lubimyczytać
Wokół książki
Aktualności
„Każdy pisarz musi żebrać”. Mocne słowa finalisty Nike

„Każdy pisarz musi żebrać”. Mocne słowa finalisty Nike

11.12.2024

„Koszty powieści są ogromne”, napisał na Facebooku Michał Witkowski. Tegoroczny finalista Nagrody Nike i zwycięzca Nike Czytelników wyliczył, ile kosztuje go napisanie książki. W szeroko komentowanym wpisie wyjaśnił też, dlaczego jego zdaniem koszty te muszą ponieść czytelnicy.

„Każdy pisarz musi żebrać”. Mocne słowa finalisty Nike

Alan Chen/Unsplash

O zarobkach pisarzy mówi się ostatnio sporo. I trudno się dziwić, bo sumy wymieniane przez autorów odkrywają przed czytelnikami strony pisarskiego rzemiosła, o których mówi się rzadko. Albo wcale.

„Poniżej skrajnego ubóstwa”

W październiku temat zarobków pisarzy poruszył w mediach społecznościowych Jacek Dehnel. Według wyliczeń prezesa Unii Literackiej, gdyby polski autor miał utrzymywać się z samej twórczości literackiej, żyłby poniżej skrajnego ubóstwa.

„Autor pracuje nad książką, powiedzmy powieścią liczącą 300–400 stron, powiedzmy rok. Ma z egzemplarza, powiedzmy, 10% ceny okładkowej. Średni nakład w Polsce to 2 tys. i powiedzmy, że się w całości sprzedał, że to taka baza, od której liczymy. Jak to się ma do płacy autora w przeliczeniu na średnie pensje za ten rok pracy?”, napisał.

I dalej: „Autor za sprzedany pierwszy nakład dostaje 11 tys., czyli niespełna dwie i pół minimalnej – za rok pracy, przypominam, czyli miesięcznie 910 zł. To wspaniale się składa, bo właśnie podano, że minimum egzystencji, czyli skrajnego ubóstwa, wynosi w Polsce dla jednej osoby 913 zł – więc prawie się załapał, ale się nie załapie”.

Wtórowała mu Małgorzata Halber, która napisała, że wyliczenia Dehnela są i tak łaskawe, a czytelnicy nie mają pojęcia, jak wyglądają stawki na książkowym rynku. Więcej na ten temat przeczytacie w artykule „Państwo nie wiedzą, ile zarabia pisarz w Polsce”. Halber, Dehnel i Miłoszewski apelują o zmiany.

Michał Witkowski: Pisarz nie może jednocześnie pracować w Żabce

Temat powrócił po wpisie Michała Witkowskiego, autora słynnego „Lubiewa”, „Drwala” czy „Wiary. Autobiografii”, która w tym roku trafiła do finału Nagrody Literackiej Nike i zgarnęła Nike Czytelników.

Pisarz nawiązał do wsparcia finansowego tak zwanych patronów, na których nierzadko liczyć muszą polscy twórcy. „Owszem, jest to żebranie i każdy pisarz musi żebrać”, napisał.

Witkowski podkreślił, że koszty napisania powieści – dla przykładu: powieści barokowej jego autorstwa – są ogromne. „Choć dla Was, Czytelników, niewidoczne”, dodał.

Wyliczył, że napisanie takiej powieści wymaga trzech lat ciągłego pisania, nieprzerywanego pracą na etacie. We wpisie czytamy:

A więc [pisarz] musi skądś wytrzasnąć przez trzy lata około no, powiedzmy, osiem tysięcy miesięcznie, z czego sześć idzie na wynajem mieszkania a dwa na życie. Ale nawet niech to będzie 7 tysięcy. Mamy 3 lata, czyli 3 razy 12 miesięcy = 36 miesięcy. Razy 7 tys. = dwieście pięćdziesiąt dwa tysiące.

I dalej: „I musi to wyjść od Was. I to wychodzi od Was. Już nie mówię o kosztach riserdżu, wyjazdów, niezbędnych książek i tak dalej. Dlatego każdy pisarz musi prosić o wsparcie Patronów, czyli żebrać. Nie ma innej rady. Pisarz nie może jednocześnie pisać i pracować w Żabce”.

Tworząc analogię, Witkowski wspomina pojawiającą się na koniec filmu listę osób, dzięki których wsparciu mógł powstać. „Na końcu każdej mojej książki też będzie odtąd lista Patronów, którzy pozwolili mi przeżyć te trzy lata pisania”, zapewnia.

Sześć tysięcy na wynajem?

Wyliczenia budzą pewne wątpliwości. W komentarzach podkreślono choćby, że sześć tysięcy na wynajem mieszkania to kwota – co najmniej – nieco wygórowana. „6000 miesięcznie na koszty wynajęcia mieszkania? To może niech szanowny autor pracuje jednak na pół etatu i pisze książkę tylko po pracy”, pisze pani Izabela.

I rzeczywiście. Pisarz chyba nieco się rozpędził. W odpowiedzi Witkowski przekonuje jednak, że sam nie żyje za wspomnianą kwotę, a chciał jedynie zobrazować pewną kwestię.

„Chcę tylko pokazać, jak to możliwe, że literatura ambitna, trudna i niekomercyjna, która nie ma szans się sprzedawać, mimo wszystko może dziś powstawać dzięki Patronom”, napisał w komentarzu pod wpisem.

A jakie jest wasze zdanie w tej sprawie? Czy pisarze są zmuszeni korzystać z pomocy, zwłaszcza w świetle wyliczeń Jacka Dehnela? Czy żyjemy wyobrażeniami z amerykańskich filmów, w których autorzy dostają imponujące zaliczki jeszcze przed premierą książki? A może podzielacie zdanie tych, według których pisarz niemogący utrzymać się wyłącznie z pisania powinien po prostu podjąć inną pracę?
Dajcie znać w komentarzach.