Romans na wsi

Noc. Oparłem się o chropowaty pień jakiegoś drzewa — i słucham. Z zachodu wieje ciepły wiatr. Odpowiadają mu szmery, szepty i szumy... Powietrze jest dziwnie rzeźwe, niespokojne... Gdzieś, w mroku, blisko — nieomal u moich nóg — sączą się ze wzgórza niewidzialne strumyki... Obcy ptak, którego nie było słychać jeszcze wczoraj, ćwierka triumfalnie nad mojem uchem. Nie widać go naturalnie w ciemności, ale czuję, że siedzi tuż, tuż. Od młyna, od grobli, dolatuje niezwykły pogłos: ni to huk, ni to trzask.
— Pękają lody!
Pękają lody! Z rowów, przegonów, ze strug, wpadają od kilku dni do naszego jeziora istne potopy do wody. Jezioro wzbiera i podnosi gwałtownie zimową skorupę. Pojutrze — jutro może — krucha powłoka zsinieje na głębi; a za trzy dni — no, niechby za cztery — wyzwolone, radosne fale zaczną tańczyć dookoła wysp, gdzie najbystrzejszy prąd!
Pękają lody! — Jak to wspaniale brzmi... Nieprawdaż? — Patetycznie! Bohatersko! Groźnie! Zaraz się z tem kojarzy wizja niebezpieczeństwa... Zerwana grobla... Most... Dzwony... Konie w spienionej głębi...
Nie. U nas to się odbywa zupełnie niedramatycznie. Nie ma siły, któraby zdołała poruszyć naszą groblę, scementowaną korzeniami dwóchsetletnich topoli. I mostu niema, któryby mógł zapaść się z ogłuszającym trzaskiem...
Tutejszy mostek, zbudowany z klekocących, sosnowych balików, rozlatuje się przecież od wielu lat: — Komu to właściwie szkodzi? — Zbyt łatwo go naprawić. Runąć niema dokąd: dół, w którym nie tak dawno rybak łapał węgorza, nie jest zbyt głęboki. Zresztą, jeśli nawet jakieś drewno popłynie sobie z wodą, znajdziemy je poniżej, o kilkaset kroków, albo trochę dalej, na łąkach... - fragment powieści