Polska nowela fantastyczna. Król powietrza

Jak to w tej serii bywa, trochę ledwie strawnych ramotek, a trochę miłych zaskoczeń. Wśród tych ostatnich objawił mi się niespodziewanie Mirandola, którego kojarzyłam dotąd wyłącznie jako tłumacza/adaptatora baśni dla dzieci (jego wersje nadal są wszędzie, głównie chyba dlatego, że wygasły do nich prawa autorskie). Jego "Sztuczny żołnierz" i "Genialny pomysł" to zwięzłe groteski z nieco ryzykownym posmakiem - w pierwszym mamy żart z Pepików, w drugim orientalizm trochę fetysz zmiany płci - ale czyta się to przyjemnie i jest faktycznie zabawnie.

Drugą dowcipną gwiazdą jest Antoni Lange z "Kometą", która na 32 lata odwraca bieg czasu, i z "Memoriałem doktora Czang-Fu-Li", rzeczą niby lekką, ale w sumie bardzo współcześnie brzmiącą (drastyczne zmiany ekologiczne doprowadziły do równie drastycznych globalnych zmian demograficznych i cywilizacyjnych).

Podobnie na uwagę zasługuje Bogusław Adamowicz z groteską-makabreską "Dzieje niewiadomego doży" o demonicznym malarzu oraz "Tajemnicą długiego i krótkiego życia" o radykalnie subiektywnym postrzeganiu czasu (i chińskim reżimie przyszłości).

Ostatnie wyróżnienie wędruje do fragmentu powieści Jana Mieroszewicza "Zginęła głupota", w którym to przelot komety powoduje nagłe zmądrzenie społeczeństwa - ku wielkiej dezorientacji bohatera. Dobre satyryczne zacięcie i dowcip.

Elementy satyry są też u Włodzimierza Zagórskiego, ale tu odrobinę jakby brakowało wdzięku, choć jego teksty nadal są w lekturze całkiem miłe. "Diable wiano" ciąży ku moralizatorstwu w stylu legendy o złotej kaczce, a "W XX wieku" obok tysiąca innych pomysłów zawiera dosyć ciekawy motyw restauracji pod Wisłą i mechanicznych syren w roli kelnerek.

"Goście z Marsa" Władysława Satke to rzecz okrutnie sucha, w której warstwa literacka przegrała z zainteresowaniami naukowymi, a te z kolei niestety ze skłonnością do ględy. Jest jednak kilka ciekawych momentów, poza tym tekst skłonił mnie do sprawdzenia, czym był ekstrakt Liebiga.

Fragment "Króla powietrza" Ludwika Szczepańskiego to ramotka par excellence, w swojej epoce SF, bo napisane to zostało na samym początku rozwoju lotnictwa. Bardzo silny polityczny kontekst antypruski.

Tadeusz Konczyński ("Wyspa smutku", "Miasto stu tysięcy") to szybko ulatująca młodopolszczyzna w najbardziej mdłym wydaniu.

Wreszcie mamy dwa teksty o wędrowcach odkrywających pradawne cywilizacje wśród śniegów, czy to Aryjczyków ("Tajemnica sfinksa północnego" Jadwigi Bohuszewiczowej),czy to kosmitów ("Przybysze z Kamparty" Ferdynanda Antoniego Ossendowskiego). Chyba niedobrze, że znalazły się jedno po drugim w tym samym zbiorze, bo trochę mi się zaczęły mieszać. Bohuszewiczowa sprawiła mi więcej radości, może dlatego, że pierwsza, może ze względu na całkiem nastrojową scenę w lodowym grobowcu ludzi z różnych epok, a może dlatego, że Ossendowski jest już taki typowo chłopacko-przygodówkowy.

Jak to w tej serii bywa, trochę ledwie strawnych ramotek, a trochę miłych zaskoczeń. Wśród tych ostatnich objawił mi się niespodziewanie Mirandola, którego kojarzyłam dotąd wyłącznie jako tłumacza/adaptatora baśni dla dzieci (jego wersje nadal są wszędzie, głównie chyba dlatego, że wygasły do nich prawa autorskie). Jego "Sztuczny żołnierz" i "Genialny pomysł" to...