ludzi, którzy nie potrafią zliczyć do trzech, obozy dla ludzi, którzy zapominają dokumentów w domu, obozy dla ludzi, którzy mieszkają w górach i nocą wysadzają mosty”.

W dużym stopniu można to dzieło porównywać do “Drogi” McCarthty’ego, choć tam jest walka ojca i dziecka o przyszłość, tutaj zaś bohater w pewnym momencie sam z niej rezygnuje. No i przeciwieństwie do tamtego, opiekuje się nie synkiem, lecz niedołężną matką (do czasu…). Ta część najmocniej trafia do czytelnika.

“Nie pozostanie ani jedna drobina nosząca mój ślad, podobnie jak moja matka, gdy minęła jej pora na ziemi, została wymyta do czysta, rozwiana na wszystkie strony i wchłonięta przez źdźbła trawy”.

Potem Michael K. ucieka przed obozem, do którego władze zamykają takich “niepokornych”, jak on. Jego wędrówka to zew ciężko opłaconej wolności.

“W brudnym ubraniu, chudy i wycieńczony wyglądał na zwykłego włóczęgę wędrującego samopas skądsiś z głębi kraju, na kogoś nazbyt ciemnego, by wiedzieć, że w podróży potrzebne są dokumenty, nazbyt otępiałego, aby stwarzać zagrożenie”.

“– Nie ma w tobie nic szczególnego – stwierdził mężczyzna. – W żadnym z nas nie ma nic szczególnego”.

“Najwidoczniej nie miał nic do roboty – tylko żyć”.
Lepiej, jeśli nie trzeba liczyć na innych”.

“Głodu nie odczuwał i ledwo go pamiętał. Jeżeli już jadł – to, co udało mu się znaleźć – to jedynie dlatego, iż jeszcze nie całkiem odrzucił przekonanie, że ciała, które nie jedzą, umierają”.

“Nie miało znaczenia, czym się żywi. Jedzenie było bez smaku albo smakowało kurzem. (...) Jadł także korzonki. Nie obawiał się zatrucia, bo umiał jakoś odróżnić dobrotliwą gorycz od złośliwej, jak gdyby kiedyś był zwierzęciem i dotąd nie wygasła mu w duszy wiedza o dobrych i złych roślinach”.

K. trafia do opuszczonej farmy na odludziu, gdzie wydaje się niemal szczęśliwy, bo robi to, co lubi, czyli uprawia ogródek...

“Dostatecznie wielu ludzi poszło na wojnę mówiąc, że na ogródki przyjdzie czas wtedy, kiedy wojna się skończy; a tymczasem ktoś musi pozostać w tyle i nie dać umrzeć ogródkom, a przynajmniej samej idei ogródka. Bo kiedy raz się zerwie tę nić, ziemia stwardnieje i zapomni o swoich dzieciach”.

Dzięki temu, że Michael K. zmienia swój rytm dobowy, bezwiednie przystosowując się do sytuacji braku wszystkiego, staje się niemal zwierzęciem. “Szkoda, że aby przeżyć w takich czasach, człowiek musi być gotów żyć jak zwierzę. (...) “Musi żyć tak, by jego życie nie zostawia śladów. Do tego doszło”.

Zarazem nie traci jednak najważniejszej, a przyrodzonej ludzkiej cechy - godności. Na niej najbardziej mu zależy. W tym sensie, nie zdając sobie w pełni z tego sprawy, bohater w rezultacie odnosi drogo opłacone zwycięstwo nad nieludzkim systemem.

Jego postawa to wręcz światło w mroku na tle pozostałych, którzy wybierają inne strategie. A że prawdziwe z niego “dziecko natury”, można się u niego dopatrzeć niemało deficytów. Tylko co z tego - zdaje się pytać Autor.

W końcu bohater jednak zostaje umieszczony w obozie. “Nawet przez myśl mu nie przeszło, że może to być jeden z obozów dla przesiedleńców, że w namiotach i budynkach surowego drewna i blachy mieszkają ludzie, że na obwodzie biegnie trzymetrowe ogrodzenie zwieńczone drutem kolczastym. (...) – To nie więzienie – odrzekł policjant. – To obóz, na jedzenie musisz sobie zapracować, jak wszyscy”. Tylko że nie jest on już zdolny do pracy..

Styka się tu z innymi, z którymi nie może się zgodzić.
“– Pytasz, dlaczego nie uciekam. A niby czemu ludzie, którzy nie mają dokąd pójść, mieliby uciekać od takiego miłego życia jak tutaj? Od takich miękkich łóżek i darmowego drewna, uzbrojonego faceta na bramie, który już dopilnuje, żeby złodzieje nie przyszli tu w nocy i nie ukradli ci pieniędzy?”.

“Już go nie dziwiło, że można uważać obóz za miejsce, gdzie się wsadza ludzi, aby o nich zapomnieć. Już nie wydawało mu się czymś przypadkowym, iż obóz leży z dala od miasta, niewidoczny, przy drodze, która kończy się pod bramą”.

Na pewien czas narrację przejmuje lekarz z obozu. To pierwszy człowiek z kręgu władz, który traktuje go jak człowieka. Pytanie, czy tylko dlatego, że K. jest bliski śmierci, zagłodzony przez samego siebie jako swoiste “dziecko natury”, a przez to interesujący obiekt badań…?

“Utrzymanie cię przy życiu przypomina utrzymywanie przy życiu najsłabszego kaczątka, albo kociego drobiazgu, albo też pisklaka wyrzuconego z gniazda”.

“Postąpiłeś nazbyt beztrosko. Powinieneś był wpełznąć w najciemniejszy zakamarek najgłębszej jamy i uzbroić się w cierpliwość, póki nie miną kłopoty. Czy myślałeś, że jesteś niewidzialnym duchem, gościem na naszej planecie, istotą poza prawami narodów?”.

“Tylko ja nie uważam cię ani za lekki przypadek dla lekkiego obozu, ani za ciężki przypadek dla ciężkiego obozu, lecz za ludzką duszę wyrastającą ponad klasyfikację i nie dorastającą do nich, duszę szczęśliwie nietkniętą przez doktrynę, nietkniętą przez historię, duszę trzepoczącą skrzydłami wewnątrz tego sztywnego sarkofagu, mamroczącą pod błazeńską maską”.

“Dryfowałeś przez czas, przestrzegałeś pór roku, nie próbowałeś zmieniać biegu historii bardziej, niż to robi ziarenko piasku”.

“Powinniśmy cię cenić i czcić, powinniśmy umieścić twoje ubranie w muzeum, twoje ubrane i paczuszkę z pestkami dyni, ze stosowną karteczką; na murze przy torze wyścigowym powinna się znaleźć tablica upamiętniająca twój pobyt tutaj. Ale tak się nie stanie. Prawda jest taka, że sczeźniesz w zapomnieniu i pogrzebią się w bezimiennym dole gdzieś przy torze. (...) i nikt nie będzie o tobie pamiętał prócz mnie, chyba, że się ugniesz i wreszcie otworzysz usta”.

“Tak się zbliżył do stanu życia w śmierci czy też śmierci w życiu - jakkolwiek by to ująć – jak człowiek w ogóle może się zbliżyć”.

“Ciemność narastała, gęstniała tylko nad jednym łóżkiem, nad twoim łóżkiem. Twój pobyt w obozie był tylko alegorią, jeżeli znasz to słowo.(...) Alegorią tego, w jak haniebny, w jak oburzający sposób znaczenie może się wtopić w system, pozostając w nim pustym słowem”.

​Bohater w nieludzkim świecie – nie przypadkiem jest to Michael K., niemal jak Józef K. – pragnie jedynie żyć na własnych zasadach. Znajduje niszę w brutalnej rzeczywistości wojny domowej, ale system jest bezwzględny.

To druga moja, znakomita, książka Johna Maxwella Coetzeego po jednak chyba lepszej “Czekając na barbarzyńców”.

Tutaj mamy przypowieść o tym, jak człowiek...

Bardzo dobrze napisana książka o tym jak system potrafi złamać człowieka i odebrać mu resztki godności. Przygnębiające i zaskakująco prawdziwe.

Bardzo dobrze napisana książka o tym jak system potrafi złamać człowieka i odebrać mu resztki godności. Przygnębiające i zaskakująco prawdziwe.

Książka generalnie smutna ale dzięki niej docenisz to co masz i gdzie żyjesz. Opowieść o szukaniu swojej drogi w trudnych czasach na przekór systemowi i ludziom.

Książka generalnie smutna ale dzięki niej docenisz to co masz i gdzie żyjesz. Opowieść o szukaniu swojej drogi w trudnych czasach na przekór systemowi i ludziom.

Człowieczeństwo w zawieszeniu. Wojna, Apartheid, obozy pracy pełne wykluczonych i bezdomnych, głód, strach i wycieńczenie odbierają Michaelowi K. resztki godności. Traci matkę, pracę i dach nad głową. Lecz Michael - człowiek upodlony jest niezniszczalny: upada i podnosi się, jakiś niewyczerpany instynkt życia pcha go do przodu, ku wolności, wbrew okrucieństwu życia.
Dobra proza młodego J.M. Coetzee'go, ciekawe nawiązania do Procesu Franza Kafki i Dżumy Camusa.

Człowieczeństwo w zawieszeniu. Wojna, Apartheid, obozy pracy pełne wykluczonych i bezdomnych, głód, strach i wycieńczenie odbierają Michaelowi K. resztki godności. Traci matkę, pracę i dach nad głową. Lecz Michael - człowiek upodlony jest niezniszczalny: upada i podnosi się, jakiś niewyczerpany instynkt życia pcha go do przodu, ku wolności, wbrew okrucieństwu życia....

Pobiegła na cmentarz
cholerna , oszalała krowa
tak , pobiegła cmentarz
niewinnie skazana
nareszcie , pobiegła na cmentarz
krowa od złego mleka
nawet bogowie jej nie wybaczą
a my tańczymy
taniec wściekłych krów

La vacaloca MANU CHAO

Joey R. śpiewał (krzyczał) lata temu , że chciałby być psem....Michael K. zszedł kilka szczebli niżej....chciał zostać kamieniem...pieprzonym otoczakiem albo jakimś przydrożnym , albo polnym , rzuconym gdzieś na pustkowie...niezauważonym....
Michałku z zajęczą wargą , tak się nie da...choć jesteś całkiem zbędny to jednocześnie stałeś się bezcenny....że nie ma sensu?....możliwe...
Tak to właśnie jest urządzone....

Pobiegła na cmentarz
cholerna , oszalała krowa
tak , pobiegła cmentarz
niewinnie skazana
nareszcie , pobiegła na cmentarz
krowa od złego mleka
nawet bogowie jej nie wybaczą
a my tańczymy
taniec wściekłych krów

La vacaloca MANU CHAO

Joey R. śpiewał (krzyczał) lata temu , że chciałby być psem....Michael K. zszedł kilka szczebli niżej....chciał zostać...

Międzynarodowa Nagroda Bookera.

Dobrze się czyta książki lekkie i łatwe. Ale czy je potem pamiętacie?
Proza Coetzee to ciężkie działa. Dla lektury powolnej. Ze zrozumieniem tekstu.
Rzecz dzieje się w RPA gdzie trwa wojna domowa. I oczywiście najbardziej cierpią zwyczajni ludzie.
To historia matki i syna, którzy chcą się wydostać z miasta. Chcą pojechać na prowincję, do wsi w której wychowywała się matka.
Jakie próby podejmą, jakie przeciwności pokonają ?
Czy wojna pokrzyżuje ich plany?

Przeczytajcie.

Międzynarodowa Nagroda Bookera.

Dobrze się czyta książki lekkie i łatwe. Ale czy je potem pamiętacie?
Proza Coetzee to ciężkie działa. Dla lektury powolnej. Ze zrozumieniem tekstu.
Rzecz dzieje się w RPA gdzie trwa wojna domowa. I oczywiście najbardziej cierpią zwyczajni ludzie.
To historia matki i syna, którzy chcą się wydostać z miasta. Chcą pojechać na prowincję, do...

Najlepsza książka jaką w życiu przeczytałem. O tym jak system będący wynikiem kolonizacji opłata kontynent i dotyka prostych ludzi którzy chcą jedynie wolności. Świetnie skonstruowana. Pełna głębi. Narracyjnie I przez opowiedzianą historię.

Najlepsza książka jaką w życiu przeczytałem. O tym jak system będący wynikiem kolonizacji opłata kontynent i dotyka prostych ludzi którzy chcą jedynie wolności. Świetnie skonstruowana. Pełna głębi. Narracyjnie I przez opowiedzianą historię.

Republika Południowej Afryki ogarnięta jest wojną domową. Tytułowy bohater przemierza ze swoją matką przez kraj, aby pokazać jej miejsce, w którym spędziła młodość. Schorowana kobieta po drodze umiera, a Michael kontynuuje swoją podróż przez niebezpieczne miejsca.
Bardzo poruszająca powieść, pełna bólu i cierpienia. Uniwersalna historia, bo przecież współczesne czasy pełne są konfliktów zbrojnych.

Republika Południowej Afryki ogarnięta jest wojną domową. Tytułowy bohater przemierza ze swoją matką przez kraj, aby pokazać jej miejsce, w którym spędziła młodość. Schorowana kobieta po drodze umiera, a Michael kontynuuje swoją podróż przez niebezpieczne miejsca.
Bardzo poruszająca powieść, pełna bólu i cierpienia. Uniwersalna historia, bo przecież współczesne czasy pełne...

Polecam!! Poruszająca i zapadająca w pamięć powieść!!

Polecam!! Poruszająca i zapadająca w pamięć powieść!!