#Upał

Jak to cykl felietonów, których wspólnym mianownikiem jest miejsce publikacji, teksty są lepsze lub gorsze. Język Masłowskiej, który tak świetnie się czyta jako narzędzie zaangażowane w opis choroby polskiej, użyty do przedstawienia przygód autorki natychmiast demaskuje opowieść jako mało wiarygodną, zbyt upozowaną. Poza tym Masłowska opisuje popkulturę, tymczasem niektórzy naprawdę nie używają telewizora, albo posiadając go nie śledzą programów typu "Azja Express" (raz czy dwa, czyli pewnie trzy i więcej, musiałam się posiłkować gugielem, żeby zidentyfikować ludzi i miejsca). Kupię album "Latem w mieście", mówię sobie. Felietony "PUA", "Lata dwutysięczne" i "Warszawa" też spoko, o Beksińskich przeczytałam i miałam podobnie jak autorka. Pół na pół, znaczy.

Monolog cinkciarza wspominającego swoje życie w czasach PRL-u, gdy zarabiał na wymianie walut i przekrętach. Świetnie oddaje klimat dansingów, podążania za marzeniami, dorabiania się, ryzyka i piosenek, które towarzyszyły codziennemu życiu. Szacunek dla autorki za świetne ucho do dialogów i zgrabną konstrukcję książki, która jest jak dansing z piosenkami z tamtych lat, a tam może wydarzyć się wszystko:)

Refleksyjna proza wybitnego intelektualisty - ale bez zadęcia, czasem spotykanego u innych – który jakiś czas temu zaprzyjaźnił się z uchodźcą z Czeczenii. A to jakoś nie było wtedy źle widziane – tak jak dziś (pytanie: jak długo?) nie jest źle widziane popieranie Wolnej Ukrainy przeciw agresji zbrodniarza wojennego. Bardzo lubię takie intymne zapiski mądrych ludzi, choć - co tu dużo mówić - wspomnienia uchodźcy z Czeczenii mrożą krew w żyłach (nb. uciekinier chyba bardziej niż Rosjan obawiał się wahabitów oraz kadyrowców). W tym kontekście Środa wspomina pewien film z internetu, którego wolałby nie zobaczyć, a który pewnie wciąż jest w sieci „Nie będę próbował I nikomu nie radzę…”. A choć i tak sporo napisał o tym, co widział, to zarazem zastrzegł, ze nie opowiedział wszystkiego. Ale może lepiej wiedzieć, co tam się działo, skoro zaraz to samo może się rozgrywać tuż u naszych granic, a nie gdzieś na jakimś tam dalekim „dzikim i azjatyckim” Zakaukaziu, czy tez Przedkaukaziu… „A ty Krzysztof, co zrobisz, jak tu wjadą Rosjanie? Będziesz walczył? ”” – pyta Autora Czeczen. Gdy ten niejako w odpowiedzi zawozi go do domku na Mazurach, chwaląc się jego odosobnieniem w lesie, Czeczen odpowiada, że niby miejsce dobre., ale broń by tu się przydała. Zapytany o powód, odpowiada zagadkowo: ”Bo las nie uprzedza….” „Ludzie w czasie wojny się zmieniają. Widziałem to. Przestają być ludźmi.” – mówi. A w tych dniach wszyscy nabieramy tej właśnie gorzkiej świadomości, która już od ładnych kilkunastu lat jest udziałem tegoż Czeczena… Nb. Autor dziwił się wtedy tej jego uwadze, ale jednak zdecydował uczynić z niej tytuł książki z 2016 r. W tle – jak gdyby dla swoistej równowagi - innym tematem Środy jest Maroko z - jak nieprzypadkowo chyba podkreśla – całą jego delikatnością. Zarazem samokrytycznie opisuje pewną sytuację z Maroka z kilkoma mężczyznami, w której zaczyna nabierać pewnych hmmm… podejrzeń (zapewne mając pod powiekami opowieści Czeczena). Z finału tej opowieści wynika, ze Środa musiał czuć się mocno zawstydzony swymi supozycjami. Ale bez wstydu opisał to, że nawet on - wyrafinowany intelektualista – uległ w jakimś tam stopniu uprzedzeniom wobec ludzi, o których nie ma pojęcia. To cóż dopiero….. nieintelektualiści. Uczciwa narracja, która nie mizdrzy się do czytelnika. W bonusie ciekawe watki marokańskie Jana Potockiego (tego od „Rękopisu znalezionego w Saragossie”).

O tym jak Internet umożliwił na niespotykaną dotąd skalę powrót zachowań, które "powszechnie uznano za barbarzyństwo już w XVIII wieku" i jak ze świątyni wolności słowa zmienił się w miejsce, "w którym najłatwiej przetrwać, siedząc cicho". Książka opisuje zjawisko publicznego napiętnowania, ze szczególnym uwzględnieniem roli jaką odgrywają w tym media społecznościowe. Autor analizuje tutaj jakie jest znaczenie wstydu w życiu codziennym, jak można wykorzystywać go w swojej pracy (np. do kompromitowania biegłych sądowych i świadków), co wyzwala w miłych na co dzień ludziach gotowość do linczu i okrucieństwa (ciekawostka: autor dotarł do uczestników eksperymentu więziennego doktora Zimbardo i przy okazji odkrył, że jego efekty nie były do końca takie, jak się powszechnie uważa), dlaczego niektóre afery rozchodzą się po kościach, a inne jeszcze po latach odbijają się czkawką, skąd biorą się internetowe trolle i jak różni się język hejtu w zależności od płci, rasy i pozycji społecznej krytykowanych osób. Autor przytacza tutaj kilka historii ofiar internetowego napiętnowania oraz opisuje konsekwencje jakie wywarło ono na ich późniejszym życiu - a często były one zupełnie niewspółmierne do wykroczenia.

Po tym jak zachwycił mnie " Tatuaż z tryzubem" wzięłam się za "Międzymorze". Również bardzo dobre ale nie aż tak, jak "Tatuaż...". "Międzymorze" jest bardziej chaotyczne, dotyka większej ilości problemów, opisuje więcej krajów i choć całość spaja motyw przewodni szukania esencji słowiańskości i sensu idei Międzymorza to często na pierwszy plan wysuwają się wątki poboczne. Świetna okładka.

Książka, która przez pryzmat centrów handlowych ukazuje współczesną kobietę. Matkę. Żonę. Pracownicę. Wyjaśnia, dlaczego sklep wielkopowierzchniowy może być przekleństwem i wybawieniem. Co ciekawsze, zakupy są tu najmniej istotnym aspektem. Chodzi o to, co w duszy gra. Oczywiście, trzeba wziąć poprawkę na to, że jest to opis konkretnej kobiety. I jej choroby. Pamiętać o ty, że płeć nie definiuje sposobu myślenia i odczuwania. Że jednak panie się różnią. Lecz mimo wszystko ta powieść daje możliwość zajrzenia do duszy płci pięknej. Podchodziłam do tej prozy z dużą rezerwą, a okazało się, że zrobiła mi dużą niespodziankę. Nie spodziewałam się, że mnie aż tak zainteresuje. Polecam.

Krzychu, dlaczego tak smutno? książka, a w zasadzie opowiadania napisane są stylowym językiem, bez wpadek, dobrze i szybko się je czyta. cieszę się, że tym razem nie byłem ofiarą blurb'a. do przeczytania zachęciła mnie prawdziwa recenzja tej książki w miesięczniku #twórczość. przygotowałem się na mroczny, depresyjny klimat, ale nie sądziłem, że z tekstu na tekst będę miał coraz większego doła.  te wszystkie historie dzieją się we współczesnej Warszawie. dodatkowy plus za wypomnienie pedofilii/molestowania seksualnego w kościele katolickim (przynajmniej ja to tak zinterpretowałem). sam autor na youtube radzi jak czytać "egzorcyzmy..." by nie przedawkować. bardzo fajny wywiad @smakksiazki szkoda, że wcześniej tego nie oglądnąłem. :)

Debiut literacki o nastolatkach z prowincji – pełen autentyzmu, współczesnych realiów i zderzeń pokoleniowych. Cieplak trafnie oddaje język młodych ludzi, ich frustracje, emocje i pragnienia. To nie tylko historia o dorastaniu, ale też o społecznych nierównościach i braku komunikacji. Szczera, aktualna i ważna książka. Dla młodzieży i dorosłych — ku zrozumieniu.

Warszawskie mindfulness? Buddyzm po polsku? Myślę, że Michał Cichy nie potrzebuje takich określeń. W ogóle choć na książce musiałam się nieraz skupić, to zachęcała mnie do tego, żebym zostawiła słowa w spokoju i poszła żyć. Potrzebne są książki, które próbują przebić się przez myśli i mitologie, w które wierzymy, a pokazują świat takim jakim jest. „Pozwól rzece płynąć” to udana próba osiągnięcia takiego efektu. Przemyślenia ciekawe. Miejscami może zbyt długo. Ale będę wracać. Drzewa, psy, ludzie, reklamówki, miasto jako organizm. Miłe to było.

Kolejna już książka dotycząca przemysłowej emigracji Żydów polskiego pochodzenia marcowymi roku 1968. Autorka namówiła na rozmowę kilka osób będących przedstawicielami świata nauki i kultury, sztuki, którzy zostali zmuszeni przez władze PRL do opuszczenia kraju i znaleźli miejsce dalszego życia w Szwecji. Każdy z rozmówców mocno podkreśla dramat sytuacji, kiedy dowiedzieli się o wyjeździe – często byli to ludzie młodzi albo bardzo młodzi, którzy ten fakt przeżywali przez emocje swoich rodziców. Musieli zostawić swoje znajomości, koleżeństwa, przyjaźnie, opuszczać kraj, w którym wyrośli, z którym byli bardzo związani, tylko dlatego, że ktoś przypiął im łatkę Żyda. Było to efektem walk frakcyjnych w PZPR i związane z ogólną antysemicką nagonką na szczytach władzy. A ponieważ zmuszeni do wyjazdu byli przede wszystkim intelektualiści – osoby pełne pasji i energii – to wielu z nich bardzo szybko odnalazło się w przysłowiowym raju, skończyli studia, szybko podjęli pracę zawodową, która niejednokrotnie rozwinęła się w piękną karierę. Osiągnęli sukces, o którym opowiadają, wkładając w to mnóstwo pracy i wysiłku, musieli się dostosować do nowego miejsca, nowych ludzi, nowych przestrzeni. Szwecja stała się dla nich azylem, bezpieczną przystanią nie tylko w sensie politycznym, ale także tożsamościowym. Ciekawe są pytania autorki odnośnie stosunku do Polski i odpowiedzi, których udzielają jej rozmówcy – jedni do Polski zaczęli szybko wracać, inni na Polskę się obrazili, niosąc w sobie silne zranienie. Wywiady nie są długie, ale bardzo intensywne, przesycone emocjami; mimo że wiele z ich doświadczeń jest podobnych, to każdy na swój sposób przeżywał trud emigracji, ból wykorzenienia, poczucie krzywdy i niesprawiedliwości, a także to uspokajania się w nowej, znowu rzeczywistości. Wywiady mogą być punktem odniesienia do refleksji na temat emigracji, wykorzenienia kulturowego oraz procesów adaptacyjnych w nowym społeczeństwie. Warto sięgnąć po tę książkę nie tylko dla poznania historii ludzi, ale także by zrozumieć mechanizmy przystosowania i budowania nowej tożsamości po doświadczeniu przymusowej emigracji.

Zgadzam sie z pozostałymi czytelnikami tej książki, że jest trudna do czytania, nie zawsze spójna i fascynująca . Jednak uważam , że po przeczytaniu wszystkich przełożonych książek L.Groff wcale tak kiepsko nie wypada. Faktem jest , że nie sposób spamietać kilkudziesięciu imion i nazwisk/przezwisk bohaterów pierwszej części, tej opisującej mieszkańców Arkadii. Także trudno jest zrozumieć hierarchię i zasady komuny. Tym bardziej , że opisy są obserwacjami i infantylnymi emocjami małego dziecka, chłopca, który nie zna innego świata poza Arkadią i jej mieszkańcami. Dlatego myślę, że przypisywanie tych cech autorce jest mylne , bo to nie ona jest narratorką i twórczynia większości opisów, tylko ich moderatorką , poprzez wypowiedzi Lutka, głównego bohatera książki. Większość recenzentów skupia sie na trafności pomysłu, czyli sportretowania życia wspólnoty poza nawiasem życia społecznego w USA, w latach 60/70 tych. Zgadzam się , że jest to spory atut tej pozycji. Jestem zafascynowana prozą Groff, jej znakomitych opowiadań takich jak Floryda i Fuga oraz jej najnowszej powieści Dzikie bezkresy.

Mocno zmarnowany świetny potencjał literacki na rzecz przesłania ideologicznego, które " pożarło" fabułę. Ok 1/3 książki to rewelacja - nawet wulgaryzmy, których z zasady nie toleruję, tutaj wpisywały się mocno w klimat i podkreślenie dysharmonii między nadętymi hasłami a prozaiczną codziennością żołnierzy. Narracja z punktu widzenia bardzo młodego bohatera wojennego, który dopiero rozpoznaje co się wokół niego dzieje i ma jeszcze w miarę naturalny ogląd, jest naprawdę poruszająca i mocna w wymowie. Ale dalsza część książki tylko bazuje na tym schemacie, nie wnosi nic nowego, staje się kolejnym i kolejnym ośmieszaniem hipokryzji, politykierstwa i politycznego teatru.Bohaterowie mieli już z góry przypisane role. Pisarz zamienił się całkowicie w dziennikarza i aktywistę antywojennego kosztem fabuły i pozwolenia czytelnikom, by sami mogli oceniać.

Jonathan Safran Foer przebył długą drogę: zaczął od niezwykłej wyprawy w poszukiwaniu żydowskiej historii i tożsamości (Wszystko jest iluminacją), poprzez kilka innych mocnych książek; w koncu – Oto jestem, czyli parodia Odysei według Foera. “Spójrz na Julię i Jacoba, małżeństwo z 16-letnim stażem. Czego im brakuje? Tego, co ich połączyło. Na początku zależało im, starali się, chcieli. Potem powołali do życia pierwszą istotę, dwie kolejne. Pojawiła się odpowiedzialność, jednocześnie każde z nich zaczęło się zamykać w sobie coraz mocniej, gubić w codzienności. Wygasło pożądanie, pojawił się wstyd, tajemnice”. Czyżby Oto jestem było zatem powieścią o upadku małżeństwa, a tym samym – rodziny? Czyżby podjął jeden z najbardziej eksploatowanych motywów literackich i, jako kolejny, przepuścił go przez siebie? Faktycznie, Foer nie jest nowatorski ani w treści, ani w formie – wygrał szczerością. Oto jestem to przede wszystkim wiwisekcja małżeństwa. Rozpisana na role-napięcia między aktorami dramatu: Jacoba, Julię, ojca oraz pradziadka Jacoba – Irva i Isaaca, oraz najmłodszych, czyli Sama, Maxa i Benjy’ego. Pierwsze, co nasuwa się po przeczytaniu powieści, to słowo „klatki”. Każdy z bohaterów jest zamknięty w swego rodzaju więzieniu. Jacob i Julia są zamknięci w piekle swojego małżeństwa, które ostatecznie – żaden spoiler, mniej więcej po 20 stronach można wyczuć ich emocje – okazuje się niewypałem. Irv, ojciec Jacoba, to rasista i ksenofob, prowadzący bloga, na którym publikuje antyarabskie i pełne krzywdy oraz poczucia winy teksty. Isaac to z kolei wciąż niezabliźniona rana po Zagładzie. Dla Sama klatką jest Inne życie, gra komputerowa, a także forma swojej niedojrzałości, połączona z nieuchronną bar micwą, czyli żydowskim wejściem w dorosłość. Nawet Argus, pies Jacoba, jest uwięziony w starości i chorobie. Każdy usiłuje z czegoś wyjść, z czegoś do czegoś uciec. W chęci ucieczki nie byłoby nic dziwnego, gdyby nie fakt, że bohaterowie sami nie wiedzą, czego tak naprawdę chcą, a ich klatki mają tak grube kraty, że żaden z nich, choćby chciał, i tak nie ucieknie. Pozostaje im miotanie się między formami, między gębami; wiecznie przeglądają się w zwierciadle społeczeństwa, za wszelką cenę chcą do niego pasować, a jednocześnie żyć w wolności – i na tym polega ich tragedia. Sam Jacob powie przecież: „Poświęciłem mnóstwo swojego skończonego ziemskiego czasu na błahe rozmyślania, błahe emocje, wślizgiwanie się pod drzwiami do wolnych pokojów. Ile godzin spędziłem w sieci, oglądając po raz kolejny te same durne filmiki, przepatrując dokładnie spisy domów, których nigdy nie kupię, klikając raz po raz by sprawdzić, czy nie przyszły zdawkowe mejle od ludzi, na których mi nie zależy? Ile siebie, ile swoich słów, uczuć i działań z przekonaniem powstrzymywałem?”. Może Foer nie pisze tylko o małżeństwie, ale o nas wszystkich – o przeroście świata, przeroście, który boli coraz bardziej. Poczucie klęski wzmacnia także odwrócony przez Foera mit o Odyseuszu. Argus to Argos – bezgranicznie wierny Odyseuszowi-Jacobowi, jego żona, Julia, to Penelopa, pojawiają się też zalotnicy Penelopy (Marc i Daniel). Foer, burząc mit o Odyseuszu, opowiada jednocześnie o upadku rodziny; dobitnie podkreśla, że nie ma czegoś takiego jak „dom”, „powrót do domu”, „odzyskanie domu” czy „poszukiwanie domu”. Penelopa-Julia jest przytłoczona codziennymi obowiązkami; siłą rzeczy w jej oczekiwanie na powrót dawnego męża wkrada się rutyna, nuda, szarość, a wreszcie – nienawiść i potrzeba odrzucenia swego dotychczasowego życia. Odys-Jacob nie zamierza powrócić do żony, najbardziej boli go to, że sam nie wie czego chce. Pozostaje mu tylko samotność w podróbce domu, którą ostatecznie sam sobie stworzy. Penelopa pójdzie za zalotnikiem, a Odyseusz będzie żył i umrze w poczuciu klęski. Oboje zmęczeni sobą nawzajem – i cierpiący przez zły wybór. Czyżby Foer napisał powieść głęboko konserwatywną? W pewnym sensie tak, opowiada przecież o kresie rodziny. Jonathan Safran Foer pozostawia za sobą mnóstwo niedopowiedzeń, które kryzys małżeński drążą – ale wiele rozgrywa się też między słowami; trudno jednoznacznie stanąć po stronie Jacoba lub Julii, kluczowe kwestie pozostają zawieszone bądź przekłamane. „Jacob i Julia próbowali. Wymyślali znaki, przeliterowywali słowa w obecności wciąż małych dzieci, były też zasady. Ale język, który stworzyli i tworzyli nawet w tej chwili, zawęził świat, zamiast go objaśniać”. Blochowie to Buddenbrookowie Stanów Zjednoczonych, jednak upadek tych pierwszych tkwi w przeroście codzienności, który ich zabił. Trudno także poszukiwać w jego powieści jakiejkolwiek nadziei – jeśli Foer przekreśla mit o Odyseuszu, przekreśla sens dążenia do budowania jakichkolwiek ryzykownych relacji. Bo czy nie taką jest małżeństwo? Oprócz kryzysu małżeństwa/rodziny Foer nakreśla także panoramę żydowskiej społeczności w Stanach Zjednoczonych, mnogość postaw, konfliktów i tarć międzypokoleniowych. Isaac Bloch należy do pokolenia najstarszego, wciąż pamiętającego Zagładę; wciąż krwawi. Irv, jego syn, nosi w sobie poczucie wyjątkowości żydowskiej krzywdy; dla niego Holocaust nie jest już czymś, o czym należy jak najszybciej zapomnieć i spróbować odnaleźć się w świecie „po”, zacząć od nowa – Holocaust to narzędzie politycznych gier i element wywierania presji na tych, którzy są Żydom obojętni lub otwarcie deklarują antysemityzm. Irv pozostaje zawieszony między Ameryką (snem) a Izraelem (snem, do którego wstydzi się przyznawać). Jacob i Julia to z kolei pokolenie pozostające obojętne na Zagładę, a skupione wyłącznie na małżeńskich niesnaskach i rosnącym głazem codzienności. Ich przeciwieństwem jest kuzynostwo Jacoba rodem z Izraela, pojawiające się jako kontra dla małżeństwa Blochów – z jednej strony są Żydzi amerykańscy, nadpsuci, a z drugiej – kibucowy kręgosłup i kibucowa moralność izraelskich kuzynów. Foer wyszydza jednych i drugich, w Blocach widząc pokolenie zagubione w szarości i poczuciu „nie wiem, czego chcę”, a w Izraelczykach – militarnych fanatyków. Sam, Max i Benjy to z kolei millenialsi – chcący świadomie decydować o sobie miłośnicy nowych technologii i Facebooka. W jaki zatem sposób wygrywa Foer z konwencją i pisze tak, że z każdą stroną chce się czytać dalej (chociaż znalazłyby się też fragmenty przegadane czy doklejone na siłę)? Jego sekret tkwi w kreacjach bohaterów, ich drobnych cechach i dziwactwach, które pozostają z tyłu głowy, oraz wiarygodności – trudno się zresztą dziwić, skoro Foer w 90 zapewne procentach posklejał powieść z siebie samego. Jest także wnikliwy i gorzki w analizie społeczeństwa, ironiczny w poszukiwaniu żydowskiej tożsamości oraz uciekaniu od niej, a także bolesny w diagnozie współczesności, małżeństwa, rodziny. Jacob-Odyseusz-Foer na kartach powieści tworzy Biblię – księgę uczuć i emocji, których nikt nie będzie umiał w przyszłości odtworzyć, zrekonstruować. „Jak zagrać kłucie nadziei”, „Jak zagrać dom”, „Jak zagrać ostatnią w pełni szczęśliwą chwilę” – to tytuły poszczególnych ksiąg owej Biblii. Może nawet Foer, poprzez małżeństwo, opowiada o nas wszystkich; o dziwnym kryzysie, w jakim się pogrążamy i ledwo sobie z tego zdajemy sprawę. Wyjątkowo ponurą wróży nam przyszłość. Pierwszy cytat pochodzi z wywiadu Michała Nogasia z Jonathanem Safranem Foerem pod tytułem Niebezpieczny spacer po miękkim dywanie. Pozostałe cytaty pochodzą z książki Foera.

Autor prowadzi historię w bardzo prosty i przystępny sposób, dzięki czemu książkę czyta się lekko i płynnie. Nie ma tu zbędnego patosu ani skomplikowanej fabuły. Zamiast tego dostajemy krótką, dobrze opowiedzianą historię o codzienności, samotności, pracy i upływie czasu. To jedna z tych książek, które nie przytłaczają, ale zostawiają czytelnika z chwilą refleksji. Historia jest oszczędna w słowach, a jednocześnie potrafi być poruszająca. Poleciłbym tę książkę szczególnie wtedy, gdy ktoś szuka czegoś lekkiego w odbiorze, ale jednocześnie wartościowego i skłaniającego do myślenia.

Choć opisywane tu “pokoleniowe doświadczenia” nie są doświadczeniami mojego pokolenia (nigdy nie przeszedłem porzucenia Ich Troje na rzecz Paktofoniki, bo żadnego z tych zespołów nigdy nie słuchałem, a moje porzucenie dotyczyło polskiego rocka lat 80 i 90-tych oraz grunge’u na rzecz jazzu), ale samą ideę “pokoleniowości” rozumiem doskonale: nie tak dawno przypomnieli mi o niej Jakub Nowak i Tomasz Różycki. Lubię natomiast samo pisarstwo Anny Cieplak - zacząłem je już kiedyś poznawać i jakoś przypadło mi do gustu już od pierwszego spotkania. No i jednak pamiętam pokoleniowe doświadczenie z typu “wszyscy wróżbici zapowiadali koniec świata w 2000 roku” - tak było, potwierdzam. Nie ma tu szalonej akcji, nie ma zmierzania do kulminującego oczyszczenia; jest jakiś rodzaj zawieszenia, opowiedzenia, bycia po prostu… Nie brak tu humoru i celnych zjadliwych młodzieńczych obserwacji - dobrze pani Cieplak zapamiętała pewnie siebie licealną. Szczere, prawdziwe i udane. Może się podobać.

"Stancje" wpadły mi ręce przypadkowo w składzie taniej książki. przykurzone, położone na skraju europalety, za niewielką cenę, leżały i kusiły kobietą na okładce. sięgnąłem i kupiłem, bo wiem że #WiolettaGrzegorzewska to dobra pisarka, która miłuje się w lokalnych historiach. wcześniej przeczytałem "Guguły" i byłem pewien, że historie spisane przez autorkę na pewno mnie zaciekawią. w dzikich latach dziewięćdziesiątych tytułowa bohaterka, Wiola, przyjeżdża ze wsi Hektary na studia filologiczne do Częstochowy. ma trochę problemów z zakwaterowaniem, więc tuła się po stancjach. perypetie jakich doznaje są dla niej prawdziwą szkołą życia. narracja w pierwszej osobie pozwala na interpretację, że powieść zawiera wątki autobiograficzne. autorka operuje poetyckim językiem z dużą liczbą metafor. czyta się bardzo przyjemnie i sprawnie. wątki historyczne oraz zawierające język potoczny ubarwiają i uwiarygodniają historię Wioli. Nie ukrywam, że zawsze chciałem przeczytać książkę, której akcja dzieje się w Częstochowie, a która to nie indoktrynuje tym z czego to miasto słynie. polecam jako wehikuł czasu wszystkim, którzy wiedli na studiach typowe życie żaka. to kawał dobrej literatury.

Znakomita książka. Świetne studium paranoi systemu totalitarnego. Partyjne rozgrywki, manipulacje, do tego rzadko poruszany temat czystek żydowskich ("słynny" Marzec '68). A w tym wszystkim one, walczące o swoją tożsamość i zmagające się nie tylko ze swoim życiem, ale i z wielką historią. Zagubione, ale niepotrafiące zrezygnować z samych siebie, ze swojego "ja". Nina i Lidia. W tle – tajemnicza Lola, która zupełnie przypadkowo łączy losy obu tych kobiet. Jak dla mnie, całościowo, fenomenalna rzecz.

Rewelacja. Niewielka, można powiedzieć, że prawie broszurowa książeczka, ale długo zostaje w pamięci. Jest to zbiór krótkich opowiadań, skrawków codziennego życia. Niebanalne. Nawet sposób narracji bardzo odpowiada tamtemu okresowi. Chyba porównałabym to do zapisków z pamiętnika, ale takiego pamiętnika, gdzie zapisujemy tylko te najważniejsze wydarzenia. Bardzo polecam.

Początek nie reprezentuje niczego szczególnego. Przyznam, że bardziej rozczarowuje niż wciąga. Sugeruje, iż książka jest typową obyczajową historią o relacjach małżeńskich w nowoczesnym świecie par kulturowo mieszanych. Jakie mogą istnieć problemy, gdy jedno z małżonków jest Amerykaninem, a drugie przedstawicielem europejskich ludów nordyckich? Dla mnie to jak zderzenie z górą lodową. Rozumiem katusze Joego, dla którego fińskie hermetyczne społeczeństwo jest przeciwieństwem amerykańskiego stylu, opartego na otwarciu na innych, pracy zespołowej w imię osiągania lepszych wyników, gdzie ludzie wymieniają pozdrowienia na ulicy nawet jeśli się nie znają, a przede wszystkim często się odwiedzają w domach. Do tego kwestia spełnienia zawodowego, odnoszenia sukcesów, które dla bohatera tak wiele znaczą, a w Finlandii nie są miarą człowieka. Frustracja mężczyzny, typ obieżyświata, który poczuje się dobrze wszędzie wystarczy, że coś się dzieje, jest nieco spóźniona. I mimo odpowiedzialności, jaka na nim ciąży to myśl, że tak może być już zawsze, że utknął w niespełniającej jego wymogi rzeczywistości jest tak klaustrofobiczna, że musi od tego uciec. (...) Valtonen skupia się na bolączkach dzisiejszego świata, na tym co odbiera nam indywidualność, radość, spokój. Poczynając od technologii panoszącej się już w każdym aspekcie naszego życia, coraz większej presji na odnoszenie sukcesów, manipulacji medialnej, spychaniu etyki na margines, by osiągnąć wyższe cele, a kończąc na rosnącej agresji, nietolerancji i pozostawianiu młodych samym sobie, rozpadzie rodziny. Świat się zmienił. Chyba najbardziej ewoluował przez ostatnie trzydzieści lat, ale niestety, obrał kierunek na rozłam między bliskością, lojalnością i wspieraniem się, przy współudziale wykoślawianych wartości przodków. Te i inne problemy, które trawią społeczeństwa są tu szeroko ukazane, momentami prezentuje się nawet ich drobiazgową analizę przez co książka zyskuje na objętości, ale też sugestywnie przemawia do czytelnika. (...) Całość: https://nakanapie.pl/recenzje/zyjemy-samotnie-posrod-zludzen-nie-wiedza-co-czynia