Dezerterzy. Ostatnia nieopowiedziana historia II wojny światowej

Niesłychanie ciekawa książka, co zresztą jest charakterystyczne dla pozycji omawiających problemy nad którymi nigdy wcześniej się nie zastanawialiśmy...

"Szeregowy Stephen James Weiss z kompanii "C" 1. batalionu 143. pułkowej grupy bojowej 36. Dywizji Piechoty drżał wraz z każdym wstrząsem ziemi. Jego płytki okop nie chronił przed lawiną ognia i stali. Wokół niego umierali ludzie. To było więcej niż mógł znieść.Dlatego po prostu poszedł sobie stamtąd".

Jaka jest ogólna wiedza przeciętnego Kowalskiego, nawet takiego, który interesuje się historią, o dezerterach? Ot, tchórze dla których tylko kulka w łeb... a jednak zjawisko było przecież dużo głębsze, bardziej skomplikowane i często wręcz tragiczne. Autor najpierw omawia ogólnie dezercje na frontach różnych wojen (przede wszystkim I Wojna Światowa), potem jednak skupia się na przypadkach w armiach amerykańskiej i brytyjskiej podczas II Wojny Światowej. 1% - to wydaje się tak niewiele, jednak 150 tys - to już liczba poważna. Przekonanie, że kara śmierci była normą za ten postępek - runie w gruzach po przeczytaniu już pierwszych kilkunastu kartek - okazuje się, że wykonano ją tylko na jednym żołnierzu, którego przypadek jest w książce dokładnie omówiony. W trzech księgach, na które książka jest podzielona ("Chłopcy stają się żołnierzami", "Żołnierze stają się dezerterami", "Sąd wojenny") znajdujemy m.in. omówienie sposobów unikania poboru lub wysłania na front oraz przyczyn dezercji , czasem zupełnie zrozumiałych jak: bezustanny strach, widok ginących i masakrowanych towarzyszy (a czasem nawet potrzeba ich dobicia), kiepskie dowództwo, któremu nie można ufać, poczucie niesprawiedliwości (na 3mln żołnierzy realnie walczyło ok 325tys, reszta siedziała na tyłach, często obijając się i kombinując na czarnym rynku!), kłopoty zaopatrzeniowe (nawet bym nie pomyślała, że żołnierz amerykański, tak często pokazywany w filmach jako dobroczyńca rozdający dzieciom czekoladę, sam mógł cierpieć głód), tęsknota za bliskimi, brak kobiet i problemy psychiczne związane m.in. z wyczerpaniem bojowym. Autor omawia również przypadki dezercji zupełnie odmiennych, jak ucieczka z bezpiecznych tyłów na pierwszą linię frontu lub przyłączenie się do Resistance ...Pokazuje, że często głównym zajęciem dezertera wcale nie było ciągłe ukrywanie się (jak to sobie przecież zazwyczaj wyobrażamy), lecz spędzał on czas bardzo "kreatywnie i produktywnie" w różny, nieraz niechlubny sposób: udzielając się na czarnym rynku czy zostając gangsterem. Dowiemy się jakie były sposoby zapobiegania ucieczkom,wyłapywania dezerterów, jak wyglądało życie żołnierzy poza walką , a także w więzieniu (już po złapaniu), pobyt w ośrodku szkolenia karnego ,"niezawisłe" sądy wojskowe oraz jakie były "kompetencje" obrońców . Autor poruszył również ciekawy temat kłopotów z wykonywaniem wyroków śmierci na żołnierzach skazanych za inne przestępstwa (w przeciwieństwie do dezercji, w takich przypadkach jak morderstwo lub gwałt, kary śmierci były orzekane i wykonywane) oraz jak sobie z nimi poradzono (był np.problem ze znalezieniem odpowiednio wykwalifikowanego kata). Bogactwo zagadnień omówione na przykładach konkretnych osób (oprócz trzech głównych postaci, wiele innych) i okoliczności. Razem z nimi znajdujemy się w północnej Afryce potem w Normandii i Prowansji, uczestniczymy w działaniach, wzruszając się, przerażając,oburzając a czasem mocno dziwiąc. Oprócz żołnierskich losów- kawał historii II Wojny Światowej i, co najważniejsze , kolejna luka w wiedzy o tym konflikcie - wypełniona.

Niesłychanie ciekawa książka, co zresztą jest charakterystyczne dla pozycji omawiających problemy nad którymi nigdy wcześniej się nie zastanawialiśmy...

"Szeregowy Stephen James Weiss z kompanii "C" 1. batalionu 143. pułkowej grupy bojowej 36. Dywizji Piechoty drżał wraz z każdym wstrząsem ziemi. Jego płytki okop nie chronił przed lawiną ognia i stali. Wokół niego...