Błękitne okulary

Przeczytać ku relaxowi. Seria z labiryntem jest retrourocza. W tym wypadku wakacyjne przygody w zachodniopomorskim kurorcie: kradzieże, rozboje, zabójstwa i wątek szpiegowski. Choć jak na tę serię kiążeczka jest obszerna (ponad 300 stron: gruba ksiażka - dużo ofiar) to jednak umiejętne stopniowe rozwijanie fabuły - nienachalne ale i nie ślamazarne - podział na krótkie rozdziały a także 'zawieszanie pióra' w odpowiednich momentach powodują, iż powieść się nie nuży. Jeśli dodać do tego konkretne nieprzegadane dialogi wyjdzie całkiem udana powiastka sensacyjna. Jedynie te naiwnie przerysowane, szybkie uleganie 'urokowi' władzy przez element półświatka. I pretensjonalne anglojęzyczne wstawki.

Czar PRL-u. Przestępcza szajka wykonuje skok na kasę dużego zakładu pracy w przeddzień wypłaty pensji - ech te czasy, gdy dzień wypłaty oznaczał przywiezienie walizek pieniędzy, a nie serię przelewów! Charakterystyczne też, że nie wiemy, czym się ów zakład zajmuje - w słusznie minionym systemie klasa robotnicza zwykła się była oburzać, gdy obsadzano konkretną branżę w roli tła jakichś negatywnych zdarzeń, autor wolał więc nie ryzykować społecznej interwencji komitetu obrony czci producenta gwoździ czy gumiaków. W każdym razie na początku pada trup w postaci jednego ze strażników pilnujących kasy, a potem jest coraz lepiej. Śledztwo prowadzi mądra, bystra, przewidująca i odważna Milicja Obywatelska, więc oczywiście sprawcy, przynajmniej ci, którzy dożyją do końca powieści, zostaną przykładnie przyskrzynieni. W śledztwo wplątuje się także przypadkowy obywatel, który niebacznie pozwolił koledze popitigrilić się z przygodnie poznaną panienką w mieszkaniu narzeczonej, wskutek czego panienka wyszła w płaszczu narzeczonej (to ten tytułowy, biały w brązową kratę) i z jej torbą. Ponieważ obywatel boi się narzeczonej bardziej niż bandytów, brnie coraz głębiej w całą historię, wnosząc lekki opar absurdu (co tam trup, co tam rabunek, co tam bandzior przetrzymujący zakładnika, ja tu płaszczyk muszę odzyskać!). W tle warszawskie knajpy, dansingi, peryferie miasta, światek przestępczy i obyczaje lat 70 minionego wieku. Da się poczytać.

O tym, że nie jest dobrze, gdy się ma zbyt pojemne serce. Książkę tę cechuje spory poziom odrealnienia już od samego początku. Trudno uwierzyć, aby policja w jakimkolwiek kraju, w jakichkolwiek czasach, traciła tyle czasu i energii na próby ustalenia, kto wyrzucił do śmieci poplamioną krwią koszulę. Lekki sceptycyzm wzbudziły też we mnie niektóre techniki kryminalistyczne stosowane tu przez dzielną milicję, przywodzące trochę na myśl amerykańskie seriale typu "CSI". Niemniej cała reszta jest już raczej dobra. Są barwnie zarysowane postaci (na czele z pewnym bezdomnym alkoholikiem), nieco PRL-owskiego klimatu, troszkę komunistycznej propagandy, ale nie na tyle by zgrzytać zębami z irytacji, całkiem realistyczny motyw morderstwa. Ogółem kryminały Kłodzińskiej przywodzą mi nieraz na myśl serial z porucznikiem Borewiczem. Do mojego wydania dołączone jest również krótkie opowiadanie o mężu trawionym wyrzutami sumienia po zabójstwie znienawidzonej żony, z prostą, ale naprawdę świetną puentą.

Rok 1963 był wyjątkowy ze względu na wydarzenia kulturalne, polityczne, sportowe i atmosferyczne. W nocy z 28 lutego na 1 marca 1963 roku w Lubaczowie odnotowano temperaturę -39 stopni. Stanęła komunikacja. Połączenia telefoniczne zostały przerwane. Mróz sparaliżował także władze, które nie były w stanie zaradzić katastrofalnej sytuacji w kraju. Okres letni przyniósł upały wprost z Afryki,  mieszkańcy walczyli z morderczym latem. 19 - 23 czerwca 1963 roku w Opolu odbywa się I Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej. 15 lipca -29 września we Wrocław epidemia czarnej ospy, izolacja miasta od reszty kraju. Zabawne i infantylne dialogi, romanse im.in; nżynier Waligórskiego z poznaną Teresą w barze kawowym „Café Club” przy Hożej. Bar znajduje się na dole, natomiast na szóstym piętrze działa kawiarnia „Pod gwiazdami”. "Śliczny" również uwodzi kobiety z wyższych sfer, wśród nich piękną mecenasową. Warszawskie klimaty z perspektywy społeczno- polityczno-ekonomiczno-artystyczno-socjologicznej, warstwa wyższych sfer kontra grupa przestępcza. Przestępczość wnikliwie przenika w zamożne grupy, romanse, szantaże, okradanie mieszkań z wartościowych przedmiotów. Brak włamań, odcisków i poszlaków. Anna Kłodzińska, ps. „Stanisław Załęski” (1915 - 2008) – dziennikarka „Życia Warszawy” i autorka kryminałów milicyjnych. Pisała różnego rodzaju powieści, ale popularność przyniósł jej cykl powieści milicyjnych, których głównym bohaterem był idealny milicjant, porucznik Szczęsny vel Biały Kapitan. Tworzone przez Kłodzińską powieści milicyjne oceniała ówczesna epoka . Stanisław Barańczak, który w latach 70. publikował pod pseudonimem felietony w cyklu "Książki najgorsze". Czytelnicy uznają wartość literacką bardzo słabo. Autorka spotkała się z kontrowersjami, powieść milicyjna i idealny milicjant Szczęsny wpisywało się w poprawność systemową ustroju politycznego PZPR. Autorka współcześnie zapomniana, ponowne publikacje po 2018 roku z odmętów zapomnienia. Powieść milicyjna stała się jedna z odmian powieści kryminalnej XX wieku, publikowana w latach 1955–1991 w krajach komunistycznych Europy Środkowo-Wschodniej. Dochodzenie prowadzone przez milicjanta / adwokata / sędziego w sprawie przestępstwa kryminalnego / zbrodni, by ukazać jego schemat / działanie , przyczyny i okoliczności. Reżim komunistyczny, ideologia, koloryt socrealizmu, propaganda, walka z kapitalizmem, inicjatywą prywatną , przedstawicielami średniego aparatu państwowego. Powieść milicyjna była odpowiedzią na światowe klasyki kryminalne i kapitalistyczne twórczości Agaty Christie, Edgara Wallace’a. Przedstawiciele gatunki i prekursorzy: 1. Tadeusz Kostecki vel Krystyn T. Wand, W. T. Christine 2. Andrzej Piwowarczyk 3. Adam Bahdaj vel Dominik Damian 4. Anna Kłodzińska vel Stanisław Załęski i Mierzański 5. Jerzy Korycki vel Jerzy Edigey 6. Aleksander Minkowski vel Marcin Dor, Alex Hunte 7. Zbigniew Safjan vel Andrzej Zbych 8. Helena Sekuła vel Helena Turbacz 9. Maciej Słomczyński vel Kazimierz Kwaśniewski 10. Krzysztof Teodor Toeplitz vel Krzysztof Deuter 11. Andrzej Wydrzyński vel Artur Morena 12. Zygmunt Zeydler-Zborowski. Okres rządów Gomułki, dokument epoki ciekawie wpisuje się w zbrodnie, zachowania patologiczne czy gwałty i funkcje MO. Powieść wydana w 1964 roku i stanowi długi cykl z porucznikiem Szczęsnym zwanym Białym kapitanem, ponieważ włos funkcjonariusza bielą się pokrył. Kryminał w dość specyficzny sposób wchodzi w środowisko przestępców mieszkaniowych, chuliganów, grup zoorganizowanej przestęczości Warszawa - Zakopane. Przedłużającąa się analizą i dedukcją oraz wywody i myśli niektórych bohaterów mocne absurdum.

Bardzo sympatyczna komedia kryminalna. Co z tego, zapytacie - przecież dużo jest takich w Polsce. Ale niekoniecznie z lat 50., a to z tego właśnie okresu są "Kłopoty ze spadkiem", więc mamy tutaj Milicję Obywatelską. A do tego klimatu starego domu i walkę o spadek. Klasyka, jakby tak pomyśleć. Ale jaka pożądana! Jak w każdej książce z tego nurtu, mamy tutaj szybkie dialogi, żarty słowne (lub narracyjne, ale tutaj akurat ukryte są w dialogach) dość czarno-białych bohaterów, prędki rozwój wypadków i zagadkę bardziej niż śledztwo. I z tego ta ksiażka wywiązuje się bardzo dobrze - rzeczywiście aż do końca nie wiadomo, jakie będzie rozwiązanie, a śmiechu też trochę jest. To przede wszystkim powieść oparta na dialogach, do tego nierzadko pisanych w starym stylu (w końcu ta książka nie powstała dzisiaj). Piszę o tym, bo wiem, że niektórzy oczekują dowcipów już u narratora - tutaj tego nie ma. I jest jeszcze jedna rzecz, która może przytłoczyć - nawał bohaterów już od początku. To jeden z tych tytułów, w których autor na początku daje słowniczek bohaterów, przez co czuje się usprawiedliwiony tym, że dosłownie od pierwszego rozdziału dostajemy prawie wszystkie imiona i koligacje rodzinne do zapamiętania, co trochę odstrasza. Bywają też nielogiczne wnioski, ale tu akurat może być mojego braku nadążania. Tym niemniej, ta książka ma klimat i dobrze się ją czyta. A nawet powiedzmy, że dam nieco wyższą ocenę niż zwykle, przez wzgląd na to, że wówczas ten nurt nie był aż tak popularny.

Lubię tego autora. Fabuły może proste i wiele zbiegów okoliczności, ale logiczne i ciekawie pisane. Fajny stary typ pisania, bez efektów specjalnych i wodotrysków. Ogólnie miło się to czyta. Trochę ludzie gadatliwi w tych książkach. W rzeczywistości trudno od ludzi uzyskać tyle informacji. Ale książka całkiem dobra.

Kryminałek z PRL tak bardzo w stylu Zofii Kaczorowskiej, że gdyby nie był podpisany, uznałabym w ciemno, że to jej. A i pomysł jakbym już gdzieś czytała: atrakcyjna młoda kobieta, pensjonat nad morzem, ktoś dybie na jej życie... W każdym razie, miła lektura, dobrze się bawiłam: 7/10

Podczas remontu w mojej bibliotece, w najdalszym zakamarku najstarszej szafy znalazłam kilka skarbów - książek dla dorosłych, które trafiły tam jako dary lub w zamian za zagubione książki. Większość tytułów i autorów zupełnie mi nieznana. Zabrałam się więc do nadrabiania zaległości. I od razu trafiłam na zupełnie nieoczekiwaną perełkę. Książka Heleny Sekuły po raz pierwszy została wydana w 1984 roku. Napisana z rozmachem "Barakuda" zaskakuje nowoczesną narracją, pięknym językiem i barwnością opisów. Cały pomysł opiera się na ciągłej mistyfikacji, płynnym przechodzeniu z jednego przebrania w kolejne, z jednego miejsca w kolejne (akcja rozgrywa się w Polsce, Francji, Austrii, USA) i na przeskakiwaniu w czasie, czego odbiciem w formie jest prowadzenie narracji z kilku punktów widzenia - każdy rozdział opowiada inny bohater, znający tylko wycinek rzeczywistości, która dopiero na końcu łączy się w całość. Myślałam, że przeczytam przeciętny kryminał, a znalazłam polifoniczną powieść awanturniczą. Niesłychane! W "Barakudzie" nie ma detektywa, nie ma typowej zagadki, choć książka zaczyna się od morderstwa. Książka, co nie znaczy akcja, bo jak napisałam wyżej, przeskakujemy w czasie i przestrzeni. Nietypowa, nowoczesna forma podkreśla ten kalejdoskop czasu, miejsc i postaci. Dawno nie czytałam czegoś tak ściśle tworzącego całość formy i treści. Kapitalne, bo polifoniczność zwykle kojarzyłam z powieścią psychologiczną, a okazuje się, że w powieści sensacyjnej ta forma sprawdza się fantastycznie. Fabuła "Barakudy" opowiada o losach rodziny Stunningtonów, bogatych Amerykanach, mających polskie korzenie, a właściwie jej najmłodszego członka, szukającego prawdy o swoim pochodzeniu. W te poszukiwania wplątuje się kilka przypadkowych i kilka nieprzypadkowych postaci, niektóre pomagają, inne przeszkadzają w odkryciu prawdy. A jaką rolę w tym zamieszaniu odegra tytułowa Barakuda? I kim jest? Pojawia się na samym początku i znika, żeby odnaleźć się w zupełnie innym miejscu i czasie. Zagadkowa postać o wielu twarzach. I tej jednej prawdziwej. Ciekawą formę, ciekawą treść na szczęście podkreśla bardzo dobry styl i bogaty, barwny język Heleny Sekuły, dzięki czemu całość jest naprawdę wyjątkową literacką przygodą. Jak to się stało, że dotychczas nie trafiłam na tę autorkę? Nie wiem. Ale warto było!

Moim zdaniem jedna z lepszych książek autorki przede wszystkim dlatego, że nie jest zbyt długa. Liczba postaci jest solidnie ograniczona, udział MO gdzieś jednak na dalszym planie. Stosunkowo mało jest psychologicznych wiwisekcji, zaś narracja w pierwszej osobie (starszej pani nagle wciągniętej w kryminalną aferę) jest sympatyczna, lekko ironiczna i prowadzona z poczuciem humoru. Dobra lektura na deszczowe popołudnie. Od strony fabularnej może ciut gorzej, bo rozwiązanie zagadki jest trochę naciągane i rozwleczone.

Mimo, że jest trup, mimo, że książka jest z serii Z jamnikiem, mimo, że jest nieustępliwy kapitan MO, to Zatruty bluszcz absolutnie nie jest kryminałem. To zaskakująco dobrze napisany obyczaj o samotności, miłości. potrzebie bliskości i strachu przed przemijaniem. Autorka skupiła się przede wszystkim na emocjach, psychologii postaci i relacjach międzyludzkich niż na samym śledztwie. (mogło mi się ponastawiać przecinków ciut za dużo)

Akcja tego opowiadania z cyklu "Ewa wzywa 07" toczy się na Górnym Śląsku. Przestępcy przez dwa dni więżą dziewczynę, która zbiegiem okoliczności sama urzędowała na poczcie. Każą jej wpisać i podstemplować wpłaty do kilkuset książeczek oszczędnościowych, a później jeżdżą po okolicznych miejscowościach i wypłacają po 2 - 3 tysiące posługując się skradzionym dowodem osobistym. Prosty sposób na zdobycie w krótkim czasie sporej jak na owe czasy sumy. Śledztwo prowadzi Kapitan Bula, który szybko przekonuje się, że sprawa jest dość skomplikowana.

Skoro to kryminał, powinien trzymać w napięciu i ta książka spełnia ten warunek. Są fragmenty, kiedy trudno się oderwać. Podróż między Warszawą, a Kazimierzem nadaje dynamiki tej opowieści. Zakończenie jak to u Zuzanny Śliwy - nie rozczarowuje, choć można się go domyślić.

Krystyna Cieślikowska, piękna, prymitywna kobieta z zapadłej miejscowości ma ambicje być bogatą i być wielką damą. Drogą do sukcesu są liczne romanse z mężczyznami o bardzo elastycznej moralności, ale hojnej ręce i piętnem kryzysu wieku średniego. Jej spektakularna droga do lepszego życia kończy się na leśnym dukcie z rozbitą głową. Dwóch śledczych: stary wyjadacz i świeżo upieczony podoficer rozpoczynają śledztwo, a choć potencjalnych sprawców bez liku do zatrzymania tego właściwego droga daleka i wyboista... Autor serwuje czytelnikowi wybitny kryminał społeczno-obyczajowy. Mistrzowską ręką kreśli charakterystyki poszczególnych postaci, oddając przy tym klimat Polski czasów PRL-u. Drobne szwindle, krętactwa, niebieskie ptaki, naiwność ludzi poczciwych i wyrachowanie tych mniej. Siermiężność gospodarki, marzenia o ortalionowym płaszczu, nieskrępowany seks w odpowiedzi na rewolucję seksualną świata Zachodu. Fabuła doskonale skonstruowana bez dłużyzn i nudnych kawałków, barwna, od pierwszego akapitu wciągająca, pochłania i nie pozwala się oderwać. Na okrasę lekki, i z umiarem dozowany, humor. To jeden z wybitniejszych peerelowskich kryminałów, a już na pewno w dorobku Edigeya.

W świnoujskim pensjonacie "Rybitwa" ma miejsce tajemnicze morderstwo kobiety. Zostaje ona uduszona szalikiem, gdy śpi obok męża. Dokładnie rok później w tej samej willi zbiera się dokładnie ta sama ekipa, co zeszłego lata i dochodzi do kolejnego zamachu. W czasie śledztwa wychodzi na jaw organizacja turnieju szachowego oraz jego stawka, która jest zdecydowanie wyższa niż butelka koniaku. O co naprawdę toczy się gra? Jakie powiązania łączą jej uczestników? Nie jest to typowy dla czasów PRL-u kryminał, gdyż dochodzenie prowadzą nie milicjanci, a naukowiec bawiący się w detektywa oraz działający na rzecz ówczesnych organów ścigania, o wdzięcznym imieniu Arystoteles. Nie ma tutaj również zamiennego dla tamtego okresu wychwalania pracy MO. Narracja została poprowadzona dwutorowo: pierwszoosobowo - z perspektywy majora nadzorującego śledztwo oraz trzecioosobowo, kiedy mamy już do czynienia z działaniami wyżej wspomnianego Arta Baxa. Autor przedstawia dość ciekawą intrygę, w której krew nie leje się strumieniami, a akcja nie pędzi na łeb na szyję. Powoli, tak jak po nitce do kłębka, docieramy do rozwiązania zagadki i poznania osoby zabójcy. Bohaterowie tworzą nietuzinkowy zlepek postaci, które zostały dość dobrze zarysowane. Zakończenie zaskakuje i powinno w pełni usatysfakcjonować czytelnika. Widać, że pisarz jest ogromnym miłośnikiem szachów oraz wiele o nich wie. Poświęca tej grze sporo miejsca w fabułę, a robi to w interesujący i nienużący sposób. Porównuje szachy do wojny pełnej podstępów, pułapek czy bezpardonowych bitew, ukazując tym samym ich trudność, ale też i piękno. To znakomita propozycja nie tylko dla miłośników kryminałów rodem z PRL-u czy szachowych rozgrywek. Z pewnością wielbiciele cosy crime i ciekawie uplecionych intryga znajdą w niej coś dla siebie.

Kapitan Jacek jak zwykle demonstruje swój "nadprzyrodzony" detektywistyczny zmysł. Jako nowy nauczyciel historii inwigiluje środowisko i jak zwykle nie może oprzeć się pięknej kobiecie. Mamy też dużo sytuacyjnych i słownych humoresek a całość jest po prostu świetną czytelniczą rozrywką, która czytać można nawet przed snem.

Lubię książki B Gordon przede wszystkim ze względu na język, styl pisania, ciekawe kreacje postaci i celne obserwacje obyczajowe. Ale oczywiście wątek kryminalny też jest ważny. Tym razem sprawa jest pozornie oczywista, ale pojawiają się też inne tropy. Może nie ma napięcia, ale nudnie też nie jest.