Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu Adam Higginbotham 8,0
ocenił(a) na 87 tyg. temu Kiedy myślimy o Challengerze, większość z nas ma przed oczami ten jeden, traumatyczny obraz: białe smugi dymu układające się w kształt litery „Y” na tle błękitnego nieba. Wszystko wydarzyło się na żywo, na oczach uczniów w klasach i milionów widzów przed telewizorami. Książka poświęcona tym wydarzeniom wnikliwie analizuje ten kilkusekundowy błysk, rozkładając go na czynniki pierwsze i rzucając nowe światło na przebieg tragedii.
Zamiast suchego raportu technicznego otrzymujemy zapis wydarzeń przefiltrowany przez ludzkie emocje. O fizyce i inżynierii opowiada się tu z perspektywy osobistych doświadczeń. Owszem, dowiadujemy się wszystkiego o słynnych uszczelkach typu O-ring , które zawiodły pod wpływem mrozu, ale autor nie zasypuje nas niezrozumiałymi tabelami. W zamian niemal fizycznie czujemy narastający na Florydzie chłód, widzimy sople lodu zwisające z wieży startowej i słyszymy rozmowy inżynierów z szefostwem, którzy desperacko próbowali ostrzegać, by nie lecieć, bo konstrukcja tego nie wytrzyma....
Ważnym elementem narracji jest przywrócenie twarzy załodze. Poznajemy ich pasje, lęki i bliskich – dzięki temu wychodzą oni poza ramy nazwisk wykutych na pomniku. Szczególnie poruszający jest wątek Christy McAuliffe, nauczycielki, która miała być symbolem cywilnego podboju kosmosu, a stała się twarzą tragedii, której można było uniknąć. Widzimy ich jako żywych ludzi, nieświadomie uwięzionych w trybach bezwzględnej, biurokratycznej maszyny.
Przy okazji otrzymujemy obraz NASA obdarty z lukru. Jeśli kojarzycie tę agencję wyłącznie z triumfami misji Apollo, ta lektura mocno zweryfikuje wasz punkt widzenia. To brutalny zapis tego, co się dzieje, gdy pycha wygrywa z rozsądkiem, a przekonanie o własnej nieomylności staje się wszechobecne. Start musiał się odbyć, bo gonił kalendarz, bo prezydent miał o tym wspomnieć w przemówieniu i bo wizerunek musiał się zgadzać. Książka obnaża toksyczną kulturę milczenia, w której głosy inżynierów niższego szczebla o usterkach ginęły w drodze na górę filtrowane przez menedżerów, nie dopuszczających do siebie złych wieści...
W gruncie rzeczy „Katastrofa Challengera” pokazuje, jak systemowe zaniedbania i zlekceważenie praw fizyki w imię sukcesu prowadzą do nieuchronnego upadku. Z tych wydarzeń płynie brutalna nauka pokory, do dziś aktualna nie tylko w przemyśle kosmicznym. Czyta się to z rosnącym uciskiem w gardle, mimo że od pierwszej strony znamy już finał. Tekst ten jest jednocześnie pięknym hołdem dla ofiar i bezlitosnym aktem oskarżenia wobec systemu.
