Nadzy nie boją się wody. Reportaż o ucieczce przed wojną

Powieść reportażowa Matthieu Aikinsa „Nadzy nie boją się wody” to jedna z tych lektur, które bezpowrotnie zmieniają sposób, w jaki patrzymy na nagłówki serwisów informacyjnych dotyczących kryzysu uchodźczego. Przyznaję tej książce ocenę 8/10, ponieważ jest to rzadki przykład reportażu uczestniczącego, w którym autor nie tylko obserwuje tragedię z bezpiecznej odległości, ale decyduje się zanurzyć w niej całkowicie, ryzykując własne życie.

Perspektywa, która zmienia wszystko
Głównym atutem książki jest jej unikalna perspektywa. Matthieu Aikins, kanadyjski dziennikarz o azjatyckich rysach, podejmuje ryzykowną decyzję: postanawia towarzyszyć swojemu przyjacielowi, Omarowi, w ucieczce z ogarniętego wojną Afganistanu do Europy. Kluczowym elementem tej wyprawy jest fakt, że Aikins porzuca swój paszport, telefon satelitarny i status zachodniego obserwatora. Staje się jednym z tysięcy bezimiennych uchodźców, przemierzając „szlak przemytników”. Dzięki temu zabiegowi otrzymujemy wgląd w mechanizmy ucieczki, które zazwyczaj są niedostępne dla kamer. Widzimy strach, nudę, upokorzenie i brutalność, ale także niezwykłą solidarność ludzi, którzy nie mają już nic do stracenia.

Aikins wykonuje tytaniczną pracę na rzecz humanizacji kryzysu. Omar nie jest tu „problemem migracyjnym” – to wykształcony człowiek, kierowca, przyjaciel, osoba z marzeniami i poczuciem humoru. Autor z wielką precyzją opisuje codzienne życie w obozach, nieustanne czekanie na sygnał od przemytników oraz traumatyczne przeprawy przez granice. Reportaż obnaża cynizm systemu: z jednej strony ogromne pieniądze zarabiane przez handlarzy ludźmi, z drugiej bezradność i często okrucieństwo służb granicznych. Tytułowi „nadzy” to ci, którzy zostali odarci z dobytku, tożsamości i praw, a mimo to znajdują w sobie siłę, by rzucić się w niebezpieczne wody Morza Egejskiego.

Mocne i słabe strony reportażu
Autentyzm: Rezygnacja z przywilejów przez autora sprawia, że opisy są surowe i pozbawione zbędnego patosu.

Głęboka analiza polityczna: Aikins nie zapomina o kontekście; wyjaśnia skomplikowaną sytuację w Afganistanie i Europie, co pozwala zrozumieć przyczyny exodusu.

Emocjonalna więź: Relacja między Matthieu a Omarem jest sercem tej książki, nadając jej intymny wymiar.

Momentami zbyt wolne tempo: Szczegółowe opisy wielotygodniowego oczekiwania w kryjówkach, choć oddają realia życia uchodźcy, mogą być dla niektórych czytelników nużące.

Etyczny dylemat: Choć autor stara się być jednym z nich, wciąż pozostaje pytanie, czy „turystyka w cudze cierpienie” – nawet w szczytnym celu – jest w pełni etyczna (choć Aikins sam stawia sobie to pytanie, co zapisuję na plus).

„Nadzy nie boją się wody” to lektura bolesna, ale konieczna. To oskarżenie rzucone światu, który buduje coraz wyższe mury, zapominając, że po drugiej stronie zawsze stoi człowiek. Aikins napisał książkę, która nie pozwala na obojętność. To reportaż totalny, który zostaje pod powiekami długo po zakończeniu lektury, zmuszając do refleksji nad tym, ile warte jest ludzkie życie w zależności od koloru paszportu, który trzyma się w dłoni. To solidna, odważna i znakomicie napisana literatura faktu, która zasługuje na szerokie grono odbiorców.

Powieść reportażowa Matthieu Aikinsa „Nadzy nie boją się wody” to jedna z tych lektur, które bezpowrotnie zmieniają sposób, w jaki patrzymy na nagłówki serwisów informacyjnych dotyczących kryzysu uchodźczego. Przyznaję tej książce ocenę 8/10, ponieważ jest to rzadki przykład reportażu uczestniczącego, w którym autor nie tylko obserwuje tragedię z bezpiecznej odległości, ale...

Bardzo ciężko się to czyta. Książka porusza jeden z trudniejszych problemów współczesnego świata. Temat jest bardzo złożony i trudny. Myślę że warto przeczytać i zobaczyć z innej perspektywy to, co wydaje nam się bardzo odległe. Przemyślenia, które pojawiają się po lekturze, będą już zależeć od stopnia wrażliwości czytelnika.

Bardzo ciężko się to czyta. Książka porusza jeden z trudniejszych problemów współczesnego świata. Temat jest bardzo złożony i trudny. Myślę że warto przeczytać i zobaczyć z innej perspektywy to, co wydaje nam się bardzo odległe. Przemyślenia, które pojawiają się po lekturze, będą już zależeć od stopnia wrażliwości czytelnika.

Nudnawa i moralnie wątpliwa opowieść o peregrynacji samego Autora wraz z jego towarzyszem, Afgańczykiem, do Europy.

Po pierwsze, z książki wyziewa podstawowe pragnienie Aikinsa – wyrażone zresztą wprost w treści – by pisarsko zadebiutować. Brak warsztatu czy tematu nie stanowią dla niego przeszkody. Pisze, bo ma taką ambicję. A że nie ma o czym: sam stwarza sobie historię.

No właśnie: jego działania noszą znamiona pomocnictwa w szmuglu ludźmi – nie tylko finansuje całą wyprawę wspólnika, ale też ją w dużej mierze organizuje. Czym drastycznie wykracza poza granice przyjętej reporterskiej ingerencji. Ale zgniłych kompromisów etycznych Autora jest więcej: usprawiedliwia pedofilię (Lejla),przemilcza kazirodztwo (Khalid) czy kłamstwo celem wyłudzenia wizy (zniszczenie paszportu – on sam i Zii).

Stąd podczas lektury towarzyszyło mi nieznośne uczucie obcowania z naiwnym, dyletanckim idealistą (nie pomagały też filozoficzne, pensjonarskie w naturze, wtręty) – nie był to wartościowo spędzony czas. Odradzam.

Nudnawa i moralnie wątpliwa opowieść o peregrynacji samego Autora wraz z jego towarzyszem, Afgańczykiem, do Europy.

Po pierwsze, z książki wyziewa podstawowe pragnienie Aikinsa – wyrażone zresztą wprost w treści – by pisarsko zadebiutować. Brak warsztatu czy tematu nie stanowią dla niego przeszkody. Pisze, bo ma taką ambicję. A że nie ma o czym: sam stwarza sobie...

Świetny reportaż pokazujący drogę uchodźców z Afganistanu do Europy.

Zawsze wydawało mi się, że etap przeprawy przez Morze Śródziemne to najtrudniejsza część podróży. Okazuje się, że odnalezienie się w Europie i podróżowanie po niej może być nawet trudniejsze.

Świetny reportaż pokazujący drogę uchodźców z Afganistanu do Europy.

Zawsze wydawało mi się, że etap przeprawy przez Morze Śródziemne to najtrudniejsza część podróży. Okazuje się, że odnalezienie się w Europie i podróżowanie po niej może być nawet trudniejsze.

Szalenie ważny reportaż pokazujący problematykę migracji oczyma migrantów. Autorowi, dzięki wniknięciu w strumień migrantów z Afganistanu, udało się poznać, a następnie w swojej książce nagłośnić, skalę problemów migracji pomiędzy światem bogatych i światem biednych. Pomiędzy światem totalitaryzmu a światem demokracji, światem autorytaryzmu a światem swobody obywatelskiej. Niestety autor obnaża prawdę ukazując, że nasza demokracja i swobody są fasadowe. Z punktu widzenia "obcej" jednostki pozwalamy na stosowanie, a nawet sami stosujemy często tak samo nieludzkie zasady społeczne, jak te, od których uciekają migranci. Jako bogatsi, bardziej cywilizowani społecznie nie potrafimy wcale wspiąć się na wyżyny równości. Autor nie zadaje tego pytania, ale jego reportaż nasuwa refleksję: kiedy ta różnica potencjałów ekonomicznych i społecznych, którą świat zachodni tworzy, zaowocuje napięciem skutkującym światową tragedią... Książka nie jest majstersztykiem jeśli chodzi o warsztat autora. Jednak przez podjęty problem i sposób jego przedstawienia niewątpliwie jest wartościową pozycją godną polecenia.

Szalenie ważny reportaż pokazujący problematykę migracji oczyma migrantów. Autorowi, dzięki wniknięciu w strumień migrantów z Afganistanu, udało się poznać, a następnie w swojej książce nagłośnić, skalę problemów migracji pomiędzy światem bogatych i światem biednych. Pomiędzy światem totalitaryzmu a światem demokracji, światem autorytaryzmu a światem swobody obywatelskiej....

Matthieu Aikins to dziennikarz i reportażysta, który spędził kilka lat w Kabulu. Nawiązał tam wiele znajomości, w tym kilka przyjaźni. Orientował się w nastrojach społecznych, w trudnej sytuacji politycznej, ekonomicznej i społecznej Afganistanu. Stąd też pojawił się jego pomysł, aby przyjąć fałszywą tożsamość i wraz z przyjacielem Afgańczykiem odbyć wspólną podróż do Europy.

Towarzyszymy Matthieu (alias Habibowi) i Omarowi w przygotowaniach do ucieczki z Afganistanu, przeprawie przez Morze Śródziemne, pobycie w obozie dla uchodźców, ucieczce z niego oraz próbach przedostania się do Włoch. Obserwujemy ich poszukiwania przemytników, kolejne porażki i niegasnącą nadzieję na lepsze życie.

Ta książka nie jest reportażem - to raczej pamiętnik Aikinsa i biografia rodziny jego przyjaciela. W wielu momentach przeważają filozoficzno-filologiczne rozważania autora. I stąd wynika moje ogromne rozczarowanie lekturą.

Mimo dobrej znajomości Afganistanu, w książce niewiele miejsca poświęcono obecnej sytuacji. Początkowo byłam przekonana, że ta książka jest z lat 2000 - ponieważ to na tych latach kończy się opis wydarzeń, które mają miejsce w Afganistanie i które skłaniają Afgańczyków do desperackiej ucieczki pontonem przez morze. Bardzo dużo miejsca poświęcono za to romantycznym dylematom Omara, jego życiu seksualnemu i nieszczęśliwemu zakochaniu.

Część dotycząca ucieczki była niezwykle krótka i skąpa. Coś, co miało być osią opowieści, jest zaledwie kilkoma naprędce skreślonymi szkicami.

Blisko 1/3 książki poświęcono kryzysowi ekonomicznemu i migracyjnemu w Grecji. Znacznie więcej dowiadujemy się na temat tego kraju niż państw Bliskiego Wschodu. Najciekawszym, najbardziej wartościowym fragmentem książki jest pobyt Habiba i Omara w niesławnym Morii, greckim obozie dla uchodźców słynącym z wołających o pomstę do nieba warunkach sanitarnych. Warunki, w których żyli tam migranci, były tragiczne: niewystarczająca ilość pożywienia, bród, ledwie kilka toalet na kilkanaście tysięcy mieszkańców, mnóstwo chorób i napięć pomiędzy przedstawicielami różnych narodów i odłamów religii. I wszechobecna bezczynność wraz z powoli gasnącą nadzieją na unormowanie swojej sytuacji prawnej, gdyż większość uchodźców spędzała tam wiele miesięcy, a ich sprawy nie poruszały się ani o krok do przodu.

To, co uderza w tej opowieści, to strach, a zarazem ogromna determinacja, by zawalczyć o lepsze życie swojej rodziny. Po lekturze łatwiej zrozumieć, dlaczego tak wielu uchodźców, przybywszy do Europy, wpada w nałogi i światek przestępczy. Jednak w temacie kryzysu migracyjnego można bez trudu znaleźć lepiej napisane i bardziej rzeczowe pozycje.

Matthieu Aikins to dziennikarz i reportażysta, który spędził kilka lat w Kabulu. Nawiązał tam wiele znajomości, w tym kilka przyjaźni. Orientował się w nastrojach społecznych, w trudnej sytuacji politycznej, ekonomicznej i społecznej Afganistanu. Stąd też pojawił się jego pomysł, aby przyjąć fałszywą tożsamość i wraz z przyjacielem Afgańczykiem odbyć wspólną podróż do...

Wciągający reportaż, jest i też w nim ociupinka literackości, i jest wreszcie bardzo dużo dla czytelnika spostrzeżeń do przemyślenia.... Polecam! Myślę, że to w obecnych czasach bardzo ważna lektura.

Wciągający reportaż, jest i też w nim ociupinka literackości, i jest wreszcie bardzo dużo dla czytelnika spostrzeżeń do przemyślenia.... Polecam! Myślę, że to w obecnych czasach bardzo ważna lektura.

Dobry reportaż o Afganistanie. Książka opisuję losy Omara, który kolaborował z Amerykanami, ale nie ma tej współpracy udokumentowanej na tyle, by móc wyemigrować do USA. Jego rodzina zdążyła już wyjechać, a on ze względu na ukochaną, którą zostawia w kraju, nie chce się zdecydować na wyjazd. Wyjeżdżają wraz z przyjacielem reportem, by opisać nieludzkie warunki w jakim im przyjdzie żyć przez rok, zanim znajdą się w upragnionym kraju europejskim.
Ksiazka nie była dla mnie odkryciem. Wiele wątków łączyłem z tymi, które gdzieś już widziałem albo czytałem. Ucieczka pod podwoziem ciężarówki wydała mi się podobna do tej, którą w 89 roku mogliśmy zobaczyć w filmie 300 mil do nieba. Natomiast zmagania uchodźców i to w wydaniu o wiele bardziej emocjonującym czytałem w takich książkach jak: Kontener czy Wielki przypływ.
Na uwagę moim zdaniem zasługuje fakt, że książka pokazuje tę stagnację, w której żyją miesiącami uchodźcy i to jak europejscy czy światowi liderzy mierzą się z problemem migracji. Dla nich nie ważne jest ludzkie życie, a jedynie słupki poparcia.
Również zakończenie zrobione z dwóch paralelnych opowieści, jest bardzo dobrym zabiegiem.

Dobry reportaż o Afganistanie. Książka opisuję losy Omara, który kolaborował z Amerykanami, ale nie ma tej współpracy udokumentowanej na tyle, by móc wyemigrować do USA. Jego rodzina zdążyła już wyjechać, a on ze względu na ukochaną, którą zostawia w kraju, nie chce się zdecydować na wyjazd. Wyjeżdżają wraz z przyjacielem reportem, by opisać nieludzkie warunki w jakim im...

Pandemia, szczepienia, wojna w Ukrainie, skandale, zamieszki, to królowało na nagłówkach w przeciągu ostatnich kilkudziesięciu miesięcy i aż nieprawdopodobnym wydaje się, że jeszcze tak niedawno najważniejszym tematem jaki zajmował społeczeństwa byli uchodźcy. Temat migrantów zszedł na dalszy plan, przyzwyczailiśmy, oswoiliśmy, przestaliśmy zauważać. I można mieć co do tego różne zdania ale jedno chyba nadal pozostaje niezmienne. Nadal tysiące ludzi codziennie podejmuje próbę by dostać się do Europy. Robią wszystko, ryzykują życie swoje i swoich najbliższych, porzucają domy, dobytek, pracę, rodzinę by wyruszyć na niebezpieczny szlak z nadzieją, że tam gdzieś czeka ich lepsze jutro.

Kanadyjski dziennikarz Matthieu Aikins wraz z przyjacielem, Afgańczykiem Omarem w 2016 wyruszył na szlak uchodźców. Udawał kolejnego uchodźce desperacko pragnącego dotrzeć do Europy. Wędrówka ta zaowocowała reportażem, który od wewnątrz pokazuje z czym muszą się mierzyć ludzie, który decydują się podjąć ryzyko. Omar był kierowcą i tłumaczem pracującym dla stacjonujących w Afganistanie Amerykanów. Jego nonszalancja w podchodzeniu do dokumentowania swojej pracy spowodowała to, że finalnie nie był w stanie przedstawić wystarczająco dużo dokumentów potwierdzających jego współpracę a co za tym idzie, nie mógł otrzymać azylu w Stanach. W Afganistanie też nie mógł pozostać bo jego rola była znana i groziłoby mu śmiertelne niebezpieczeństwo. Jedynym wyjściem była wędrówka do Europy, spóźniona właściwie o rok. Bo to w 2015 Europa otwarła swoje granice i uchodźcy w miarę spokojnie mogli do niej wkroczyć. Matthieu idzie z Omarem przez Iran, Turcję, obóz w Grecji. Idzie i dokumentuje to co widzi. Z jego opowieści wyłania się wstrząsający obraz krzywdy, niesprawiedliwości, dehumanizacji ale równocześnie jest to piękna opowieść o przyjaźni, nadziei i sile.

Po tym wszystkim co widzieliśmy w przeciągu ostatniego rok, chyba ,,Nadzy nie boją się wody" już tak nie szokują. Ból, cierpienie, niesprawiedliwość, krzywdę, strach widzimy wszędzie. Uodporniliśmy się, trochę stwardnieliśmy i przechodzimy obojętnie. Jednak taki reportaż z powrotem zaczyna mocno rezonować na nasze najczulsze struny, odkrywa i wyciąga na wierzch trochę już zakurzoną wrażliwość na drugiego człowieka. Bo Aikins nie moralizuje, nie przekonuje na siłę. On tylko opowiada o tym co widział i przeżył. Ten obraz jest okrutny, pozbawiony czasem człowieczeństwa, wyrachowany, przepełniony strachem i niepewnością ale ma też momenty, które niosą nadzieję, pokazują czym jest dobro, przyjaźń, wsparcie. Że właściwie nie trzeba wiele aby komuś pomóc.

,,Nadzy nie boją się wody" to nie tylko reportaż drogi, to także uniwersalna opowieść o najważniejszych wartościach. Uwrażliwia, zwraca uwagę na szczegóły, pokazuje człowieka w, wydawałoby się, bezkształtnej masie. Jest wyrzutem sumienia, szpilką wbitą w zachodnie społeczeństwa. Pokazuję ,,tę drugą stronę" przed którą tak usilnie się broni Zachód. Nie chcę mówić, że teraz powinno się bezwarunkowo otwierać granice bo to zagadnienie dużo bardziej skomplikowane i bazowanie na emocjach nie jest tutaj właściwym rozwiązaniem ale z pewnością ten reportaż woła o to by nie zapomnieć, by nie ignorować, by nie być obojętnym. A to może przekuć się na jakieś, większe, systemowe rozwiązania. Polecam!

Pandemia, szczepienia, wojna w Ukrainie, skandale, zamieszki, to królowało na nagłówkach w przeciągu ostatnich kilkudziesięciu miesięcy i aż nieprawdopodobnym wydaje się, że jeszcze tak niedawno najważniejszym tematem jaki zajmował społeczeństwa byli uchodźcy. Temat migrantów zszedł na dalszy plan, przyzwyczailiśmy, oswoiliśmy, przestaliśmy zauważać. I można mieć co do tego...

Nadzy nie boją się wody to książka wywołująca dysonans poznawczy – na korzyść publikacji. Bo książki o uchodźctwie – o uciekaniu przed wojną – nie powinno się tak dobrze czytać. Autor ma talent do budowania kilkuzdaniowych, trafnych, obrazowych portretów osób, które spotyka na swojej drodze, łączyć opowieść o sobie (bo postanawia przejść drogę razem ze swoim przyjacielem Omarem, chociaż jest to nieco bardziej skomplikowane) i spójnie wplatać w to informacje prawne, dane statystyczne oraz cytaty – i to także z poezji (ogólnie książka jest pełna przypisów!).
Książka dotyczy roku 2016 i muszę napisać, że w 2023 po prawie dwóch latach od zajęcia Kabulu przez talibów, lektura jest dziwna – w znaczeniu, że już te kilka lat temu wydostanie się z kraju były trudne i drogie, a teraz czytelnik musi zdawać sobie sprawę, że wszystko to, co zostało opisane jest jeszcze straszniejsze, trudniejsze i bardziej niebezpieczne.

Nadzy nie boją się wody to książka wywołująca dysonans poznawczy – na korzyść publikacji. Bo książki o uchodźctwie – o uciekaniu przed wojną – nie powinno się tak dobrze czytać. Autor ma talent do budowania kilkuzdaniowych, trafnych, obrazowych portretów osób, które spotyka na swojej drodze, łączyć opowieść o sobie (bo postanawia przejść drogę razem ze swoim przyjacielem...