Pandemonium

Początek konstrukcyjnie bardzo ciekawy.Po latach bohaterka wraca w rodzinne strony i wiemy, ze czekają ją trudne rozmowy o przeszłości. Potem narracja cofa się do młodości Hany. Pomimo ciekawie opisanej sytuacji na czeskiej wsi z wątkiem spodziewanej budowy elektrowni atomowej i zmian dla mieszkańców wsi- same wątki obyczajowe i losy bohaterów dłużyły mi się bardzo i przestały po jakimś czasie interesować. A powrót do pierwszej linii czasowej także okazał się nie do końca satysfakcjonujący mimo rozwiązania pewnych tajemnic. Mimo lekkiego pióra autora sama treść zbyt rozwlekła , szczegółowa i pozbawiona emocji.

Po prostu wciągnęła mnie ta opowieść. Zafascynował styl autora, sposób, w jaki opowiada tę historię. Książka traktuje o czymś więcej niż tylko o komunistycznych więzieniach, o wiele więcej. Mówi o zapominaniu i o sztuce, a lalkarz staje się swego rodzaju alegorią człowieka, który paradoksalnie zdaje się nie mieć praktycznie żadnej kontroli nad własnym życiem, tracąc wspomnienia, a tym samym przeszłość. Mówiąc najogólniej, jesteśmy świadkami gęstej, mrocznej prozy, która rekonstruuje stalinowski reżim ustanowiony w Rumunii w latach pięćdziesiątych XX wieku, a jednocześnie prozy miejscami przesiąkniętej czułymi i emocjonalnymi momentami dotyczącymi głównego bohatera. Niezwykła to mieszanka brutalności i czułości, która przenosi czytelnika na mroczne wyżyny historii, a także w głąb ludzkiej świadomości. Nie ma tu prawdziwych bohaterów ani złoczyńców, są tylko ludzie próbujący żyć w stanie permanentnego dysonansu poznawczego.

To książka o której mogę powiedzieć tylko, że jest dobrą sagą rodzinną z mocnym tłem historycznym. I choć trudno odmówić autorowi talentu to wybrał -wg mojego odczucia- najprostszą a zarazem najmniej nośna literacko formę powieściową. Jest w niej za dużo informacji i konkretów historycznych, za dużo fragmentacji, poszatkowania i kolejnych historii , a jednocześnie za mało płynności, spójności i zostawienia czasu na lepsze poznanie bohaterów. Niekiedy przypominało to dzisiejszy reportaż beletryzowany.

odrzucało mnie od tej książki, głownie ze względu na tytuł. W literaturze greckiej, współczesnej, jak juz wspominałam niejednokrotnie, roi się od tragedii, nieszczęść, dramatów. Sięgnęłam, bo moja miłość do Grecji wymaga poświeceń. A tu - zaskoczenie. Świetnie napisana książka, zawierająca - wg wydawcy - zbiór aforyzmów, a wg mnie - zbiór prawd objawionych. Przemysław Kordos - tłumacz książki - twierdzi w przedsłowiu, ze nie możemy (jako czytelnicy spoza Grecji) traktować w ten sposób tej książki. Raczej jako "zbiór anegdot i tropów przydatnych w myśleniu o współczesnej Grecji" Oto Grek współczesny i jego kompleks niższości w stosunku do wielkich starożytnych. Oto Grek cierpiący na obrzeżach Europy, z ktora sie nie identyfikuje. Grek zagubiony, Grek krzykliwy, Grek bajkopisarz. Grek posiadający dwa stany ducha - wielka euforie i wielka depresje. W tej książce sie nie da zakochać, jest po prostu smutna. Chociaż nie ma fabuły jako takiej. Chociaż czasem wydaje sie, ze autor raczy żartować. Ale jest to żart w stylu (uwielbianego przeze mnie) pana Poniedzielskiego. Wywołujący salwy śmiechu, choć nie widać, aby żartował... Dychotomia wewnętrzna, możnaby rzec Brutalnie prawdziwa książka o cechach narodowych Greków, choc bodaj w zadnym miejscu hasło ":cecha narodowa" nie jest wspomniane. "Grek jest nieszczęśliwy kiedy jest szczęśliwy. Żyje (o ile w ogóle żyje, a nie popada w letarg) w dziurze pomiędzy pragnieniami, a rzeczywistością. A jesli dystans nie istnieje... to go sobie stwarza" (...) gdy nie ma żadnego powodu do zmartwienia, poszuka go i znajdzie". Przerażająco przypomina mi to Polaków. Zresztą sam autor pisze, ze zastanawia się czy jest taki drugi naród, będący szczęśliwym w nieszczęściu i odwrotnie. Jest. Polacy. w posłowiu znajduje się notka, dodawana do każdego wydania. Na zakończenie pozwolę sobie ja zacytować: Ci, których ucieszy ta książka, być może nie są Grekami. Dla Greka ten tekst jest bolesny. (...) Ta książka nie jest humorystycznym zbiorem aforyzmów na temat przywar Greków, ale gorzka antologia ich tragicznego losu zawieszonego pomiędzy przeszłością, a teraźniejszością. Północą i Południem, wschodem, a Zachodem. (...) Jest to wytwór człowieka, którego boli ojczyzna"

Matej Horava, Czech z Moraw, przebywając w rumuńskim Banacie tęskni, choć na to wygnanie skazał się sam. Pejzaże wzgórz Banatu, tak różne od łagodności jego ojczystej ziemi, prowokują do wspominania, nasuwają raz za razem obrazy z przeszłości. Autor nawet umyślnie ich nie szuka, jest od tego bardzo daleki, to one go znajdują i nagle zjawiają się jak nieproszone, a wraz z nimi nostalgia, wyraźnie przez nas wyczuwana. Opowiadania w tym zbiorze są niedługie, niektóre króciuteńkie jak mgnienie oka, ot, impresyjki, łaskoczące przez chwilę powiekę zanim umkną znów, spłoszone przypadkowym dźwiękiem. Wczoraj i dzisiaj spotykają się wpół drogi i okazuje się, że wiele je łączy i do siebie przywołuje. Nic tu nie jest statyczne, niemrawe, wprost przeciwnie, zarówno obserwowane na bieżąco zjawiska, obiekty, osoby, jak i te przywoływane wspomnienia żyją, oddziałują, będąc w ciągłym ruchu. O części z nich można rzec: gwałtowne, nieposkromione, jak ogień i jego wzlatujące w górę iskry, czy te z rozpalanych w dzieciństwie ognisk, czy dającego obecnie ciepło i poczucie przytulności pieca, albo z płonących gwałtownie zboczy, które są jak „ocean płomieni przetaczający się po grzbietach wzgórz, celowo rozniecony przez ludzi, a jednak nie do opanowania…” A ile wokół barw, wręcz feeria kolorów, nie dająca odpocząć oczom, tworząca impresjonistyczne złudzenie przenikania plam, nakładania się na siebie fal świetlnych, które rzutują nie tylko na jeden zmysł wzroku, ale na wszystkie zmysły, wprawiając je w pomieszanie. Jak to jest z tymi migawkami z dzieciństwa, że pojawiają się z wszystkimi ulotnościami, znów pachną, brzmią, barwią się zupełnie jak niegdyś, w każdym szczególe. „Jesień, wiatr, pamięć, altanka, której pewnie od dawna nie ma; liście, które uległy rozkładowi, a przecież nigdy nie zginą; moje ręce maleją: dłonie są coraz mniejsze na tle czerwonego jaworowego liścia; a wiatr słucha, wiatr mnie słucha, wichrzy liście na moim zboczu: dawne liście z północy Czech, pochłonięte przez dzisiejszy banacki wiatr…” Autor nie tylko przywołuje obrazy, on na chwilę znów staje się tamtym małym chłopcem z płonącymi jesienną czerwienią liśćmi jawora w drobnych dłoniach. Rumuńska wieś, czeska wieś, tak inne przecież, ale obie odmalowane sensualnie, zmysłowo. To zasługa pióra autora, ale przecież oddaje on to, co go zachwyciło, co zostawiło odciśnięty ślad, który nie tylko nie wyblakł po latach, ale odżył z dawną mocą, jakby tylko wybudził się z chwilowego snu. Gdy autor opisuje dojrzewanie śliwek w sadzie, to widzimy i czujemy ich wzrastanie, formowanie się wokół pestki, pęcznienie i słodycz wypływającego śliwkowego soku, słyszymy jak lekko uderzają o ziemię, zrzucone z gałęzi mocniejszym podmuchem. Nic, tylko schylić się i skosztować. W tej prozie jest poezja. Śliwki dobre na palinkę, palinka znakomita na tęskne wspominanie, a także na rozmowy z ludźmi i z samym sobą. I autor pisze: „Pokażą się gwiazdy; nadejdzie górski, wrześniowy chłód: będę siedział, może zapadnę w lekki sen; będę śnił; i będę pił palinkę…” Zapewne z tej pięknej prozy każdy wyciągnie parę smaczków tylko dla siebie, a więc ockną się z leniwego letargu kolejne powidoki, lekko zamglone przez czas, nasze własne. Wszyscy wszak byliśmy kiedyś dzieciakami ganiającymi po wiejskich łąkach, wdeptującymi z krzykiem w krowie placki i podkradającymi kurom jajka. Przynajmniej ci z nas, którzy mieli jeszcze okazję widzieć prawdziwą wieś. Żarliwa, poetycka, empatyczna proza z Banatu wgryzła się we mnie, a ja poddałam się jej bez reszty. Jest w niej coś przyciągającego, jakaś prawda najgłębsza z najbardziej wewnętrznego miejsca w sercu wyciągnięta i tam też trafiająca. Opisując naturę, chwyta jej esencję, mówiąc o człowieku, przegląda go na wskroś, znajdując to, co ważne, nawet jeśli trzeba sięgnąć głębiej. Czy to staruszki, matka i córka, nie do odróżnienia, czy też rodzina Wojnerów – „złote zęby w ustach, wychudłe, zniszczone twarze, niemal identyczne twarze; zawsze mnie zadziwiało, z jaką siłą rysy poprzednich generacji przenoszą się tu na kolejne pokolenie, modelując je precyzyjnie i nieodwołalnie na własne podobieństwo (…)” Autor lubi nawiasy, średniki i dwukropki. Początkowo to dziwi, później widzimy, że ma swoje uzasadnienie nie tylko w „widzimisię” autora. To złudzenie, jakby jedno zjawisko pociągało następne, połączone z nim, a zarazem rozszerzające o jeszcze więcej sensów, znaków. Z przecinkami, czy wręcz kropkami, rozdzielającymi tekst na pojedyncze zdania, zgubiłby on swój naturalny, jedyny odpowiedni rytm. Okazuje się, że w różnych rejonach świata można poczuć się całkiem swojsko: te same bzy i akacje, stada owiec na zboczach, jesienna, lekko stęchła wilgoć, dźwięk harmonijki o kolorowych klawiszach… Ujęło mnie bardzo wyczulenie autora na szczegół, nawet drobniutki. Któż potrafi jeszcze tyle niuansów wydobyć z głosów niosących się po podwórku sąsiada, albo z twarzy okolicznych ludzi? Najpierw przeanalizować ich wyjątkowość, aby pod koniec uogólnić, wprowadzić pod wspólny mianownik. Dzięki tym podobieństwom nie tak łatwo uciec przed tym, o czym chce się zapomnieć. W najmniej spodziewanym momencie, wystarczy niewielki bodziec wywołujący i na człowieka spada cała jego przeszłość, choć przecież wcale tego nie pragnie. Zamknąwszy „Palinkę” ma się wrażenie, że autor w pełni świadomie odsłonił przed czytelnikami to, co dla niego najważniejsze, najintymniejsze. Pozwolił nam się poznać, zawierzył szczerze swoje myśli, obnażył cały smutek samotności i beznadziejność ucieczki, spotęgowane jeszcze przez surowe banackie warunki i dystans, jaki zwykli utrzymywać mieszkańcy. Możliwe, że uczynił tak z pragnienia podzielenia się z kimś ciężarem, by ten choć trochę zelżał, być może chciał dodać nam otuchy, poczucia, że jeśli mamy podobnie, to nie jesteśmy jedyni. Mam nadzieję, że stojąc tam, „pod rozłożystą morwą (…) na rozdeptanych morwach…”, wiedząc że jego słowa poszły w świat, między ludzi, podniesie jednak głowę, a może nawet prześle lekki uśmiech – nie jest tak źle, zderzyliśmy się z własnym życiem, a teraz idziemy dalej. Książkę przeczytałam dzięki portalowi: https://sztukater.pl/

Gdybym napisał, że książka Cristiana Teodorescu to sympatyczna wyprawa w przeszłość, wyrządziłbym jej krzywdę (bo ktoś mógłby uznać, że skoro tak, to szkoda na nią czasu). Poza pierwszym wrażeniem, że mamy do czynienia z rozpisaną na wiele głosów opowieścią o rodzinie, przyjaciołach, miłości i nienawiści (a przy okazji i o prowadzeniu kolejowej knajpy), dostajemy porywającą historię zmieniającego się kraju. Kraju reprezentowanego w powieści przez Medgidię, miasteczko, w którym jak w soczewce skupia się wszystko to, co dla każdego jest najcenniejsze. I to bez względu na pochodzenie i narodowość. Z humorem absolutnym, łatwością tworzenia dziesiątków fabularnych nici, które wdzięcznie przeplatają się ze sobą, Teodorescu wrzuca mieszkańców pod nadciągający walec historii. A wojenna przeszłość Rumunii nie jest „prosta” i trudno ją porównywać z naszą, rodzimą. Więcej tu zawirowań i zwrotów przymierzy i co się z tym wiąże – następujących po sobie klęsk i sukcesów, niż czasów, w których przeważała jedna tylko opcja. I choć koniec zawieruchy jest znany (Rumunia ostatecznie trafia do komunistycznego bloku) zamieszkujący Medgidię muszą zmierzyć się z kolejną zmianą – tym razem na gorsze. Śledzimy karierę restauratora Stefanka oraz jego licznych podbojów miłosnych, pracującego kiedyś w Orient Expressie kelnera Januszka i towarzyszymy wojskowym manewrom majora Scipiona. Nie zabraknie miejsca dla lokalnego sędziego, przepięknej Żydówki, zatrudnionych w domu schadzek (do którego wali oknami połowa męskiej części miasteczka) dziewczyn, a jeśli Wam mało, usłużnie donoszę, że to nie wszystko. Sporo w powieści Teodorescu „czeskiego humoru”, przez co „Medgidię” odbiera się jako prozę znajomą, pochodzącą z „naszego” literackiego podwórka. A jednocześnie to cudowny zapis czasów minionych, konglomeratu wyznań, zwyczajów i wielonarodowej kultury, która wypełniała rumuńską prowincję. To zaprzeczenie stereotypom, które gdzieś ciążą pod kopułą. Autorowi udało się ożywić całą społeczność, nadać jej setki odcieni i barw, wypełnić swą opowieść zapachami i hałasem miasteczkowych uliczek i wołaniem muezina. To naprawdę wspaniała lektura, którą polecam z całych sił. Czytajcie!!

Lubię klimat czeskich powieści, fabułę tworzoną przez czeskich autorów, jednak ta powieść Anny Bolava'ej jakoś mnie nie przekonała, nie do końca do mnie trafiła. Przez cały czas zastanawiałam się, jak pasja, mania czy wprost obsesja może doprowadzić do samounicestwienia, jak może przekładać się ona na całkowite zatracenie. "Im dalej w ciemność, tym większy ogarnia mnie spokój. Chociaż tegoroczny lipiec odebrał mi tak wiele, jestem szczęśliwa. To prawdziwa ulga po wszystkich tych cierpieniach i niepokojach. Idę tam, gdzie czeka mnie nieuniknione, pogodzona ze sobą i swoim losem. Widziałam to piękno na własne oczy. Nasyciłam się do ostatka." Anna jest osobą wykształconą, do niedawna zajmowała się tłumaczeniem literatury, ale nie to zaprzątało jej myśli i wypełniało czas; każdy jej dzień rozpoczynał się myślą jakie dziś kwitną zioła, które z nich będzie mogła zebrać i poddać suszeniu, aby w najbliższy wtorek zawieźć je do skupu. Nie miało dla niej znaczenia, że słabnie, nie ma apetytu, że ma kłopoty ze snem, że dokuczają jej permanentne bóle głowy, że wypadają jej włosy, sinieją i drętwieją kończyny, że wymiotuje, a jedyne co utrzymuje ją przy życiu to tabletki przeciwbólowe i jakieś inne medykamenty. Zbieranie ziół to było całe jej życie, z dala od bliskich, znajomych, sąsiadów, których nie dopuszczała do siebie, z którymi nie utrzymywała prawie żadnych kontaktów. To zatracenie się w obsesji zbierania ziół, niejednokrotnie balansowanie na krawędzi życia i śmierci jest całym jej życiem, choć tak naprawdę nie daje żadnej nadziei, codziennie pogrąża Annę w ciemności. "Moje życie już nigdy nie będzie wyglądało inaczej, jestem w potrzasku. I wcale nie pragnę tego zmieniać, będę ciągnąc swój wózek aż do śmierci - nie chcę jednak wiedzieć, jak daleko jest cel." Książka wyjątkowo przygnębiająca, jej idea i sens dla mnie wprost niezrozumiałe, a jednak mimo to chciałam poznać do końca los bohaterki - zagubionej, osamotnionej, pogrążonej w ciemności swojej paranoicznej pasji, dla której "śmierć" drzewa była większym przeżyciem niż śmierć człowieka.

Książka, którą trudno zdefiniować. Niby kryminał retro, z elementami czarnego humoru i lekkimi wstawkami z zakresu erotyki, trochę powieść sensacyjna z tajnymi służbami. W tle rozgrywają się dwa ważne wydarzenia dla naszych południowych sąsiadów. Pierwsze to tzw. „asenizacja” Josefova, czyli dawnej praskiej dzielnicy żydowskiej, tu niezbyt pochlebnie przedstawiona. Drugie to ustawa językowa, zrównująca w Czechach język czeski z niemieckim, która przyczyniła się do upadku rządu cesarstwa habsburskiego, na czele którego stał nasz rodak, hrabia Kazimierz Badeni, raz wymieniony z nazwiska. Czesi są mu za to do dziś wdzięczni, ma nawet swoją ulicę w Pradze, nasi historycy rzadko się nim zajmują. Dzięki temu możemy łatwo datować czas akcji. W tych okolicznościach rozgrywa się akcja, w której niejako mieszają się dwa tropy. Pierwszy to morderstwa prostytutek i służących na terenie Josefova, wiązane z jakoby znaną z żydowskich legend postacią Mięska alias Kleinfleischa, zaś drugi to próby wtargnięcia austriackiej tajnej policji w szeregi czeskich konspiratorów narodowo-wyzwoleńczych. Oba nurty łączą postacie hrabiów Arco, tradycyjnie noszących na pierwsze imię Karol (Karel, Karl), zwracających się zatem do siebie drugim – tu Adi (od Adama) i Mani (od Emanuela). Pierwszy z nich to narrator, ale poza pochodzeniem i więzami rodzinnymi wiele ich łączy. Suchoty (powszechne wówczas), zwyczaj częstego korzystania z lokalnych domów publicznych oraz namiętność do pewnego heroicznego leku. Akcja rozwija się powoli i naprawdę trudno się wciągnąć przez większość książki. Tym bardziej, że pewne motywy ciągle się powtarzają, zaś fabuła wygląda tak, jakby autor nie potrafiłby się zdecydować, czy pisze kryminał czy powieść historyczną bądź sensacyjną. W końcówce przyśpiesza, by finalnie podać wszystko na talerzu. Tyle, że wcale nie jest smacznie, ani niesmacznie. Książka bardzo poprawna, ale nie zachęca do poznania innych dzieł autora,gdyby były przetłumaczone na polski. Oczekiwanego humoru niewiele, zwrotów akcji też, ale na plus należy zapisać Milosovi Urbanowi, że każda z postaci ma tam coś za uszami, a co za tym idzie, jak to u Czechów, wszyscy są bardzo ludzcy.

Jak już przez nią przebrnęłam mogę powiedzieć, że jest ciekawa. Męczące pierwsze części. Jakbym była w tych archiwach razem z Dorą tylko, że nie bardzo zaciekawiona tym, co tam znajdę - jak odrabianie pracy domowej. Nawet nie wiedziałam do końca, czego szukam. Ostatnie dwie części były w sumie tym, na co liczyłam, zaczynając tę książkę. Nie poczułam większej sympatii do Dory, co mogło wpłynąć na odbiór całego dzieła.

*po książkę sięgnęłam z polecenia księgarza z mojej ulubionej (i jedynej w okolicy) księgarni. Znudzona przez rozwleczony w nieskończoność 'Wielki Świat' Lemaitre'a poprosiłam o coś 'lekkiego, łatwego i przyjemnego' na odtrutkę. I dostałam to, I nie żałuję* Ta zwięzła, idealna na jeden wieczór książeczka, to: *mistrzostwo* - wielcy pisarze, piszą o wielkich rzeczach, tak? G~+ prawda! Spłucz to przekonanie w klozecie i zdezynfekuj domestosem! Prawdziwy talent potrafi nalać z pustego i znaleźć inspiracje nawet w kafelkach w publicznej toalecie, czy w maszynie niszczącej książki. *kilka w jednym* - teksty z uratowanych kartek, czy zapiski babci klozetowej (chyba wolę francuskie określenie tej profesji - 'madame pipi') stają się odskocznią od głównego wątku *antidotum na czasy naznaczone Netflixową 'Emily w Paryżu' - nasz bohater jest poniżej przeciętnej nie tylko jeśli chodzi o jego masę ciała, ale też życiowe dokonania. Jest tego brutalnie świadomy i w sumie pogodzony z losem, choć się go wstydzący (okłamuje matkę, co do tego, czym się zajmuje) *zagadka* - czy bohater odnajdzie autorkę tekstów ze znalezionego pendrive'a? *humorystyczne określenia, czy tautologie ciotki - zgrabne i zabawne, oszczędne w słowach. *feel good factor* - zakończenie, czyli to co bohater napisał do madame pipi, to majstersztyk komedii romantycznej. Polecam (ale raczej fanom Amelie, niż Emily ;))

Oglądałem niedawno na YouTube transmisję fragmentów pewnego spotkania na temat Krety, gdzie interlokutorzy wspominali o tej niewielkiej książeczce. Przypomniało mi się, że mam ją ukrytą gdzieś głęboko na swojej tzw. półce hańby, z pozycjami wydawniczymi nieustająco czekającymi na to, abym wreszcie je na przeczytał. Wspomniane w tytule pewne miasto to Rethimno, obecnie jedno z trzech największych skupisk ludności na Krecie, ale Pandelis Prevelakis, jeden z najwybitniejszych greckich pisarzy XX wieku, napisał swoją książkę w momencie, gdy po latach odwiedził miejsce swoich urodzin, zastając je chylące się ku kompletnej ruinie. Autor postanowił, więc wrócić do lat swojej młodości oraz czasów jeszcze wcześniejszych, aby opisać jedno z najpiękniejszych miast największej greckiej wyspy, które na przestrzeni wieków zarządzane było m. in. przez Wenecjan, Egipcjan czy Turków Osmańskich, aby wreszcie stać się, tak jak to jest do dziś, częścią Hellady. Jest to ujmująca i bardzo poetycka podróż wstecz do miejsc, zjawisk i ludzi, których już nie ma. Prévélakis opisuje tętniący życiem port, składy sukna, sklepy z egzotycznymi przyprawami oraz innymi luksusowymi towarami, warsztaty mistrzów zapomnianych rzemiosł, wspomina tureckie meczety i kawiarnie, inne nieistniejące już lub nadszarpnięte zębem czasu fragmenty miasta. Przywraca z odmętów zapomnienia takie postacie słynnych kupców nauczycieli, lekarzy, wspomina bajarzy, zajmujących gości karawanserajów i pijalni kawy swoimi niesamowitymi opowieściami, pisarzy tworzących listy lub urzędowe pisma dla niepiśmiennych obywateli, czy kościelnych malarzy tworzących freski i piszących ikony. Uzupełnieniem tego wydania tej niezwykle piękniej pod względem literackim historii jest przedmowa Janusza Strasburgera, który przełożył dzieło Prévélakis na język polski parę dziesięcioleci po jego powstaniu, a więc w latach siedemdziesiątych, kiedy to Rethimno powoli podnosi się z upadku oraz posłowie Bartosza Barszczewskiego, który wędruje ulicami współczesnego miasta, będącego jedną z ważnych atrakcji turystycznych Krety. Te trzy spojrzenia na to samo, a jednak zupełnie odmienne miejsce są bardzo interesujące, zwłaszcza dla tych, którym udało się spędzić tam, choć chwilę. Świetnie czytało mi się tę książkę, bo jest w niej podobny duch, jaki znam z twórczości Ivo Andricia, a szczególnie z jego genialnego moim zdaniem "Mostu na Drinie" czy opowiadań, takich jak "Przeklęte podwórze", "Most" i "Portret rodzinny", podobnie jak "Kronika pewnego miasta" przepełnionych melancholią za światem, może i niedoskonałym, ale po pewnymi względami wspanialszym niż nasz, który w czasach globalnej wioski już raczej nie wróci.

Sięgając po "Pająki pana Roberta" nie spodziewałam się tak poetyckiego języka i stylu. Piękne porównania, nawiązania, przemyślenia i metafory przeplatane historiami pająków z otoczenia domu autora. Książka jest również konkretną dawką wiedzy stricte przyrodniczej, a sam pan Robert piszę o wszystkich istotach z niezwykłą wrażliwością, empatią i z poczuciem humoru. Ta pozycja przerosła moje oczekiwania, polecam! :)

Znakomity reportaż śledczy. Temat wydaje się odległy i dosyć niszowy, jednakże tak nie jest. Podobne problemy możemy zaaobserwować w Polsce (szczególnie w świetle ostatnich harców ministra Szyszki). Znakomitym uzupełnieniem moze być dokument pokazywany na ostatnim festiwalu Millenium Docs Against Gravity pt. "Strażnicy Lasu" ("Wood") dokumentujący nielegalną wycinkę lasów w Rumunii przez austriacki koncern. Warto przeczytać książkę i obejrzeć film. Otwierają oczy na niektóre sprawy i dają sporo do myślenia.

Ale to było przezabawne. Owszem momentami nudne, niektóre "żarty" nie do końca zrozumiałe. Taki typowy momentami "czeski film". Ale ogólnie książkę odbieram pozytywnie i naprawdę ma momenty po których uśmiech pojawia się na twarzy - czasem z ironią, ale ważne, że się pojawia.

Zanurzam się w opowieść — stoję obok dziadka, który przygotowuje kawę. Czuję zapach palonych ziaren, chwytam ten spokojny moment. Jestem tam, choć wiem, że mnie tam nie ma. A jednak bardzo chcę tam być. Ta książka otula atmosferą wspomnień i aromatem orientalnych przypraw. Ma w sobie ciepło domowych historii, ale też ciężar dat i wydarzeń — może odrobinę zbyt wiele. Dlatego moja ocena jest niższa, choć dusza zostaje poruszona.

Wyszeptana i ulotna historia o poszukiwaniu tożsamości i przynależności. Autor snuje opowieść o nieubłaganym losie w sposób poetycki i natchniony. Niezwykle aktualna, wymamrotana z siłą ryku, wizja przyszłości z przeszłości, bo przecież „ta era jest przychylnie nastawiona do głupszej połówki człowieka” Czy nie znajdujemy się we wszechobecnej idiotowni i zespołecznionej tępocie? Zdecydowanie tak. Piękna i przenikliwa ta Siekiera.

Akcję stanowi w zasadzie rozmowa głównego bohatera z politykiem, który brał kiedyś udział w niewyjaśnionym dochodzeniu. Jest to więc śledztwo w śledztwie, przy czym więcej śledztwa zawiera opowieść o śledztwie, niż właściwe śledztwo. Sama fabuła całkiem ciekawa. W toku powieści przewijają się różne poszlaki nakierowujące sprawę w odmienne strony. Rzeczy oczywiste w pewnym momencie przestają takie być. To mieszanie wyszło nawet nieźle. Dodatkowy smaczkiem jest klimat przemian ustrojowych oraz relacji czesko-niemieckich w trakcie i po zakończeniu II wojny światowej. Można liznąć odrobinę najnowszej historii naszych południowych sąsiadów. Niestety cała kryminalność blednie wobec faktu, że obaj rozmówcy właściwie dostali ostateczne wyjaśnienie na tacy. Trzeba przyznać, że musieli się wysilić, aby do tego doprowadzić, takie rozwiązanie nadal jednak uważam za rozczarowujące. Mocno podkreślany w opisie wątek polityczny również wypada słabo. Właściwie można go uznać za poboczny. W akapicie poświęconym marudzeniu zwrócę jeszcze uwagę, jak mało wyrazisty jest główny bohater. Przedstawiony został jako metalowiec, co mogło być ciekawym ubarwieniem fabuły, ale nie objawia się to w żaden istotny sposób. W sumie książka nawet mi się podobała. Ciężko jednak przejść obojętnie wobec wymienionych wyżej wad, ponieważ staje się ona przez nie drewniana. Jest zatem dobra, ale daleko jej do kryminałów z najwyższej półki. PS. Pochwalę się, że dość szybko odgadłem tożsamość zabójcy. Tropy wiodły w zupełnie inną stronę, ale nie ze mną te numery.

To była zdecydowanie książka dla mnie. Bardzo, bardzo mnie wciągnęła. Polubiłam głównego bohatera - Zbynka. Razem z nim nie spałam w nocy, a potem bolała mnie głowa i byłam wykończona. Jeździłam razem z nim do Bohuny i chciałam, żeby wszystkie sprawy potoczyły się pomyślnie. Chętnie również siedziałam przed tipi z indianami przy ognisku. Ogarnęła mnie melancholia, zaduma, nawet smutek, ale ucieszyło mnie zakończenie. Wspaniała literatura, polecam.

W „Dniach króla” Filip Florian zaprasza nas do XIX-wiecznego Bukaresztu. Oto historia niemieckiego dentysty Josefa Straussa, który wraz ze swoim pacjentem, przyszłym królem Rumunii, księciem Karolem I, przybywa do stolicy, by leczyć zęby, politykować, no i kochać, albowiem obaj są mężczyznami w sile wieku i – czego i nie można ukrywać, bo to nic wstydliwego – mają swoje męskie potrzeby. I tak łączą się dwa główne wątki powieści – pierwszy skupia się na okresie wielkich przemian polityczno-społecznych, które swymi oświeconymi rządami wprowadził Hohenzollern (nadejdzie bowiem czas, gdy Rumunia stanie się państwem nowoczesnym, zaś jej nowy, ściągnięty tutaj nieco na siłę władca, symbolem postępu i narodowej dumy). Drugi nurt wiąże się z prywatnym życiem – zarówno Karola jak i pana doktora (Josef stał się powiernikiem władcy, wtajemniczonym w różne książęce namiętności, z których zawsze muszą się, nomen omen, rodzić kłopoty). Jest to zatem historia o miłości (w tym do serbskiej guwernantki), bo najbardziej zatwardziały kawaler wpadnie kiedyś w jej sidła (miłości, nie guwernantki), i nauce życia w nowym miejscu, nowym mieście, które staje się obrazem przemian i towarzyszem przemijającego życia sympatycznego Josefa. Bo kolejnym bohaterem jest Budapeszt - miasto kontrastów, architektoniczna mozaika i kulturowy tygiel. Są tu i pałace, a obok zapuszczone rudery, okryte biedą jak pajęczyną dzielnice. Strauss, bawidamek i osoba, które folguje własnym zachciankom, staje się mężczyzną, który kocha – a to zmienia w jego życiu wszystko. Pozostaje wierny swemu władcy (jakże ciekawy jest wątek tajemnic, które związały obu, zwłaszcza pewnego naparu z muchomora), a swe sekrety powierza tylko kocurowi, który przybył z nim z Berlina. I właśnie ów kot, Zygfryd (nie istnieje chyba bardziej niemieckie imię dla kota!), jest największą niespodzianką powieści Floriana – oddając mu głos, autor pozwala snuć historię kociego życia spędzonego na obitych skórą krzesłach Josefa. Choć pod wglądem tempa „Dni króla” nie są równe (mam wrażenie, że niekiedy Florian zamieniał powieść w faktograficzną wyliczankę miejsc, dat i wydarzeń, które dla fabuły były mglistym tłem), była to ciekawa przygoda z rumuńską literaturą. Wybrzmiewają w niej znajome słowiańskie nuty, doskonały humor i świetnie przyprawiona ironia. I mimo, że tematyka poważna (przyglądamy się przecież narodzinom niepodległego państwa), jest powieścią wciągającą, a poprzez swą wielowymiarowość (i złożoność różnonarodowych postaci), pozwalającą poczuć wyjątkowość tamtych lat, które Florian zgrabnie okrasił literacką fikcją. "Plusem dodatnim" są zamieszczone w tekście budapesztańskie fotografie w stylu retro. Przekład Radosławy Janowskiej-Lascar, okładka Pauliny Zielonej

Ciekawy koncept. Coś w rodzaju fabularyzowanej biografii opowiedzianej z różnych perspektyw. Choć mimo tego dość jednostronna. Generalnie czyta się dobrze, jedynie taki rodzaj strumienia świadomości gdzieś w środku trochę męczy, a niektóre rzeczy się powtarzają. Niemniej zgrabnie przybliża sylwetkę JA Bati. Nawet jeśli nie do końca prawdziwie.