Notatki włoskie. Przezrocza

Miałam obawy, że powieść Orzeszkowej będzie podobna do innych lektur szkolnych, które z przymusu czytałam. Ale nie... Jest ona bardzo wciągająca i nie można się oderwać od lektury. Historia Krystyny, ubogiej chłopki, którą oszukał sprytny"adwokat" jest napisana żywym, choć nieco archaicznym językiem, pełnym uczucia i żarliwych emocji. Zakończeni jest smutne i bardzo prawdopodobne, łatwo się domyślić jak skończy się "interes" głównej bohaterki, przez co czytelnik ma poczucie logiki przedstawianej historii.

Niedługa powieść Zofii Nałkowskiej. Jej akcja ma miejsce w małej, kresowej miejscowości, zaraz po zakończeniu wojny - I Wojny Światowej. Do wsi sprowadza się młode małżeństwo, Paweł Blizbor i jego żona Agnieszka, córka znanego polityka. Historia przedstawia ich losy, a w tle dzieje się sporo, bo bohaterów powieści też jest co niemiara. To prawdziwa telenowela na kartkach papieru.

"Świat jest tak urządzony, że nie wszystkie marzenia mogą się spełniać". A już szczególnie i jakże często te, które są związane z miłością. Wiele osób żyjących na naszej planecie w ciągu minionych wieków się o tym przekonało. Odczują to także na własnej skórze i we własnych duszach główni bohaterowie tejże książki, dwoje kochanków, aktorka i dragon. "Skąd jednak wiemy, co może być dla kogoś dobre?" To drugi cytat książkowy i zacne, frapujące, nurtujące wielu pytanie jednocześnie. Takich pytań po lekturze powieści może pojawić się w głowie czytelnika więcej. Zmusza wręcz do tego opisana przez Władysława Terleckiego miłosna historia. Bardzo dobrze napisana i poruszająca historia pewnego romansu. To opowieść o znajomości kobiety i mężczyzny, która jest związkiem tragicznym, skomplikowanym, trudnym, gdzie miłość, pożądanie i śmierć utworzą prawdziwy uczuciowy węzeł gordyjski. Oprócz samej historii owego czarnego, smutnego romansu w książce znajdziemy dużo ciekawych odniesień natury filozoficznej, psychologicznej, politycznej. Te aspekty znacząco podnoszą wartość ogólną dzieła. Nie wszystkie marzenia się spełniają i nie wszystkie książki są warte przeczytania lub spełniają nasze czytelnicze oczekiwania. Ta książka jest warta lektury, zasługuje na docenienie, jest ponadprzeciętna i więcej niż dobra. Ocena bardzo dobra z dużym plusem.

Każdy kto przeczytał choćby jedną powieść Kuncewiczowej powinien sięgnąć po Fantomy. Autorka opisuje swoją życiową drogę, rozterki umysłowe i emocjonalne, inspiracje pisarskie, a we wszystko to wplata komentarze i własne konkluzje otaczającej jej rzeczywistości. Może nie tyle pomaga lepiej zrozumieć jej dzieła, co jest dodatkowym reflektorem. Daje dodatkowe światełko przy czytaniu Tristana, Leśnika, Gaju oliwnego czy innych powieści. Obok Dąbrowskiej, Maria Kuncewiczowa, ma swoje miejsce na piedestale polskich dam literatury.

Mija zaraz 8 lat odkąd byłem w Indiach, ale dalej lubię wracać do tego kraju oczami wyobraźni. Powieść Forstera okazała się bardzo ciekawa i przede wszystkim psychologiczna. To powieść o jakże trudnej przyjaźni między Hindusem, a Anglikiem, różnicach mentalnych, kulturowych, stosunku okupant-tubylca, innym systemie wartości i innym sposobie myślenia. Powieść miała silne podłoże polityczne, dobrą narrację, zwroty akcji, które były bardziej o zmianach zachodzących w psychice. Nie nudziłem się ani przez chwilę. Po 100 latach ta historia dalej świetnie rezonuje. Dla koneserów.

Kiedy wyjeżdżam w podroż, piszę wtedy listy bez adresata. Do minionego czasu, do miejscowości, przez które przejechałem, a kiedy niekiedy piszę też dla przyszłości. Są w mych wspomnieniach łąki, na których bawiły się dzieci, są też niezapomniane wystrzały sztucznych ogni, wyłażące seriami z różnych czasów jak chrząszcze bogatki na ciemne ściany. Życie całe jest jakby zabawą w słońcu. Brzoskwinie dojrzałe jak miód, polne dróżki, stada gęsi, odległe wzgórza niczym powietrzne wyspy, aromat rozedrganego powietrza i fig, tarasy, małe gaje oliwkowe, ukradkowe przechadzki wzdłuż morza w cieple ostatnich gwiazd. Kąpiel przy księżycu jakby się piło zimne mleko. Śpiew świerszczy i oddech nieba. Przypominają mi się twarze osób, które kochałem, a moje listy przeobrażają się w ptaki przelatujące po nocnym niebie. Tak jak się jarzy ogon komety, wystrzela nostalgia samotną wiązką światłości. Rozchodzi się skądś zapach wonnego jaśminowca, gdy zaś niespodziewanie głębsze zapadną ciemności, dochodzi moich uszu szmer śpiewających strumyków w głębi ziemi. I księżyc ukazuje się zza koronki drzew. Przez balkonowe drzwi i w ogrodzie prószy wciąż drobnym pyłem światła, które wilgotna ziemia natychmiast wsysa. Żywe drzewo trwa nieruchomo w transie najcichszej woskowej bieli, albo też dygocze sztywno, jak gdyby lada chwila miało się złamać, czy też po prostu chlubi się swoimi klejnotami z dzwoniących kryształów. A wino smakuje wspaniale. Listy bez adresata błąkają się po obszarach serca, wypełniają po brzegi przestwór nocnego nieba i częstokroć zderzają się ze sobą, aby zmienić się w spadające gwiazdy.

Historia pewnej rodziny żyjącej na kresach w XIX wieku. W rodzinie tej była krew niemiecka, białoruska (tutejsza), polska. I dylemat młodego człowieka, kim jest i gdzie jest jego miejsce w świecie. Czy jego ojciec Polak był bohaterem? Nie wszystko okazuje się oczywiste. Niesamowicie narysowane postacie, ich niejednoznaczność. Bo ludzie nigdy nie są tylko dobrzy, albo źli. Dodatkowo miałam wielką ucztę językową. Ta mieszanka języków w książce i język Kuncewiczowej mnie zachwyciły. Czytałam zafascynowana.

Ona jeszcze ładna, już niemłoda mężatka, z przeszłością, którą w dawniejszych czasach warto było dyskretnie odstawić jak szkielet do szafy. On - przystojny, dziarski oficer, nieco zblazowany, z jednej strony cyniczny, z drugiej - żarliwy. I miłość, która przychodzi nagle, zupełnie nie w porę i tak, że nie sposób się przed nią obronić. W tle inny romans - a właściwie miłostka antypatycznego, żonatego oficerka ze skłonnością do malwersacji, ze śliczną ale "diablo drogą" pracownicą pewnego biura. Oględnie mówiąc, żadna z tych miłosnych historii nie zakończy się happy endem. Wszystko rozgrywa się w realiach młodziutkiej Polski z początku lat dwudziestych XX wieku, w środowisku wyższych wojskowych i osób "z towarzystwa". I to tło społeczne wydaje się być ciekawsze niż sam wątek miłosny. Opisy towarzyskich spotkań, trosk i radości opisywanej klasy są całkiem interesującym obrazem epoki, zwłaszcza, że widzianym oczami pisarki - bezpośredniego świadka tych czasów. Nasz młody kraj nie wydaje się krainą mlekiem i miodem płynącą. Wielu wojskowych po wojnie idzie w odstawkę, ich pobory nie tylko nie wystarczają na wystawną reprezentację, ale czasem wręcz na skromne życie. Co nie zmienia faktu, że "oficeryje" nie chcą rezygnować z luksusowych przyjemności, niektórzy nawet kosztem wyprzedawania rodzinnych pamiątek i mebli. Czyżby Ojczyzna nie była w stanie odwdzięczyć się jej obrońcom? Sprawy socjalne innych grup społecznych również szorują po dnie, zupełnie jakby Polska uznała osiągnięcie upragnionej niepodległości za szczyt i kres swych celów. Mimo ciekawego kontekstu, książka mnie nie porwała i nie uwiodła. Nałkowska była przez długie lata niesłychanie wpływową osobą w różnych organizacjach związanych ze słowem pisanym. Jednak Jej twórczość zestarzała się raczej nieładnie. "Medaliony" to oczywiście ponadczasowy hit, ale to raczej ze względu na ich tematykę niż urodę narracji. Jeśli mam zwracać się do literatury sprzed II Wojny, wolę już Dołęgę lub Makuszyńskiego.

Lekkie zaskoczenie tym, że ta książka jednak nie całkiem do mnie trafiła. Czyżby wszystkie wcześniej czytane - a ważniejsze - rzeczy Noblisty wywindowały moje oczekiwania na jakiś niebotyczny poziom? A może to „wina” czytanych równolegle „Dzienników” Maraia, przy których mało czyje memuary nie zbledną? A zarazem, jak to u Miłosza, wiele tu kontemplacji czasownika ”esse”. Sporo wspaniałą polszczyzną stworzonych poszczególnych zapisków angażujących i intelekt, i duszę. O Wilnie, o literaturze, o komunizmie, o Polsce. No i wspomnienia... Piękne uwagi o sadzeniu bugenwilli, o „świetle Kalifornii”, o „nadal działającym magnetyzmie pomiędzy mną o kobietami, które oczywiście wiedzą, czy ktoś jest w grze, czy poza nią”, o tym, że „od dzieciństwa mieszkałem w krajach, które się właśnie kończyły”, o „zagęszczeniu historii”, której padł ofiarą, Są też ówczesne, zasadne wszak, złudzenia: „Papież reprezentuje Polskę czystą (…) na dnie swojej nędzy Polska dostała króla i to takiego, o jakim śniła”, choć nie miał ich podczas wojny: ”Warszawa okupacyjna była dla mnie miejscem i czasem spotkania z polskim nacjonalizmem w jego najwyższym stężeniu, kiedy to występował wyłącznie jako patriotyzm, którego nikt nie ma prawa krytykować”. I jeszcze zdanie coraz mniej aktualne z każdym nowym dniem zblatowania KK z nikczemną władzą i jego moralnej zapaści w niebyt: „Ostoją Kościoła katolickiego zdaj ą się być wierni powstrzymujący się od dociekań albo dlatego, że to ich nie ciekawi, albo że z góry zakładają nieprzekraczalną granicę”. Bo Miłosz wie dużo o nas: ”W każdym niemal Polaku wietrzę niewinność wysokiej retoryki ducha, tak że mam wspólny język tylko z Polakiem zdemonizowanym, takim, który przeszedł przez marksizm, ateizm czy może jakieś tam dewiacje, na przykład narodowościowe w rodzinie albo seksualne. I jak mam umieścić Jana Pawła II?". No i lubi przywolywać prawdy niekoniecznie dla nas przyjemne: „Gdyby po I wojnie dokładnie stosowano zasadę samostanowienia narodów, wschodnia granica Polski przebiegałaby wzdłuż linii Curzona. Również zasada samostanowienia narodów musiałaby podyktować po II wojnie obecną granicę wschodnią w wypadku tak całkowitej przewagi aliantów zachodnich, że nie doszłoby do ugody w Jałcie. Polska oznaczałaby wąski pas wzdłuż Wisły, zbyt gęsto zaludniony, żeby dawało to jakieś szanse. Żaden rząd zachodni nie wpadłby na taki pomysł; jak Stalin, żeby wysiedlić miliony Niemców z ich wielowiekowych siedzib i oddać ten region Polakom. Tym samym, rzec można, że Polska istnieje z woli i łaski Stalina”. Szczególnie przemówiły do mnie uwagi o ptakach, którymi Autor interesował się od szczęsnego dzieciństwa w ostępach nad ukochaną Niewiażą (we dworze mieszkał nawet puchacz!). Wspominając w USA tamte czasy, pełne owadów i żywiących się nimi ptaków, pisze o ”chmarach owadów, które bzykały, cięły, gryzły, właziły w oczy (...). Środki chemiczne dały radę całemu temu rojowisku, które jeszcze jednym odróżniało moje dzieciństwo, otoczone mnogością ptaków. Dziś ptaki owadożerne maja trudne życie, choć mała ich liczba nie musi zastanawiać ludzi, którym brak porównań”. Ale zazdroszczę mu widoku tańców kolibrów, ptaków pracowicie brodzących na płytkich zalewach Zatoki San Francisco czy sznuru pelikanów ciągnących po wieczornym niebie. I kolejny ważny temat – ten straszliwy rozbrat między duchem a ciałem. Zmysłowy niemal do starości Miłosz cytuje także zafascynowanego tym problemem Kunderę: „Ponieważ człowiek wypróżnia się, Bóg jest niemożliwy. Trudno zrozumieć, czemu tak ma być, równie dobrego argumentu, jak system trawienny, dostarczy urządzenie organów płciowych i groteskowość aktu kopulacji. Powinniśmy być aniołami, szkoda, że nie jesteśmy”. I jeszcze ta ironia: ”Jeżeli Beatrycze pozostała dla Dantego duchem, to tylko dlatego że był żonaty z inną osobą i nie z Beatrycze, ale z nią dokonywał tych aktów, które w paryskim argot nosiły rożne wynalazcze nazwy, m.in. melanger ses urines”. Bardzo mi się też podoba stosunek Autora do krajana z Wilna, mojego ulubionego Józefa Mackiewicza. Obaj pisarze dokonywali zupełnie innych wyborów i chyba raczej się nie znosili. A jednak Miłosza stać i na ciepłe wspomnienie, i na obronę go przed absurdalnymi oskarżeniami o kolaborację. Zarzuty te były karą wobec Mackiewicza za to że szedł „pod prąd” polskiego nacjonalizmu i nie był pokorny nikomu, no i za wizytę w Katyniu. Wiązały się także z najważniejszą dla autora ”Kontry” ideą - Wielkiego Księstwa Litewskiego, jako kantonalnego państwa Polaków, Litwinow, Białorusinów, Żydów, Rosjan. Ideą zaciekle zwalczaną przez nacjonalistów z tych narodów – starannie przemilczanej przez dzisiejszych prawicowych apologetów Mackiewicza, błędnie sądzących, że mają go na własność…. A przecież – jak przypomina Milosz – to on pisał o „rozbiorze wewnętrznym” Wlk. Księstwa dokonanym przez Polaków, Litwinow, Białorusinów, skoro „sukcesor do całości się nie zgłosił. Po prostu nie było takiego. Każdy chciał tylko urwać dla siebie kawałek”. Milosz ma 100 proc. racji, gdy pisze, że Polska w tym kontekście ponosiła największą odpowiedzialność, skoro przez wieki spolonizowaliśmy elity litewskie tak, iż Litwinom zostali tylko chłopi (bo Białorusini zawsze nimi byli). Milosz pisze też, że na emigracji polecał książki Mackiewicza wydawcom z USA czy Niemiec, ale „z małym powodzeniem, bo za każdym razem nawijał się ktoś z Polaków, dbały o to, by zamiar wydania książki ubić”. W efekcie pisarz z żoną żyli w nędzy, przy której Gombrowiczowi znakomicie się wiodło. Zaiste, w polskim piekle nie potrzeba diabłów, aby nikt nie uciekł z kotła…. Zresztą świetnie widzimy to zjawisko dziś – miliard razy mocniejsze niż kiedykolwiek. W zasadzie to się dziwię, czemu tu jeszcze nie doszło do takiej wojny domowej, jak w Rosji po 1917 r. albo w Hiszpanii w latach 30. No tak, za mało broni w rękach ludzi… PS I jeszcze moje czepialstwo: gdzieś tu mowa o sanacyjnych dygnitarzach „ruszających na most w Zaleszczykach”. Ile powtarzania, że w Zaleszczykach na Dniestrze nie było wtedy mostu drogowego, tylko kolejowy, a winni wrześniowej klęski uciekali przez most graniczny w Kutach na Czeremoszu…

Siódma w dorobku fenomenalnego pisarza książka wpada w moje ręce w bydgoskim antykwariacie (Czytelnik, 1979). Zapadam się w tej historii, bo „Zipper i jego ojciec” obok „Marszu Radetzky’ego” czy „Spowiedzi mordeccy” jest esencją prozy Rotha. Znajdziemy tu wszystko, z czego pisarz (przypomnę, że urodził się w galicyjskich Brodach w 1894 roku) słynie – cudne opisy rzeczy zwykłych (jak u Schulza), wnikliwość w poznaniu ludzkiej duszy, miasteczko położone między cesarstwem a mateczką Rosją i chyląca się ku upadkowi monarchia cesarza Franciszka (na wieść o zabójstwie następcy tronu „pani Zipperowa była niepocieszona. Można było pomyśleć, że zamordowano jej własnego brata”, natomiast jej mąż stwierdza, że „następca tronu to był pies. Może nie był wcale tak zły, gdyby nie jego żona”). Ten humor, te charaktery! Te wzburzone wody wewnętrznych rozterek! Myśli nieokiełznane i pogoń za pragnieniami! Tylko Roth tak sklejał swoich bohaterów, tylko w nich płynie rothowska gorąco-melancholijna krew, która podburza trzeźwy umysł i przejmuje kontrolę nad ciałem i jego czynami. Oto historia starego Zippera, który własne niespełnione nadzieje ulokował w młodszym synu, Arnoldzie (starszy zostaje wojennym kaleką i szaleńcem). Wyuczany na prawnika Arni nie potrafi stanąć na wysokości zadania – przypomina to małżeństwa zawierane na siłę – wie, że musi, ale nie kocha. Brak mu zipperowskiej ambicji, ale gdy ojciec to dostrzeże, będzie już za późno. Arnold poślubia aktorkę, u której znów ambicji aż nadto i wiadomo już, że wszystko zmierza ku jedynemu możliwemu końcowi. Opowieść o rodzinie zamienia się melodramatyczną historię zniszczonej miłości i pogoni za szczęściem. Wraz z upadkiem austro węgierskiej monarchii, w pył rozbija się święty mit rodziny i całe jej materialno-duchowe bogactwo (zgromadzone przez lata oszczędności Zipper maniakalnie przelewa w dłonie syna tylko po to, by ten je zmarnotrawił na zachcianki Erny). Cudownie i proroczo Roth pisze o początkach kina – „Film stał się Kalifornią”, stwierdza, i każe Ernie uczyć się fechtunku, pływania i wspinania na drzewa (wszystko to dla Dzikiego Zachodu). Gwiazdeczka udaje się na przejażdżki z dżentelmenami, którzy mogą otworzyć przed nią bramy sławy, jeśli tylko obdarzy ich swymi względami. Jakże to współczesne, jakże aktualne! Metaforycznie, jak to w teatrze życia. Czytajcie!

Przekrojowy obrazek czasów. Znowu Francja, znowu Rewolucja. Znowu matnia, z zewnątrz nieprzeniknionych, reguł rządzących wyższą klasą, roli pieniędzy w układach, oraz pułapek naiwności. Z tym że nie mam wrażenia by bohaterowie się czegoś nauczyli, wręcz przeciwnie wieje determinizmem i nieuchronnością zdarzeń.

Do książki podchodziłam z pewną dozą ostrożności z powodu licznych niepochlebnych ocen. Czekało mnie jednak przyjemne rozczarowanie. Motyw polowań owszem, dominuje. Mogłoby się to wydawać sporym minusem, szczególnie dla kogoś, kto nie ma do myślistwa pozytywnego stosunku. Tym bardziej cieszył fakt, że historia bardzo mnie wciągnęła i pozwoliła przyjrzeć się nieco niezrozumiałej dla mnie dotąd sferze, poznać motywy łowczych, zwyczaje, przebieg obławy, uczucia temu towarzyszące itp. Wątek romantyczny wydał mi się również żywy i ciekawie przedstawiony. Prawdziwy dramat okraszony pięknym językiem, do którego stale zagląda natura- bez wątpienia wielka miłość głównych bohaterów. Oprócz powyższych, wątki, które mnie najbardziej ujęły to m.in.: - wyprawa na polowanie łódką Michała z wikarym, ich kompletnie inne poglądy, które paradoksalnie zbliżały ich do siebie - las 'komentujący' przebieg romansu Michała i Warszulki - pożegnanie na górce w jesiennej aurze - poboczny wątek miłosny Stacha, również z chłopką - mimo oczywistego uwielbienia Michała do polowań od czasu do czasu wkradała się także krytyka - zakończenie, w którym w dość poetycki sposób zostaje podsumowana podjęta przez Michała decyzja Oczywiście nie jest to książka o wartkiej, wciskającej w fotel akcji. Dla mnie jednak była ineteresującą, subtelną podróżą w czasie, przestrzeni, wśród ludzi z zupełnie innej epoki i o zgoła innym nastawieniu do życia. Polecam.

To niby dwie mikropowieści, ale odebrałam je jako jedną całość opisującą miłosne zmagania pięknej Gabrieli i zakochanego w niej narratora. Imię Gabriela pięknie mi się kojarzy przez powieść Jorge Amado, gdzie była to dziewczyna przecudna i słodko pachnąca; po prostu światło i miód dla serca każdego mężczyzny. Gabriela od Cabanisa również jest istotą niezwykłej urody i przeraźliwej sile oddziaływania na męski świat. Bierze sobie zresztą z tego świata garściami – co chce, kogo chce i na ile chce. Zdradza męża, zdradza wszystkich swoich chłopaków, zdradza narratora. Przy tym kłamie, kręci, oszukuje, zwodzi, kaprysi, nie dotrzymuje słowa. Jednym słowem z rozmysłem używa całego arsenału pięknej, zwodniczej i nieuchwytnej Francuzki. Jest przy tym powierzchowna, mimo wykształcenia i erudycji i egoistyczna, lekceważy tych, którzy ją zdobyli a łapie się na lep kłamstewek i blag obcych ludzi. Może kluczem do jej osobowości jest zbyt szybkie uleganie nudzie? To już problem jej kochanka, który opisuje ten burzliwy i nieprzewidywalny związek. Problem chyba faktycznie wielki i skomplikowany - jak każda nieszczęśliwa miłość, bo bohater, mimo pełnej świadomości wad swej dziewczyny, niemal nie jest w stanie wyzwolić spod jej magnetycznego wpływu. Hmm, gdyby była brzydka, ta historia nawet by się nie zadziała… Sam narrator to bardzo ciekawa i trochę złamana życiem postać. Niby nic złego nie dzieje się w jego spokojnym życiu, które toczy się we Francji w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, w wygodnym mieszczańskim domu pełnym pamiątek po przodkach. On sam jest pisarzem a jednym z problemów, jaki wniósł w jego życie huragan zwany Gabrielą, jest niemoc twórcza. A miałby o czym pisać! Nosił się z pomysłem na powieść o bitwie pod Tuluzą a w międzyczasie czytelnik odkrywa, że nie byłaby to fikcja, a opowieść o jego pradziadkach! Ten człowiek jest zresztą cały czas zanurzony w przeszłości, zatopiony we wspomnieniach o rodzicach, o własnym dzieciństwie, o dawnym domu pachnącym babcinym ciastem i spokojnym dobrobytem. Może stąd to przywiązanie do Gabrieli, którą pierwszy raz zobaczył jeszcze jako mały chłopiec? Albo cały ten smutek i niespełnienie, jakie go otaczają to wyraz dekadencji i żałoby za czasem minionym, powojenną zmianą wartości i utratą znaczenia własnej klasy społecznej. Miło było poczytać coś z Francji, ale nie traktującego o rewolucji, rozumie, oświeceniowych szałach, antyklerykalizmie, krytyce społecznej i tym całym soc-kombo w galijskim wydaniu. Ta książka to po prostu opowieść o trudnej miłości kobiety i mężczyzny. Trochę nudna, trochę powolna, ale przywracająca godność gatunkowi literackiemu zwanemu romansem.

zrobiła na mnie wielkie wrażenie gęstością, ale i wartkością stylu, umiejętnością budowania świata opartą na erudycji autora. Czuje się, że posiadał on dużą wiedzę na temat epoki i zdolność do puszczenia w ruch nurtu opowieści. Pierwsza polska powieść, która przeczytałam i która wydała mi się "zachodnia".

Historia mówiąca o dzieciach, które na bycie dziećmi czasu nie miały. Życie pod zaborami ma swoje wymagania i można powiedzieć, że jednym z nich jest przedwczesna dojrzałość. Trzeba prawdziwie ogromnego zaparcia i wielce niespożytych odwagi i sprytu aby przetrwać w owych trudnych dla Polaków czasach. Rewolucja, która jest coraz bliżej, ale wciąż jakby stała w miejscu. Główny bohater "Dzieci"- Kazik Świrski, staje na czele buntu rewolucyjnego, a przynajmniej taki ma zamiar. Dozbierał się ludzi, wymusztrował ich do stopnia w jakim tylko on znał sztukę wojskowości w swoim wieku, otrzymywał wsparcie ze strony podległych Rosji Polaków, ma niezłe plany, wielkie marzenia i jak każdy wpada w wiry, to miłosne, to szaleńcze. Kazimierz od początku przygody jest wielkim patriotą, który dla niepodległości chce walczyć, chce zginąć. Jego grupa Rycerzy Wolności została stworzona do tego właśnie celu. Nie może on sobie jednak wyobrazić, jako szlachetny mąż, okradania i napadania bezbronnych ludzi, toteż po pewnym incydencie staje się on nieco bardziej pokorny i przeobraża się w człowieka bardziej ukształtowanego. Stawia on wciąż życie przyjaciół ponad swoje własne i nie ma zamiaru oddać ich na skazanie lub śmierć za jego życia, szczególnie, że według niego samego, to właśnie on zapoczątkował cały łańcuch aresztowań. ****************************************************************************** Prus bardzo dobrze tworzy postaci, nie ma w nich wiele sztuczności, a dialogi ułożone są również przyzwoicie. "Dzieci", to dość wzruszająca historia, mimo że przez większą część czytania, może na taką nie wyglądać. Muszę przyznać, że powieść łączy cechy patriotyczne z cechami dekadentyzmu (wydana w roku 1909, więc nie tak długo po Fin de siècle), ale przekaz jest nietrudny do odczytania. Choć walka nie zawsze daje efekty pożądane, walczyć trzeba, bo jeśli nie jest się panem swojego losu, to nie ma się po co żyć. Tradycyjnie, godna polecenia.

"Wszystko jest zawsze cudowne, ale nigdy nie w taki sposób, jak kiedy byliśmy mali. Wtedy życie uderzało prosto o nasze serca". Zbiór wczesnych opowiadań Dąbrowskiej opisujący "świat utracony" dzieciństwa spędzonego w russocińskim dworku. To nostalgiczne, pełne ciepła historie nie tylko o domu i najbliższej rodzinie, ale także o służbie. Owych parobkach, kucharzach, fornalach, bandosach, którzy za kilka lat staną się bohaterami o wiele dojrzalszego literacko, bardziej naturalistycznego (będącego w zasadzie antytezą "Uśmiechu...") zbioru "Ludzie stamtąd", uznawanego za najwybitniejsze, wraz z "Nocami i dniami " i dziennikami, dzieło Dąbrowskiej. Russocińskie dzieciństwo opisuje pisarka z sentymentem, zapewne je po części idealizuje. Nie są to jednak ckliwe historyjki. W opowiadaniu "Janek" przedstawia historię swojego zmarłego brata - dziecka pięknego, radosnego i dobrego - pierwowzoru Piotrusia Niechcica. Jego śmierć była dla uwielbiajacych go rodziców niewyobrażalną tragedią, z której chyba nigdy do końca się nie otrząsnęli i położyła się cieniem na dzieciństwie Marii, mimo że umarł jeszcze przed jej narodzinami. Pozostałe historie są pogodne, opisują tradycje bożonarodzeniowe i wielkanocne, świat przyrody, ukochanego psa, książki. Piękne, wzruszające opowieści: 8/10

Oniryczny spacer po Lizbonie. Wspaniale się czyta. Wyborna lektura dla wszystkich miłośników Portugalii i nie tylko! To moje pierwsze zetknięcie z tym autorem, zainteresował mnie właśnie wątek portugalski, na pewno sięgnę po inne jego książki. Piękna proza z subtelną nutką humoru.

Tytułowe opowiadanie jest przepiękne i jak najbardziej warte przeczytania; niestety kolejne nie zrobiły na mnie wrażenia, a w niektórych styl po prostu męczył - tak "poszatkowany", pocięty - chyba tego typu styl pasuje mi bardziej w poezji, a prozę wolę konkretniejszą? Albo tematyka mi nie podeszła? Niby doceniam wrażliwość autora, ale w nadmiarze to roztkliwienie i skupienie na sobie np. w "Sobie i Państwu" było męczące. Nie wnikam, ale docenię jeszcze opowiadanie "Bardzo starzy oboje" oraz sam pomysł na "Inkarno" (które jest też sztuka teatralną i jestem przekonana, że na scenie jest rewelacyjne, natomiast jako opowiadanie mnie nie porwało). Polecam koniecznie opowiadanie "Jak być kochaną", reszta według uznania/osobistych preferencji.

Przepiękne, wzruszające, prawdziwe. Cudowne opisy wsi polskiej i jej mieszkańców. Pomimo trudnego języka czyta się bardzo przyjemnie. Jeżeli ktoś nie przeczytał jeszcze "Nocy i dni", to musi zacząć od tych opowieści. To jest pozycja obowiązkowa. Polecam.

Problem z tą książką mam duży przez lewice uwielbiana, przez prawicę znacznie mniej, a że bliżej mi do obozu niepodległościowego rozterki są niemałe. Niby wszystko oczywiste - zdradę należy potępić, a jednak wątpliwości są. Trochę tak, jak przy "Obłedzie 44" Zychowicza, z jednej strony pozytywna ocena jego wniosków, a z drugiej niesmak - bo przecież pisał to kilkadziesiąt lat po Powstaniu Warszawskim zza ciepłego biurka z pełnym brzuchem. Chyba jednak realizm powinien być wyżej ceniony niż "walka bez względu na skutki", dlatego bliżej mi do historiozoficznego podejścia Zychowicza i Ziemkiewicza ciągle powtarzających, że walkę trzeba podejmować tylko wtedy, gdy będzie szansa na zwycięstwo. Wbrew pozorom Dmowski i Kuroń mają ze sobą coś wspólnego, pierwszy mówił o potrzebie budowania świadomego społeczeństwa, nawet pod potężnymi zaborcami - lepsze to niż strzelanie "bursztynem do świń" i utrata esencji narodu, drugi mówił "Nie palcie komitetów, zakładajcie własne" - no właśnie. Waszkowski - główny bohater książki - ostatni naczelnik Warszawy w czasie powstania styczniowego, główny prowodyr obrabowania Banku Państwa, to postać przechodząca długą drogę. Zaczyna od rycerzyka z szabelką, który idzie na czołgi, kończy na realizmie (zdradzie?) kiedy, to uważa, że lepiej jest robić to co w jego mocy dla państwa i stać się ptakiem posiadającym dwie głowy, ratującym zapalonych bojowników. Kontrowersyjna, prowokująca, niedająca się zaszufladkować. Wybitna, pomimo wielu wątpliwości jakie mam przy ocenie.