Interwencjonizm

Moim zdaniem książka bardzo przehajpowana. Pierwsze kilkadziesiąt stron zapowiadało się całkiem fajnie, ale im dalej, tym gorzej. Tak jak w poprzednich komentarzach owej pozycji również potwierdzam, że Hayek napisał ją dość trudnym językiem. Spodziewałem się czegoś dużo lepszego po "najwybitniejszej pracy dotyczącej wolności, która ukazała się w XX wieku".

Książka to zbiór artykułów słynnego ekonomisty szkoły austriackiej Hansa Hermana Hoppe. Ale przewijająca się myśl mówi, że własność prywatna jest podstawą wolności, prawa i harmonii społecznej. Żeby udowodnić swoją tezę stosuje zabieg, gdzie porównuje monarchię absolutną z demokracja i zderza systemy, gdzie państwo jest własnością prywatną z własnością publiczną. Ciekawe że sam nie będąc monarchistą ani demokratą Hoppe jest zwolennikiem "systemu naturalnego" opartego na anarchokapitalizmie pozbawionym państwa. Jednocześnie w strukturze społecznej arystokracji, gdzie silnie są związki rodzinne i konserwatywne poglądy. Mimo to polecam książkę dla zwolenników monarchii, którzy szukają potwierdzenia swoich poglądów poza filozofią i religią a bardziej realnych narzędzi dla powrotu do tronu i dynastii panującej.

Książki von Hayeka, choć traktują o ciekawej tematyce, są pełne logicznych oraz błyskotliwych wywodów i myśli, to czyta mi się je ciężko, napisane są według mnie ciężko przystępnym językiem (bo nie wydaje się to winą tłumaczenia). Tym samym jest to raczej lektura bardziej fachowa, dla tych, którzy siedzą w temacie i z różnych powodów powini znać tę książkę. Nie jest to praca popularyzatorska dla szerokich kręgów miłośników wolności.

Interwencjonizm wydaje się może nieskuteczną, ale przynajmniej pełną dobrych chęci próbą uporządkowania świata. W końcu przewidywalność jako przejaw bezpieczeństwa, zaspokaja jedną z najbardziej podstawowych potrzeb. Mises nie pozostawia jednak złudzeń, że często w kontrolowaniu gospodarki może brakować nawet dobrych intencji. Jak twierdzi Leonard Reed, autor przedmowy do współczesnego polskiego wydania Planowany chaos to książka o pokojowym przechodzeniu do socjalizmu, przeprowadzanym pod najróżniejszymi etykietami: interwencjonizm, państwo dobrobytu, Nowy Ład, gospodarka planowa, droga środka, czy trzecia droga. Tyle że to nie jest do końca prawda. Nie jest to żaden odpowiednik Drogi do zniewolenia Hayeka. Planowany chaos został napisany w 1947 roku jako epilog do hiszpańskiego wydania Socjalizmu, również autorstwa Ludwiga von Misesa. Omawiana tu praca stanowi bardziej historyczne uzupełnienie kwestii, które od strony ekonomicznej zostały dokładniej przeanalizowane we wcześniejszych dziełach Austriaka. W pierwszych dwóch rozdziałach faktycznie pojawia się wątek interwencjonizmu jako potencjalnej równi pochyłej w kierunku totalitaryzmu, ale nie wyczerpuje on całej książki i sprowadza się tu głównie do tego, że narzucenie ceny maksymalnej na jedno dobro wymusza kontrolę cen dóbr potrzebnych do jego produkcji, o ile ma być spełniony założony na początku cel. W przeciwnym razie wystąpią niedobory. Dowiadujemy się też z tych rozdziałów, czym różnią się pojedyncze ingerencje w gospodarkę od całkowitej kontroli nad nią i że ta całkowita kontrola może mieć dwa oblicza. Mises odróżnia socjalizm marksistowski/sowiecki, który jest czysto biurokratyczny i w którym wszystkie przedsiębiorstwa są zarządzane na wzór urzędów, od socjalizmu niemieckiego/nakazowego. Ten drugi wyłącznie z nazewnictwa zachowuje własność prywatną, realnie działa jak socjalizm biurokratyczny. Przedsiębiorca zostaje zastąpiony „wodzem produkcji”, czyli zarządcą zakładu. Ceny i stopy procentowe to tylko ilościowe kategorie w poleceniach, które taki zarządca dostaje. Nie są prawdziwymi cenami, bo nie pełnią ich funkcji informowania o preferencjach konsumentów i o rzadkości dóbr. To władze, a nie konsumenci, dyktują co produkować. W kolejnym rozdziale autor przybliża nieporozumienia związane ze słowami „socjalizm” i „komunizm”. Zwraca uwagę, że były one traktowane jako synonimy aż do 1928 roku, kiedy to Międzynarodówka Komunistyczna pod wodzą Stalina wyróżniła socjalizm jako etap na drodze do komunizmu. W tak rozumianym socjalizmie nie ma równości w racjach przyznawanych jednostkom. Równy podział dóbr będzie możliwy dopiero po przyroście bogactwa. Drogę do tego rozróżnienia zarysował wcześniej Lenin, w kuluarach chwaląc posłusznych mu komunistów i potępiając europejskich socjalistów, skłaniających się ku zdobywaniu władzy drogą parlamentarną zamiast rewolucyjną. Nie przeszkadzało mu to jednak nazwać swojego państwa Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. Jak widać, w tym aspekcie Lenin był marksistowskim tradycjonalistą. Miss podkreśla też, że rozróżnienie „socjalizm” i „komunizm” dokonane przez Stalina dotyczy tylko ustrojów. Przymiotniki „socjalistyczny” i „komunistyczny” dalej funkcjonowały synonimicznie. Dalsza część książki to podboje Sowietów, historia sporu Trockiego ze Stalinem i inspirowanie się tą ostatnią postacią przez wielu europejskich dyktatorów i autokratów. Szczególnie istotny jest wątek faszyzmu, wciąż niedostatecznie wyartykułowany w przestrzeni publicznej. Mises podkreśla, że Mussolini był fanatycznym marksistą, przeciwnym wszelkim wojnom, które uważał za narzędzia imperializmu i kapitalizmu. Dopiero po dostrzeżeniu, że większość włoskiej inteligencji to nacjonaliści, z troski o swoją popularność zmienił narrację i miał duży wpływ na przystąpienie Włoch do I wojny światowej. Największe uznanie zaczął zyskiwać po nieudanej rewolucji włoskich komunistów z 1920, do której upadku, w żaden sposób, się nie przyczynił. Faszyzm włoski nie zatrzymał więc komunizmu, wbrew temu, co potem twierdził Mussolini. Marksiści rozczarowani porażką organicznie zaczęli masowo przystępować do ruchu faszystowskiego, ponieważ deklaratywnie chciał on wprowadzić korporacjonizm, czyli pewną samorządność w przemyśle, inspirowaną brytyjskim socjalizmem cechowym (guild socialism). Deklaratywnie, bo w praktyce w pierwszych latach rządów faszyści potrzebowali pożyczek zagranicznych, więc prowadzili politykę prorynkową, którą mniej więcej od 1925 roku zmienili na typowy zachodni interwencjonizm, którego najlepszym przykładem jest Nowy Ład Roosevelta. Im bliżej było do II wojny światowej, tym bardziej kontrola nad gospodarką zwiększała się, przypominając socjalizm niemiecki, czyli ten zachowujący pozory gospodarki rynkowej, ale nie polegający zupełnie na jej mechanizmach, co do dziś konfunduje wiele osób, zwłaszcza na lewicy. Interesujący jest też rozdział o niezbyt niemieckich korzeniach niemieckiego narodowego socjalizmu i o ekonomicznych próbach uzasadnienia walki o Lebensraum (niem. przestrzeń życiowa) zarówno przez Niemców, jak i Japończyków. W czasach kryzysu kraje takie jak USA, czy Wielka Brytania sięgały po cła, by chronić swój przemysł. Cierpiały na tym kraje pozbawione surowców, które przez cła mniej zarabiały na eksporcie swoich produktów i w konsekwencji mniej surowców mogły kupować. Narracja, że dobrostan amerykańskich czy australijskich robotników jest okupiony niższym poziomem życia robotników niemieckich, czy japońskich, była wyjątkowo skutecznym paliwem, rozniecającym pragnienie podbojów. Jest to typowo socjalistyczne granie na resentymencie pt. „inni mają lepiej niż ja”. Jeśli dla biednych ludzi „wolność nie ma żadnej wartości” i w związku z tym mają oni prawo przeprowadzić rewolucję, jak utrzymuje lewica, to nie ma ona również wartości dla całych narodów, jeśli żyje im się subiektywnie źle. Nazizm to logiczne zastosowanie marksizmu do stosunków międzynarodowych. Książka kończy się rozważaniami o rzekomej nieuchronności socjalizmu i pewnymi uwagami z zakresu filozofii nauk społecznych. Mimo upływu lat wciąż stanowi interesujące i wartościowe spojrzenie klasycznego liberała na politykę pierwszej połowy XX wieku, tym bardziej, że cła nie wyszły z mody i niektórzy, na wzór faszystów, utożsamiają bogactwo państw z dostępem do surowców.

no sobie chłop pisze co i jak, ja się z nim - i jego argumentacją w większości - zgadzam, więc mi się dobrze czyta. Ktoś o innych poglądach się n zgadza może i pewnie nie będzie się mu dobrze czytać, chyba że ktoś lubi słuchać przeciwnej strony sporu, to może będzie.

Dlaczego dziś „Wolny wybór” Miltona Friedmana wymaga krytycznego czytania Wolny wybór to książka ważna, wpływowa i intelektualnie uczciwa. Ale właśnie dlatego, że była pisana w konkretnym czasie i dla konkretnego świata, dziś nie może być traktowana jak ponadczasowy dogmat. Friedman pisał w realiach zimnej wojny, przemysłowych gospodarek narodowych i świata sprzed internetu. Jego krytyka państwa była w dużej mierze reakcją na nadmierny interwencjonizm, biurokrację i centralne planowanie, które faktycznie w tamtym okresie często zawodziły. Problem polega na tym, że dzisiejsza gospodarka to zupełnie inna bestia.

Ludwig von Mises zaserwował nam w omawianej książce dość wyważony obraz biurokracji jako niezbędnego elementu funkcjonowania społeczeństw. Nie jest ona więc tylko filipiką przeciwko wszystkiemu, co państwowe, lecz próbą zrozumienia, dlaczego biurokratyczne instytucje są konieczne, jednocześnie podkreślając ich ograniczenia. Kluczowe tu jest rozróżnienie dwóch podstawowych modeli zarządzania: przedsiębiorczego i biurokratycznego. Pierwszy opiera się na dążeniu do zysku, który jest jego miarą efektywności. Miarą tą musi się kierować menadżer każdego szczebla, niezależnie od rozmiarów przedsiębiorstwa, bo od tego zależy jego indywidualna ocena pracy oraz zasadność istnienia jego działu. Nie ma też znaczenia, czy dany dział pracuje nad produktem finalnym czy nad jakimś półproduktem, potrzebnym do tworzenia produktu finalnego, bo dzięki systemowi cen można porównać koszt produkcji półproduktu, z tym co oferują inne firmy. Jeśli koszt wypieku chleba w lokalu gastronomicznym, robiącym kanapki z własnego chleba będzie zbyt duży, to być może opłacalniej dla niego będzie kupować chleb w piekarni, a samemu skupić się na finalnym produkcie, czyli kanapkach. W warunkach rynkowych wysokość zysku informuje przedsiębiorstwo, czy oferuje ono społeczeństwu użyteczne usługi i czy jest przez nie akceptowane. W podanym przykładzie lokal, dzięki głosom konsumentów, wyrażonym pieniędzmi, może ustalić, że nie ma zapotrzebowania na to, by piekł samodzielnie chleb, ale za to jego kanapki są pożądane. Dążenie do osiągania zysku sprzyja innowacyjności, bo przedsiębiorca jest premiowany za wszelkie usprawnienia i nowe, użyteczne produkty, które wprowadzi. Zupełnie inaczej jest w modelu biurokratycznym, który opiera się na sztywnych regułach i hierarchii. Jedynym zadaniem urzędnika jest postępowanie zgodne z odgórnymi przepisami i nie może być inaczej, bo prowadziłoby to do niedemokratycznej samowoli. Wyborcy wybierają swoje władze, a biurokracja realizuje zadania wyznaczone przez te władze. Te zależności nawet nie tyle zniechęcają, ile wprost mają zapobiec jakiekolwiek inicjatywie własnej urzędnika. Co więcej, nie istnieje żadna miara skuteczności biurokraty, bo cele, które realizuje, nie mają prostego przełożenia na produkcję rynkową. Przykładowo nie jest ważne, ile urzędnik wydaje na godzinę jakichś pozwoleń. Bardziej istotne jest to, że cały system pozwoleń powstrzymał wiele osób od jakiegoś rodzaju działalności i że wiele z tych osób nawet nie będzie się starać o uzyskanie takiego pozwolenia. W związku z tym, że nie sposób ocenić wartości pracy jednostki, awanse w hierarchii urzędniczej za czasów Misesa często uzależnione były od stażu pracy, co czyniło cały system jeszcze bardziej skostniałym, gdyż kierowali nim tylko ludzie starsi. Mimo zdecydowanej przewagi zarządzania przedsiębiorczego nad biurokratycznym to drugie jest zdaniem autora niezbędne do realizacji części usług, którymi zwyczajowo zajmują się samorządy czy państwa. Według Misesa pewnych usług po prostu nie da się zrealizować rynkowo i jako przykład podaje policję, straż miejską czy wojsko. W takich przypadkach zadaniem biurokracji jest zapewnienie ciągłości, sprawności i bezstronności działań administracyjnych i jest ona dla niego całkowicie akceptowalna. Problem pojawia się, dopiero gdy próbuje się zastępować metodami biurokratycznymi te sfery życia społecznego, które świetnie sobie radzą na zasadach rynkowych, bo prowadzi to do nieefektywności, zduszenia inicjatywy jednostek oraz ograniczania swobód obywatelskich. Całość wywodu Misesa zilustrowana jest odniesieniami do historii państw Zachodnich oraz współczesnych mu totalitaryzmów. Książka powstała w 1944 roku, gdy każdy doskonale widział jaką rolę przerośnięta biurokracja pełni w takich państwach, jak Trzecia Rzesza. Nie był to jednak problem wyłącznie tak antyludzkich tworów, jak narodowosocjalistyczne Niemcy, ale również państw demokratycznych, dla których warunki wojenne były pretekstem do poszerzenia rządowej kontroli nad obywatelami. Autor wskazywał, że nie musiałyby się one uciekać do takich zabiegów, jak racjonowanie podstawowych dóbr, gdyby tylko rozsądniej finansowały wojnę z jawnych podatków, a nie z dodruku pieniądza. W tej bardzo krótkiej i przystępnej książce znajdzie się jeszcze kilka ciekawych szczegółowych przypadków, w których biurokracja zawodzi, także zachęcam do lektury.

Wspaniała książka, pozycja obowiązkowa dla libertarian, zwłaszcza współczesnych, w tym modalnych libertarian którzy nie rozumieją właśnie idei. Książka dotyka wszystkich najważniejszych tematów w polityce i analizuje je z perspektywy libertariańskiej - zarówno z perspektywy jusnaturalistycznej jak i utylitarnej. Polecam

Bardzo ciekawy zbiór esejów dotyczących ekonomii, filozofii prawa, filozofii polityki (w kontekście praw własności, wolności wymiany, itd.) sprzeciwiający się wyzyskowi przedsiębiorczych przez mniej zmotywowanych ekonomicznie uzurpatorów praw. Zapewne nie ze wszystkimi tezami i ocenami Ayn Rand można się zgodzić, ale z pewnością klarowność jej wywodu pomaga ułożyć sobie swoją postawę względem ustroju państwa i relacji w społeczeństwie. Warte przeczytania, choć nie wszystkie eseje są równie interesujące.

Jedno z największych dzieł w historii ekonomii. Choć pewne fragmenty zestarzały się gorzej, to ogólnie jest to dzieło, z którego nadal śmiało można uczyć się ekonomii. Autor w raz z trzema innymi ekonomistami, niezależnie od siebie, zrewolucjonizował ekonomię. Każdy powinien znać. Genialna książka. Epokowe dzieło.

Najlepsze wyjaśnienia są prostym językiem. Co świadczy o zrozumieniu autora, a ponad wszystko "co jeden zyskuje, drugi musi stracić". Pieniądz tyle jest wart ile za niego można kupić. Oczywiste?! Jeśli potrzebuję domu do mieszkania, pracy i jedzenia. To mieszkając w Warszawie wydaję na dom, jedzenie więcej pracy niż w ....? Iluzja bogactwa jest wszechobecna.

Kolejna bardzo dobra książka autorstwa Henry'ego Hazlitta. Tym razem zajął się on kwestią Inflacji. Książka nie opisuje absolutnie wszystkich możliwych zagadnień związanych z inflacją. Skupia się przede wszystkim na wskazaniu zagrożeń z nią związanych i błędnej polityce monetarnej. Autor przedstawia sporo różnych statystyk i przykładów historycznych, a także poddaje krytyce wiele nieprawidłowych koncepcji monetarnych, czy błędów logicznych popełnianych przez różnych ekonomistów w odniesieniu do inflacji. I tak dostaje się monetarystom (np.: Irving Fisher, Milton Friedman), czy Keynesistom, ale obrywa także F.A. Hayek za chybioną koncepcje wyłożoną w "Denacjonalizacji pieniądza". I chociaż książka nie jest idealna, a polski wydawca się nie popisał, bo błędów w druku znajdziemy mnóstwo, to jednak jest to pozycja niewątpliwie warta przeczytania i godna polecenia.

Eseje Rand podobają mi się bardziej, niż jej powieści. Chłodny racjonalizm wyłożony konkretnymi przykładami. Niewątpliwie wyprzedziła swoje czasy - teksty są aktualne, i mają wyraźny kierunek futurystyczny. We współczesnej polityce nie ma już kapitalizmu, który prowadził do szczęścia młodych amerykanów, a opowieści o ocenianiu innych idealnie nadają się na czasy słabych jednostek, które nie potrafią przyjąć jakiejkolwiek krytyki.

„Trutka na papuleona”* Spodziewałem się wątków socjologicznych, niestety to tylko publicystyka. Dużo celnych uwag pod adresem demokracji, ale też dużo tu erystyki, manipulacji i walenia w usypanego przez siebie chochoła. „(…) tu należy szukać antydemokratycznej postawy Platona, ucznia Sokratesa, oraz Arystotelesa (…)”. – Platon sprzeciwiał się rządom wielu, i rzeczywiście jego ideałem był król-filozof, ale zarówno w Państwie jak i w Prawach spotykamy się z „radą starszych/mędrców”. Co najważniejsze, najgorszym sposobem sprawowania władzy obok demokracji była monowładza tyrana. Arystoteles z kolei wymieniał 3 sposoby rządzenia Polis i 3 ich zwyrodnienia. O ile negatywnie odnosił się do demokracji, czyli rządu motłochu, to jej właściwą wersją była Politea, czyli rząd cnotliwych obywateli. Jako najlepszy ustrój Arystoteles wskazywał arystokrację, czyli rządy najzacniejszych (cnotliwych i zasłużonych) – nie mylić z jej wypaczeniem, oligarchią, czyli rządami zdemoralizowanych bogaczy. „Trzecią kwestią jest fakt, że monarchia nie cierpi zwykle na manię wielkości tak jak przeciętny człowiek, który po zrobieniu błyskotliwej kariery i początkowym gigantycznym sukcesie uważa się za geniusza namaszczonego przez Boga”. – Duby smalone. Greccy tyrani, rzymscy cesarze-bogowie, brudas król Słońce, król Ryszard II Plantagenet, król Henryk VI Lancaster, Karol VI, Mikołaj I, Iwan IV Groźny, można tak długo. Jeśli ktoś czyta prawicową publicystykę, to zetknął się z 80% zawartości tej książeczki. Czytając poszczególne bon moty, w umyśle słychać głos Korwin Mikkego – podejrzewam, że czytał tę książeczkę przed snem zamiast Biblii. Gdyby nie katolicka ortodoksja Kuehnelt-Leddihna, można by śmiało nazwać go Austriackim Korwinem: „Podjąłem się dokonania analizy demokracji z pozycji teisty, liberała i racjonalisty” + „Określał się jako „skrajnie prawicowy katolicki arcyliberał” – liberał w stylu A. de Tocqeuville’a czy lorda Actona i zwolennik rządu minimum”. --------- „O brytyjskim parlamencie powiedziano niegdyś, że może ustanowić i zrobić wszystko z jednym jedynym wyjątkiem: nie przemieni mężczyzny w kobietę”. – To grubo byś się dziś zdziwił XD „Współczesny człowiek to skrzyżowanie papugi z kameleonem”. *Czyli „papuleon”. „Miejscowy motłoch, który żądał śmierci Chrystusa, składał się w większości z Ioudaioi, Judejczyków, podczas gdy większość Apostołów i uczniów Chrystusa pochodziła z Galilei. (I tak na przykład Piotr nazywał siebie Izraelitą i Hebrajczykiem z rodu Beniamina). Oczywiście, również Galilejczycy byli Izraelitami, ale średniowieczny Kościół (nie znający greki) pomijał różnicę między „Żydami” (tzn. Izraelitami) a Judejczykami, co przyczyniło się do narastania nienawiści do tej nacji”. „Demokracja ma sens jedynie w bardzo małych krajach (lub jednostkach politycznych), kraje średniej wielkości powinny być rządzone przez arystokrację, a duże przez monarchię”. Rousseau „Indywiduum (to znaczy coś, czego nie można podzielić) to najmniejsza jednostka kolektywu. Słowo „osoba pochodzi natomiast od etruskiego phersŭ, maska, czyli niewymiennej roli aktora. Stąd też osoba jest „wyjątkowa, jedyna w swoim rodzaju””. „Carl Gustav Jung powiedział wyraźnie, że niereligijni ludzie „powyżej czterdziestki” mogą mieć problemy psychiczne. Leszek Kołakowski w czasie wystąpienia w austriackim programie radiowym podkreślił, że kultura pozbawiona religii jest po prostu „nieludzka””.

książka, która z pewnością wywołuje mieszane uczucia. Z jednej strony, Korwin-Mikke dzieli się swoimi doświadczeniami i refleksjami na temat ojcostwa, co może być interesujące i inspirujące dla niektórych czytelników. Jego kontrowersyjne i niekonwencjonalne poglądy mogą stanowić odświeżający kontrast do bardziej typowych poradników. Z drugiej strony, jego rady i opinie są często skrajne i mogą być trudne do zaakceptowania dla osób o bardziej umiarkowanych poglądach. Styl pisania autora jest bezpośredni i prowokacyjny, co nie każdemu przypadnie do gustu. Książka jest więc ciekawą, ale nieco kontrowersyjną lekturą, która z pewnością nie trafi do wszystkich.

Ciężko ocenić książkę na przestrzeni obecnych lat. Jest bez znaczenia podstawą wolnego rynku, jednak treść jest dostosowana do czasów, w których żył Adam Smith. Do obecnych czasów można przypisać naprawdę niewiele. Na minus jest tłumaczenie. Można było przetłumaczyć angielskie miary (Kamienie? serio? obecni Anglicy czasem się w tym gubią) oraz waluta, to powinno zostać przekonwertowane na dzisiejszy kurs, chociażby w nawiasach. Na przykład 1 gwinea (dzisiejsze 100 funtów), to byłoby bardziej sensowne.

„Narodziny współczesnej ekonomii” Marka Skousena to prawdopodobnie jedno z najlepszych dzieł dotyczących historii myśli ekonomicznej, jakie zarówno ekonomista, jak i laik mogliby przeczytać. Przestrzeń w książce poświęcona wyjaśnianiu zagadnień stricte ekonomicznych jest trochę mniej rozbudowana, niż w przeciętnym podręczniku historycznym, ale to w gruncie rzeczy stanowi atut tej pozycji. Oprócz konkretnych pomysłów jak działa gospodarka i obszernych sekcji biograficznych jest tu też opisany rozwój nauki ekonomii z szerszej, historycznej perspektywy. Czytelnik dowiaduje się, jakie koncepcje były odpowiedzią na co i jaki odzew konkretne idee spotykały ze strony innych uczonych i społeczeństwa. Osobne rozdziały, stanowiące najważniejsze punkty całej opowieści, otrzymują: A. Smith, francuscy leseferyści: J. B. Say, F. Bastiat; D. Ricardo, J. S. Mill, K. Marks, austriacy: C. Menger, E. Bohm-Bawerk, F. von Wieser, A. Marshall, ekonomiści amerykańscy przełomu wieków, T. Veblen z M. Weberem, I. Fisher, L, von Mises z K. Wicksellem, J. M. Keynes, P. Samuelson, M. Friedman, J. Schumpeter i ekonomiści drugiej połowy XX wieku. Szczególnie ciekawe jest spojrzenie na XX wiek i chwilową dominację keynesizmu, po której nastąpił powrót szkoły neoklasycznej do głównego nurtu. Świadectwem tego miał być chociażby podręcznik neokeynesisty Mankiwa z 1998 r. Krótkookresowy model Keynesa otrzymuje status ciekawostki, gdzieś na końcu książki, a cały wykład zaczyna się od modelu klasycznego. Do dziś w świecie nauki utrzymuje się rozpoczęta wtedy tendencja, zgodnie z którą poszczególne szkoły i nurty ekonomii, jakie są obecne w obiegu, traktuje się jako uszczegółowienia różnych obszarów, które model neoklasyczny zdaje się pomijać. Skousen opisuje też jak keynesista i laureat „nagrody Nobla” Paul Samuelson modyfikował, wraz z kolejnymi wydaniami, swój najpopularniejszy w historii podręcznik (pierwsze wydanie 1948), przyznając się tak naprawdę, na różnych polach, do ideologicznej porażki. Mimo tego z jakiegoś powodu ten podręcznik jest wciąż wydawany, a wykładowcy nadal zalecają czytanie go. Także w Polsce na uniwersytetach można mieć dziwne wrażenie, że kompromitacja keynesizmu w ogóle nie dotarła do świadomości ludzi kształconych jeszcze w PRL-u albo na początku transformacji ustrojowej i że przekazują kolejnym pokoleniom obraz keynesizmu jako głównego nurtu ekonomii, albo co najmniej głównej poprawki dla szkoły neoklasycznej. Zresztą nie tylko dobór podręczników do mikro i makroekonomii podyktowany bywa ideologią, ale też podręczniki do historii ekonomii są pisane tak, jakby keynesizm był głównym osiągnięciem w historii tej nauki, a szkoła austriacka nigdy nie istniała albo zakończyła się na Mengerze, czy jego bezpośrednich uczniach. To kolejny ważny wyróżnik Narodzin współczesnej ekonomii, bo autor nie pomija nielubianych przez siebie ekonomistów no i przede wszystkim oddaje sprawiedliwość szkole austriackiej, o której jego zdaniem nie mówi się wystarczająco wiele (jak i o samej metodologii, która jest jej wyróżnikiem). W związku z tym śmiem twierdzić, że mimo jawnie liberalnych sympatii Skousena, dobór tematów jest bardziej zbalansowany i zwyczajnie uczciwszy, niż u innych autorów. Jeśli więc chcecie uzupełnić wiedzę ze studiów albo po raz pierwszy zanurzyć się w historię ekonomii, sięgnijcie po to świetne połączenie dużej dawki wiedzy ekonomicznej, przystępnego języka i biograficznych ciekawostek, bo tę książkę się po prostu dobrze czyta.

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak drukowanie pieniędzy może wpłynąć na nasze życie i gospodarkę? 📚 #KsiążkaPolecenia #Hiperinflacja #KoszmarnySen 🔍 Oto książka, która przybliża nam historię niezwykle ważnego okresu, kiedy pieniądz umierał, a hiperinflacja działała jak koszmarny sen nad miastami. 📖 "Kiedy pieniądz umiera. Koszmarny sen o hiperinflacji" autorstwa Adama Fergussona to fascynująca podróż w realia lat 1919-1925, kiedy Republika Weimarska, Austria i Węgry zmagały się z niewyobrażalnym ludzkim cierpieniem spowodowanym właśnie tym zjawiskiem. Książka ta nie tylko otwiera oczy na liczne powiązania i zależności, ale ukazuje nam skalę destrukcyjnej siły hiperinflacji, która wykracza daleko poza sferę finansową. 💸 Utrata oszczędności to jedynie wierzchołek góry lodowej, a problemy z nią związane mogą mieć ogromne konsekwencje dla społeczeństwa. Hjalmar Schacht, geniusz centralno-bankowych zagrywek, odgrywał kluczową rolę w wykorzystaniu psychologicznych sztuczek, by zdobyć zaufanie ludzi do nowego bytu pieniężnego - marki rentowej. Ta niezwykła historia odbudowy zaufania, opisana z perspektywy asystentki Schachta, z pewnością zostanie w Waszej pamięci na długo. 💭 Książka Adama Fergussona to nie tylko wyjątkowe studium hiperinflacji, ale także poruszający temat dla dzisiejszych polityków i ekonomistów. Zrozumienie mechanizmów inflacji i druku pieniądza jest kluczowe, aby uniknąć powtórzenia błędów przeszłości. 📈 Zalecam tę lekturę wszystkim zainteresowanym finansami, gospodarką i polityką. 👩‍💼🤔 Jeśli szukasz czegoś wartego uwagi, to właśnie ta książka jest dla Ciebie! 💡 Nie dziwi mnie, że "Kiedy pieniądz umiera" ponownie stała się głośna w obliczu dzisiejszego kryzysu finansowego. To niezwykle aktualne studium hiperinflacji i przestroga przed nadmiernym drukowaniem pieniędzy. 💵

1. Intelekt jest wysublimowanym wykonawcą naszych żądz. 2. Niedotrzymanie postanowienia jest podkopywaniem szacunku do samego siebie i w dłuższej perspektywie jest demoralizujące (tworzy nawyk). 3. Warto robić mniej postanowień, ale ich dotrzymywać. 4. Gdy tworzysz postanowienia, rób to na chłodno. Oprócz zalet płynących z realizacji, uwzględnij również koszty. 5. Decyzja czy jest nam ciepło czy zimno powinna być podejmowana na podstawie własnych odczuć, a nie wskazania termometru. To czym jest dla nas sukces powinniśmy określić sami, nie oglądając się na innych. 6. Sukces ma swoją cenę. Wymaga skupienia na jednym celu (są wyjątki, ale bardzo rzadkie), a to i tak nie daje pewności, że się powiedzie. Czy gdy rezultatu będzie brak, to będziesz szedł dalej swoją drogą do sukcesu? Za cenę pieniędzy, czasu, straconych szans na inne przeżycia? Czy może zrezygnujesz tworząc demoralizujący nawyk? 7. Decyzja czy warto podjąć jakieś działanie będzie różna dla wielu osób (subiektywizm). 8. Celem powinno być to co przynosi nie tylko korzyść nam, ale też ogółowi ludzkości. Sukces nie zawsze wiąże się z ilością pieniędzy. Pieniądz jest efektem ubocznym, nie celem samym w sobie. 9. Podjąłeś decyzję o wybranym kierunku? Znasz koszty? Mocno się zastanowiłeś? Nie schodz z drogi. Czas na zastanowienie już był. Teraz po prostu idź. Idealizuj korzyści. Chcesz schudnąć? Nie zastanawiaj się w chwilach słabości czy na pewno Ci jest to potrzebne. Myśl o tym w sposób pozytywny, zobacz siebie szczupłego, pełnego energii, a nie odmawiającego sobie kawałka tortu. 10. Nie walcz z pokusą, unikaj jej. 11. W życiu należy kultywować te żądze, które najlepiej służą osiągnięciu naszego ostatecznego celu, który wybraliśmy po głębokim przemyśleniu. Nie rozpraszajmy się chwilowymi fascynacjami. 12. Nawyki mają potężną moc. 13. Stare nawyki najłatwiej zmienić przez zmianę środowiska. Każda zmiana otoczenia jest szansą na wykorzenienie starych nawyków i zastąpienie ich nowymi. 14. Nie warto się rozpraszać dużą ilością strzępków wiedzy. Lepsza jest koncentracja na tym co może nas prowadzić do celu. Nie rób z umysłu sklepu ze starociami. 15. Koncentracja polega na skupieniu umysłu na rozwiązaniu tylko jednego problemu na raz. Zbaczanie z konkretnego celu (rozpraszanie się), jest negatywnym nawykiem. 16. Koncentracja jest najlepsza wtedy, gdy zainteresowanie tematem jest bardzo silne. Np. Gdy się czymś przejąłeś i rozpamietujesz jakąś sytuację, możesz być na tym tak skoncentrowany, że pomimo że ktoś coś do Ciebie mówi, ty jesteś w swoim świecie, zamknięty w swoim umyśle. 17. Aby nie odkładać spraw na później wyznacz konkretne terminy ich wykonania. 18. Plan trzeba budować skromnie, aby móc go w pełni zrealizować. W innym wypadku narażamy się na rezygnację, która wchodzi w nawyk. 19. Naucz się odmawiać. Naucz się mówić "nie". 20. Gdy robimy to co rozpala nasz umysł, nie męczymy się i mamy entuzjazm. Gdy zaczynamy robić coś nowego musimy dotrwać do tzw. drugiego oddechu, czyli momentu gdy pierwszy opór ciała lub umysłu minął. 21. Zadowolenie z siebie (narcyzm) to domena ludzi małych. Należy być skromnym. Trzeba wierzyć w swoje ideały, ale jak ktoś nas przekona argumentami, to należy potrafić je zmienić. Jeśli w coś wierzymy musimy nie raz stawić czoła całemu światu. To prawdziwa siła woli.

"Ekonomia dla normalnych ludzi" jest elementarzem wprowadzającym do ekonomii z punktu widzenia szkoły austriackiej. Jeżeli ktoś nie ma obycia w tym temacie to będzie ona całkiem w porządku na początek, ale są zdecydowanie lepsze tego typu książki. Szczerze mówiąc to troszkę mnie ona zawiodła. Bo autor co prawda dobrze tłumaczy większość zagadnień, pisze prostym i humorystycznym językiem, używa mnóstwa obrazowych przykładów itd. Czyli książka miała w teorii wszystko, żeby być świetnym w czytaniu elementarzem ekonomicznym, który można polecić każdemu, takim jak jest, na przykład, książeczka Faustino Ballve zatytułowana właśnie "elementarz ekonomii". A jednak dość szybko przekonujemy się, że można to wszystko było napisać lepiej. Nie jest to zła książka, bynajmniej, jak napisałem wyżej osoba rozpoczynająca przygodę z ekonomią, na pewno dużo z niej wyniesie. Niemniej, moim zdaniem, jest sporo o wiele lepszych książek w tym zakresie. Większość książki jest po prostu ok. Temat został wyjaśniony w sposób ok, ale dało się to zrobić lepiej, przykłady są ok, ale mogły być lepsze, książka została napisana ok, i tak można mnożyć. W zasadzie tylko pierwsze 70 parę i ostatnie 20 stron jest bardzo dobra, cała reszta książki jest właśnie ok, i tylko momentami wybija się ponad średnią. Dodatkowo mimo, że jest ona napisana w niezwykle przystępny sposób to pod koniec czułem już spore zmęczenie. Także podsumowując, jeżeli jesteś laikiem ekonomicznym to dostaniesz całkiem ok książkę wprowadzającą cię w świat ekonomii i austriackiej szkoły w tejże nauce, ale jednocześnie istnieją zdecydowanie lepsze alternatywy po jakie można sięgnąć.