Wilkołactwo

Mimo ciekawego tematu nie jest to bynajmniej książka, którą czyta się z wypiekami na twarzy. Jest to bowiem rozprawa naukowa, podsumowująca w sposób zwięzły i pozbawiony emocji ten niechlubny rozdział w dziejach świata, jakim było polowanie na czarownice. Autor rozprawia się w niej z kilkoma mitami, a przede dowiadujemy się, że brak nam wielu danych, aby wyrokować w różnych kwestiach. Książka jest dobrze ustrukturyzowana i napisana zwięźle, co może zachęcić czytelnika poszukującego wprowadzenia do tej tematyki. Jednak polecam przede wszystkim osobom zainteresowanym tym tematem ze względów naukowych.

Książkę bardzo dobrze się czyta, nie wiem czy to zasługa autora czy tłumacza, ale narracja jest płynna i zwarta. Po za pewnymi wyjątkami kiedy autor zasypuje naraz czytelnika duża ilością szczegółowych nazw plemion (opisy mogą mieć stronę), książka w czytaniu jest bardzo przyjemna. Po za częścią stylistyczną olbrzymi walor tej pozycji to spójność przekazu i wartka nieprzekombinowana narracja historyczna. Kolejny olbrzymi plus to wartość historyczna, ponieważ autor świetnie uchwycił kluczowe momenty, najpierw w ekspansji Celtów, a później w podboju ich przez Rzymian. Pokazany jest rozwój ekspansji Celtów na tereny Europy i Azji Mniejszej, na tle historii Starożytnej Grecji, Rzymu, czy Kartaginy. W oparciu o teksty źródłowe tych starych cywilizacji autor nakreśla wzajemne relacje jakie kształtowały się pomiędzy ówczesnymi potęgami Moza Śródziemnego a Celtami. Swoja drogą to bardzo zastawiające jaki wpływ (pośredni i bezpośredni) mieli np. na Grecję/Macedonię tuż przed wyprawą na Persję. Zastanawiające jest to jak wielu najemników w armii Aleksandra mogło być pochodzenia Celtyckiego. Z książki można się dowiedzieć również jak wpływali Celtowie na wojny Punickie czy ogólnie ekspansje Rzymu. Książka świetnie opisuje relacje świata Celtów z Europy zachodnio-środkowej z Państwami basenu Moza Śródziemnego (można powiedzieć że odczarowuje z mroków historii tą część Europy), jest to bardzo ważny element układanki historycznej bo bez tego nie da się rozumieć np. m. in. potęgi Rzymu, czy starożytnej Grecji. Osobiście zainteresowały mnie bardzo dwa aspekty tej książki. Pierwszy to taki że Celtowie już 300-400 lat p.n.e. byli żołnierzami zaciężnymi w armiach greckich, np. w Ptolemejskim Egipcie, co Świadczy że ten starożytny Świat bym "mniejszy" i miał więcej relacji niż nam się obecnie wydaje, czyli był bardziej globalny niż mamy o nim wyobrażenie. A drugi aspekt to brutalność z jaką Rzym podbiał kolejne obszary zamieszkane przez Celtów (najpierw w płn. Italii, później w Hiszpanii, Francji , Alp i Bałkanów). Ta brutalność mogła by być w dzisiejszych czasach uznana jako eksterminacja. Patrząc z tej perspektywy nie jest zaskoczeniem, że bunty niewolników rożnych narodowości były na porządku dziennym w całym Cesarstwie Rzymskim, a Chrześcijaństwo miało bardzo podatny grunt dla swojego rozwoju. Podsumowując książka ciekawa i po za małymi wyjątkami czyta się szybko i płynnie, dodatkowo świetnie uzupełnia wiedzę o starożytności, gł. w relacjach Rzymskich i Greckich ze Światem Europejskich Celtów. Bez historii ludów podbitych w tym i Celtów nie da się zrozumieć w pełni historii Imperium Rzymskiego. Jedyny minus, to to że Autor nie skupia się szerzej na aspektach społecznych i ekonomicznych, ale po za tym jest to bardzo dobra książka, dająca w miarę szeroki ogląd sytuacji Celtów i ich relacji z innymi państwami/plemionami.

Wiele haseł-symboli przybliżających sposób w jaki nasi przodkowie widzieli świat. Zaskakujące wyjaśnienia genezy używanych dzisiaj powiedzeń i przesądów. Dlaczego spadającej gwieździe powierzamy życzenie? Dlaczego mówimy, że ktoś jest "spod ciemnej gwiazdy"? Dlaczego na szczęście nad progiem wiesza się podkowę? Książka objaśnia zasady myślenia magicznego. Przedstawia świat, w którym ludzie żyli bliżej Natury bojąc się jej nieprzewidzianych zjawisk i próbując zaklinać różne siły by bronić się przed nieszczęściami. Dziś stan wiedzy jest znacznie większy, a Natura coraz bardziej ujarzmiona, ale nadal zdarza nam się coś odpukać w niemalowane drewno.. tak na wszelki wypadek ;)

Po przeczytaniu tej księgi, człowiek ma wrażenie jakby przeczytał wszystkie książki świata. Wszystkie księgi, mity i legendy jakie stworzyła ludzka cywilizacja. Oczywiście przesadzam - ale takie właśnie uczucie jest we mnie tuż po ukończeniu "Złotej Gałęzi". Dzieło znamienite, które na zaledwie 500 stronach uczy nas o genezie i znaczeniu ludzkich mitów oraz o tym jak przenikają się one wzajemnie, a ich echa słychać poprzez czas i przestrzeń, poprzez wieki i kontynenty. Książka ta daje czytelnikowi ogromną wiedzę, inspiruje do dalszych poszukiwań, a także uczy szacunku do rytuałów, obrzędów i obcych kultur. Bo choć różne populacje modlą się do różnych bogów, to tak naprawdę wszyscy myślimy tymi samymi schematami i jesteśmy do siebie bardziej podobni niż nam się wydaje.

Z racji premiery "God of War: Ragnarok" wypadałoby sobie przypomnieć mitologię skandynawską, a książka Słupeckigo jest najlepszą opcją na zrobienie tego. Autor we wstępie wskazuje na liczne braki źródeł i wiele wersji danej postaci, czy też sytuacji z nią związanej. Daje to spore pole do interpretacji i przedstawiania swojej wizji danego mitu. Co do książki. Trzeba się mocno wczytać, żeby wyłuskać treść. Przypomina to trochę książki o zespołach metalowych, gdzie takowe rozgałęzienie jest konieczne, celem zrozumienia genezy utworów, czy członków zespołu. Nie mniej jednak warto, przynajmniej żeby wiedzieć, co mówi Mimir podczas gry.

Bardzo uważna relektura po latach. Nie dziwię się, że książka jest polecana jako wprowadzenie w temat, bo to bardzo bogata treściowo, a jednocześnie zupełnie przystępna synteza (są nawet tabelki bóstw i demonów <3). Dla mnie nawet trochę zbyt przystępna i gładka, bo chciałoby się widzieć przy każdym zdaniu dokładny przypis bibliograficzny, no ale takie rzeczy to nie w literaturze popularnonaukowej. Wyjątkowo ciekawy rozdział ostatni o junakach, czyli obszarze wierzeń i tradycji często pomijanym w takich religijno-mitologicznych syntezach. Jedynym minusem trochę trącące ideą szlachetnego dzikusa rozważania o tym, jak to starożytni Słowianie żyli w zgodzie z naturą, panie dzieju.

W poszukiwaniu mitologii germańskiej natrafiłam w mojej maleńkiej bibliotece na tę oto książkę. Przeczytałam i choć dość trudna na pierwsze spotkanie z tą tematyka to nie zniechęciła mnie. Sporo analiz, domniemywań i przekładów na historie i życie codzienne, a mniej mitów i opowieści z Odynem i Thorem w roli głównej których tak naprawdę szukałam. Mimo to mówię książce ok! i przybijam pieczątkę Polecam :)

O Bestiariuszu… będzie krótko… Przede wszystkim jest to uzupełnienie Demonologii… (lub na odwrót, jak kto woli). Tak jak zaznaczyłam przy okazji recenzji „rejestru” Duchów, demonów i czarownic… stwory, czy jakby je nie nazwać, mniej lub bardziej przypominały istoty humanoidalne, natomiast w przypadku Bestiariusza… autor skupił się na stworzeniach, które do istot humanoidalnych nie należały – potwory, olbrzymy oraz święte zwierzęta. Artur Szrejter w przypadku tejże książki również posłużył się stylem popularnym, momentami również felietonowym. I o ile Demonologię… chwilami czytało mi się dość „ciężko”, tak Bestiariusz… przerobiłam z zapartym tchem… Obraz germańskich wierzeń folklorystycznych, jak dowiecie się z lektury Mitologii…, itd. jest barwny, ciekawy, momentami zaskakujący… Każdy znajdzie w nim coś, co go zainteresuje (mnie szczególnie zaintrygowała trollica z dużym biustem, który przerzucała na plecy – nie będę wyjaśniać dlaczego :P) W niektóre ze stworów wierzy się (lokalnie) nawet współcześnie… Przykład potwora z Loch Ness będzie tu chyba pasował idealnie… Tak jak w Demonologii… tak i w Bestiariuszu… znajdziecie bogate opisy stworzeń, tłumaczenia/objaśnienia imion a także obszar i czas występowania. Do niektórych definicji autor dodał grafiki z wyobrażeniami stworzeń – szczerze? Szkoda, że tak mało… Zdecydowanie wolałabym „zobaczyć” kilkanaście dodatkowych rysunków/grafik. Oczywiście, książka zawiera bogatą bibliografię, dzięki której, ktoś chcący zagłębić się w temat, będzie miał ułatwione zadanie… Kolejnym „oczywiście” jest, a raczej są, tablice pokrewieństwa pomiędzy tymi bestiami, choć jak sam autor zaznacza, nie można mieć stuprocentowej pewności, ze względu na liczne luki w przekazach i aktualnych zbiorach (jakie przetrwały i jakie znaleziono) traktujących o mitologii i wierzeniach germańskich… Podsumowując… Jeśli macie w planach sięgnąć (jako pierwsze) po Bestiariusz… zaopatrzcie się od razu w Demonologie…, a najlepiej również w Mitologię germańską… Wkroczycie w nowy, dla mnie dotychczas praktycznie nie znany, świat bogów, olbrzymów, istot tych pozytywnych jak i negatywnych, w przystępny i ciekawy sposób przedstawiony przez autora… i być może zachęci Was to do zgłębiania wiedzy na ten temat… Ja z pewnością, mając możliwość, uzupełnię biblioteczkę o książki dotyczące wierzeń germańskich… Artur Szrejter mnie do tego zmotywował… Gorąco polecam!

Książka trudniejsza w odbiorze od wcześniejszej "Mitologii germańskiej" tego samego autora, a to dlatego, że nie stanowi, jak tamta, zboru mitów i opowieści, ale prezentuje w formie leksykonu wiedzę o występujących w wierzeniach starogermańskich postaciach antropomorficznych lecz nie zaliczanych do boskiego panteonu. Autor podjął się trudnego zadania uporządkowania przebogatego uniwersum demonów, duchów i wszelkich innych postaci, często tożsamych ze sobą ale występujących pod bardzo licznymi nazwami. Skrupulatne opisy genealogii niektórych z tych stworów, pokrewieństwa z innymi oraz ewolucji nazewnictwa mogą być chwilami nużące, trudno jednak zaprzeczyć, że jest to kopalnia wiedzy o istotach, w które wierzyli przodkowie Niemców, Skandynawów, Anglików czy Holendrów. Szczególnie ciekawe są informacje o śladach niektórych z tych wierzeń oraz starych obrzędów, adaptowanych i przekształcanych w czasach chrześcijańskich, a w efekcie w jakimś stopniu, choć w zmienionym kształcie, przetrwałych do dzisiaj. Dużym plusem jest omówienie najważniejszych świąt i związanych z nimi zwyczajów w kalendarzu germańskim. Choć nie czyta się jej jednym tchem, książka jest bardzo ciekawą i pouczającą wycieczką w przeszłość, w fascynujący a nieistniejący już świat, w którym człowiekowi w jego ziemskiej wędrówce, na każdym kroku i w każdym momencie życia towarzyszyły rozmaite istoty, na których życzliwość trzeba było sobie zasłużyć, a ich gniewu należało się strzec. Gdy w ten sposób o tym pomyśleć, człowiek współczesny wydaje się straszliwie samotny i zdany wyłącznie na siebie.

To nie jest łatwa książka do czytania przy kominku, ani tekst naukowy - i o tym trzeba pamiętać podczas lektury. Choć większość teorii autora została obalona przez specjalistów, co również należy mieć na uwadze, moim zdaniem warto po nią sięgnąć, jeśli jest się miłośnikiem dawnych wierzeń, tradycyjnych opowieści i wysiłku intelektualnego. Graves nie wpiera, a zachęca czytelnika do myślenia i wysnuwania własnych wniosków, zaś jego wiedza na temat mitologii jest ogromna. Lektura bardzo trudna, naszpikowana danymi i wymagająca skupienia, ale w zasadzie obowiązkowa dla religioznawców i wszystkich, którym bliskie jest współczesne zainteresowanie czarami i pierwotną magią

Bardzo dobry przegląd historii o wampirach i wilkołakach z różnych części Europy. Nie miałam wcześniej pojęcia, że było to tak powrzechne. Tylko jedna rzecz w książce mi przeszkadzała. Było w niej sporo nazw, czy tytułów po łacinie, włosku, francusku lub grecku, których tłumaczenie nie zostało podane (w przypadku greckich nazw, nie było nawet transkrypcji na alfabet łaciński).

We wstępie do niniejszej pozycji jej autor: ceniony mediewista, archeolog i historyk religii Leszek Paweł Słupecki zwraca uwagę na niezaprzeczalną atrakcyjność motywu likantropii, która wydaje się nie słabnąć na przestrzeni wieków. Przyznaję, że również ja od wczesnego dzieciństwa przejawiałem mocną fascynację wszelkimi mitologicznymi stworzeniami, ze szczególnym uwzględnieniem, a wręcz zamiłowaniem do wilkołaków. Sprowadzało się to nawet do pragnienia stania się jednym z nich, ale bez bolesnej i przymusowej przemiany podczas pełni księżyca i wiążącej się z nią utratą człowieczeństwa i samokontroli. Lata minęły, ale moje zainteresowanie tematem nie przeminęło. Czekałem tylko na odpowiedni moment, żeby zapoznać się z omawianą książką. Okazja nadarzyła się w lutym, kiedy w ramach zgłębiania tematu dowiedziałem się, że dla naszych słowiańskich przodków był to wilczy miesiąc, co wiąże się z faktem, że właśnie w jego połowie przypada jedyna w ciągu roku ruja u wilczych samic. Ponadto piętnastego dnia tego miesiąca Rzymianie i Rzymianki świętowali i świętowały Luperkalia. Była to uroczystość obchodzona na cześć wilczycy, która wykarmiła Romulusa i Remusa, a swoją nazwę wzięła od Luperkusa: wilczo-koźlego Boga, utożsamianego z Faunem, który chronił stada przed tymi drapieżnymi przodkami psów. Powracając do Słowian należy jeszcze zaznaczyć, że w strachu przed wilkami zamiast ich zwyczajowej nazwy stosowano zamienniki takie jak „luty” lub „luty zwierz”, aby zgodnie ze staropolskim przysłowiem nie wywołać ich przypadkiem z lasu. Książkę tak jak sobie postanowiłem udało mi się całą ukończyć w Luperkalia, mogę więc przystąpić do recenzji. „Wojownicy i Wilkołaki” to kompletne omówienie zjawiska "likantropii", z jakim mamy do czynienia w języku polskim, przy czym autor stosuje aparat badawczy przynależny do antropologii kulturowej. Dla mnie jest to największa zaleta tej książki, ponieważ nie mamy w niej do czynienia z popkulturowym streszczeniem najsłynniejszych horrorów o wilkołakach. Zamiast tego autor opisuje wszystkie zachowane przekazy na temat tych istot, jakimi dysponujemy, zaczynając od tych najstarszych, czyli tradycji antycznej. W następnej kolejności analizuje motyw likantropów w legendach średniowiecznych i sagach skandynawskich, po traktaty demonologiczne i zachowane podania z kultury ludowej. Bardzo ciekawy jest rozdział dotyczący pochodzenia terminu „wilkołak” oraz tego jak ten fascynujący potwór jest nazywany w różnych językach. Równie intrygujące jest omówienie innych kultur, które posiadają bardzo podobne przekazy na temat zmieniania się ludzi w drapieżne zwierzę, ale z racji zamieszkania na innej szerokości geograficznej, w której naturalnie nie żyją wilki zamiast likantropa mamy transformację w tygrysa, lamparta, lwa, hienę, kojota, a nawet aligatora. Najlepsza część książki to jej zakończenie, w której autor rekapituluje najważniejsze zachowane informacje na temat wilkołaków i na ich podstawie dostarcza najbardziej przekonującego wytłumaczenia powstania zjawiska likantropii, które wiąże z okresem rozpadu wspólnoty rodowo-plemiennej i powstaniem protopaństw, co prowadziło jednocześnie do tworzenia się tajemnych bractw młodych wojowników identyfikujących się z najbardziej rozpowszechnionymi drapieżnikami działającymi w watahach, czyli wilkami. To antropologiczne wyjaśnienie modelu likantropicznego, jego treści, sensu i znaczenia dla społeczeństw pierwotnych to dla mnie największa zaleta tej publikacji. Cały wywód układa się w logiczną i spójną całość, dzięki czemu lepiej rozumiem wszystkie elementy składowe wilkołaczego motywu i podobnie jak autor preferuję ten klucz interpretacyjny zamiast próby wytłumaczenia źródła wilkołactwa w chorobie psychicznej. Natomiast największa wada omawianej pozycji jest też paradoksalnie jedną z jej największych zalet, ponieważ w czasie lektury autor chcąc jak najbardziej wyczerpać temat przytacza tyle opisów dotyczących zjawiska likantropii, które są na tyle do siebie podobne, że w pewnym momencie czytanie staje się momentami nużące. Nie umniejsza jednak to wiele tej pracy, ponieważ większość książki jest napisana bardzo przystępnym stylem i w moim przypadku udało mi się ją przeczytać w ciągu jednego dnia. Podsumowując "Wojownicy i wilkołaki" to kompleksowa i naukowa analiza zjawiska likantropii. Ponadto jest to najlepsza pozycja na ten temat, z jaką do tej pory miałem styczność. Lektura obowiązkowa dla wszystkich miłośników tych fascynujących i przerażających stworów, w moim przypadku byłem bardzo usatysfakcjonowany tym, czego się dowiedziałem, ponieważ znacząco wzbogaciłem swoją wiedzę na ten temat. (Przeczytałem i posiadam Wydanie IV, Wydawnictwo Replika, Warszawa, 2023)

Doskonała lektura dla osób lubiących opowieści grozy. Ja jestem miłośniczką grozy XIX wiecznej, gotyckiej, bardziej cenię te mniej straszne powieści z dreszczykiem niż współczesne horrory. Opowiadania zebrane w tej książce doskonale wpasowały się w mój gust czytelniczy, jest tu wszystko co uwielbiam : stare zamczyska, kaplice z trumnami, opustoszałe domostwa, trupy wychodzące z grobów, no i wampirzyce pod postaciami pięknych arystokratek. Mnie najbardziej podobały się dwa opowiadania: Gość Draculi Brama Stockera i ,,Carmilla" Josepha Sheridana le Fanu, którego uważam za absolutnego mistrza grozy gotyckiej.

Czy było warto przeczytać tą powieść? Tak. Nie wiem na ile są prawdziwe dane statystyczne. Pewnie w teraźniejszych badaniach statystyki są inne. Ale bardziej interesujące było czytanie o tym , w co ludzie wierzyli, jak bardzo obwiniali innych o całe zło które się im przytrafiło . Zaznaczyłam wiele ciekawych cytatów. Nawet kilka dotyczących Polski. Dowiedziałam się m.in. jak ludzie wyobrażali sobie szatana , o co potrafili oskarżyć "czarownicę", jak naprawdę kobiety potrafiły "latać". Jedyne co było dla mnie trochę straszne to opisy tortur w jednym rozdziale. Poza tym bardzo ciekawa lektura.

Świetna analiza mitologii Tolkiena zarówno pod kątem jej źródeł - czyli wszelakich rzeczywistych europejskich mitów i eposów - oraz celu, którym było przywrócenie sacrum człowiekowi nowoczesnemu i ponowoczesnemu. Szyjewski śledzi również to, jak Tolkien rozwijał swój świat, stopniowo coraz bardziej podporządkowując go swoim koncepcjom filozoficznym i religijnym. Bardzo trafne są uwagi o antytolkienowskiej w gruncie rzeczy podbudowie dużej części popularnego fantasy, w którym magia jest de facto nauką czy techniką i nie ma już w sobie pierwiastka oczarowania ani inności - sama to zauważyłam, próbując bez powodzenia przeczytać "Smoczy tron" Williamsa. Interesujące jest także spostrzeżenie, że ożywienie mitu we "Władcy pierścieni" jest skuteczne dlatego, że wychodzimy z punktu widzenia bohatera "ironicznego", szarego człowieka, bliższego czytelnikowi i dopiero wchodzącego w kontekst heroiczny. Na ogół jest bardzo naukowo i dostojnie, ale w paru miejscach Szyjewskiemu jakby się ulewa jadu na temat popularnego fantasy i efekt jest zabawny: "Warto tu wskazać, że w oryginale Morgoth mówi: 'I am (...) who made it', a nie: 'created it' i jest to dla Tolkiena zasadnicza różnica. Różnica, jaka zachodzi między stwórcą-artysta a wytwórcą-rzemieślnikiem, między Trylogią a sto trzydziestym szóśtym tomem z serii Forgotten Realms czy Dragonlance albo rąbankami wiedźmina Geralta w stylizowanej na fantasy (post)nowoczesności" (s. 136).

Kiedyś już czytałam, teraz sięgnęłam raz jeszcze i znowu zero rozczarowania. Ciekawostki zwłaszcza dla osób interesujących się tematyką historii czarownic, rolą kościoła w piętnowaniu czarownic, gusłami, przesądami i ogólnie jak to było w dalekiej przeszłości. Jednym słowem Tuwim nie tylko Wielkim Poetą był!

Ciekawie opowiedziana historia rosnącej roli kościoła w średniowiecznej Europie i zmian mentalności, które doprowadziły do ograniczenia roli kobiety i polowań na czarownice. Zaletą książki jest fakt, że autor potraktował temat szeroko i wyszedł poza historyczne fakty, przedstawiając współczesne analogie prześladowań.

Zauroczył mnie wstęp autorów, którzy postanowili skorzystać nie tylko z popularnych i naukowych źródeł, ale także z pisarzy, poetów i fantastów. Niestety, nie zauważyłem tego w praktyce. Największym mankamentem jest jednak to, że całość sprawia wrażenie nieopracowanych notatek i fragmentów, wielokrotnie się powtarzających. Rzeczowe opisy zdarzają się bardzo rzadko, a przeważają wyrwane, surowe fragmenty oraz "zeznania świadków". Najbardziej denerwowało mnie czytanie po dziesięć razy tego samego. Przykładowo: Upiór -> upier, upir upirz, upierzyca, upiorzyca, ąpir, bezkost, dydul, łap, łupior, łupi, łupir, łupirz, marcholt, marchołt, marchułt, martwiec, mrec, niełop, opi, poczwara grobowa, strzyga, strzygoń, wampir, wampirz, wąpir, wąpierz, wąpirz, wąpiór, wąpior, wampierz, wampirzyca, wąpierz, wieszczy, wieszczyca, wpyr, wupi, wypiór, żywy trup - niemal każde z tych haseł, ujęte jest razem i osobno, a przy wielu powtarzane są dokładnie te same informacje obok unikalnych fragmentów, które właściwie dodają coś innego do wszystkich pozostałych haseł i wzajemnie je poszerzając. Kolejny przykład: lelek i Lelek traktowany jest jako osobne hasło, już pomijając to, że lelek ma 4 pozycje oraz osobnym hasłem są także lelki w liczbie mnogiej. Ogółem ponownie kończymy w miejscu, w którym większość demonów wyglądała tak samo, robiła to samo, tak samo powstawała i tak samo z nimi walczono, z tym że w jednej wsi na dane zjawisko mówili rusałka, a w innej wodna pani, w kolejnej brzeginia, a na wschodzie wiła itp itd. Zdecydowanie wolę bardziej literackie opisy rozbudzające wyobraźnię, także o wiele lepszym wyborem będzie "Bestiariusz Słowiański" Zycha i Vargasa albo książki o mitologii słowiańskiej. (Prostując zamieszczone tu komentarze - ta książka nie opisuje "wszystkich bóstw słowiańskich", a ledwo zahacza o najbardziej znane.)

Ta mała, niepozorna książeczka z jednej strony zawiera w sobie niewiele treści, z drugiej jest naszprycowana informacjami. Ma to swoje plusy i minusy. Z plusów dowiemy się tu naprawdę sporo, z minusów informacji jest tak wiele, że momentami można się pogubić zwłaszcza, że jest napisana niemal ciągiem. Wiele ma zbyt szerokie rozwinięcie by innym go poskąpić. Znajdziemy w niej rys historyczny i ewolucyjny mitologii celtyckiej - od starożytnej i pogańskiej po średniowieczną splatająca się z chrześcijańską. Przeczytamy tez sporo mitów i legend o bohaterach , czarodziejkach i boginkach (bo początkowo to właśnie kobieta była dużo ważniejsza od mężczyzny), które niemal co chwila wplatane są w treść, dzięki czemu (według mnie) można łatwiej zobrazować sobie niektóre fakty czy przypuszczenia historyczne. Ogólnie rzecz ujmując przeczytałam z ciekawością choć momentami lekko nużyła mnie forma.

Sięgając po książę trochę nie spodziewałem się że będzie napisana z takim przekładem językowym , z pewnością nie polecam jej nikomu kto nie jest zaznajomiony w jakimś już stopniu z mitologią . Ciężka książka do przeczytania ale mimo wszystko potraktowałem ją jako formę ciekawostki ze względu już na zaznajomienie z mitologią.