Tajemnice Warszawy

Książka niemalże bezwartościowa, a w pewnym sensie wręcz szkodliwa. To nie jest opracowanie czy nawet gawęda o Warszawie 1822-1830 roku, tylko swego rodzaju powieść historyczna - bądź też raczej luźna rekonstrukcja - oparta na raportach Henryka Mackrotta, szpiega na usługach wielkiego księcia Konstantego.

Mackrott pisał raporty - adresowane na ręce Dymitra Kuruty - codziennie, i to po kilka sztuk. W efekcie powstało ich około 15 TYSIĘCY, i bodaj wszystkie zachowały się do dzisiejszych czasów. To istna skarbnica ówczesnego warszawskiego życia. Niestety - pisana po francusku, więc nikt jak na razie nie porwał się na wydanie tych cudowności w formie książkowej. A ogromna szkoda. Bo można tam znaleźć nazwy chyba wszystkich knajp, restauracji, domów schadzek, a także dowiedzieć się, kto miał wśród warszawiaków choć trochę autorytetu. Kryją się w nich także opisy mnóstwa skandali - tych głośnych, jak i wstydliwie ukrywanych, a także doniesienia o różnych pojawiających się na mieście nowinkach, wizytach cyrków czy teatrów, itp. Po prostu wszystko.

Autorka wybrała sobie więc garść tych raportów i pisała pod nie kolejne fabularyzowane "rekonstrukcje". Kłopot w tym, że nieprzesadnie rozglądała się po książkach historycznych, bazując głównie na prasie i pamiętnikach, więc sporo rzeczy jest tam zwyczajnie zmyślonych i stoi w poprzek faktom. Choćby w takim rozdziale o Newachowiczu, w którym bohater rzekomo drży nad losem jedynaka (drżeć to może i drżał, ale dzieci to miał w rzeczywistości czwórkę, z czego trzech synów) i ze śmiechu wartym uporem dąży do wystawienia swoich dopieszczonych, debiutanckich, obowiązkowo grafomańskich dramatów. Tyle że dramaty swojego autorstwa to on wystawiał już przed przyjazdem do Warszawy - w Petersburgu. I były tam całkiem dobrze przyjęte. To tylko u nas Newachowicza wyśmiano, przede wszystkim z powodów ideologicznych.

I z tego właśnie względu - tej niepewności, gdzie autorka poszła "na skróty" i nazmyślała sobie faktów - uważam książkę za szkodliwą. Bo zamiast wiedzy dostaniemy tu informacje fałszywe. A że jest bezwartościowa to wynika stąd, że wystarczy spojrzeć na załączone na końcach rozdziałów raporty. Są skondensowaną formą, którą autorka rozwodniła, obudowała wyssanymi z palca zdarzeniami i okrasiła niemądrymi dialogami. Dodając potem same raporty. Po cóż w takim razie czytać jej prozę, skoro wystarczy rzucić okiem na raporty?

Książkę więc w teorii należy omijać, ale w praktyce warto ją przekartkować właśnie dla wspomnianych raportów Mackrotta. Bo nigdzie indziej po polsku ich nie przeczytamy.

Książka niemalże bezwartościowa, a w pewnym sensie wręcz szkodliwa. To nie jest opracowanie czy nawet gawęda o Warszawie 1822-1830 roku, tylko swego rodzaju powieść historyczna - bądź też raczej luźna rekonstrukcja - oparta na raportach Henryka Mackrotta, szpiega na usługach wielkiego księcia Konstantego.

Mackrott pisał raporty - adresowane na ręce Dymitra Kuruty -...