Wyrok

Rok 1963 był wyjątkowy ze względu na wydarzenia kulturalne, polityczne, sportowe i atmosferyczne. W nocy z 28 lutego na 1 marca 1963 roku w Lubaczowie odnotowano temperaturę -39 stopni. Stanęła komunikacja. Połączenia telefoniczne zostały przerwane. Mróz sparaliżował także władze, które nie były w stanie zaradzić katastrofalnej sytuacji w kraju. Okres letni przyniósł upały wprost z Afryki,  mieszkańcy walczyli z morderczym latem. 19 - 23 czerwca 1963 roku w Opolu odbywa się I Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej. 15 lipca -29 września we Wrocław epidemia czarnej ospy, izolacja miasta od reszty kraju. Zabawne i infantylne dialogi, romanse im.in; nżynier Waligórskiego z poznaną Teresą w barze kawowym „Café Club” przy Hożej. Bar znajduje się na dole, natomiast na szóstym piętrze działa kawiarnia „Pod gwiazdami”. "Śliczny" również uwodzi kobiety z wyższych sfer, wśród nich piękną mecenasową. Warszawskie klimaty z perspektywy społeczno- polityczno-ekonomiczno-artystyczno-socjologicznej, warstwa wyższych sfer kontra grupa przestępcza. Przestępczość wnikliwie przenika w zamożne grupy, romanse, szantaże, okradanie mieszkań z wartościowych przedmiotów. Brak włamań, odcisków i poszlaków. Anna Kłodzińska, ps. „Stanisław Załęski” (1915 - 2008) – dziennikarka „Życia Warszawy” i autorka kryminałów milicyjnych. Pisała różnego rodzaju powieści, ale popularność przyniósł jej cykl powieści milicyjnych, których głównym bohaterem był idealny milicjant, porucznik Szczęsny vel Biały Kapitan. Tworzone przez Kłodzińską powieści milicyjne oceniała ówczesna epoka . Stanisław Barańczak, który w latach 70. publikował pod pseudonimem felietony w cyklu "Książki najgorsze". Czytelnicy uznają wartość literacką bardzo słabo. Autorka spotkała się z kontrowersjami, powieść milicyjna i idealny milicjant Szczęsny wpisywało się w poprawność systemową ustroju politycznego PZPR. Autorka współcześnie zapomniana, ponowne publikacje po 2018 roku z odmętów zapomnienia. Powieść milicyjna stała się jedna z odmian powieści kryminalnej XX wieku, publikowana w latach 1955–1991 w krajach komunistycznych Europy Środkowo-Wschodniej. Dochodzenie prowadzone przez milicjanta / adwokata / sędziego w sprawie przestępstwa kryminalnego / zbrodni, by ukazać jego schemat / działanie , przyczyny i okoliczności. Reżim komunistyczny, ideologia, koloryt socrealizmu, propaganda, walka z kapitalizmem, inicjatywą prywatną , przedstawicielami średniego aparatu państwowego. Powieść milicyjna była odpowiedzią na światowe klasyki kryminalne i kapitalistyczne twórczości Agaty Christie, Edgara Wallace’a. Przedstawiciele gatunki i prekursorzy: 1. Tadeusz Kostecki vel Krystyn T. Wand, W. T. Christine 2. Andrzej Piwowarczyk 3. Adam Bahdaj vel Dominik Damian 4. Anna Kłodzińska vel Stanisław Załęski i Mierzański 5. Jerzy Korycki vel Jerzy Edigey 6. Aleksander Minkowski vel Marcin Dor, Alex Hunte 7. Zbigniew Safjan vel Andrzej Zbych 8. Helena Sekuła vel Helena Turbacz 9. Maciej Słomczyński vel Kazimierz Kwaśniewski 10. Krzysztof Teodor Toeplitz vel Krzysztof Deuter 11. Andrzej Wydrzyński vel Artur Morena 12. Zygmunt Zeydler-Zborowski. Okres rządów Gomułki, dokument epoki ciekawie wpisuje się w zbrodnie, zachowania patologiczne czy gwałty i funkcje MO. Powieść wydana w 1964 roku i stanowi długi cykl z porucznikiem Szczęsnym zwanym Białym kapitanem, ponieważ włos funkcjonariusza bielą się pokrył. Kryminał w dość specyficzny sposób wchodzi w środowisko przestępców mieszkaniowych, chuliganów, grup zoorganizowanej przestęczości Warszawa - Zakopane. Przedłużającąa się analizą i dedukcją oraz wywody i myśli niektórych bohaterów mocne absurdum.

"Królowa nocy" Anny Kłodzińskiej to kryminał milicyjny z wątkiem szantażu i intrygi obyczajowej. Głównym bohaterem jest Kazimierz Derbach, dyrektor administracyjno-handlowy w dużej fabryce, który po powrocie z wakacji w Bułgarii wdaje się w romans z młodą kobietą podającą się za Polkę mieszkającą w Anglii. Ich znajomość szybko przeradza się w bliską relację, a Derbach nie podejrzewa, że zostaje wciągnięty w sprytną pułapkę. Wkrótce po spotkaniu z tajemniczą Liz zaczynają się problemy. Najpierw nieznajomy mężczyzna ostrzega go, że „Królowa Nocy pozdrawia”, a następnie pojawia się szantażysta, który twierdzi, że posiada kompromitujące zdjęcia Derbacha z dziewczyną. Gdy bohater próbuje się wycofać i zapomnieć o całej sprawie, zostaje zmuszony do kolejnych płatności, a szantaż przybiera coraz groźniejsze formy.

Książka "Martwy punkt" Jerzego Żukowskiego to klasyczny kryminał milicyjny, w którym śledztwo nad śmiercią znanego adwokata ujawnia sieć intryg i niejasnych powiązań. Akcja rozpoczyna się w jednej z warszawskich kawiarni, gdzie prokurator Klecz spotyka się z mecenasem Sewerynem Marcem. Ich rozmowa pełna jest subtelnych napięć – obaj mężczyźni mają do siebie wzajemne pretensje i ukrywają rzeczy, które nie powinny ujrzeć światła dziennego. Wkrótce jednak dochodzi do tragedii – Marzec zostaje znaleziony martwy w swoim mieszkaniu. Oficjalna przyczyna śmierci wskazuje na atak serca, ale pojawiają się dowody, które sugerują, że mógł zostać zamordowany. Śledztwo prowadzi kapitan Polikarp Rybka, doświadczony, ale nieco ekscentryczny milicjant. Już na początku dochodzenia pojawiają się niepokojące fakty – mecenas obawiał się o swoje życie, a noc jego śmierci pełna była dziwnych wydarzeń, w tym tajemniczej obecności nieznanego mężczyzny w pobliżu willi. Rybka zaczyna łączyć tropy, bada powiązania Marca z przestępczym światem i próbuje ustalić, czy jego śmierć była efektem porachunków, zemsty czy może jeszcze czegoś innego. W tle pojawia się również postać dziennikarki Klaudii Hamer, której zainteresowanie sprawą wydaje się nieprzypadkowe. Rybka podejrzewa, że kobieta coś wie, ale celowo unika bezpośrednich odpowiedzi. W miarę postępu dochodzenia milicjant odkrywa coraz więcej powiązań między denatem a tajemniczą grupą osób działających na granicy prawa. Powieść charakteryzuje się dynamiczną narracją, precyzyjnie budowanym napięciem i realistycznym obrazem pracy milicji w latach 50.

Moim zdaniem jedna z lepszych książek autorki przede wszystkim dlatego, że nie jest zbyt długa. Liczba postaci jest solidnie ograniczona, udział MO gdzieś jednak na dalszym planie. Stosunkowo mało jest psychologicznych wiwisekcji, zaś narracja w pierwszej osobie (starszej pani nagle wciągniętej w kryminalną aferę) jest sympatyczna, lekko ironiczna i prowadzona z poczuciem humoru. Dobra lektura na deszczowe popołudnie. Od strony fabularnej może ciut gorzej, bo rozwiązanie zagadki jest trochę naciągane i rozwleczone.

Lubię książki B Gordon przede wszystkim ze względu na język, styl pisania, ciekawe kreacje postaci i celne obserwacje obyczajowe. Ale oczywiście wątek kryminalny też jest ważny. Tym razem sprawa jest pozornie oczywista, ale pojawiają się też inne tropy. Może nie ma napięcia, ale nudnie też nie jest.

Skoro to kryminał, powinien trzymać w napięciu i ta książka spełnia ten warunek. Są fragmenty, kiedy trudno się oderwać. Podróż między Warszawą, a Kazimierzem nadaje dynamiki tej opowieści. Zakończenie jak to u Zuzanny Śliwy - nie rozczarowuje, choć można się go domyślić.

Przeczytać ku relaxowi. Seria z labiryntem jest retrourocza. W tym wypadku wakacyjne przygody w zachodniopomorskim kurorcie: kradzieże, rozboje, zabójstwa i wątek szpiegowski. Choć jak na tę serię kiążeczka jest obszerna (ponad 300 stron: gruba ksiażka - dużo ofiar) to jednak umiejętne stopniowe rozwijanie fabuły - nienachalne ale i nie ślamazarne - podział na krótkie rozdziały a także 'zawieszanie pióra' w odpowiednich momentach powodują, iż powieść się nie nuży. Jeśli dodać do tego konkretne nieprzegadane dialogi wyjdzie całkiem udana powiastka sensacyjna. Jedynie te naiwnie przerysowane, szybkie uleganie 'urokowi' władzy przez element półświatka. I pretensjonalne anglojęzyczne wstawki.

Złoto! I takie sztabki: "- Co mówi o niej ten zaopatrzeniowiec? - Brzydko! - Mianowicie? - Stara kurwa. - Rzeczywiście nieładnie…" "(...) wdzięk miała nieco przyciężki." "(...) no i jak ja teraz żyć tutaj sama jedna będę w tych pustych landarach, a wieczorem? Jezusie Nazareński! Nic, tylko przyjdzie ze strachu za mąż wyjść…" " - Często pan umiera? - Tylko w stanie najwyższej konieczności. - Nie nadużywa - przerwał sierżant. - Za mojej całej kadencji chyba tylko ze trzy razy. - Dwa! Panie Zawiślak, tylko dwa - z godnością sprostował dziadek." " (...) pani Nela łgała tyle bezczelnie, co i naiwnie, być może na skutek sytuacji przerastającej jej możliwości intelektualne, a być może dlatego, że improwizowała (...)" "(...) pierwszy raz zdarzył mi się facet przywłaszczający sobie cudze doniesienie. Okazuje się, że nawet to może być przedmiotem kradzieży."

Powieść milicyjna stała się jedna z odmian powieści kryminalnej XX wieku, publikowana w latach 1955–1991 w krajach komunistycznych Europy Środkowo-Wschodniej. Dochodzenie prowadzone przez milicjanta / adwokata / sędziego w sprawie przestępstwa kryminalnego / zbrodni, by ukazać jego schemat / działanie , przyczyny i okoliczności. Reżim komunistyczny, ideologia, koloryt socrealizmu, propaganda, walka z kapitalizmem, inicjatywą prywatną , przedstawicielami średniego aparatu państwowego. Powieść milicyjna była odpowiedzią na światowe klasyki kryminalne i kapitalistyczne twórczości Agaty Christie, Edgara Wallace’a. Przedstawiciele gatunki i prekursorzy: 1. Tadeusz Kostecki vel Krystyn T. Wand, W. T. Christine 2. Andrzej Piwowarczyk 3. Adam Bahdaj vel Dominik Damian 4. Anna Kłodzińska vel Stanisław Załęski i Mierzański 5. Jerzy Korycki vel Jerzy Edigey 6. Aleksander Minkowski vel Marcin Dor, Alex Hunte 7. Zbigniew Safjan vel Andrzej Zbych 8. Helena Sekuła vel Helena Turbacz 9. Maciej Słomczyński vel Kazimierz Kwaśniewski 10. Krzysztof Teodor Toeplitz vel Krzysztof Deuter 11. Andrzej Wydrzyński vel Artur Morena 12. Zygmunt Zeydler-Zborowski. 13.Albert Wojt vel Wojciech Sadrakuła Albert Wojt to pseudonim literacki Wojciecha Sadrakuły. Od około 1976 roku, przez 40 lat pracował jako prokurator. W latach 1981-1990 był radcą prawnym. Jest autorem 14 kryminałów. Żoliborz to jedna z dzielnic Warszawy, i miejsce akcji większości książek z porucznikiem Michałem Mazurkiem Alberta Wojta. "Joli Bord" z francuskiego znaczy "Piękny Brzeg". Malowniczo położona dawna posiadłość pijarów nad Wisłą w XVIII wieku, spolszczyła "Joli Bord" - Żoliborz stając się synonimem zielonej, inteligenckiej dzielnicy z willową zabudową i artystyczną atmosferą, o której śpiewał Muniek Staszczyk i wiersz napisał Konstanty Ildefons Gałczyński. "(...)Na bu­do­wie trasy Armii Kra­jo­wej zna­leź­li­śmy ładną skrzy­necz­kę ze sre­brzy­sty­mi dru­ci­ka­mi – Ma­zu­rek po­now­nie się­gnął do szafy pan­cer­nej. – Nie­ja­ki Ity­dus bez skru­pu­łów po­wie­dział, kto przy­niósł mu tę skrzy­necz­kę i usi­ło­wał sprze­dać stop wol­fra­mo­wy jako sre­bro.(...) "(...)Naj­waż­niej­sze, że nie dał się pan mu oma­mić. Z tej drogi na­praw­dę już nie ma po­wro­tu.(...) Rasowy kryminał z wątkiem sensacyjno - polityczno - przestępczo - korupcyjno - propagandowym. Wielowarstwowość zagadnień i galeria postaci od notabli po przestępcze grupy. Warto zwrócić uwagę na pasera Itydusa, szarmanckiego, dystyngowanego znawcy swej profesji, dzieł sztuki i obrotu i znajomości prawa, spotkania z MO to przyjemność i współpraca. Warszawskie więzienie i bunt z ucieczką bohaterów - Zaliwski, Kielecki i Jóźwiak, którzy niebawem włamują się do magazynu Zakładów Elektronicznych licząc na łup w postaci złoto i srebro, lecz znaleźli tylko bezużyteczny drut wolframowy... a cenne metale już ktoś ukradł... Kolejni bohaterowie to kadra kierownictwa Zakładów Elektronicznych - Trepanowicz, Grzebieniowski, Demski, Pawlak i dyrektor naczelny Walendowski. Kulturalni notable prowadzą życie na wysokim poziomie, hobby w kole myśliwskim, rauty, wyjazdy na weekendy do willi lub daczy, spotkania towarzyskie we własnym gronie i przestępczość gospodarcza w "białych rękawiczkach" korupcja. Zwłoki prokuratora Mikulskiego i związkowa Adama Trychnera. Wartka akcja i trio operacyjno - śledczy SB kapitan Jodecki kontra MO porucznik Mazurek i chorąży Pozorski pędzacych polonezem, fiatem czy nyską. Książka wydana w 1985 roku.

Jaki kraj takie przestępstwa, chciałoby się powiedzieć. Agata Christie napisała doskonała powieść „Morderstwo w Orient Expressie” a u nas ani expresu ani nawet morderstwa. Bo któżby tam chciał mordować w pociągu dalekobieżnym z Warszawy do Szczecina. W Polsce Ludowej by uzyskać korzyść materialną i dorobić się w niecny sposób nie trzeba można się było posłużyć znacznie prostszymi metodami. Poza tym za mordowanie można było trafić na stryczek więc kradzieże wydawały się znacznie bardziej bezpieczne w razie wpadki. Akcja tej mikropowieści rozgrywa się na początku lat 80-tych. W przedziale pierwszej klasy do Szczecina podróżuje szóstka pasażerów. A skoro to czas wakacyjny to raczej śmiało można założyć że to osoby jadące tam żeby wypocząć i żeby nad morzem, gdzieś w Międzyzdrojach czy innym kurorcie przepuścić trochę uciułanej gotówki. Jeśli się jest złodziejem łatwo się domyślić, że podróżni pierwszej klasy to ludzie mogący wieźć portfele pełne pieniędzy. Teraz tylko trzeba wymyślić jak ich tej gotówki pozbawić. Sześcioro pasażerów rozmawia o wszystkim i niczym, ktoś zamawia u kelnerki roznoszącej towary spożywcze piwo, kto inny kawę, jeszcze ktoś paczkę papierosów „Maracho”. To jakieś nowe, zagraniczne papierosy, więc pan który je kupił częstuje pozostała piątkę, bo jak tu nie poczęstować, skoro to nowość, a wszyscy palący. Po chwili cała szóstka smacznie ustąpi. Po jakimś czasie do przedziału wchodzi konduktorka. Widząc pasażerów w dziwnych pozycjach, pogrążonych w głębokim śmie, orientuje się że zaszło tu coś niecodziennego. Potrzebuje więc pomocy. Na szczęcie kilka przedziałów dalej jedzie milicjant. Budzi go a ten od razu staje na wysokości zadania. Młody porucznik Marian Balerski służący w dworcowym komisariacie na stacji Szczecin Główny wie że to nie przelewki i musi sprawę potraktować poważnie jak na prawdziwego funkcjonariusza przystało. Udaje mu się ocucić pasażerów którzy po odzyskaniu przytomności czują się tak jakby wracali z czterodniowego wiejskiego wesela. No i oczywiście jest jeszcze coś. Zniknęły wszystkie pieniądze i do tego jeszcze kosztowności, w których jedna z pań chciała w Międzyzdrojach zadawać szyku. Ktoś musiał im podać jakiś narkotyk, stwierdza autorytatywnie porucznik. I mało brakowało, a mielibyśmy nasze własne, rodzime bo popełnione w Polsce Ludowej morderstwo w Szczecin expressie pomnożone przez sześć więc od razu przebilibyśmy zgniły zachód. No ale widać los chciał inaczej i pewnie dlatego mało kto pamięta o naszej zbrodni w pociągu a o tym z Orient expressu słyszał cały świat. Milicyjny Poirot – Marian Balerski bierze się ostro do pracy, bo czas goni, pociąg ma tylko godzinę spóźnienia i w końcu dojedzie do Szczecina. Trzeba więc w tym krótkim czasie ustalić kto okradł tych ludzi. Czy to robota pasażera, czy może kogoś z obsługi? A co z tytułowymi papierosami „Maracho”? Czy one odegrały w tym przestępstwie jakąś rolę? Nie dowiecie się jeśli nie sięgniecie po tę mikropowieść. Ja przesłuchałem ją w interpretacji Roberta Michalaka którego głos przeniósł mnie do kołyszącego się, głośnego pociągu lat osiemdziesiątych, w którym smród tanich papierosów mieszał się z odorem niedomytych ciał, wyziewami przetrawionego alkoholu i ekskluzywnym zapachem old spice’a. Siedem papierosów Maracho, to jak zawsze u Edigeya dobrze skrojona opowieść, którą czyta się płynnie i gładko, bez zbędnych mielizn i dłużyzn. Akcja może nie tak wartka jak pospieszny z Warszawy do Szczecina, ale snująca się powoli jak dymek z papierosa „Maracho” w kolejowym przedziale pierwszej klasy. Tylko nie potrafię sobie przypomnieć co to były za papierosy. Wtedy już jako nastolatek popalałem trochę za co nawet dorobiłem się nagany dyrektora liceum i wówczas wydawało mi się że znam wszystkie dostępne na rynku fajki. Tych za diabła nie pamiętam. A może ich wcale nie było i marka została wymyślna na potrzeby książki? W każdym razie nawet jeśli nie istniały, to podobno smakowały całkiem nieźle i jak twierdził jeden palacz, bohater tej opowieści, były najzdrowsze ze wszystkich, bo tylko po nic nie miał chrypki.

Czar PRL-u. Przestępcza szajka wykonuje skok na kasę dużego zakładu pracy w przeddzień wypłaty pensji - ech te czasy, gdy dzień wypłaty oznaczał przywiezienie walizek pieniędzy, a nie serię przelewów! Charakterystyczne też, że nie wiemy, czym się ów zakład zajmuje - w słusznie minionym systemie klasa robotnicza zwykła się była oburzać, gdy obsadzano konkretną branżę w roli tła jakichś negatywnych zdarzeń, autor wolał więc nie ryzykować społecznej interwencji komitetu obrony czci producenta gwoździ czy gumiaków. W każdym razie na początku pada trup w postaci jednego ze strażników pilnujących kasy, a potem jest coraz lepiej. Śledztwo prowadzi mądra, bystra, przewidująca i odważna Milicja Obywatelska, więc oczywiście sprawcy, przynajmniej ci, którzy dożyją do końca powieści, zostaną przykładnie przyskrzynieni. W śledztwo wplątuje się także przypadkowy obywatel, który niebacznie pozwolił koledze popitigrilić się z przygodnie poznaną panienką w mieszkaniu narzeczonej, wskutek czego panienka wyszła w płaszczu narzeczonej (to ten tytułowy, biały w brązową kratę) i z jej torbą. Ponieważ obywatel boi się narzeczonej bardziej niż bandytów, brnie coraz głębiej w całą historię, wnosząc lekki opar absurdu (co tam trup, co tam rabunek, co tam bandzior przetrzymujący zakładnika, ja tu płaszczyk muszę odzyskać!). W tle warszawskie knajpy, dansingi, peryferie miasta, światek przestępczy i obyczaje lat 70 minionego wieku. Da się poczytać.

Akcja tego opowiadania z cyklu "Ewa wzywa 07" toczy się na Górnym Śląsku. Przestępcy przez dwa dni więżą dziewczynę, która zbiegiem okoliczności sama urzędowała na poczcie. Każą jej wpisać i podstemplować wpłaty do kilkuset książeczek oszczędnościowych, a później jeżdżą po okolicznych miejscowościach i wypłacają po 2 - 3 tysiące posługując się skradzionym dowodem osobistym. Prosty sposób na zdobycie w krótkim czasie sporej jak na owe czasy sumy. Śledztwo prowadzi Kapitan Bula, który szybko przekonuje się, że sprawa jest dość skomplikowana.

Krystyna Cieślikowska, piękna, prymitywna kobieta z zapadłej miejscowości ma ambicje być bogatą i być wielką damą. Drogą do sukcesu są liczne romanse z mężczyznami o bardzo elastycznej moralności, ale hojnej ręce i piętnem kryzysu wieku średniego. Jej spektakularna droga do lepszego życia kończy się na leśnym dukcie z rozbitą głową. Dwóch śledczych: stary wyjadacz i świeżo upieczony podoficer rozpoczynają śledztwo, a choć potencjalnych sprawców bez liku do zatrzymania tego właściwego droga daleka i wyboista... Autor serwuje czytelnikowi wybitny kryminał społeczno-obyczajowy. Mistrzowską ręką kreśli charakterystyki poszczególnych postaci, oddając przy tym klimat Polski czasów PRL-u. Drobne szwindle, krętactwa, niebieskie ptaki, naiwność ludzi poczciwych i wyrachowanie tych mniej. Siermiężność gospodarki, marzenia o ortalionowym płaszczu, nieskrępowany seks w odpowiedzi na rewolucję seksualną świata Zachodu. Fabuła doskonale skonstruowana bez dłużyzn i nudnych kawałków, barwna, od pierwszego akapitu wciągająca, pochłania i nie pozwala się oderwać. Na okrasę lekki, i z umiarem dozowany, humor. To jeden z wybitniejszych peerelowskich kryminałów, a już na pewno w dorobku Edigeya.

„Przyjechał do Warszawy wieczorem. Podróż miał ciężką. Dzień był gorący, ludzie tłoczyli się niemiłosiernie. Wysiadłszy na dworcu Głównym wypił w kiosku dwa kufle chłodnego piwa.” – trzecie było raczej niewskazane, ale dwa już mówiły sporo o człowieku. Jedno wypija się by ugasić pragnienie, drugie by poczuć się trochę lepiej. Ten milicjant od dwóch piw, to porucznik Engel, bohater dość ciekawej i wyróżniającej się na tle innych ,opowieści z serii „Ewa wzywa 07″ „Wyspy czterech łotrów” Andrzeja Szczypiorskiego. Autor „Mszy za miasto Arras” tworzy lekką i nieco niesamowitą opowieść, która spełnia wszystkie wymagania narzucone przez sponsora serii, czyli komendę główną MO. Jednak robi to w sposób bardzo błyskotliwy, przemycając nad Wisłę gangsterską historię wprost z Chicago. Najważniejszy jest tu oczywiście inteligentny milicjant. Niekoniecznie musiał być jak porucznik Borewicz, bohater niezwykle popularnego serialu telewizyjnego „07 zgłoś się” błyskotliwym i dowcipnym oficerem – Istotne, żeby miał coś w sobie interesującego. „Oficer milicji w randze porucznika miał ociężałą postać, tęgą twarz i zmęczone spojrzenie. Wyglądał na pięćdziesiąt lat i chyba nie uprawiał porannej gimnastyki.” Wyglądał więc niezbyt korzystnie a do tego jeszcze palił paskudne papierosy. „Wydobył z szuflady paczkę papierosów marki sport. – Pali pani? – Dziękuję – odparła i wydobyła z torebki carmeny. Podsunęła mu paczkę. – Nie, wole sporty. Kiedy zmieniam od razu kaszlę. Podał jej płonącą zapałkę, potem sam zapalił, zaciągnął się głęboko i natychmiast chwycił go kaszel.” Taki obraz zwyczajnego milicjanta, który mógłby być sąsiadem powinien przemawiać do czytelnika. Ważne jest jednak, by wciągnąć go w zabawę w poszukiwanie odpowiedzi na pytanie kto zabił. Dlatego śledczy musi od razu podążać w odpowiednim kierunku, wskazując prawdopodobne ślady, odkryte dzięki swojej przenikliwości. „Ja rozumiem, że na przykład kastet – kontynuował porucznik – albo młotek. Gdyby go udusił gołymi rękami też bym się nie zdziwił. Ale pończocha?” I dzięki takiej prostej informacji wyrobiony czytelnik już wie, że morderca nie działa jak zwyczajny polski przestępca. Jeśli do tego jeszcze dodać informację przyniesioną przez świadka, że widział w pobliżu mieszkania, w którym doszło do morderstwa człowieka o ogorzałej twarzy w zagranicznym ubraniu i białych mokasynach, wszystko powoli staje się jasne. Przestępcą musi być ktoś z zagranicy. Nie wiadomo tylko dlaczego zabił? Więc, żeby to sprawdzić, wytrawny milicjant skłania do współpracy różnych obywateli od studenta, który zgłasza, się sam do pomocy, poprzez profesora Uniwersytetu który też czuje potrzebę pomagania milicji i w końcu przestępcy – złodzieja samochodowego, który za mglistą ofertę pomocy w przyszłości natychmiast zamienia się w psa gończego tropiącego z zapałem zagranicznych bandytów. „Majdaj był zdyszany. Włosy miał mokre od potu i deszczu, który siekł miasto nielitościwie od samego rana. (…) – Panie poruczniku, powiedział Majdaj. – Mamy tego gościa…” Mają na razie jednego, ale jak się wkrótce okazuje jest ich kilku, takich łotrów, którzy nie dość, że polują na bratanicę pierwszego trupa to jeszcze walczą ze sobą przenosząc chicagowskie zwyczaje strzelania do siebie na ulicy do centrum Krakowa. Ostatniego z nich, już namierzanego przez milicję w końcu zatrzymuje przypadkowy złodziej, któremu przecież nie będzie jakaś łachudra zagraniczna machała przed nosem pistoletem. „Więc ten człowiek z kopytem w ręce też myślał, że jest górą. (…) Panie poruczniku, żeby pan widział jego zdumienie, kiedy usiadł na tyłku i zobaczył, że ja mam w dłoni jego własne kopyto…” – wyjaśnił złodziej o pseudonimie Onufry, który z łatwością powalił uzbrojonego gangstera. W końcu dzięki własnej inteligencji i przenikliwości a dodatkowo jeszcze świetnej znajomości angielskiego milicjant Engel składa wszystkie dane do kupy i okazuje się, że dwie bandy amerykańskich gangsterów postanowiły sprzątnąć w Polsce ostatnich żyjących krewnych pewnego niezwykle bogatego gangstera, który właśnie odszedł w zaświaty, pozostawiwszy ogromny majątek. Nie wiadomo w jaki sposób chcieli sami przejąć spadek, likwidując dwoje krewnych, bo tego milicjant do końca niestety nie wyjaśnia, ale to i tak nie ma większego znaczenia. Czytelnik bowiem dostaje w tej powieści wszystko to czego mógłby sobie zażyczyć, trupy, pogonie, strzelaniny a wszystko to w mieście znanym z zamiłowania do porządku. I do tego jeszcze ma w bonusie zwykłego milicjanta, który nad wszystkim panuje a społeczeństwo pomaga mu tak jak harcerze kapitanowi Żbikowi. Powieść „Wyspa czterech łotrów” jest jedną z najlepiej napisanych opowieści z serii „Ewek”, choć podobnie jak wszystkie pozostałe niebieskie zeszyty w pełni realizuje narzuconą przez partię i milicję linie programową. Gdy po latach czysta się te książki, trudno się oprzeć pewnej refleksji: jak to możliwe, że mając takich doskonałych śledczych, PRL miał ciągle problemy z przestępczością, która właśnie w systemie komunistycznym pleniła się jak nigdzie indziej a kradł i oszukiwał państwo niemal każdy, kto tylko miał ku temu okazję. Tu odpowiedź wydaje się prosta. Milicjant w powieściach czasów PRL-u był produktem zastępczym jak wyrób czekoladopodobny zastępujący w PRL czekoladę, która była nieosiągalna w państwowych sklepach udającym tylko oficera śledczego, prawdziwego policjanta, który w państwie ciągłych niedoborów był stale towarem deficytowym.

"Ślady prowadzą w noc" Janusza Fabera to dobry, klasyczny kryminał z czasów PRL-u osadzony w latach 60-tych. Do pensjonatu "Rosiczka" przyjeżdża doktor Jan Filip Mięta. Niestety zamiast rozkoszować się urokami okolicy i ostatnie dni sierpnia spędzić beztrosko na spacerach oraz rozmowach przy kawie, doktor zostaje wplątany w niezwykle nieprzyjemną, niezręczną sytuacje. Trzeciego dnia pobytu Mięty w pensjonacie, w jednym z pokojów zostaje zamordowana piękna kobieta, Maria Bojarska. Tak się składa, że doktor jest jedną z ostatnich osób, która miała kontakt z ofiarą. Sprawa, której podjął się pan Mięta komplikuje się coraz bardziej. Książka ma pozytywny nastrój i zgrabną narrację. A główny bohater da się lubić. Doceniam autora za sprawnie prowadzoną intrygę oraz brak propagandy. Świetnie napisany kryminał w stylu retro. Polecam Fanom tego gatunku, a zwłaszcza fanom polskiej klasyki.

To jest taki mini-kryminał, ale ma swój urok i oddaje klimat lat 80. ub. wieku, a zwłaszcza okresu tzw. karnawału "Solidarności". Wtedy rzeczywiście zdarzały się przypadki, kiedy to milicjant zatrzymywał złodzieja czy awanturującego się pijaka, a tłum go uwalniał! Fabuła tej książeczki nie jest porywająca, ale podoba mi się wątek żony kapitana Morawskiego, która męczy biednego męża gderaniem, narzekaniem, wysyłaniem go po zakupy, kiedy wraca zmęczony z pracy... Takie bywają żony! Lubię te stare powieści kryminalne, bo można na chwilę przenieść się w minioną epokę.