Czarny Rycerz: powieść historyczna z czasów Bolesława Śmiałego

Czytałem „Czarnego Rycerza” trochę jak opowieść snutą przy ogniu: z jednej strony „wielka historia”, z drugiej – zwykły strach, plotka, ciemny las i ludzkie namiętności, które zawsze są takie same. I to mi w tej książce najbardziej odpowiada: ona ma w sobie coś żywego, miękkiego, nie pomnikowego.

Historycznie jesteśmy w XI wieku, w czasach Bolesława Śmiałego i jego wypraw (pojawia się m.in. Kijów). Ale Przyborowski nie robi z tego suchej lekcji. Król to nie marmur z podręcznika – raczej człowiek władzy, który myśli o wojnie, o posłuchu, o tym, żeby mu się państwo nie rozsypało. A gdzieś obok, na uboczu, narasta dramat „domowy”: Żębocin, Małgorzata, zamknięta wieża, urazy, podejrzenia, obsesja. Czarny rycerz – Mikołaj – jest jak cień, który nagle przestaje być tylko legendą.

Najciekawsze jest dla mnie to, że pod płaszczem średniowiecza słychać też echo końca XIX wieku, kiedy autor pisał. Motyw buntu ludzi "niższej klasy" – tych „niewolników”, parobków, tłumu, który nagle chce odwrócić porządek – czytałem jak niepokój epoki: strach przed rewolucją, przed wybuchem społecznej wściekłości, przed tym, że „stare” zostanie zmiecione, a „nowe” okaże się jeszcze gorsze. Przyborowski jest tu wyraźnie sceptyczny wobec tłumu, ale jednocześnie nie udaje, że feudalna przemoc jest niewinna. Co ważne: to nie ja sobie dopowiadam na siłę – taki trop sugeruje też posłowie wydawcy.

A groza? Jest, i to taka "przyborowska" – bardziej z ludowych wyobrażeń niż z „krwi na ścianie”. Najmocniej pamiętam Jędzę, burzę w borze, chałupę jak z koszmaru, zwierzęta jako znaki (kruk, kogut, kot),węże, podszepty, tę gęstą atmosferę, gdy człowiek czuje, że „coś” czai się tuż za linią światła. Są też momenty, które mają w sobie okrutny, czarny humor (te wyliczanki o rosołach z wisielców czy topielców) – i nagle robi się nieprzyjemnie, bo śmiech miesza się z obrzydzeniem. Jak na koniec XIX wieku, oczywiście ;)

Czy wszystko jest w tej powieści idealne? Nie całkiem. Czasem czułem, że autor prowadzi postacie trochę jak figury w grze: żeby było efektownie, żeby pchnąć intrygę. Ale mimo tego czytało mi się świetnie, bo ta powieść ma rytm, ma obrazowość i ma klimat: średniowiecze nie jest tu pocztówką, tylko światem groźnym, brudnym i pełnym przesądów.

I jeszcze jedno: warto o niej mówić choćby dlatego, że to tytuł niewydawany od 1890 roku – więc obcowanie z nim ma w sobie coś z odkrycia starej, zapomnianej półki, na której leży książka wciąż potrafiąca „zagrać” czytelnikowi na nerwach.

#przyborowski
#recenzja
#czarnyrycerz
#bolesławśmiały
#żębocin
#XIwiek

Czytałem „Czarnego Rycerza” trochę jak opowieść snutą przy ogniu: z jednej strony „wielka historia”, z drugiej – zwykły strach, plotka, ciemny las i ludzkie namiętności, które zawsze są takie same. I to mi w tej książce najbardziej odpowiada: ona ma w sobie coś żywego, miękkiego, nie pomnikowego.

Historycznie jesteśmy w XI wieku, w czasach Bolesława Śmiałego i jego wypraw...

Chciałbym przypomnieć postać zapomnianego już polskiego pisarza, historyka, uczestnika powstania styczniowego, księdza katolickiego, luteranina o antyniemieckich poglądach, ale zwolennika współpracy z Rosją i popierającego jej hasła panslawizmu.
Jego nazwisko nie pojawia się nawet w " Historii literatury polskiej " A. Nasiłowskiej i w " Zarysie dziejów literatury polskiej " J Kleinera !!!
Jego syn walczył w powstaniu warszawskim.

Jako pisarz debiutował w 1869 r.
Jego powieści historyczno - przygodowe dla młodzieży zyskały ogromną popularność, przypominały wydarzenia historyczne, budziły świadomość narodową i podtrzymywały ducha walki o wolność !!!
Aktualnie znanych jest ok. 100 - u jego powieści, publikował po kilka rocznie.
Za antycarskie książki " Grom Maciejowski " i ... to już innym razem, został skazany na sześć miesięcy więzienia, zamieniony na areszt domowy.

Autor jest uważany za twórcę polskiej POWIEŚCI KRYMINALNEJ tzw. kryminału dworkowego, powinien zainteresować miłośników tego gatunku !!!
Większość była drukowana w odcinkach w " Gazecie Kieleckiej " i dopiero w ostatnich latach ukazała się drukiem !!!
W 1991 r. Wł. Gołaszewski sfilmował " Szwedów w Warszawie " z A. Seniuk, P. Fronczewskim i H. Talarem.
Autor tworzył ok. 150 lat temu, ma to swoje plusy i minusy.
Ocenę zostawiam czytelnikom.
Ja osobiście uwielbiam tego typu literaturę.
AUTOR ZASŁUGUJE NA PRZYPOMNIENIE !!!
Książki tego autora w większości nie mają jeszcze ocen.
POLECAM !!!

Chciałbym przypomnieć postać zapomnianego już polskiego pisarza, historyka, uczestnika powstania styczniowego, księdza katolickiego, luteranina o antyniemieckich poglądach, ale zwolennika współpracy z Rosją i popierającego jej hasła panslawizmu.
Jego nazwisko nie pojawia się nawet w " Historii literatury polskiej " A. Nasiłowskiej i w " Zarysie dziejów literatury polskiej "...