Reguły na czas chaosu

🚀 Opowieść, która łata dziury w jutrze 🚀 📖 Napiórkowski przekonuje, że przyszłość nie zaczyna się od danych ani od technologii – zaczyna się od opowieści. To one mobilizują albo paraliżują, nadają sens i kształtują decyzje. Czytając, miałem wrażenie, że autor nie tyle „opisuje świat”, co aktywnie uczy, jak przejąć nad nim narracyjną kontrolę. 🎭 Styl - ironia, kpina, drobne szyderstwa – to narzędzia, które czasem ocierają się o przesadę, ale trudno inaczej mówić o naszych zbiorowych iluzjach. Taki język działa jak bezpiecznik: zamiast nudnego wykładu, dostajemy żywą, rytmiczną opowieść. ⚖️ Co zagrało ⚖️
 🔹 Rozbicie wielkiej opozycji: technooptymizm kontra technopesymizm. Oba skrajne, oba zbyt proste.
 🔹 Świetny pomysł fact-tellingu – bo same fakty to za mało, potrzebujemy faktów splecionych z narracją.
 🔹 Uświadomienie, że „jutro” może być równie obce jak „wczoraj”. 🪓 Ale… 🪓
 🔸 Ironia bywa nachalna i czasem podcina wagę argumentu.
 🔸 I jeszcze to słowo „humaniści”… Ja bym ich raczej nazwał filozofami. To brzmi szerzej i bardziej uniwersalnie – pokazuje, że chodzi nie o strażników przeszłości, ale o tych, którzy potrafią łączyć naukę ścisłą z refleksją o sensie i przyszłości. Humanista brzmi jak archiwista, filozof – jak most między danymi a znaczeniem. 🌍 Wniosek 🌍
 To książka nie tyle o przyszłości, co o prawie do jej opowiadania. Kto pisze scenariusz jutra, ten realnie zmienia świat. Dlatego warto czytać Napiórkowskiego – żeby nauczyć się rozpoznawać cudze narracje i pisać własne. 📚 Ocena: 9/10 – kupuję ten kierunek, choć z poprawką na nadmiar ironii. A zamiast humanistów – filozofowie. 💡 Napiórkowski mówi ‘humaniści’, ja słyszę ‘filozofowie’. Bo w moim odczuciu chodzi nie tylko o ludzi od literatury i pamięci, ale o tych, którzy potrafią połączyć sens z nauką i nadać przyszłości kierunek.

To taki eklektyczny zbiór. Niewiele w nim elementów, do których autor zdążył już przyzwyczaić czytelnika, to znaczy odniesień do sztuki użytkowej. Za to sporo refleksji różnorakich. Sporo o relacji z dziećmi, tymi dorastającymi zwłaszcza. Dużo o polityce, rzec by można, zaskakująco dużo. Trafiają się również obserwacje codzienności, takie z nieoczywistymi wnioskami. Ot, choćby o tym, czy warto segregować śmieci i posiadać pojemnik na bioodpady. Albo o pandemii, czy może o przedwojennej złotówce i jej wartości nabywczej. A może wolicie hodować żółwia razem z pisarzem, czy jednak bliższa wam tęsknota za dzieckiem - takim, które dorosło  się usamodzielniło. Nie zmienił się za to styl autora. Jest nadal delikatny, niczym skrzydła motyla. Ulotny, a jednocześnie trafiający w punkt. Z dużą przyjemnością można zanurzyć się w lekturze i podywagować razem z pisarzem. Na temat współczesności, przeszłości i powiązaniach między nimi. Polecam.

Miałem nadzieję na książkę, jak w podzielonej Polsce dojść do jakiegokolwiek kompromisu. Jest to ciekawa rozmowa, dwóch bardzo oczytanych ludzi. Ale obie strony nie próbują przekonać drugiej strony do swoich argumentów ani spróbować przyjąć myślenia drugiej strony, tylko przedstawiają swoją wizję świata i zostają przy niej uparcie przez całą rozmowę.

Bardzo przemawia do mnie styl Ernaux. Jej proza jest prosta, a jednak wysublimowana - niesamowity talent. To trzecia książka autorki po którą sięgnęłam i ponownie wbiła mnie w fotel i zostawiła z mnóstwem refleksji. Dwa pierwsze opowiadania opisujące relacje z rodzicami, to dla mnie majstersztyk. Trzecie - list do siostry - wywołuje inne odczucia, jest bardziej 'suche', momentami jakby pozbawione autentyczności, jednak to przelanie trudnych myśli na papier pewnie miało wymiar autoterapeutyczny, więc czytałam starając się nie oceniać. Uwielbiam jak Annie odnosi się do historii, jak opisuje małe detale, które są jednocześnie ważnymi elementami wspomnień i odczuć. Jej styl, choć często może wydawać się chłodny, dla mnie jest plejadą emocji, świetnie przedstawionych przez udane zabiegi literackie. To książka dotykająca wielu ważnych tematów: relacji, historii rodzinnych, emocji, straty, przemijania, buntu, pokory, choroby, wspomnień, walki, determinacji, adaptacji, mentalności, uprzedzeń, kompleksów, troski (w różnych obliczach), trudów życia, a wreszcie życiowej drogi, która przynosi tak wiele różnorodnych momentów. Wspaniała porcja literatury! 8.5

W 2025 roku byłam na targach książki w Katowicach. Długa, naprawdę długa wijąca się kolejka odwiedzających stała do stolika, przy którym siedział nieznany mi jeszcze wtedy autor "Ucieczki od bezradności". Popatrzyłam na książki, które ludzie trzymali w kolejce, wyszukałam sobie w sieci, kto zacz. Filozof, eseista, pisarz. Hm. Nie dla mnie, ale ilość osób stojących w tej kolejce wzbudziła we mnie pytanie, co jest w tych książkach takiego, że tyle ludzi czyta twórczość filozofa, eseisty, pisarza? A potem przyszedł koniec stycznia, a potem początek lutego, mróż, śnieg, wiatr, nieprzyjemność życia każdego kolejnego dnia rosła. A bezradność wzrastała. I wtedy w jakiś mroźny poniedziałek przypomniałam sobie o istnieniu pana Stawiszyńskiego, i że może to jest własnie taki moment, że zamiast sięgać po kolejny kryminał z cyklu Domestic Noir i uciekać od zalewającej mnie fali smutku, należałoby się z nią w jakiś sposób zmierzyć. No i tak sięgnęłam po Ucieczkę od bezradności. Przeczytałam ją już dwa razy. Fragmentami czytam codziennie. Można by powiedzieć, że momentami jest banalna, że to są oczywiste oczywistości, ale nikt inny nie zdobył się na to, żeby to opisać. Żeby pozwolić się z tym zmierzyć. Z bezradnością, śmiercią, smutkiem, beznadzieją. Która przecież towarzyszy nam codziennie.

6,2/10. Od zawsze bardzo lubię Francję i tamtejszą literaturę, sięgnąłem po tę pozycję żeby trochę lepiej zrozumieć co siedzi Francuzom w głowie. Sama forma przypominała mi "Świat wczorajszy" Zweiga, ale była wyraźnie płytsza i bardziej akademicka. Autorka wciela się tu w tzw. zbiorową świadomość. A i tak cały czas pisze o sobie w tym wszystkim, tylko używając do tego trzeciej osoby. To taki przekrój od czasów drugiej wojny światowej, po przemiany społeczne, strajki w 68, kolejne wydarzenia w kraju i na świecie, wybory prezydenckie, wprowadzanie nowych technologii. Autorka kataloguje te wszystkie lata, to się szybko czytało, ale nie zostałem w ogóle zmuszony do pomyślunku czy refleksji. Za to kilka razy aż się wzdrygnąłem jak autorka drążyła temat rewolucji seksualnej i użyła kilku bardzo "lepkich" określeń. Nie byłem chyba gotowy na coś takiego i przez to obniżam ocenę końcową. Mam wrażenie, że Ernaux opisała w swojej książce świat konformistów, którzy płyną z nurtem rzeki. A ja nie jestem, nie byłem i nigdy nie będę takim kolesiem. To było dobre, ale nie rezonowało ze mną po prostu.

Rozprawa o patriarchacie - ciągle wszechobecnym miłosnym schemacie. Skąd ta męska obojętność i kobieca autocenzura - przecież wszyscy pragną głębokich i satysfakcjonujących więzi. Analiza społeczeństwa pod względem głównie relacji damsko- męskich. Dużo wtrąceń z bell hooks, i innych Francuskich autorów - to na plus.

Na książkę trafiłam zupełnym przypadkiem. I uważam, że jest nie dość, że świetna, to jeszcze absolutnie potrzebna. Wbrew pozorom jest to opowieść przede wszystkim o słyszących i ich postrzeganiu Głuchych, przez pryzmat historii tych drugich. I, niestety, jest to, bardzo gorzki obraz. I chodzi tu nie tylko, że są oni dla systemu właściwie "niewidzialni". Chyba bardziej przerażający jest jednak fakt, że często są oni "niewidzialni" także dla swoich najbliższych. Myślę, że powinna to być pozycja obowiązkowa na wszystkich studiach z przedrostkiem "surdo".

Świadomie liczyłem, że autor racjonalnie podda w wątpliwość słuszność mojego patrzenia na świat i tak dokładnie było. Świetna książka i aż sam się zdziwiłem z jak wieloma tezami się zgadzam. Jedyny zarzut jaki mam to sporadyczne odpływanie autora w kierunku "utopijnego socjalizmu". Na szczęście szybko wraca na właściwe tory. Myślę, że tę książkę powinien przeczytać każdy, kto potrafi podejść do lektury z otwartą głową.

Nie wiem co myśleć. Z jednej strony „Społeczeństwo zmęczenia” okazało się dla mnie rozczarowaniem i jestem tą lekturą niepocieszona. Nie chodzi mi o to, że wizja kreślona przez Hana jest niepocieszająca, bo to żadne zaskoczenie. I wina w tym nie autora (pewnie trochę też), ale tego co sama sobie wymyśliłam, że w tych esejach odnajdę i co usłyszałam od innych polecających te teksty. Z drugiej strony doceniam niektóre eseje, zgadzam się z diagnozami, parę fragmentów zapamiętam szczególnie. Ale forma podania , powtarzalność i niekiedy nazbyt (przynajmniej dla mnie!) skomplikowany tok rozumowania (tam gdzie autor zaczyna dywagacje o ontologii bytu czy Heglu np.) zwyczajnie mnie zmęczyły (heh) i trochę skonsternowały. Nie była to porywająca rzecz i pewnie nie miała taką być, a mimo to mi przykro. Może kiedyś do niej wrócę i docenię tę formę bardziej, a może nie.

"Od czego właściwie wyszedłem, co chciałem opowiedzieć ... ? Próbuję dokończyć książkę o utracie pamięci i... Spieszę się, żeby ją skończyć, zanim zapomnę, o czym właściwie jest. Ale jeśli wszystko, co piszę, się spełnia, muszę uciec w inną osobę." Dla mnie ta powieść jest jak zagłębianie się w umyśle człowieka ogarniętego chorobą psychiczną — a zarazem kogoś, kto przeżył traumę 1939 roku, uznawanego przez niego za „koniec ludzkiego czasu”. To opowieść o człowieku owładniętym pragnieniem odnalezienia bezpiecznego miejsca w tym, co znane, i jednocześnie sparaliżowanym lękiem przed tym, co może przynieść przyszłość. Pojawia się tu wiele wątków — zarówno osobistych, jak i metafizycznych: postać alter ego bohatera, motyw postępującej choroby Alzheimera, która niczym tytułowy schron staje się azylem, a zarazem osobliwą formą wyzwolenia. Równolegle rozwija się płaszczyzna politycznej dystopii, budowanej na narodowych resentymentach, tworzących przedziwne, chorobliwe konstrukcje — jakby mogły zrodzić się w umyśle szaleńca. Wątek narodowo-europejski wydaje mi się już nieco wyolbrzymiony; mam wrażenie, że osłabia wcześniej subtelnie i ciekawie zarysowane problemy wyobcowania, kruchości pamięci oraz traumy i rozpadu jednostki — procesu, w którym, jak pisze autor, „ktoś wyłącza elektryczność w pokojach twojego własnego ciała”.

Zbiór kilku, kilkunastu prawd, które rządzą naszym życiem. Większość oczywiście dobrze znana, ale kiedy się je czyta, człowiek odkrywa je ponownie. Bardzo mi sie podobał fragment o tym, jak ludzie twierdzą, że nie mają czasu na czytanie. Zabieram go ze sobą i będę go rozdawać wszystkim narzekającym.

Bardzo przyjemna w lekturze książka. Zachwycam się językiem Autorki od "Magicznej rany" i nie mogę się nadziwić, że tak późno sama Autorkę odkryłam. Ach, jaka to jest przyjemność czytać/słuchać wszystkiego i wszystkich, którzy tak się językiem polskim posługują. A przy okazji - o Warszawie, czyli mieście, w którym spędzam swój czas. Polecam, nawet jeśli ktoś za Warszawą nie przepada.

Audiobook. Wrażliwość jakiej nie powstydziłyby się największe tuzy w tym gatunku. Za to uwielbiam literaturę piękną i chętnie po nią sięgam bo nie przypadkowo jest dodane ,,... piękna ''. Pierwszy mój kontakt z piórem tej autorki i to była bardzo przyjemna lektura, słuchało się rewelacyjnie, polecam👍

Wartościowa pozycja. Stylem i klimatem przypomina nieco Opowieści galicyjskie Stasiuka i Prawiek i inne czasy Tokarczuk. Autorka ma dobry warsztat pisarski i potrafi tworzyć aurę tajemniczości. Kilka pierwszych opowiadań jest wybitnych. Później historie nieco się rozmydlają. Jakby autorce nie starczyło cierpliwości...

Lubię te chwile, gdy po przeczytaniu setek książek, ktoś nagle łapie mnie za głowę i mówi - Patrz tam, tam jeszcze nie spojrzałeś! I ja idę za wskazaniem jego palca ciemną aleją odkrywać świat. Taka jest dla mnie książka Stawiszyńskiego. Niezwykła, pokazująca nowe lądy, zachęcająca do myślenia.

Dostajemy tu mini felietony, migawki i refleksje na temat życia z zaburzeniami. Czasem jest zabawnie, czasem strasznie. Śmiałam się na głos do momentu, kiedy uświadomiłam sobie, że to też o mnie. Może humor to jedyne antidotum, może tylko on jest w stanie pomóc nam mówić o tych codziennych zmaganiach i o tym rozlewającym się, ciężkim do przezwyciężenia, smutku. Polecam tym pogrążanym w rozpaczy (świadomość, że nie jestem z tym sama mi bardzo dodawała otuchy), tym, którzy widza już światełko w tunelu i tym kompletnie bezradnym, którzy nie wiedzą, z czym zmagają się ich bliscy. Tekst efektowny, a momentami efekciarski, ale właśnie czegoś takiego potrzebowałam. Jeśli chodzi choroby psychiczne, to wszyscy wszystko odczuwamy bardziej – to jest czasem efekciarskie.

Mam z tą książką love-hate relationship. Przez pierwsze kilkadziesiąt stron miałam wrażenie, że to nie książka o artystach-samotnikach, ale raczej o dziwakach z Nowego Jorku. Później jednak zaczęłam wciągać się w poszczególne wątki. Skończyło się na tym, że zaraz po przeczytaniu książki zamówiłam biografię Andy'ego Warhola, jednego z głównych bohaterów tego reportażu. Zatem ostatecznie, mimo kilku irytujących fragmentów, moja ocena jest pozytywna.

Wera mnie znokautowała i dwa dni zbierałem się do napisania tu czegoś o tym tekście. Przypomina mi on niektóre książki D. Masłowskiej, ale ma oczywiście swój charakter i uderza nas od pierwszej strony wulgarnym stylem, który nie bierze jeńców i z pewnością wyda się wielu czytelnikom po prostu ordynarny. "Ten się śmieje" to proza życia na granicy marginesu społeczeństwa. Pod szalonymi przemyśleniami i działaniami bohaterki kryje się wiele gorzkich refleksji. Poznajemy życie Wery, niezwykle charakternej bohaterki o szalonym życiorysie. Osobiście, jeżeli miałbym coś zarzucić tej pozycji, to może swego rodzaju monotonność. Mniej więcej w połowie lekko traciłem zapał, bo czułem, że kręci się to wszystko w kółko, ale z drugiej strony może wcale tak nie jest. Humoru nie brakuje, styl szokuje i bawi jednocześnie. Zyta Rudzka ma charakter i talent, bo niektóre konstrukcje to czyste szaleństwo literackie. Lektura nie dla wszystkich, ktoś może uznać to za kompletny bełkot. Na każdej stronie czeka nas tu groteska, absurd i bezprecedensowa kontemplacja rzeczywistości, czyli zaskakujący egzystencjalizm w wydaniu kobiety po przejściach. Swoją drogą nie wiem, dlaczego czytelnicy roszczą sobie prawo do żądania, żeby bohaterka była postacią pozytywną. Wychodzimy ze strefy konfortu, malkontenci!

W dobie narastających geopolitycznych napięć i konfliktów zbrojnych, gdzie coraz większa władza koncentruje się w rękach populistów dążących do jak największej społecznej polaryzacji, człowiek drugiemu człowiekowi ponownie staje się bardziej wilkiem niż bliźnim. Większość polityków swoimi decyzjami preferuje bardziej lub mniej ekstremalne odmiany darwinizmu społecznego nastawionego między innymi na rywalizację między ludźmi i rosnące nierówności. Legitymują oni swoje działania powołując się na rzekomo udowodnione naukowo twierdzenie, jakoby przetrwanie w naturze miały zagwarantowane tylko najsilniejsze, najagresywniejsze i najbardziej bezwzględne osobniki danego gatunku. Należy zaznaczyć, że Karol Darwin od którego nazwiska utworzony został powyższy eponim nie był zwolennikiem poglądu według którego społeczeństwa ludzkie również zmieniają się w czasie poprzez dobór naturalny. Przypisywany mu zwrot „przetrwanie najsilniejszych” został sformułowany przez angielskiego filozofa i socjologa Herberta Spencera. O tym, że takie postrzeganie ludzkiej natury jest błędne, a z pewnością niepełne traktuje niniejsza książka, którą napisali Brian Hare, ze swoją żoną Vanessą Woods. Hare pełni funkcję profesora antropologii ewolucyjnej, psychologii i neuronauki na Uniwersytecie Duke’a, natomiast jego małżonka także jest uzdolnioną badaczką, specjalizującą się w antropologii ewolucyjnej. Głównym tematem recenzowanej pozycji jest tak zwana hipoteza samoudomowienia, z którą związany jest proces większego nastawienia na zawieranie przyjaźni i współpracy pomiędzy różnymi, często niespokrewnionymi ze sobą ludźmi. Hare i Woods postulują, że nasz gatunek osiągnął globalny sukces nie dzięki agresji, sile czy wybitnej inteligencji, ale takim cechom jak tolerancja, życzliwość, zaufanie i przyjazne nastawienie, które umożliwiły pokojowe funkcjonowanie pomiędzy sąsiadującymi ze sobą grupami, dzięki czemu mogły się one rozrastać i zwiększać gęstość zaludnienia. Rosnące i bardziej zróżnicowane grupy doprowadziły do powstawania coraz większej liczby innowacji technologicznych i kulturowych, dzięki czemu w pewnym okresie naszego rozwoju osiągnęliśmy znaczącą przewagę nad innymi gatunkami lub podgatunkami ludzi nie posiadającymi naszych predyspozycji do międzygrupowej współpracy. Należy przy tym pamiętać, że Woods i Hare podkreślają, że jest to na razie hipoteza. Takie jest już piękno nauki, że nic nie jest w niej stuprocentowo pewne. Każde wyjaśnienie i każdy model tłumaczący zasady działania danego procesu lub zjawiska muszą przejść bardzo restrykcyjne testy polegające na nieustannym konfrontowaniu ich z wynikami obserwacji i eksperymentów, a także innymi odkryciami, które mogą znacząco zrewidować stan naszej wiedzy na dany temat. Dopiero po wielu takich testach dana hipoteza może w końcu otrzymać zaszczytne miano teorii naukowej, której już mało co ruszy (dla tych co tego nie wiedzą termin “teoria” w nauce różni się od potocznego rozumienia tego pojęcia i oznacza spójne oraz dobrze uzasadnione wyjaśnienie jakiegoś zjawiska funkcjonującego w świecie, które zostało powszechnie uznane między innymi dzięki wielokrotnie potwierdzonym obserwacjom, a także dużej liczbie przeprowadzonych eksperymentów). Na poparcie swojej hipotezy autorzy książki przytaczają bardzo dużo niezwykle ciekawych przykładów. Dowiemy się na przykład o pewnym rosyjskim genetyku, któremu udało się na Syberii wyhodować odmianę lisów o bardzo przyjacielskim nastawieniu do ludzi. Poznamy też dużo lepiej zachowanie naszych najbliższych zwierzęcych krewnych czyli szympansów zwyczajnych i szympansów karłowatych znanych też jako bonobo. Na szczególną uwagę zasługują właśnie bonobo, które charakteryzują się tym, że słynne hasło “make love not war” konsekwentnie wprowadzają w czyn i udaje im się to lepiej niż nam Homo Sapiens. Selekcja promująca przyjazne nastawienie kosztem agresji prowadzi także do zmian fenotypowych zwierząt i ludzi. W książce otrzymujemy poparte wieloma badaniami opisy jak udomowienie wpłynęło na wygląd oswojonych gatunków, ale także człowieka, między innymi dzięki analizie zachowanych szczątków naszych przodków i tych blisko z nami spokrewnionych, które pochodzą sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat. Badania porównawcze przeprowadzone między innymi na wyglądzie czaszek różnych homininów wzmacniają wiarygodność hipotezy samoudomowienia. Nastawienie na współpracę i pomoc u ludzi ujawnia się także we wczesnym okresie życia, kiedy nasze niemowlęta i małe dzieci są skazane na zależność od swojej rodziny i w porównaniu do zwierząt cechują się wyjątkowo małą samodzielnością przez pierwsze lata istnienia. Bardzo ciekawe są opisy eksperymentów badających umiejętność odczytywania kooperacyjnych intencji komunikacyjnych u ludzkich niemowląt, ale też wśród zwierząt udomowionych i tych u których ten proces nie zaszedł. Mamy także przykłady opisujące regres technologiczny występujący u tych społeczności, które z jakiegoś powodu odłączyły się i straciły kontakt z większymi sieciami społecznymi. Hipotezę samoudomowienia wspiera także analiza budowy naszego mózgu, zwłaszcza zwiększenie roli układu serotoninergicznego, w porównaniu do naszych przodków. Jedną z ról tego neuroprzekaźnika jest wzmocnienie działania oksytocyny, która potocznie określana jest mianem “hormonu miłości” i wytwarza się między innymi dzięki kontaktowi wzrokowemu między rodzicami i dziećmi. Taki kontakt jest możliwy dzięki naszym oczom, które posiadają białe twardówki co ułatwia komunikację, w przeciwieństwie do pozostałych naczelnych, u których gałki oczne są przyciemnione. Hipoteza samoudomowienia potrafi także wytłumaczyć problem potencjału naszego gatunku do okrucieństwa. Dotyczy to przede wszystkim grupy obcych nam jednostek, które postrzegamy jako zagrożenie dla naszej własnej społeczności. Nasz umysł jest wtedy w stanie dokonać tak zwanej uniwersalnej dehumanizacji, przez co obcych zewnątrzgrupowych, których uważamy za niebezpiecznych dla nas, nie postrzegamy jako istot ludzkich, ale problem, którego należy się pozbyć. Dehumanizacja pewnych grup prowadzi do błędnego koła, ponieważ prześladowane społeczeństwa również zaczynają uprzedmiatawiać swych oprawców. Omawiany tytuł przedstawia wyniki eksperymentów, w których wykazano, że oksytocyna, czyli hormon odpowiedzialny za przyjazne nastawienie do innych ludzi i poczucie więzi między rodzicami a potomstwem, w przypadku zupełnie obcej grupy potrafi wzmacniać odczucie antypatii wobec nich. Ostatnie rozdziały książki są poświęcone omówieniu wyników badań, dzięki któremu bylibyśmy w stanie przezwyciężać uprzedzenia i wrogość, które wynikają z uniwersalnej dehumanizacji. Jak się okazuje, w przypadku osób uprzedzonych edukacja w zakresie tolerancji często przynosi skutek przeciwny do zamierzonego. Za to efektywną metodą okazuje się nacisk na kontakt i współpracę między skonfliktowanymi grupami, a także życie w demokratycznych i egalitarnych społeczeństwach. Omawiane jest także zagadnienie, wskazujące na pewną korelację, dotyczącą większego prawdopodobieństwa do dehumanizowania ludzi, u osób, które źle traktują zwierzęta. Lekturę tego tytułu skończyłem na początku 2026 roku i jestem zdania, że dzieło Briana Hare’a i Vanessy Woods to najbardziej inspirująca książka, jaką przeczytałem w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy. Biorąc pod uwagę fakt, że inicjowane są kolejne konflikty zbrojne, prawdopodobnie przez resztę bieżącego roku nie przeczytam już niczego, co dodałoby mi więcej otuchy. Z całego serca polecam tę niezwykle piękną, mądrą i inspirującą książkę popularnonaukową, która traktuje zarówno o tych lepszych, jak i gorszych aspektach natury naszego gatunku. Doskonale zdaję sobie sprawę, że koncepcja samoudomowienia jest na razie hipotezą i przedstawionych w niej argumentów nie należy traktować jako prawdy objawionej. Konieczne będzie jeszcze przeprowadzenie wielu interdyscyplinarnych badań, żeby wzmocnić jej prawdopodobieństwo. W niczym to jednak nie umniejsza wartości tego dzieła, ponieważ należy pamiętać, że Homo Sapiens nie determinuje jedynie to, jacy jesteśmy, ale przede wszystkim nasze ideały i marzenia dotyczące tego, jacy możemy być.