Gra na wielu bębenkach

Zbiór trzech opowiadań, właściwie opowiadania są dwa i jest także fragment książki. Przyznaję bez bicia, że twórczość pana Pilcha kompletnie do mnie nie przemawia. Dużo powtórzeń, właściwie nic się nie działo, ani w otoczeniu pacjentów szpitala, Anie w ich głowach. Autor przeskakiwał z myśli do myśli, nie rozwijając żadnego wątku. Ale być może to akurat kwestia wyrwania fragmentu z większego utworu. Natomiast przy opowiadaniu pani Tokarczuk i pana Stasiuka było zupełnie inaczej. Bohaterowie są, żyją, działają, analizują. Zmienia się otoczenie, zmienia się kontekst. Nie ma zbędnych powtórzeń, jest wartko. I czuć że to polskie święta 🫣 karp w wannie, wódka, rozmowy egzystencjonalne. Nic tylko „żywy czy na miejscu”.

Rozumiem szlachetne intencje, nie sposób nie docenić wielkości nazwisk zgromadzonych twórców. Ale co to ma wspólnego z tworzeniem wysokiej jakości literatury, rozumianej jako przemyślany, zwarty i jednorodny przekaz artystyczny? Oczywiście, doświadczony koń bruzdy nie popsuje. Lecz to jeszcze nie powód, aby prowadzać go po jakichś chaszczach.

Wydanie tej książki 10/10. Oh...cóż to jest za wydanie. Piękne, przepiękne. Bardzo ze mną gra ta szata graficzna. Co do treści, cóż... Jest to 1 strona metaforyczno-filozoficzna. Uważam, że na świecie są książki, które są stworzone do kontemplacji i zachwytu, nie do czytania. Tutaj mogły być jednak 2, 3 strony tekstu więcej.

Ta książka to fajnie umiejscowiona obyczajowa opowieść, kryjąca w sobie znacznie więcej. Można tu znaleźć wiele filozofii, ale egzystencjalne rozważania, które sporo też traktują o duchowości, są w E.E. podane w lekkiej, wyważonej (przynajmniej dla mnie) formie. Fabuła nie jest wartka, ale czyta się ten tekst bardzo przyjemnie, wciągnąłem się i nie pamiętam, kiedy tak szybko przeczytałem ostatnio całą książkę. Widać, że Olga Tokarczuk jest czułą myślicielką, bo optyka w tej powieści zbliża nas do wnętrza jej bohaterów (zarówno dzieci, jak i osób starszych) i skupia się na wielu tajemnicach naszej egzystencji. Jest tu wszytko, od dziecięcych zabaw, dorastania czy macierzyństwa, przez psychologię i historię po mistykę śmierci oraz wielkie kwestie naszego istnienia. PS. Bliźniaczki rządzą w tej rodzince. Jest tu też trochę lekkiego humoru.

Wciągająca. Narracja trzech osób, przeplatająca się i odnosząca do tych samych wydarzeń - widzianych tak różnie z perspektywy ojca, syna i wnuka, wciąga i każe wydać osąd o każdej z tych postaci. Jaki jest ojciec, Francisco, a jaki jego syn Javier? A Mariano - syn i wnuk? Bardzo dobra literatura.

Trzy nowelki, jakoś tam, delikatnie, połączone relacjami rodzinnymi, ale nie budujące wspólnej rzeczywistości fabularnej. Trzy bohaterki, wiodące życie w całkowicie różnych stylach, mimo to podobne. Żyją w rodzinie i społeczeństwie, a jednak są samotne. Każda z nich to typ introwertyczny, analityczny. W miarę możliwości izolują się od społeczeństwa, pocierają bolące miejsca, próbują znaleźć sobie sensy. Wszystko to utrzymane jest w tonacji mocno melancholijnej, ustawicznego dłubania w niezagojonej ranie. Romantyczny, werterowski bólu istnienia. Styl i barwa języka Tokarczuk nie do końca koreluje z moim odczuwaniem, ale jest to język swoisty, warsztatowo wysokiej próby. Sama narracja wymaga lektury raczej skupionej, nastawionej na wrażliwość i współodczuwanie. Pozycja warta lektury, zwłaszcza gdy mamy ochotę podłubać w cudzej duszy i trochę zrozumieć drugiego człowieka. 8/10

Jeśli lubicie babcine opowieści, to będzie książka dla Was. Opowieść bez początku i końca. Bardziej "przestrzenna" niż linearna :) Bo jak to wspomnienia, pojawiają się w danym momencie, potem przeskakują, wracają - sami przecież wiecie jak to jest. No i tak podążamy z historiami - wspomnieniami poprzez miejsca, czasy, przedmioty i ludzi, których w większości już nie ma...

Majstersztyk! Tryby wielkiej machiny narracyjnej, obracające powoli wszystkimi elementami opowieści. Opowiedziana historia, ta która teoretycznie jest głównym wątkiem (Feuchtmeier) ma charakter pretekstowy. Jest poziomem zero, na którym (i pod którym) budowana jest cała misterna konstrukcja tej książki. Tak naprawdę ta powieść jest o tworzeniu, o tym jak pisarz pracuje i z czym się mierzy. Jako miłośniczka komentarzy metatekstowych nie mogę nie zachwycić się opowieścią snutą w ten sposób (chociaż snucie brzmi na to nieco zbyt poetycko, bo choć nie odmawiam "Trybom" metaforyki, to odczuwam potrzebę bardziej technicznego języka, mówienia o konstrukcji). Czytanie było dla mnie czystą przyjemnością, warto było się nieco wysilić, żeby nadążyć za budowanymi tu strukturami i być w stanie śledzić wątki. Niesamowicie ciekawy był sposób przedstawienia narratora, w fantastyczny sposób pogłębiający szkolny banał, że narrator jest też bohaterem (ale tutaj przecież narrator nie jest pierwszoosobowy). To nie jest powieść do czytania w tramwaju ani gdzieś na szybko, w biegu. Jest niepozorna rozmiarem, acz wymagająca. Trzeba jej poświęcić trochę czasu i cierpliwości, ale naprawdę warto.

Gdyby to była realistyczna książka, można byłoby ją zaliczyć do literatury, powiedzmy z nurtu “radości z odzyskanego śmietnika”, bo tu m. in. tak ukazany ukazany świt Niepodległości w 1918 r. Ale to książka, w której fabuła ma najmniejsze znaczenie. W przeciwieństwie do języka, bo fraza znów niezwykle oryginalna, jak w niedawno czytanej “Skazie”, której jednak ta książka nieco jednak ustępuje. Oryginalna to rzecz, do czego Autorka ma wybitną skłonność i aczkolwiek tematycznie zupełnie inna niż tamta, to pokrewieństwo z nią zdradza m. in silnie zaakcentowana bezcelowość ludzkich starań… Język także na tym samym mistrzowskim poziomie. Jako wyborna stylistka, Tulli posługuje się zdaniami, jakich przeciętny Autor dziś już nie tworzy, a przeciętny czytelnik nie trawi. Dla mnie to oczywiście największa wartość, zaraz po oniryczności tej prozy. Na szczęście to nie żadne reality, zwłaszcza że w centrum narracji jest rozpad rzeczywistości, kres marzeń głównych bohaterów, szaleństwo czy śmierć ważnych mieszkańców fikcyjnych Ściegów, leżącego gdzieś nad morzem miasteczka z pruskiego zaboru. Autorka na szczęście nie przywiązuje wagi do topograficznych i nie tyko szczegółów, dzięki czemu wraz z nią dajemy się ponieść fali niezwyczajnych zdarzeń. Magdalenie Tulli bliżej tu do klimatów Schulza czy Marqueza niż do dokumentowania historii, która jest tylko pretekstem do ukazania oryginalnych bohaterów poszczególnych części Autorka nie byłaby sobą, gdyby obok braku tradycyjnej narracji wprowadziłaby tu jednego bohatera. W centrum są tu bowiem kolejno trzy osoby, będące główną osnową każdej z trzech części, poświęconych kolejno: cierpieniu, konsumpcjonizmowi a na koniec szaleństwu. To taki niezwyczajny świat, w którym np. pieniądze z czasem bledną a zdjęcia ciemnieją. “To zły znak, najgorszy jaki może być [to ich zdjęcia ciemnieją] – denerwowały się pokojówki. – Wy głupie, pod koniec oszczędzał odczynniki, ot i wszystko – śmiał się z nich chłopiec od aptekarza, który znał się na rzeczy”. I tak do końca ten nieskończony dialog między tym co nierzeczywiste, a tym, co realne…. Nieco cytatów dla zachęty: “Byli to bowiem weseli grenadierzy o twardych sercach, którym życie wydawało się wszystkim, czego tylko można zapragnąć i czym prawie nigdy nie bywa”. “W fabryce płyt gramofonowych Neumanna szlachetne tenory, butne barytony, budzące grozę lub wesołość basy i przejrzyste jak szkło soprany wtłaczano z pomocą niemelodyjnie hałasujących maszyn w czarną materię ebonitu, gdzie pozostawały niewidoczne, lecz słyszalne, na zawsze owinięte w bawełnę niezrozumiałych włoskich słów”. “Garnizon szwedzki lepszy jest od rosyjskich, pruskich i austriackich pod każdym względem, tak jak szwedzki zabór lepszy jest od wszelkich innych możliwych zaborów”. “Werble, rechocąc prostacko, podawały takt dufnym puzonom, trąbka trąbiła, że życie jest piękne, a skrzypce, ledwo nadążając, z pijackim łkaniem skarżyły się, że za szybko ucieka”. “Proklamację o utworzenie Królestwa Polskiego odczytał mieszkańcom Ściegów drugi z kolei niemiecki komendant miasta”. “Nie było już w Ściegach niczego, co odwróciłoby uwagę cudem ocalałych żołnierzy od kałuży piwa na stole, po której wozili palcami, otwierając kanały łączące odległe jeziora, przekształcając małe zatoczki w ogromne oceany, zatapiając ostatnie skrawki suchego lądu”. “Kiedy gotyckie litery kolejowych napisów stały się już prawie niewidoczne, gimnazjaliści pozrzucali tablice wespół z uczniami szewskimi i piekarczykami. Podeptali niemieckie napisy i odebrali broń żołnierzom z kolejowego patrolu”. “Trzecim i ostatni niemieckim komendantem Ściegów był pijanym feldfeblem, nawykłym do dźwigania papierów i wycierania rękawem krzeseł. Jego samozwańcze rządy utrzymały się od śniadania do obiadu”. “Nikt już nie płakał, nawet narzeczone zabitych szeregowców. Zabrakło bowiem soli, która jest – jak wiadomo – esencją łez”. “Zagłodzeni oberwańcy wypatrywali po kałużach jakiegoś kartofla, żeby go podnieść i zjeść, choćby na surowo. Ale nie było ani jednego, bo skąd miałby spaść?”. “Na straganach leżało wszystko oprócz żywności. Ta jakby zapadła się pod ziemię, kryjąc się przed niepewnymi koronami polskimi i niemieckimi markami”. “Znali się na wszystkim, mogli od ręki sprzedać fałszywe portugalskie paszporty oficerom Wrangla albo na zlecenie upłynnić pakiet bezwartościowych przedwojennych akcji kolei transsyberyjskiej”. “Tango nieustępliwym rytmem pulsowało w skroniach pod kropelkami potu, przez chwilę każdy brał jego brutalność za własną i ledwo utrzymywał ją w ryzach, z fordanserką w jaskrawym makijażu balansując na przeciągniętej strunie, na granicy światła i mroku, miłości i nienawiści, życia i śmierci”. “Wyruszył do Buenos Aires w trumnie obłożonej lodem, z kopią listu przewozowego przyklejoną na wieku, mając w plecach ranę od sprężynowego noża”. “– Czy ja żyję? – pytał właściciel hotelu niknącym głosem. – Sam pan wie, drogi panie Lapidus - odpowiadał doktor, odkładając słuchawkę. – Skoro pan zadał pytanie, zna pan i odpowiedź”. “– Życie – mówił – samo w sobie nie jest ani złe, ani dobre. Tak samo śmierć. Cała rzecz w proporcjach. Niestety, drogi panie, jak ze wszystkim, tak i z tym, najtrudniej utrafić w punkt”. “Chorzy na tyfus marudzili długo, nie mogli się zdecydować, czy chcą żyć, czy umrzeć. – Wyzdrowieć? Żeby znowu obnosić nicowane łachy? – za plecami śmiali się szorstko z doktora”. “Rozeszły się pogłoski o jakimś krawcu z gromadą dzieci, który po śmierci, tak jak za życia, spędzał dnie i noce nad robotą. O młodej matce, która nie chciała położyć się do trumny, zajęta kołysaniem niemowlęcia. O jedynaczce, której dla świętego spokoju pozwolono nacieszyć się nową lalką. Jakiś zazdrosny mąż rzekomo pragnął uniemożliwić wdowie ponowne zamążpójście, jakaś skąpa żona po śmierci codziennie przeglądała domowe rachunki, szukając dziury w całym”. “Nikt nie zapłakał. Ani nad kupcami, którzy spłonęli, zabarykadowani w swoich sklepach. Ani nad szwaczkami pogrążonymi w ciemnościach. Ani nad pijanymi marynarzami, którzy poszli na dno. Ani nad oszukanymi żołnierzami wielkiej wojny. Ani tym bardziej nad małpami”. “Kolejne wydarzenia zagubiły się w nadciągającym mroku, spowolniały w mroźnym powietrzu. Skąd brać nowe opowieści?”.

🪦🌾 O grobie, który mówi pełnią życia — i o pisarzu, którego będzie brakowało 🌾🪦 ⭐ Moja ocena: 9/10 — Kamień na kamieniu po raz kolejny przypomniał mi, jak wielkim pisarzem był Wiesław Myśliwski. A może nawet bardziej: jak rzadkim. Tym mocniej wybrzmiewa to właśnie teraz, tuż po wiadomości o jego odejściu. I chyba dlatego ta lektura poruszyła mnie jeszcze mocniej — bo mówi o śmierci, pochówku i przemijaniu, a jednocześnie jest tak pełna życia, ciepła, humoru i ludzkiej prawdy, że czyta się ją z uśmiechem, ale też z sercem pod gardłem. 🗣️ Gawęda, która niesie 🗣️ Największa przyjemność tej książki płynie dla mnie z samego języka. To proza, która nie pędzi do celu, tylko żyje po drodze: dygresją, wspomnieniem, obserwacją, pozornie bocznym zdaniem, które nagle okazuje się ważniejsze niż niejeden wielki finał u innych autorów. Myśliwski opowiada lekko, ale nigdy pustą lekkością. Jest tu błysk, czułość, wiejski konkret, humor, a zaraz obok ból i strata. I właśnie dlatego to tak mocno działa. 🪦 Z grobu wyrasta całe życie 🪦 Punkt wyjścia jest prosty i genialny zarazem: budowa rodzinnego grobu. Ale u Myśliwskiego z tego jednego motywu wyrasta cała opowieść — o rodzinie, pamięci, braciach, rodzicach, ziemi, wojnie, biedzie, dumie i losie. To jedna z tych książek, w których wszystko znaczy więcej, ale nic nie jest sztucznie napompowane symboliką. Nawet śmierć nie jest tu literacką pozą. Jest częścią życia — ciężką, nieuniknioną, a zarazem bliską i ludzką. 🌾 Wieś bez dekoracji 🌾 Bardzo cenię to, że Myśliwski nie robi z tej wsi ani cepelii, ani manifestu. To nie jest świat upiększony. Jest twardy, biedny, pełen uporu, śmieszności, ran, rodzinnych napięć i ciężaru historii. A jednak nie ma w tej prozie martwoty. Przeciwnie — ona oddycha. Ma rytm, własną mądrość, własny uśmiech i własny sposób patrzenia na człowieka. Dzięki temu ta opowieść nie staje się ani sielanką, ani chłopskim mitem, tylko prawdziwym życiem. ⏳ Czas, który krąży jak pamięć ⏳ Ta powieść nie biegnie równo od początku do końca. Zawraca, odchodzi w bok, wraca do dawnych zdarzeń, zatrzymuje się na szczególe, żeby po chwili odsłonić coś znacznie większego. I właśnie to ma ogromny urok. Nie ma tu chaosu — jest żywa pamięć. Taka, która nie układa się w linijki, tylko mówi własnym rytmem. Czytając, miałem poczucie, że nie obcuję z wymyśloną konstrukcją, ale z prawdziwym doświadczeniem opowiedzianym przez kogoś, kto naprawdę wie, czym jest życie i czym jest strata. 🖤 Dziś brzmi jeszcze mocniej 🖤 Trudno mi oddzielić tę książkę od wiadomości o śmierci Myśliwskiego. I może nie trzeba. Bo nagle jeszcze wyraźniej widać, jak niezwykła była to proza: bez wielkich gestów, bez nadęcia, bez taniej mądrości. Niby lekka, niby gawędziarska, chwilami nawet uśmiechnięta — a przecież pod spodem niesie rzeczy najcięższe. Kamień na kamieniu czytany teraz wybrzmiewa niemal podwójnie: jako znakomita powieść i jako ciche przypomnienie, że odchodzą pisarze, ale zostają ich zdania. A niektóre zostają naprawdę na długo. 🌿 Na koniec 🌿 To chyba najpiękniejsze u Myśliwskiego: że potrafił pisać o śmierci tak, że człowiek jeszcze mocniej czuje życie. Bez patosu. Bez górnolotności. Bez literackiego przymusu „ważności”. Po prostu mądrze, czule i prawdziwie. I może właśnie dlatego po tej książce zostaje nie tylko zachwyt, ale też wdzięczność.

Klimatyczne ujęcie czasu przełomu epok z pogranicza końca komunizmu i początku tak zwanej „wolnej Polski,” ujęcie ludzi żyjących na wschodzie Polski, na ziemiach dawnej Galicji, wciąż nie mogących wyrwać się z siermiężnych powojennych lat, pomimo pojawiających się nowalijek z tak zwanego zachodu. Autor uchwycił czas zmian, które następowały, uchwycił obraz ludzi zmiany te wprowadzających, miejsc. Opowiadania łączy nić fabuły, jest tajemnica a właściwie zagadka, są odchodzące na zawsze budynki i jest klimat, może chwilami zbyt przerysowany, ale to coś czego już nie ma, co trzeba może tak właśnie mocno poczuć, aby zrozumieć.

Churdalia to kraina, której nie ma a jednocześnie istnieje w każdym z nas. Chmurdalia, to nasze marzenie i pragnienie bycia gdzieś indziej, pogoń za czymś nieokreślonym. To także opowieść przez kraje i kontynenty ale także przez czas. Przeszłość i teraźniejszość przenikają przez siebie, bo wiadomo: nie może być teraz jeśli nie było kiedyś. Sporo bohaterów, rozrzuconych po miastach i czasach ale w rezultacie o losach ze sobą jakoś splątanych. Piękna to była podróż. Skończyła się na przedprożu millenium ale może autorka nie postawiła jeszcze ostatniej kropki i zdradzi nam dalsze losy Dominiki. Albo następnego pokolenia Chmur...

Jest to moje drugie zetknięcie z tym autorem. "Widmokrąg" jest zbiorem opowiadań, które dotyczą ludzkiej seksualności, erotyzmu, namiętności, uczuć oraz jak człowiek zakochany inaczej odbiera cały świat i co się może dziać w jego głowie. Styl autora jest bardzo charakterystyczny, dlatego uważam, że nie jest to książka dla każdego. Pierwsze opowiadanie od razu przypomniało mi styl Gombrowicza (którego bardzo lubię),dalsze były napisane w bardziej przystępny sposób. Uważam, że w te historie trzeba się po prostu wczuć, nie czytając ich jak leci bez większych przemyśleń i rozważań. Jeśli nie boicie się książki, w której autor odważnie operuje słowem, stylem i porusza szeroko rozumianą ludzką seksualność, to zachęcam 😁

Uwielbiam tę opowieść. Opowieść tak prostą, a jednocześnie tak subtelną. Mimo że nie jest długa, rozwija wiele wątków, które snują się jak pajęczyny w jesiennym słońcu. Jedne są długie i wyraziste, niektóre krzyżują się ze sobą, a inne niespodziewanie urywają i nikną. Oddając hołd twórczości Bohumila Hrabala stworzył Paweł Huelle prawdziwą perełkę.

Trudno ująć w słowach uczucia, które zrodziły się podczas lektury, to jakby dolewać do pełnej kanki z nadzieją, że się nie przeleje. To niebywała uczta, która jednocześnie koi i rozdziera serce. Autor z całą swoją precyzją tworzy koronkową wizję powojennej Polski. Staranność, podszyta dziecięcą niewinnością, kontrastuje tu z wiszącą w powietrzu, choć nienazwaną wprost, post traumą. Ta wzruszająca w swojej prostocie opowieść przywołuje świat istniejący już tylko we wspomnieniach naszych dziadków. Tych, których bose stopy wciąż pamiętają dotyk zroszonej trawy

Ze wszystkich książek Masłowskiej, które przeczytałam, ta wypada u mnie najgorzej. Uważam, że „Wojny polsko-ruskiej” już nic nie przebije. Rozumiem zamysł powieści i doceniam wykorzystanie piosenki hiphopowej jako formy podawczej, ale po pewnym czasie książka bardzo mnie zmęczyła i poprowadziła donikąd. Wiem, że taki był zamysł autorki, ale w jej debiutanckiej powieści wszystko zbiegło się w jakiejś kulminacji. Po tej pozycji spodziewałam się czegoś lepszego.

Lubię niektóre książki autora, ta do nich... no, sam nie wiem !!! W latach 80 - tych działał w Ruchu Wolności i Pokoju. Za dezercję z wojska został skazany na 1,5 roku więzienia. Przed odsiadką podjął próbę samobójczą. Jego książki zostały przetłumaczone na wiele języków. Mało pochlebne, ale przyznał, że w młodości dręczył zwierzęta !!! Umiarkowanie POLECAM !!!

e book Króciutka w oczywisty sposób nawiązująca do "Czarodziejskiej góry" opowieść mojego ukochanego Pawła Huelle, jest w istocie hołdem dla idealistów. Rozbicie dusznego, hermetycznego "sanatoryjnego' świata z dzieła Manna i wrzucenie Castorpa w ten "postkatastroficzny" świat w któr Europa jeszcze stoi, a już czuć głębokie pęknięcie, daje poczucie pewnej konfrontacji. Nie przystająca, wrażliwa jednostka kontra szorstkość i zawiłość tego świata. Jak każdą dobrą, wspaniałą literaturę można Castorpa czytać na wielu poziomach... Na tym etapie życia "Castorp" był dla mnie właśnie hołdem dla wszystkich nieprzystających do tego świata wrażliwców znikających gdzieś we mgle i noszących blizny po kochaniu wszystkiego za bardzo i rozumieniu swoją wrażliowścią. Im świat zawsze wystawia wysokie rachunki. Warto przeczytać wcześniej "Czarodziejską górę", ale wydaje mi się, że spokojnie można czytać i bez tego.

Książka nie jest nowością. Natomiast bardzo lubię twórczość Stefana Chwina. Tematyka wojny i powojenne losy ludzi zamieszkujących Wolne Miasto Gdańsk są bardzo ciekawe. Tygiel Polaków i Niemców na tych terenach jest bardzo interesujący. Czas wojny, a w samym "Hanemannie" tematyka powojennego wysiedlania Niemców jest niezwykle ciekawa.

W 2003 roku Tartak znalazł się na liście dziewięciu najbardziej cenionych książek prozatorskich, wielokrotnie nominowany był też (i nagradzany) w prestiżowych konkursach literackich. Książka ta określana bywa jako manifest społeczny, badający współczesne obszary nędzy i beznadziei, upominający się o wykluczoną prowincję. Autor łączy w niej realistyczne, obyczajowe sprawozdania i lokalne anegdoty z filozoficznymi komentarzami wiejskiego bajarza. Trochę tu klimatu sennych obrazów, jak z Domu dziennym, domu nocnym Olgi Tokarczuk. Dzięki temu książki nie można sprowadzić do publicystycznego obrazka. Odija faktycznie opowiada o ponurej i biednej prowincji, pozbawionej nadziei. Ale nie jest to reporterski głos, zaangażowany społecznie i politycznie, lecz raczej przypowieść o ludziach, których przetrąciło życie, "pogrobowcach" PRL wpasowanych w ramy półrealnej baśni. Ten mityzujący styl pięknie nawiązuje do podobnych klimatów prozy Andrzeja Stasiuka, Magdaleny Tulli, Pawła Huelle, Piotra Szewca, Lidii Amejko czy Pawła Sołtysa. Klimat opowieści zręcznie podkreśla prosty język, pozbawiony patosu, pompowanego dramatyzmu i wielkich słów. Pomimo tego (dlatego?) Tartak budzi silne emocje... Autor w uroczy sposób przechodzi z poziomu szczegółowego sprawozdania z drobnych wydarzeń, do szeroko kreślonych obrazów, wykraczających poza opisywane chwile ("nie wiedział, kiedy zacząć płakać i z tego wszystkiego zapomniał w ogóle o płaczu, a przecież było mu bardzo smutno. No i na kilka dobrych lat zapomniał, jak się płacze."),realistyczny opis miesza z baśniowym przedstawieniem, a biblijny język narracji z rzeczowością spostrzeżeń i wulgaryzmami bohaterów książki - całej panoramy dziwacznych, trochę strasznych i trochę komicznych indywiduów.