Most na rzece Kwai

Klasyka literatury,można przeczytać chociaż szczególnie nie porywa

Klasyka literatury,można przeczytać chociaż szczególnie nie porywa

Powieść, która stawia przeciw sobie światy Wschodu i Zachodu, zadając pytania, czy rzeczywiście są one tak diametralnie różne.
A przy tym pozostaje trzymającą w napięciu historią wojenną z niejednoznacznymi postaciami (pułkownik Nicholson to dla mnie jedna z najciekawszych postaci w literaturze wojennej).

Powieść, która stawia przeciw sobie światy Wschodu i Zachodu, zadając pytania, czy rzeczywiście są one tak diametralnie różne.
A przy tym pozostaje trzymającą w napięciu historią wojenną z niejednoznacznymi postaciami (pułkownik Nicholson to dla mnie jedna z najciekawszych postaci w literaturze wojennej).

Satyra na wojnę pokazująca wiele absurdów, które się zdarzyły lub mogły zdarzyć, czasem wprost z doświadczeń autora. Dzisiaj też dochodzi odpychająca kolonialna wizja świata, gdzie Azjaci są gorszym typem człowieka, to też wypada dość absurdalnie ale pewnie niezamierzenie, a my możemy dziś dyskutować jaka była kiedyś wizja świata Europejczyków.

Satyra na wojnę pokazująca wiele absurdów, które się zdarzyły lub mogły zdarzyć, czasem wprost z doświadczeń autora. Dzisiaj też dochodzi odpychająca kolonialna wizja świata, gdzie Azjaci są gorszym typem człowieka, to też wypada dość absurdalnie ale pewnie niezamierzenie, a my możemy dziś dyskutować jaka była kiedyś wizja świata Europejczyków.

Gdyby nie kultowe ekranizacje Planety małp i Mostu na rzece Kwai pies z kulawą nogą by się nie zainteresował Pierrem Boulle. Kolejny raz kino przysłużyło się literaturze i rozsławiło dwie książki Francuza. Inne takie przypadki to Szczęki, Mechaniczna Pomarańcza lub Tańczący z Wilkami.

Gdyby nie kultowe ekranizacje Planety małp i Mostu na rzece Kwai pies z kulawą nogą by się nie zainteresował Pierrem Boulle. Kolejny raz kino przysłużyło się literaturze i rozsławiło dwie książki Francuza. Inne takie przypadki to Szczęki, Mechaniczna Pomarańcza lub Tańczący z Wilkami.

Świetnie napisana opowieść o ludzkich bezsensownych wojennych dążeniach- most nad rzeką Kwai ma nie tylko ten symbol, ale przypomina wręcz wieżę Babel w postawie pychy reprezentowanej przez dowództwo

Świetnie napisana opowieść o ludzkich bezsensownych wojennych dążeniach- most nad rzeką Kwai ma nie tylko ten symbol, ale przypomina wręcz wieżę Babel w postawie pychy reprezentowanej przez dowództwo

"Most na rzece Kwai" to powieść przede wszystkim antywojenna, ale również pastisz europejskiego perfekcjonizmu i kultu przeświadczenia o technologicznej oraz intelektualnej dominacji Zachodu — przeświadczenia, które, mimo upływu ponad 70 lat od publikacji, nadal łatwo zauważyć w naszej przestrzeni publicznej czy choćby w życiu zawodowym. Wszak to my, ludzie Zachodu, rzekomo jako jedyni wykonujemy zadania z oddaniem, zaangażowaniem i profesjonalizmem, w przeciwieństwie do naszych azjatyckich podwykonawców, partnerów czy współpracowników, którzy może i działają szybciej i taniej, ale — jak lubimy sobie powtarzać — robią to niedokładnie i błędnie. To my mamy ich uczyć, pokazywać im, jak się buduje, projektuje i produkuje, chociaż w wielu przypadkach to właśnie my jesteśmy od nich zależni albo wręcz pracujemy dla nich. Powieść pokazuje dobitnie, że nadal pokutuje w nas, Europejczykach, przekonanie, że to my jesteśmy nauczycielami, a świat wschodni — uczniem. Myślę, że sam autor byłby zdziwiony, że po tylu dekadach jego dzieło pozostaje aktualne, choć dziś przede wszystkim w bardziej metaforycznym wymiarze.

Książka Pierre’a Boulle’a niesie w sobie także wiele tropów kojarzących się z "Jądrem ciemności" Conrada (inspirację tym pisarzem sugeruje zresztą cytat otwierający powieść). Tak jak w "Jądrze...", mamy tu do czynienia z historią pozornie przygodową, która w gruncie rzeczy jest rozważaniem o kondycji europejskiego — w tym wypadku brytyjskiego — imperializmu i jego wpływie na własnych przedstawicieli oraz inne cywilizacje. Pewną różnicę stanowi forma: język Boulle’a jest prostszy, a tonacja bardziej satyryczna. W istocie jednak zarówno Kurtz, jak i pułkownik Nicholson ulegają tej samej chorobie zachodniej cywilizacji: przeświadczeniu o własnej dominacji, wyższości kultury, o misji, jaką biały człowiek ma pełnić wszędzie tam, gdzie zaprowadzi go wojna.

U głównego bohatera "Mostu..." widzimy karykaturę europejskiego patriotyzmu, honoru i etosu „wyższej sprawy”. Nicholson doprowadza ją do granic absurdu, gdy kosztem zdrowego rozsądku i moralnej logiki dąży do perfekcyjnego ukończenia mostu powierzonego mu przez… wroga. Brytyjscy wojskowi nie potrafią odpuścić; na każdym kroku, nawet jako jeńcy, próbują udowodnić swoją wyższość nad „niższą” cywilizacją. A wszystko to dzieje się — jak u Conrada — w nieoswojonej, gęstej dżungli, która wystawia na próbę możliwości wycieńczonych jeńców działających niemal automatycznie, zgodnie ze swoim wojskowym etosem.

I choć wielokrotnie natrafiłem na opinie, że książka Boulle’a jest rasistowska, wydaje mi się, że wynika to głównie z niezrozumienia lub błędnego odczytania intencji autora. "Most na rzece Kwai" jest w istocie przede wszystkim krytyką zachodniej megalomanii, nie zaś afirmacją kolonialnych stereotypów.

"Most na rzece Kwai" to powieść przede wszystkim antywojenna, ale również pastisz europejskiego perfekcjonizmu i kultu przeświadczenia o technologicznej oraz intelektualnej dominacji Zachodu — przeświadczenia, które, mimo upływu ponad 70 lat od publikacji, nadal łatwo zauważyć w naszej przestrzeni publicznej czy choćby w życiu zawodowym. Wszak to my, ludzie Zachodu, rzekomo...

Moralność, duma, godność, honor (ale też mega irytujące poczucie wyższości) indywidualnie i zbiorowo. Co dla jednostki służy "kręgosłupowi" to w danych sytuacjach zbiorowo może być rozważane w kategoriach mądrości/głupoty ;-). Jednym zdaniem syzyfowe prace w Birmie w czasie wojny. Czy to wszystko (wojna, jenieckie prace nad budową mostu) miało jakikolwiek sens?

Moralność, duma, godność, honor (ale też mega irytujące poczucie wyższości) indywidualnie i zbiorowo. Co dla jednostki służy "kręgosłupowi" to w danych sytuacjach zbiorowo może być rozważane w kategoriach mądrości/głupoty ;-). Jednym zdaniem syzyfowe prace w Birmie w czasie wojny. Czy to wszystko (wojna, jenieckie prace nad budową mostu) miało jakikolwiek sens?

Jeśli ktoś oglądał film pod tym samym tytułem – powinien przeczytać tę książkę. Zresztą, pierwowzór scenariusza. Tyle, że niezbyt dokładnie potraktowany.
Bo powieść jest jednak nieco inna. Tu chodzi nie tylko o budowę mostu i decyzję Brytyjczyków o jego zburzeniu.
Autor stworzył obrzydliwą postać pułkownika Nicholsona, dowódcy pojmanych do niewoli brytyjskich żołnierzy w czasie II wojny światowej. Ten wyższy oficer to jedna wielka zasada i niezłomność, ale tylko w kwestii zasad, morale, itp. Bo już o tych, którzy ich pojmali, czyli Japończykach mówi, że to „żółte małpy”, pozbawione inteligencji, prymitywne i niezdolne do niczego poza okrucieństwem. Zdaje się, że tak samo myśli autor, bo uwagi takie wygłasza też narrator, będący przecież w jakimś stopniu alter ego pisarza.
Postępowanie pułkownika początkowo (pomijając powyższe uwagi oraz część motywacji Nicholsona) budzi nawet podziw, a nawet szacunek. Z czasem to znika na rzecz irytacji. Pułkownika zaślepia owo poczucie wyższości cywilizacyjnej tak bardzo, że traci realną ocenę sytuacji. Zapomina, że jest jeńcem i buduje most, aby wróg mógł dokończyć dzieła wojennego. W którym on, oficer wojsk brytyjskich jest przeciwnikiem, nie sojusznikiem. On jednak musi udowodnić „żółtym małpom” wyższość swojej rasy i cywilizacji. I jak to się kończy? Ano, pułkownik się zagrywa w zakończaniu tej tyleż ironicznej, co tragicznej opowieści. I nawet widok innego żołnierza brytyjskiego nie jest w stanie zmienić jego „niezłomnej” postawy. Wedle dzisiejszych standardów – jest zdrajcą.
Most ostatecznie został zniszczony przez nalot amerykański w 1945 r. W tym samym miejscu jest dziś most betonowo-stalowy.
Autor bardzo umiejętnie oddaje nastrój, jaki się wytworzył w miejscu akcji. Jest neurotyczni jakoś, duszno, od początku czujemy, że nie wszystko pójdzie tak, jak zaplanowano, mimo starannych przygotowań. Trudna lektura i zostaje na długo w pamięci.

Jeśli ktoś oglądał film pod tym samym tytułem – powinien przeczytać tę książkę. Zresztą, pierwowzór scenariusza. Tyle, że niezbyt dokładnie potraktowany.
Bo powieść jest jednak nieco inna. Tu chodzi nie tylko o budowę mostu i decyzję Brytyjczyków o jego zburzeniu.
Autor stworzył obrzydliwą postać pułkownika Nicholsona, dowódcy pojmanych do niewoli brytyjskich żołnierzy w...

Jedna z niewielu książek o wojnie które przeczytałem. Opowiada o dążeniu do celu za wszelką cenę i poniekąd o syndromie sztokholmskim;)

Jedna z niewielu książek o wojnie które przeczytałem. Opowiada o dążeniu do celu za wszelką cenę i poniekąd o syndromie sztokholmskim;)

“Most na rzece Kwai” Pierre’a Boulle’a. Ach, co to za wciągająca lektura! Czytałem i nie mogłem się oderwać.
Treść tej powieści wojennej, której akcja dzieje się w 1943 r. w birmańsko-tajlandzkiej dżungli, przybliża blurb wydania (ArtRage, 2025, przeł. Jacek Giszczak): “Angielscy jeńcy wojenni w obozie zarządzanym przez pułkownika Saito mają w krótkim terminie wybudować most, którym ruszą japońskie transporty. Saito gardzi Anglikami, lecz natrafia na silny opór ze strony pułkownika Nicholsona, staromodnego brytyjskiego oficera, dla którego realizacja zadania staje się obsesją. Tymczasem brytyjscy agenci z jednostki Force 316 zrobią wszystko, by zburzyć obiekt o strategicznym znaczeniu”.
Wyobrażam sobie, że znajdą się tacy, dla których powieść ta dziś będzie niemodna, fałszywa. Fałszywa, bo “lansująca” relatywizm kulturowy, wskazująca na wyższość cywilizacji europejskiej nad azjatycką/japońską. Tutaj myśl brytyjska niemal pod każdym względem wyprzedza japońską. Ale punkty wspólne się znajdą, jak np. maksyma: “Pracujcie radośnie!”.
Agenci Force 316 to niemal literaccy przodkowie filmowego Rambo z części II - tak sprawni, niezłomni, legendarni w swoich działaniach… PierreBoulle nie ukrywa sympatii do wartości takich jak honor, wiedza, doświadczenie, siła, determinacja w dziele tworzenia. "Most na rzece Kwai" to powieść nie tylko o wojnie, ale o przekonaniach, o porządkowaniu chaosu, o zachodnim micie efektywności i władzy rozumu.
Zdecydowanie warto - również po to, by się z tymi ideami skonfrontować.

“Most na rzece Kwai” Pierre’a Boulle’a. Ach, co to za wciągająca lektura! Czytałem i nie mogłem się oderwać.
Treść tej powieści wojennej, której akcja dzieje się w 1943 r. w birmańsko-tajlandzkiej dżungli, przybliża blurb wydania (ArtRage, 2025, przeł. Jacek Giszczak): “Angielscy jeńcy wojenni w obozie zarządzanym przez pułkownika Saito mają w krótkim terminie wybudować...