Interesujący, miejscami mocno liryczny, acz dla mnie mocno niepełny - nawet w ówczesnych realiach - obraz Irlandii. No bo czy ten wyraźnie fascynujący Autora, pełen życzliwych ludzi kraj, to ta sama Irlandia, z której uciekli dwaj najwięksi jego 20-wieczni giganci - James Joyce i Samuel Beckett? Nie za chlebem, bynajmniej nie jak miliony ich rodaków, nie za chlebem….
Jak na mój gust zbyt pięknie w tej książce, zbyt łagodnie melancholijnie. Nie ma terrorystów, nie ma tej atmosfery grajdołu, wszechwładzy Kościoła z jej wszystkimi znanymi, straszliwymi konsekwencjami, zwłaszcza dla kobiet sprowadzonych do roli maszyn rozpłodowych w kraju faktycznie wewnętrznie okupowanym przez siłę, która – jak to mówi Poeta – „jest jak ogromna depresja rozciągnięta nad krajem”.
Albo Heinrich Böll nie był przesadnie bystrym obserwatorem (ale to noblista - więc wykluczam),albo raczej – skoro jeździł do tego ewidentnie egzotycznego dla niego kraju, gdzie kupił domek, na wakacje– może chciał mieć po prostu tzw. święty spokój? Jego wrażliwa lewicowość niczego mu nie podpowiedziała? Nie chciał, nie mógł, nie pozwolono mu, zajrzeć pod tę pozornie przeczyście wykrochmaloną podszewkę życia społecznego?
Jedyne kraje, do których porównania się nasuwają z tamtych czasów (koniec lat 50.) to Hiszpania Franco i Portugalia Salazara. Pozostaje tylko zazdrościć Irlandczykom, jak ostatnio nieco zmienili swój kraj na lepsze….
Owszem, w jednym jedynym miejscu pojawił się jakiś przebłysk co do nadmiarowej władzy Kościoła, ale w żart obrócony: „W Irlandii kler ma decydujący głos także przy udzielaniu licencji na szynki, ustalaniu godziny policyjnej i urządzaniu potańcówek”.
Albo było jeszcze inaczej: to była wiedza niedostępna nikomu z zewnątrz, swoista omerta, której złamanie było wtedy po prostu niemożliwe, także ze strony ofiar, a może zwłaszcza ich, a już szczególnie nie wobec cudzoziemca, cóż że z przyjaznego im kraju, który w dwóch wojnach łoił Anglikom skórę ….
Wtedy to ich filozoficzne nastawienie do życia, którym się tak zachwyca Böll, byłoby jedynie pełnym rezygnacji poddaniem się czemuś, czego zmienić się nie da – tak jak się godzili z ciągłym deszczem, notabene pięknie opisanym („Deszcz jest tu absolutny, wspaniały i przerażający. Nazywanie go niepogodą jest równie niestosowne, jak nazywanie palących promieni słońca ładną pogodą”).
Nie przypadkiem Autor odnotowuje powszechną a przecież dość fatalistyczną postawę ludzi doprowadzonych na tzw. skraj - „It could be worse („Mogłoby być gorzej”) – BTW: równie popularną w Sowietach – gdy „czasem bywa bardzo źle, a coś jeszcze gorszego daje pociechę i stwarza właściwą proporcję”. Typowy to mechanizm obronny w totalitaryzmach, nieważne jakiej barwy.
I w tym kontekście nie dziwią sympatie miejscowych….
„ - Powiedz no - odezwał się cicho - Hitler… był… myślę… nie takim złym człowiekiem… tylko poszedł za daleko? (…)
- Posłuchaj no, Padraic – powiedziałem spokojnie – dobrze wiemy, jak daleko zaszedł Hitler, a szedł po trupach milionów Żydów, dzieci…
- Twarz Padraica drgnęła boleśnie. Zamówił siódme piwo i powiedział ze smutkiem:
- Szkoda że i ty dałeś się uwieść angielskiej propagandzie. Wielka szkoda.
Nie tknąłem stojącego przede mną piwa”.
Owszem. Autor umie pięknie opisywać egzotyczny dla siebie świat i nawet nie za bardzo mu się można dziwić, np.
„Kiedy pędzi bydło z pastwiska, wygląda na szesnaście lat, kiedy później, za rogiem domu, skręca na drogę prowadzącą przez wieś, wydaje się, że ma chyba już trzydzieści parę lat, a kiedy przechodzi koło domu i nieśmiało uśmiecha się przez okno, wtedy widać, że dobiega już pięćdziesiątki”.
„Odchodzi jako mężczyzna pięćdziesięcioletni, przy rogu domu zmienia się w trzydziestoletniego, wyżej na stoku, gdzie idzie, drapiąc osła po grzbiecie, staje się szesnastolatkiem, a kiedy na górze zatrzymuje się na chwilę przy żywopłocie z fuksji, tylko na tę chwilę, zanim zniknie za żywopłotem, wygląda jak chłopiec, którym niegdyś był”.
„Butelki po mleku, pozbawione dziewictwa, obrabowane ze swych pieczęci, puste i brudne, stały pod drzwiami i na parapetach okiennych, smutnie czekały na poranek, kiedy zastąpią je ich świeże, promienne siostry, a mewy były nie dość białe, aby zastąpić anielską promienność niewinnych butelek z mlekiem”.
„Kamienie z irlandzkich murów wystarczyłyby na budowę wieży Babel, ale irlandzkie ruiny dowodzą, że podejmowanie tej budowy byłoby bezcelowe”.
„Mury z 20. wieku niemal nie różniły się od tych z 8. – i one były porośnięte mchem, i one wyglądały jak ruiny”.
„Tu – jakież to dobrodziejstwo! – wolno palić w kinach. Gdyby tego zabroniono, wybuchłoby zapewne powstanie, bo u Irlandczyków namiętność do kina łączy się z namiętnością palaczy”.
„Torf, jedyne bogactwo kraju, który już od stuleci jest obrabowany z lasów, któremu nie zawsze starczało i nie starcza chleba, ale zawsze starcza codziennego deszczu”.
Poprzednie dwie moje książki noblisty jednak oceniam wyżej – to „Utracona cześć Katarzyny Blum albo: Jak powstaje przemoc i do czego może doprowadzić” i „Anioł milczał”.
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Watermark: An Essay on Venice
164/130/2025
Ładna, ale nie dla mnie. Rzadko która książka bez akcji mnie porywa. Ta niezbyt, chociaż doceniam intelekt. Przemyślenia i wizje o Wenecji.
164/130/2025
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toŁadna, ale nie dla mnie. Rzadko która książka bez akcji mnie porywa. Ta niezbyt, chociaż doceniam intelekt. Przemyślenia i wizje o Wenecji.
Prawdopodobnie jeden z trudniejszych tekstów jakie miałam przyjemność czytać. Nie wiem czy to kwestia obcego języka, w którym przyswajałam tę lekturę lub niezwykłe pióro Brodskiego, które jeszcze nie czas mi zrozumieć. Natomiast jestem zachwycona wrażliwością autora, umiejętnością zauważenia oraz uchwycenia niezwykłego piękna w otaczającej go rzeczywistości.
Prawdopodobnie jeden z trudniejszych tekstów jakie miałam przyjemność czytać. Nie wiem czy to kwestia obcego języka, w którym przyswajałam tę lekturę lub niezwykłe pióro Brodskiego, które jeszcze nie czas mi zrozumieć. Natomiast jestem zachwycona wrażliwością autora, umiejętnością zauważenia oraz uchwycenia niezwykłego piękna w otaczającej go rzeczywistości.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toLiteratura piękna przesycona zapachem wodorostów.
Idealna na upały, Wenecja w aurze chłodnych grudniowych dni i mglistych styczniowych nocy zamieniona w szlachetny kruszec literatury jest opowieścią urodzonego w Leningradzie w roku 1940 rosyjskiego poety i eseisty Josifa Brodskiego, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1987.
Książka intymna, subiektywna i bardzo osobista, zachwyca bogactwem odniesień do kultury i literatury, na pierwszym planie jasność myśli, erudycja i poetycka siła, zaczyna się bezpretensjonalnie: „Wiele księżyców temu dolar był wart 870 lirów, a ja maiłem trzydzieści dwa lata. Kula ziemska była również lżejsza o dwa miliardy dusz, a bar przy stazione, na której wysiadłem w ową zimną grudniową noc, był pusty.”
Poetycka siła utworu objawia się niemal na każdym kroku, na przykład wówczas, gdy autor opisuje weneckie poranki: „W zimie budzi nas w tym mieście, zwłaszcza w niedziele, dźwięk jego niezliczonych dzwonów, jak gdyby za tiulem firan w perłowoszarym niebie wibrował na srebrnej tacy gigantyczny porcelanowy serwis do herbaty.”
Momentami lektura przypomina surfowanie po powierzchni oceanu, wiemy, że poniżej jest głębia, nie możemy jednak jej przeniknąć, choć przeczuwamy, że istnieje: „Łza to spojrzenie wstecz, hołd, który przyszłość składa przeszłości. Albo też jest to wynik odejmowania tego, co większe, od tego, co mniejsze: piękna od człowieka. To samo z miłością: nasza miłość jest także większa niż my sami.”
„Znak wodny” to ukłon w stronę Wenecji, pisarz lubił do tego miasta wracać, zmarł w roku 1996 w Nowym Jorku, został pochowany na weneckiej wyspie San Michele, jest to moje drugie spotkanie z autorem, pierwsze nosi tytuł „Pochwała nudy”, pod wieloma względami książka doskonała: esencja kruchości naszego świata połączona ze świadomością naszej dogłębnej w tym świecie znikomości.
Połączenie rosyjskiej duszy z włoskim klimatem.
Literatura piękna przesycona zapachem wodorostów.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toIdealna na upały, Wenecja w aurze chłodnych grudniowych dni i mglistych styczniowych nocy zamieniona w szlachetny kruszec literatury jest opowieścią urodzonego w Leningradzie w roku 1940 rosyjskiego poety i eseisty Josifa Brodskiego, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1987.
Książka intymna, subiektywna i...
Subiektywna opowieść o podróży do Wenecji z XX wieku, plus niewątpliwy momentami pokaz maestrii mistrza ale całość nudna.
Subiektywna opowieść o podróży do Wenecji z XX wieku, plus niewątpliwy momentami pokaz maestrii mistrza ale całość nudna.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPrzykro mi niezmiernie narazić się tu wielbicielom Brodskiego. Mnie ta malutka książeczka z esejami na temat Wenecji nie tylko nie zachwyciła, ale nie przekonała, nie wciągnęła a najzwyczajniej w świecie wynudziła. Spodziewałam się fajerwerków, cudownych opisów Wenecji zimą a dostałam niestety nudnawe wynurzenia trochę o niczym. Spodziewałam się, że wejdę w atmosferę zimowego miasta, że poczuję klimat, historię, jakieś choćby odpryski jego własnego życia... Gdyby zmienić nazwę miasta na hm... Amsterdam też byłoby w porządku.
Oczywiście, są tu krótkie niczym błyskawica olśnienia poetyckim językiem Brodskiego, ale jest ich tyle co kot napłakał. Anglosaskie z gruntu próby odśmiania czytelnika( w rodzaju porównania zimowej Wenecji do Grety Garbo w basenie)są raczej żałosne.
Poeta piszący prozą- za którą generalnie nie przepada-to nie jest coś, co jakoś szczególnie mi się podoba. Prawdę mówiąc to nie podoba mi się wcale
Przykro mi niezmiernie narazić się tu wielbicielom Brodskiego. Mnie ta malutka książeczka z esejami na temat Wenecji nie tylko nie zachwyciła, ale nie przekonała, nie wciągnęła a najzwyczajniej w świecie wynudziła. Spodziewałam się fajerwerków, cudownych opisów Wenecji zimą a dostałam niestety nudnawe wynurzenia trochę o niczym. Spodziewałam się, że wejdę w atmosferę...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWspaniały esej o wspaniałym mieście. Rodzaj impresji, napisanej jak najsmakowitsza literatura okraszona szczyptą niewymuszonego poczucia humoru. Mniej żal wyjeżdżać z Wenecji czytając „Znak wodny”. Josif Brodsky wielokrotnie do niej wracał, także po śmierci. Jest pochowany na cmentarzu San Michelle. Mimo wielkiego szacunku dla mistrza jednak wolałabym wrócić do Wenecji jeszcze za życia. „Gładząc wodę to miasto poprawia wygląd czasu, upiększa przyszłość.” Czy można coś jeszcze dodać?
Wspaniały esej o wspaniałym mieście. Rodzaj impresji, napisanej jak najsmakowitsza literatura okraszona szczyptą niewymuszonego poczucia humoru. Mniej żal wyjeżdżać z Wenecji czytając „Znak wodny”. Josif Brodsky wielokrotnie do niej wracał, także po śmierci. Jest pochowany na cmentarzu San Michelle. Mimo wielkiego szacunku dla mistrza jednak wolałabym wrócić do Wenecji...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMiałam okazję podziwiać Wenecję w połowie maja, co nakłoniło mnie do poszukiwania książek o tym niezwykłym mieście. Pierwsza z nich, "Znak wodny" to widok miasta skąpanego w zimowej aurze, jakże innej od letniej, ale jakże fascynującej. Wyjeżdżając z Wenecji, wiedziałam, że do niej wrócę. Po lekturze eseju Brodskiego zamarzyło mi się do niej wrócić zimą.
Miałam okazję podziwiać Wenecję w połowie maja, co nakłoniło mnie do poszukiwania książek o tym niezwykłym mieście. Pierwsza z nich, "Znak wodny" to widok miasta skąpanego w zimowej aurze, jakże innej od letniej, ale jakże fascynującej. Wyjeżdżając z Wenecji, wiedziałam, że do niej wrócę. Po lekturze eseju Brodskiego zamarzyło mi się do niej wrócić zimą.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to„W zimie budzi nas w tym mieście (Wenecji),zwłaszcza w niedziele, dźwięk jego niezliczonych dzwonów, jak gdyby za tiulem firan w perłowoszarym niebie wibrował na srebrnej tacy gigantyczny serwis do herbaty. Otwieramy okno na oścież i pokój w jednej chwili zalewa ta kłębiąca się na zewnątrz, przesycona dzwonieniem mgiełka, która składa się po części z wilgotnego tlenu, po części z kawy i modlitw.
Niezależnie od tego, jakie pigułki i w jakiej liczbie musimy tego ranka połknąć, mamy poczucie, że nie jest to jeszcze nasz koniec. I podobnie niezależnie od tego, jak bardzo jesteśmy panami samych siebie, ilu doświadczyliśmy zdrad, jak bardzo dogłębna i zniechęcająca jest nasza samowiedza, zakładamy, że wciąż jeszcze istnieje dla nas jakaś nadzieja, a w każdym razie przyszłość”.
Macie takie książki, gdzie zachwyca Was prawie każde zdanie, najchętniej zakreślilibyście lub przepisali cały tekst i żałujecie, że tak pięknie nie potraficie obrazować? To właśnie ten przypadek, bo „Znak wodny”, Josifa Brodskiego, książka napisana z potrzeby serca, co czuje się w każdym zdaniu, to wzruszające spotkanie z ogromnym poczuciem utraty tożsamości, wykorzenienia, człowieka o wielkiej rosyjskiej duszy. Żeby zrozumieć ten melancholijny oddech smutku i tęsknoty za przeszłością, który Portugalczycy zwykli określać jako saudade, oraz miłość do Wenecji, gdzie obsesyjne każdego grudnia powracał, i gdzie ostatecznie został pochowany, trzeba poznać biografię autora.
Josif Brodski, ten nieposkromiony myśliciel, poeta, erudyta, urodził się w 1940 roku w Petersburgu, choć w tamtym czasie miasto zostało już przemianowane na Leningrad, mieście niezliczonej ilości kanałów, mostów i placów, przesiąkniętym zapachem wodorostów, oblanym bladym, rozproszonym, północnym światłem, zwanym Wenecją Północy, od początku nie było mu po drodze z komunistyczną rzeczywistością Związku Radzieckiego, dlatego nie ukończył żadnej szkoły, a za „pasożytnictwo” doświadczył ogromnych szykan i represji ze strony państwa, został kolejno skazany na więzienie, szpitali psychiatryczny, łagier, pozbawiony obywatelstwa i wydalony z kraju, a ostateczny cios zadano Mu odmawiając możliwości wjazdu do kraju, aby pożegnać się z umierającymi rodzicami.
To stąd potrzeba bycia blisko i obsesyjne powroty do Wenecji, aby oddychać zmrożonym zapachem wodorostów.
„W zimie budzi nas w tym mieście (Wenecji),zwłaszcza w niedziele, dźwięk jego niezliczonych dzwonów, jak gdyby za tiulem firan w perłowoszarym niebie wibrował na srebrnej tacy gigantyczny serwis do herbaty. Otwieramy okno na oścież i pokój w jednej chwili zalewa ta kłębiąca się na zewnątrz, przesycona dzwonieniem mgiełka, która składa się po części z wilgotnego tlenu, po...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toEsej jest hołdem złożonym miastu, wodzie i czasowi, kamieniowi i cegle, lwom i nawet gołębiom (ich ukrytemu wyczuciu architektury). I nie da się mieć do tego kawałka prozy nic na kształt obiektywnego stosunku. Może się wydawać trudny. Z pewnością jest Brodski intelektualistą. Zawile i uparcie błądzącym po manowcach. Zapamiętale rzeźbiącym własne obsesje. A chwilami, wręcz obłąkanym. Lecz właśnie wtedy jest najwspanialszy. Na ląd wychodzą strunowce, lwy zaczynają czytać, ręce trzepoczą jak ryby, a Dedal, Minotaur, Pazyfae i Tezeusz opowiadają nam Wenecję i historię czasu. Są takie fragmenty, które czytałam w kółko dla ich urody, nawet teraz gdy piszę, to właściwie żałuję, że nie czytam zamiast tego.
Brodski powracał do Wenecji przez blisko dwadzieścia lat, raz do roku, zimą, zazwyczaj na jakieś dwa tygodnie. Nie ma w Znaku wodnym nic z poradnika, choć dla wyszukujących, jak wyżej podpisana, wskazówek, da się takich wynotować ze cztery czy pięć: pejzaż na Fondamento Nuevo (najwspanialsza akwarela świata),jeśli Cię stać gondola nocą, i zapomnij o kierunkach świata bo Wenecja uznaje jeden - bokiem. I że wieczorami "lektura albo szwendanie się, co prawie na jedno wychodzi, gdyż w nocy te wąskie kamienne szczeliny wyglądają jak przejścia pomiędzy regałami jakiejś olbrzymiej zapomnianej biblioteki i panuje w nich podobna cisza."
Esej jest hołdem złożonym miastu, wodzie i czasowi, kamieniowi i cegle, lwom i nawet gołębiom (ich ukrytemu wyczuciu architektury). I nie da się mieć do tego kawałka prozy nic na kształt obiektywnego stosunku. Może się wydawać trudny. Z pewnością jest Brodski intelektualistą. Zawile i uparcie błądzącym po manowcach. Zapamiętale rzeźbiącym własne obsesje. A chwilami, wręcz...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDla tych, którzy mieli przyjemność zobaczyć na własne oczy Wenecję - ten, znakomity literacko hołd, jaki rosyjski (i zarazem amerykański) poeta złożył temu miastu, z pewnością zrozumie i należycie doceni. Kto nie miał tej okazji, być może poczuje się zainspirowany, żeby Wenecję wreszcie odwiedzić i zgłębić jej fenomen. Ale nie jest "Znak wodny" ograniczony do rozważań o samym mieście - jest to intelektualna a miejscami filozoficzna uczta skłaniająca do ogólnych refleksji nad życiem i jego krętymi jak ulice Wenecji ścieżkami. Wysmakowany kawałek literatury pozbawiony patosu, pretensji, za to pełen wdzięku i autentyczności wyrażonych w naturalnej autorskiej ekspresji uczuć i przemyśleń.
Dla tych, którzy mieli przyjemność zobaczyć na własne oczy Wenecję - ten, znakomity literacko hołd, jaki rosyjski (i zarazem amerykański) poeta złożył temu miastu, z pewnością zrozumie i należycie doceni. Kto nie miał tej okazji, być może poczuje się zainspirowany, żeby Wenecję wreszcie odwiedzić i zgłębić jej fenomen. Ale nie jest "Znak wodny" ograniczony do rozważań o...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to