Dane odosobowe

Bardzo gęsta, hermetyczna proza. Właściwie stenograf zeznań procesowych, przechodzący w pogadankę "na chłopski rozum" traktujacą o relacji z przeszłością i problemach współczesnej Europy. Jelinek się zapętla, wiele razy powtarza, stwarza iluzję gadki-szmatki, w której po chwili nieuwagi łatwo przeoczyć kryptocytat z Heideggera, zdanie po infantylnej rymowane. Nużace i wymagające dużej koncentracji. Chylę czoła przed tłumaczką, Gdynia przy tym to jakby mało.

Bardzo gęsta, hermetyczna proza. Właściwie stenograf zeznań procesowych, przechodzący w pogadankę "na chłopski rozum" traktujacą o relacji z przeszłością i problemach współczesnej Europy. Jelinek się zapętla, wiele razy powtarza, stwarza iluzję gadki-szmatki, w której po chwili nieuwagi łatwo przeoczyć kryptocytat z Heideggera, zdanie po infantylnej rymowane. Nużace i...

Najnowsza książka noblistki Elfriede Jelinek, „Dane odosobowe”, to utwór, który z jednej strony zaskakuje intymnością, a z drugiej – pozostaje wierny bezlitosnemu, dekonstrukcyjnemu stylowi autorki. Wyjście od prozaicznego, a wręcz upokarzającego doświadczenia, jakim jest śledztwo skarbowe, staje się dla Jelinek pretekstem do rozliczenia nie tylko z austriackim systemem prawnym, ale przede wszystkim z własną tożsamością i tragicznym dziedzictwem historycznym.

Jelinek prowadzi czytelnika przez gąszcz biurokracji, który niebezpiecznie przypomina Kafkowski labirynt. Autorka z właściwą sobie maestrią językową pokazuje, jak urzędowe paragrafy potrafią odrzeć człowieka z godności, sprowadzając go do roli „podatnika” lub „przypadku”. Jednak to nie fiskus jest tu najważniejszy. W dygresyjnych strumieniach świadomości Jelinek nieustannie powraca do losów swojej rodziny – ofiar Holocaustu. To zestawienie współczesnego „prześladowania” przez urząd skarbowy z absolutnym unicestwieniem bliskich w przeszłości tworzy wstrząsający, choć podszyty wisielczym humorem kontrast.

Proza ta, mimo swojego ciężaru gatunkowego, błyszczy ironią i sarkazmem. Jelinek nie oszczędza nikogo, włącznie z samą sobą. Lektura wymaga jednak od odbiorcy cierpliwości i skupienia; słowa przelewają się tu kaskadami, budując skomplikowaną mozaikę znaczeń. Choć książka może momentami nużyć swoją dygresyjnością, satysfakcja z obcowania z tak gęstą, nieoczywistą literaturą jest ogromna. To lektura wartościowa, udowadniająca, że noblistka wciąż potrafi celnie uderzać w czułe punkty współczesności, łącząc osobisty ból z wielką historią.

Najnowsza książka noblistki Elfriede Jelinek, „Dane odosobowe”, to utwór, który z jednej strony zaskakuje intymnością, a z drugiej – pozostaje wierny bezlitosnemu, dekonstrukcyjnemu stylowi autorki. Wyjście od prozaicznego, a wręcz upokarzającego doświadczenia, jakim jest śledztwo skarbowe, staje się dla Jelinek pretekstem do rozliczenia nie tylko z austriackim systemem...

Dziennik, biografia, czy przeplatanie ostatnich zdarzeń z historią.
Przydział gatunku nie jest istotny. Ważne jest jak historia jest opisana. A jest to mistrzowskie splecenie historii własnej rodziny ze współczesnymi wydarzeniami, których autorami byli niemieccy urzędnicy.
Czyta się jednym tchem.
Podobnie jak A.Ernaux czy A.Pleijel a jednak inaczej.
Pierwszy utwór literacki autorstwa Jelinek w tym stylu. Chciałoby się więcej.

Dziennik, biografia, czy przeplatanie ostatnich zdarzeń z historią.
Przydział gatunku nie jest istotny. Ważne jest jak historia jest opisana. A jest to mistrzowskie splecenie historii własnej rodziny ze współczesnymi wydarzeniami, których autorami byli niemieccy urzędnicy.
Czyta się jednym tchem.
Podobnie jak A.Ernaux czy A.Pleijel a jednak inaczej.
Pierwszy utwór...

bardzo dobra książka, ciekawa, polecam

bardzo dobra książka, ciekawa, polecam

„Ma pani tak mało życia, nie odnotowano żadnej podróży w księdze życia, którą tu mamy przed sobą, ma pani mało życia, sprawimy, żeby miała go pani jeszcze mniej!
Może nawet panią zamkniemy, kiedy znajdziemy brakujące dwieście tysięcy, których zapłacenia nam pani uniknęła, dodatkowo do tych milionów, których nie oddała pani swojemu krajowi ojczystemu”. ( s. 8.)
Elfriede Jelinek Dane odosobowe, przekł. A. Kowaluk, Wyd. WAB, Warszawa 2024.

E. Jelinek- austriackiej pisarki, Noblistki,
nie trzeba przedstawiać,
ale już jej najnowszą książkę, z jesieni 2022 roku – tak.

Dane odosobowe – w wydaniu Jelinek,
to proza bez dialogów, z monologiem narratorki,
będącej oskarżoną (zob. cyt.).
Elfriede Jelinek na ławie oskarżonych,
w roli przestępcy, roli ofiary, ale i obrończyni.

„ Tak, sędzia przybył, ławicy też są, proszę wstać! Siedzieć nie wszyscy pójdą. W tej sali sprawiedliwości zważy się państwa, zmierzy i oceni jako ...”.(s.97.)

Niczym w „Procesie” Kafki!

Jest nie tylko proces, ale i samo życie.
Przeszłość (rodzice, dziadkowie) - nazizm, wypędzenia, prześladowania.
Teraźniejszość - materializm społeczeństwa, sytuacja ofiar i katów.
Przyszłość: „Ja na przykład każę sobie wbudować w trumnę telewizor, który będzie zasilany z góry przez pracowite ogniwo słoneczne na ziemi… (s. 207.)
„Nie jestem zwierzęciem, nie jestem człowiekiem, nie jestem bogiem, jestem niczym, i to mnie ratuje, inni mówili to już przede mną i o mnie…”.(s. 252.)

Tak może pisać tylko Jelinek.
Warto sięgnąć po nowy tekst Noblistki,
nawet jeśli lektura wymaga…
10/10

„Ma pani tak mało życia, nie odnotowano żadnej podróży w księdze życia, którą tu mamy przed sobą, ma pani mało życia, sprawimy, żeby miała go pani jeszcze mniej!
Może nawet panią zamkniemy, kiedy znajdziemy brakujące dwieście tysięcy, których zapłacenia nam pani uniknęła, dodatkowo do tych milionów, których nie oddała pani swojemu krajowi ojczystemu”. ( s. 8.)
Elfriede...

Nie znałam prozy Jelinek, ale byłam ciekawa, jak pisze niedawna Noblistka. Spodziewałam się, że nie będzie łatwo i na początku faktycznie nie wiedziałam, czego tak naprawdę słucham. W końcu przeczytałam oficjalną recenzję na LC i już trochę się wyklarowało. Uff, niełatwa to lektura ale ogólnie, to Jelinek potrafi grać słowem, kontekstem, formą. Jednak nie polecam szerokiemu gronu.

Nie znałam prozy Jelinek, ale byłam ciekawa, jak pisze niedawna Noblistka. Spodziewałam się, że nie będzie łatwo i na początku faktycznie nie wiedziałam, czego tak naprawdę słucham. W końcu przeczytałam oficjalną recenzję na LC i już trochę się wyklarowało. Uff, niełatwa to lektura ale ogólnie, to Jelinek potrafi grać słowem, kontekstem, formą. Jednak nie polecam szerokiemu...

Elfriede Jelinek, znana i ceniona pisarka, laureatka Literackiej Nagrody Nobla powraca z wyjątkowo przejmującą powieścią, którą w zasadzie napisało samo życie. Książka pt. „Dane odosobowe” wydana nakładem Wydawnictwa W.A.B., w przekładzie Agnieszki Kowaluk to wyjątkowo osobista opowieść o tym, jak łatwo stać się ofiarą systemu i jak cienka jest granica między prawym obywatelem a podatkowym oszustem.

Śledztwo podatkowe i oskarżenia kierowane pod adresem samej Jelinek były na tyle intensywnym i bolesnym doświadczeniem dla autorki, że zdecydowała się je przepracować w prozie, co okazało się znakomitym rozwiązaniem. Dzięki temu nieprzyjemnemu wydarzeniu, mamy wrażenie, że znajdujemy się w Kafkowskiej rzeczywistości, łudząco podobnej do tej z „Procesu”, która ukazuje, jak niewiele znaczy człowiek wobec potęgi prawa.

W tej próbie rozrachunku z urzędem skarbowym, z własną tożsamością i z tragiczną przeszłością bliskich Naszej narratorki, którzy stali się ofiarami Holocaustu dzieje się wiele. Jest mocno dygresyjnie, refleksyjnie i poważnie, choć nie brak tej prozie również ironii i sarkazmu.

Warto tę opowieść czytać niespiesznie, pozwalając przelewać się słowom, które budują tę wartościową historię z wielu pozornie nieprzystających do siebie elementów. Satysfakcja, jaką daje odkrywanie kolejnych kart z życiorysu bohaterki jest wystarczającą rekomendacją dla tej nietuzinkowej lektury.

Choć rzadko się o tym wspomina, w przypadku prozy Jelinek szczególne ukłony należą się tłumaczom, którzy potrafią oddać w przekładach emocje i sens zawarte w oryginale. Agnieszka Kowaluk w „Danych odosobowych” zdecydowanie stanęła na wysokości zadania nadążając za skomplikowaną składnią, pogmatwaną logiką i potokiem myśli narratorki tej historii.

Jeśli szukacie wartościowej literatury, to „Dane odosobowe” polecają się Waszej uwadze. Spróbujcie, a nie pożałujecie!

Elfriede Jelinek, znana i ceniona pisarka, laureatka Literackiej Nagrody Nobla powraca z wyjątkowo przejmującą powieścią, którą w zasadzie napisało samo życie. Książka pt. „Dane odosobowe” wydana nakładem Wydawnictwa W.A.B., w przekładzie Agnieszki Kowaluk to wyjątkowo osobista opowieść o tym, jak łatwo stać się ofiarą systemu i jak cienka jest granica między prawym...

Bardzo osobiste spojrzenie autorki na kwestie dochodzeń, kontroli i życia uzależnionego od podatków. Adekwatne spostrzeżenia, i widać, że Panią Elfriede mocno dotknęła kontrola jej majątku i przeszukanie domu. Opowieść o tym w jak bardzo kontrolowanym świecie istniejemy, od ilu rzeczy i narzuconych reguł jesteśmy uzależnieni. Opowieść o tym jak historie naszych przodków, mogą i wpływają na nasze postępowanie, postrzeganie przez innych.

Bardzo osobiste spojrzenie autorki na kwestie dochodzeń, kontroli i życia uzależnionego od podatków. Adekwatne spostrzeżenia, i widać, że Panią Elfriede mocno dotknęła kontrola jej majątku i przeszukanie domu. Opowieść o tym w jak bardzo kontrolowanym świecie istniejemy, od ilu rzeczy i narzuconych reguł jesteśmy uzależnieni. Opowieść o tym jak historie naszych przodków,...

Jelinek w formie. Jak to ona, nie bierze jeńców. Obrywa się wszystkim po kolei. Austriacka Noblistka krytykuje konsumpcjonizm i społeczeństwa nastawione tylko na kumulację dóbr, systemy kontroli zorganizowane przez państwa, technologię, która zagarnia kolejne obszary życia, ale chyba najbardziej obryw się Niemcom. Człowiek u Jelinek jest zniewolony przez państwo, ograniczony do numeru i kontrolowany na każdym kroku.

Nie jest to łatwa i przyjemne lektura. Czytelnik meandruje za narracją Jelinek. Gubi się, wraca. Traci kontakt z bazą, traci kontakt z sobą. Jest zagubiony jak autorka w swojej powieści. Odarta z osobniczych cech, z prywatności, zredukowana do parametrów, na postawie których jest segregowana i oceniania.

Lektura, jak zwykle u Jelinek, wymaga uwagi i myślenia, ale ta gra jest warta zachodu. Sprawdź ile znajdziesz dla siebie w „Danych odosobowych”.

„Naprzód zatem, naprzód! Proszę przeczytać nowe rozporządzenia! A jutro będą najnowsze! I tak dalej! Reguły zachowania się, nie, reguły zachowania odległości w branży turystycznej są możliwe, ale nieprawdopodobne! My cierpimy dalej. My utrzymujemy odstęp. My robimy odstęp, odstępujemy. Cierpimy strasznie! I nawet nie znamy dokładnej daty, kiedy znowu się zacznie”. Tamże, s.123-124.

Jelinek w formie. Jak to ona, nie bierze jeńców. Obrywa się wszystkim po kolei. Austriacka Noblistka krytykuje konsumpcjonizm i społeczeństwa nastawione tylko na kumulację dóbr, systemy kontroli zorganizowane przez państwa, technologię, która zagarnia kolejne obszary życia, ale chyba najbardziej obryw się Niemcom. Człowiek u Jelinek jest zniewolony przez państwo,...

Bezkompromisowość. Bezpośredniość. Zimna obserwacja. Dobitność. Zachłanność słowa. To niektóre z określeń cechujących prozę Elfride Jelinek. Jest w niej dużo obnażonego człowieczeństwa, z którego prawda wylewa się całymi strumieniami. Nie każdy poradzi sobie z tym natłokiem realizmu i nie każdy potrzebuje takiej dawki wyłuszczania i drążenia w odmętach naszej szarej rzeczywistości.

Dane osobowe są niezwykle wymagającą lekturą. Nie chodzi nawet o styl i treść, chodzi bardziej o litanię krzywd i bólu, który przedziera się przez ten tekst i my czytelnicy musimy wyciągnąć te różę przez ciernie Jelinowskiej pogardy dla systemu, w którym się porusza.

Kanwą dla powieści stało się dochodzenie podatkowe, któremu została poddana co spowodowało szereg niefortunnych wydarzeń i sprowokowało pisarkę by uzewnętrznić się na temat funkcjonowania państwa, systemu podatkowego, niesprawiedliwości społecznej. W to wszystko została wciągnięta pandemią, która dodatkowo przytłoczyła pisarkę i tego skutki widać w tej książce.

Czytając miałem wrażenie, że momentami zamienia się to w pewnego sensu kalafonię słów, bez większego sensu, by za moment porazić ostrą jak brzytwa myślą i puentą.

Nie będę polecał każdemu, jednak trudno jest nie zwrócić uwagę na autorkę i jej sposób przedstawiania świata odartego z idealizmu i wydzierganego finezyjnymi lecz bolesnymi pociągnięciami brzytwy.

Dziękuję wydawnictwu za egzemplarz

Bezkompromisowość. Bezpośredniość. Zimna obserwacja. Dobitność. Zachłanność słowa. To niektóre z określeń cechujących prozę Elfride Jelinek. Jest w niej dużo obnażonego człowieczeństwa, z którego prawda wylewa się całymi strumieniami. Nie każdy poradzi sobie z tym natłokiem realizmu i nie każdy potrzebuje takiej dawki wyłuszczania i drążenia w odmętach naszej szarej...