-
Artykuły
Czytamy w weekend. 27 marca 2026
401 -
Artykuły
Przeczytaj fragment książki „Zbrodnia w rezydencji“
1 -
Artykuły
Tylko że życie nie zna słowa „kiedyś”. Życie zna tylko „teraz” - Gabriela Gargaś radzi
3 -
Artykuły
Jak czytać Harry’ego Hole? Kolejność książek Jo Nesbø i dlaczego warto zacząć dziś
11
Nagroda Nike 2023: Zyta Rudzka laureatką
W niedzielę, 1 października, w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbyła się uroczysta gala wręczenia Nagrody Literackiej Nike. Laureatką 27. edycji tego wyróżnienia, uważanego za najbardziej prestiżowe w literaturze polskiej, została Zyta Rudzka.
Anna Sierant, Lubimyczytać
Nagroda Literacka Nike 2023 za powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby”
Organizatorami Nagrody Literackiej Nike są „Gazeta Wyborcza” i Fundacja Nagrody Literackiej Nike, a jej Fundatorem – Fundacja Agory. Tegoroczny zwycięzca, wraz ze statuetką projektu Gustawa Zemły, otrzymał również 100 tysięcy złotych. O tym, do kogo w tym roku powędruje to ważne literackie wyróżnienie, zdecydowało w dniu wręczenia nagrody jury w składzie: Inga Iwasiów (przewodnicząca), Marek Beylin, Przemysław Czapliński, Justyna Jaworska, Tadeusz Nyczek, Masza Potocka, Krzysztof Siwczyk, Maria Topczewska, Maria Zmarz-Koczanowicz. Szansę na zdobycie Nagrody Nike 2023 miało siedem książek: 3 powieści, 2 reportaże, reportaż historyczny oraz tom poezji. Zwycięzcą kapituła pod przewodnictwem Ingi Iwasiów ogłosiła Zytę Rudzką.
Zyta Rudzka otrzymała w tym roku swoją drugą nominację do Nagrody Literackiej Nike, drugi raz znalazła się w jej finale (wcześniej, w roku 2019, nominacją doceniono „Krótką wymianę ognia”) i po raz pierwszy została jej laureatką. Pisarkę wyróżniono za powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby” (W.A.B.). Jak mogliśmy przeczytać w nominacji: „Rudzka pisze powieść o miłości (a nawet wielu miłościach) i kobiecej sile, ale też upomina się o silne bohaterki, wyłamujące się stereotypom i czytelniczym przyzwyczajeniom”. W swojej powieści autorka kolejny już raz eksperymentuje z formą i językiem.
W Lubimyczytać powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby” oceniono 535 razy; średnia ocen wyniosła 7/10. Czytelnicy napisali również 137 opinii.
Zyta Rudzka robi z językiem cuda i straszne rzeczy - jest pisarką pełną gębą. Ma słuch do literatury i życia. Pisze tak, że mogę wybijać palcami rytm jej prozy. Zapamiętuje melodię zasłyszanych rozmów, znakomicie je komponuje i pisze partytury dialogów, jakby waliła serie z karabinu. Amunicją są krótkie zdania, soczyste choć szorstkie. Drżeć mogą związki frazeologiczne i wszelkie zlepki słów, bo Rudzka je inteligentnie przestawia, rozbija, figlarnie odziera z pierwotnych znaczeń. To bardzo świadome rzeźbienie w języku i naginanie go do swoich potrzeb robi z niej literackiego demiurga, przed którym drży niejedno czytelnicze serce - pisze użytkowniczka kalofonia KrótkaPółka.
Laudację wygłosiła przewodnicząca jury, Inga Iwasiów.
Dziś nagradzamy Weryzm. Po wahaniu zapisuję to wielką literą, choć słownikowe znaczenie, wskazujące na technikę odwzorowania rzeczywistości, dałoby dobry napęd interpretacji powieści Zyty Rudzkiej – wszak jej postacie i ich środowisko zdają się podobne do czegoś znanego, sąsiedzkiego. (...) „Ten się śmieje, kto ma zęby" przetwarza schemat bajki i brzmi nie tylko stomatologiczną przypowieścią – od tytułu, przez kolejne wyjścia z domu, odwiedziny u znajomych, w zakładzie pogrzebowym i w przeszłości. Przez powiedzonka, dosadne frazy, wyprzedaże i scenki Wera odtwarza życie, zmysłowe i wielowątkowe. Jedna żałoba pozwala odbyć inną, po kochance. Zyta Rudzka opisuje bowiem świat miłości, w którym erotyczna swoboda trafia się często, a zakazy dotyczą opłakiwania. Nie seks bywa „niewłaściwy", lecz brak emocjonalnego umiarkowania. Wera jest nieromantyczna, za to wytrwała. Uparcie zaczyna kolejny dzień, wściekle odpowiada na przeciwności. Nie odczuwa nostalgii, raczej zakłócenie prawa własności do tego, co ciężko zapracowane. W narracji Rudzkiej kupowanie i tracenie są mocno powiązane z wysiłkiem fizycznym, co przywraca bezpośrednią wartość materii.
Iwasiów zakończyła laudację stwierdzeniem: „wyróżniamy istotną, angażującą czytelniczo prozę, fikcję tak porywającą, że odpowiada na pytania zadawane realności”.
Nike Czytelników dla Grzegorza Piątka
Laureata Nike Czytelników poznaliśmy już dwa dni wcześniej, 29 września – został nim Grzegorz Piątek, którego głosujący online miłośnicy książek docenili za „Gdynię obiecaną. Miasto, modernizm, modernizację 1920–1939” (W.A.B.). Warto dodać, że wcześniej publikację tę wyróżniono Paszportem „Polityki” oraz Nagrodą Literacką Gdynia w kategorii Esej. Jak podkreślono przy okazji wyboru dzieła Piątka do ścisłego finału Nike, autor, „sięgając do archiwów i wspomnień, podarował czytelnikom książkę świetnie udokumentowaną, rzetelną i obiektywną (wszak nie pochodzi z Gdyni), a w wielu momentach odkrywczą i przerażającą”. Jego „Gdynia” stanowi zaskakującą i wciągającą opowieść o budowaniu „miasta idealnego” od podstaw.
Nagroda Literacka Nike 2023: nominowani
W gronie nominowanych do 27. edycji Nagrody Nike, wraz z laureatką, znaleźli się:
- Wiktoria Bieżuńska, „Przechodząc przez próg, zagwiżdżę”, Wyd. Cyranka
- Anna Bikont, „Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie”, Wyd. Czarne
- Mateusz Górniak, „Trash story”, Wyd. Ha!art
- Grzegorz Piątek, „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939”. Wyd. W.A.B.
- Zyta Rudzka, „Ten się śmieje, kto ma zęby”. Wyd. W.A.B.
- Piotr Sommer, „Lata praktyki”. Wyd. WBPiCAK
- Ilona Wiśniewska, „Migot. Z krańca Grenlandii”. Wyd. Czarne
W roku 2022 laureatem Nagrody Literackiej Nike został Jerzy Jarniewicz, którego wyróżniono za tom poezji „Mondo cane” (wyd. Biuro Literackie).
Jak oceniacie wybór jury? Zwyciężył tytuł, który był i waszym faworytem?
komentarze [14]
Anna Bikont jest zdecydowanie moim numerem 1. Książki pani Rudzkiej zupełnie do mnie nie trafiają, sa odrealnione. Język istyl to dla mnie zlepek przypadkowych scen, które jakoś znalazły się w jednym tekście. Ale wiadomo, że w każdej nagrodzie chodzi o co innego niż dobra literatura.
Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam
