Dom z witrażem

Na początku zaznaczę , że lubie opowiadania jako gatunek literacki, jednak trzy opowiadania pod tytułem "Lost and Found " Zadie Smith nie usatysfakcjonowały mnie. Oczywiście uznaje fakt , że pisarstwo tej autorki jest bardzo doceniane i uznawane za dobre lub wręcz znakomite. Nigdy nie zachwyciły mnie jej powieści , liczyłam więć na te opowiadania , ale i tu sie zawiodłam,bardzo sucha proza, dziwne dialogi. Sorry...I have lost but I haven't found.

Każdy, kto lubi czytać powinien sięgnąć po tę pozycję. I choć z początku może wydawać się, że to historia niezwykle trudna i bolesna, to jednak z czasem odkryjecie piękno i subtelność, które zawładnie wami. Autorka swoim bohaterom nie nadała imion, co czyni powieść niezwykle osobistą, intymną. Jest ojciec, matka, ona, on, mąż, jest dziecko… Jest też życie składające się z chwil opisanych na przestrzeni wielu lat. Miałem wrażenie, że czytam powieść autobiograficzną opowiedzianą przez główną bohaterkę, która jako dziewczynka została skrzywdzona przez własnego ojca. „Samotność unosi się i znika niczym nadmorska mgła w gorący dzień”. Dużo miejsca poświęca Wassmo właśnie samotności. Samotna żona, matka, nauczycielka, w końcu samotna pisarka u szczytu sławy. Podążamy ścieżkami jej trudnego życia z chwilami zabawnymi, smutnymi, pięknymi i okrutnymi zanurzeni w samotności. Z perspektywy przeżytych przez autorkę wielu lat i zdobytej życiowej mądrości widzimy, że sama miłość nie rozwiązuje tu żadnych problemów. Wręcz przeciwnie rodzi tęsknotę za prawdziwą wspólnotą. Czyż nie pragniemy z czasem dobrego we dwoje i czasu na rozmowy o rzeczach, które coś znaczą. „Szczęście i miłość wydają się tak ulotne, jak coś czego nie można pochwycić, a co zniewolone ulegnie zagładzie”. Długa i trudna jest ta podróż przez życie w powieści Norweżki „Te chwile”. Ciągłe zmaganie się z samą sobą, z ojcem, którego chce się zabić za to co zrobił. Ta wewnętrzna walka potrafi człowieka zahartować, uczynić mocnym w walce ze słabością. Jak już wspomniałem na wstępie w tej powieści ukryte jest piękno, ale aby je dostrzec trzeba ją trawić powolutku z wyczuciem zagłębiać się w naprawdę trudną historię. Nie czytałem poprzednich powieści Herbjørg Wassmo, ale po sposobie pisania wiem, że muszę nadrobić zaległości i przymierzyć się do tego studium trudnej psychiki dotkniętej cierpieniem.

Poruszająca, choć chyba nieco zbyt melodramatyczna, by uznawać ją wybitną. Bohaterka z pogranicza snu i jawy, nadwrażliwa, skrzywdzona, słaba - a jednocześnie zbyt mocno uwikłana w przeszłość, by stanowić w pełni wiarygodną osobowość. Kolejna historia z cyklu: traumy nasze codzienne.

Uwielbiam taką zabawę formą. To dla mnie właśnie jest literatura piękna przez wielkie "P". Każde zdanie od nowego akapitu - nie znam się na poezji, lecz to kojarzy mi się z wierszem wolnym. Foenkinos świetnie "skomponował" tekst, ciężko wyczuć, gdzie kończy się faktyczna biografia głównej bohaterki, a gdzie mamy do czynienia z fabularyzowanymi wydarzeniami. Książka porusza tematy bardzo trudne - zaburzenia emocjonalne w dawce hurtowej, autodestrukcja, wszędobylski oddech śmierci, prześladowania ze względu na pochodzenie, w końcu holocaust. Autor podaje to genialnie, przez formę zapisu wszystko mamy ukazane niemalże bez niepotrzebnych zdań, epatowania histerycznymi emocjami. Emocje jednak wybuchaja w czytelniku, Foenkinos wysyła bardzo precyzyjne strzały w serce, umiejętnie i często z zaskoczenia zrzucając kolejną bombę z życia Charlotte - bez uprzedzenia, bez znieczulenia. Książka warta wszystkich otrzymanych nagród i wyróżnień, u mnie jedna z najlepszych pozycji w tym roku.

Myślałam, że to monografia. Zdziwiłam się początkowo, że książka jest dwugłosem – raz autorka pisze jako Agata, innym razem jako Józefina. Nie lubię powieści fabularyzowanych, poza Moulin Rouge Pierre’a La Mure’a żadna z nich nigdy mnie nie usatysfakcjonowała. Nie lubię, gdy autor rości sobie prawo do zgadywania, co ktoś miał w głowie. Przyznam szczerze, że gdyby nie fakt, iż książka dotyczy osoby, która mnie interesuje, nie sięgnęłabym po nią raczej. A jednak, Tuszyńska nadała swojemu dziełu podtytuł „apokryf”, jakby chciała sobie móc pozwolić na więcej bez udawania, że wie lepiej. Szanuję to! Nie miałam dotychczas do czynienia z twórczością tej autorki, więc nie wiem, czy mam rację, ale odniosłam wrażenie, że dostosowuje ona język do postaci, o których pisze oraz także do epoki, w której akcja się rozgrywa. Ogromnie podoba mi się ten zabieg. Przepięknie się Narzeczoną czyta. Gdyby nie była oparta na biografii realnej osoby, byłaby przewspaniałą beletrystyką, historią dwojga nietypowych ludzi, którzy nie mogą się znaleźć chociaż stoją obok. I tak postanowiłam do tej pozycji podejść, niekoniecznie mając pewność, co jest faktem, a co dopisanym ozdobnikiem przez panią Agatę. Czytanie o znanych ludziach niesie ze sobą wielkie ryzyko, a mianowicie możemy odkryć, że są zupełnie inni niż sobie wyobrażaliśmy. Pamiętam, gdy do referatu musiałam przeczytać pamiętniki Stefana Żeromskiego – mój nastrój po przebrnięciu przez nie był porównywalny chyba tylko z rozpaczą nastoletniej fanki One Direction, która odkrywa o czym tak naprawdę jest piosenka Watermelon Sugar. Również Bruno Schulz w realu musiał się bardzo różnić od tego ze swoich książek. Już bardziej przypominał tego ze swoich dzieł plastycznych (ta upiorna miednica!). Choć mnie bardziej uderzyło to, że pokazywał swoje prace uczniom w liceum i historia o trzynastolatce. Razem z Tuszyńską przechodzimy wszystkie „fazy” związku Józefiny: początkową niepewność, potem zauroczenie i fascynację wielkim artystą, dumę z bycia wybranką kogoś wybitnego i nadzwyczajnego, trudności z uziemieniem osoby tak bardzo oderwanej od rzeczywistości, odkrywanie jego mrocznej strony, zdanie sobie sprawy z rzeczy niekoniecznie pięknych, rozczarowanie, rozpacz, rozdzierające reminiscencje. A w to wszystko wdziera się potwór wojny – sowieci, naziści, potem znowu sowieci, i znowu naziści, i komuna, i kolejne prześladowania. Zastanawiałam się, na ile pani Agata w książce umieściła siebie i swoje relacje z przeszłością. Część wojenną czyta się bardzo ciężko, niby człowiek wie, jak było i co robili Niemcy, ale mimo wszystko to po prostu boli, tak po ludzku, te bezsensowne śmierci, okrucieństwo, ten sprzedawca „lalek”… I wybory przed którymi bohaterowie musieli stawać na co dzień. Przeżyć i opuścić potrzebującą rodzinę czy opiekować się bliskimi, ale skazać siebie na pewną śmierć. Nie miałam również pojęcia, że Adam Ważyk był takim złamasem. Słowa o „mścicielach pana Jezusa” były totalnie bez sensu. Jezus był Żydem, antysemici wojenni i powojenni nie mieli z nim nic wspólnego. Ich religią była nienawiść. Autorka skupia się na Józefinie, chce przywrócić jej miejsce w historii, które (w sumie też na jej własne życzenie) gdzieś tam po drodze zniknęło i się rozmyło, ale nie idealizuje tej postaci. Nie wiem, czemu Juna chciała zachować wszystko dla siebie. Czy powodem była obawa przed prześladowaniem ze względu na pochodzenie, czy raczej wstyd, poczucie bycia oszukają, ośmieszoną? Często jej postawa mnie zadziwiała. Nawet patrząc na świat oczyma Józefiny, widziałam jej wady i irytowała mnie ona nie mniej niż sam Schulz. Generalnie miałam poczucie, że gdyby oboje żyli dzisiaj, ich związek miałby szanse na przetrwanie, nie tylko ze względu na możliwość bezproblemowego zawierania małżeństw między osobami innej wiary, ale w ogóle ze względu na inne podejście do relacji międzyludzkich. Może nauczyliby się komunikować ze sobą, on poszedłby na terapię i przepracował własne traumy oraz lęki, a ona nauczyłaby się z nim rozmawiać zamiast obserwować go jak robaka przez mikroskop. A może od początku znaliby swoje „warunki” i nie przystąpili nawet do negocjacji związkotwórczych, albo pobyli ze sobą w wolnym związku i rozstali się po miesiącu? Nie wiem, chcę wierzyć w szczęśliwe zakończenia, nawet jeśli są nierealistyczne.

Historia Joli, dziewczyny dorastającej w rozbitej rodzinie. Czasy PRL. Ojciec nie interesuje się rodziną. Brat Joli żyje własnym życiem, matka Joli nie żyje, a mąż ledwo, co ją rozumie. Topienie smutków w alkoholu. Wódki trzeba... Jest lepsza od chleba. Zbyszek kieliszek przyda Ci się. Nie wiem, dlaczego, ale zawsze jak ktoś łapie doła musi sięgnąć właśnie po procenty. Nie lepiej przewałkować temat ze specjalistą? Nie ma się czego wstydzić. Fakt, faktem, że gdy mama i tata się rozstają, cierpią dzieci. Syndrom dzieciaka niekochających się rodziców. Taka osoba nie umie normalnie żyć, żyje jak na autopilocie. Nie ma wpływu na swoje życie, czy warto? Moim zdaniem to żaden wstyd szukać pomocy u specjalistów.

Długo czytałam książkę Marka Bieńczyka. Wymaga bowiem uważności, namysłu, bieżącej refleksji. Mobilizowała mnie do sprawdzania pojawiających się, niestety często nieznanych mi, nazwisk autorów i tytułów. To nie tylko pisarze, poeci, także malarze, aktorzy, muzycy. Pisze Bieńczyk pięknym językiem i z wielką erudycją, nie tylko wprost o literaturze, ale i o np. gestach, przywołując nawet przypominany ostatnio często gest Kozakiewicza. Zdania przenikają się, przechodząc od spraw zwykłych, właśnie wspomnianych gestach, do literatury, muzyki, filozofii. Autor zatrzymuje się i niemalże pochyla nad kreacją francuskiej aktorki Dominique Sandy w filmie "Łagodna". Analizuje detale jej twarzy, przypominając przy okazji okrągłe lusterka z fotografiami idoli swej młodości. Są tu Pola Raksa, Dalida czy Halina Kunicka. Za moment przytacza wiersz Herberta pt. "Dalida". Najlepiej poczułam się w rozdziale poświęconym "książkom pierwszym". Znalazłam tam autorów, których powieści i ja czytałam z dużym przejęciem: Adam Bahdaj, Aleksander Minkowski, Edmund Niziurski. Zwłaszcza ten ostatni i jego "Sposób na Alcybiadesa" - to była jedna z moich ulubionych książek; pozbawiona okładki, z rozpadającymi się stronami, wciąż stoi na półce. Ciamciara, Słaby, Zasępa, Wątłusz, poszukiwania sposobu na "gogów"- to była naprawdę wspaniała lektura. Pisze Bieńczyk, że bohaterowie "przemawiają tu prześmieszną, ale świetną polszczyzną, w której tony wysokie mieszają się z niskimi" - pełna zgoda. Dalej stwierdza: "Po szkolnych, dziecięcych latach tylko Zgrywa przesyła z przeszłości tęskne wezwanie". Do tęsknoty pasują ucieczki i to do nich płynnie przechodzi w kolejnych tekstach; od "wyjścia Czejenów", włóczącego się Humberta Humberta z "Lolity", znikającej na jedenaście dni Agaty Christie czy uciekającego z Syberii Rufina Piotrowskiego. Nad tekstami unosi się duch Marcela Prousta. To do jego dzieła "o poszukiwaniu straconego czasu" często nawiązuje. Trochę mi wstyd, ale nie czytałam. Znam tylko małe fragmenty, w tym ten, chyba najsłynniejszy, o magdalence. W eseju "Żółta ściana" nawiązującym wprost do Prousta i jego dzieła skupia się Bieńczyk na obrazie Vermeera "Widok Delft", "najpiękniejszym obrazie świata". Obejrzałam reprodukcję, rzeczywiście robi wrażenie, ale skoncentrowałam się też na analizowanej w tekście "żółtej ścianie", która stanowi w nim istotę rozważań. Oglądałam obrazy Edwarda Hoppera, którym też poświęca sporo uwagi, powtarzałam za Bieńczykiem pytania, na które być może szuka odpowiedzi kobieta przedstawiona na plakacie "Morning Sun": "Co się zdarzy?, Czy coś się jeszcze zdarzy?, Czy może lepiej, żeby się nie zdarzyło?" Obok Prousta powracają w książce Olga i Dawid. Są na początku, wieńczą koniec, czasem zjawiają się w środku. Kim są? Autor w jednym z wywiadów nazywa ich swoimi przewodnikami. To bliskie mu osoby, Dawid to świadek Zagłady. Bieńczyk z ich pomocą, jak mówi prowadzący rozmowę Maciej Robert, "przekracza gatunkowe ramy eseju i przesuwa się ku prozie". To bardzo wymagająca proza, warto się zatrzymać na niej na dłuższy czas dla pięknego języka, wielu estetycznych doznań, melancholijnej tęsknoty za tym, co minione, utracone i co wciąż trwa - zaklęte w słowach, w literaturze, w muzyce, w obrazach, gestach.

Iwaszkiewicza uwielbiam. Z książki na książkę poznaję go coraz lepiej i bardziej się przywiązuję. To zdecydowanie mój komfortowy pisarz. O "Rzeczach" słyszałem wiele złego. Nie mogę się jednak z tymi opiniami zgodzić (przynajmniej nie w całości). Książka Król nie wnosi za wiele, nie pojawiają się nowe, odkrywcze informacje. Mnie osobiście lekko irytowało gdybanie autorki, która wymyślała fabularyzowane sceny. Zamiast napisać rzeczywistą biografię Iwaszkiewicza przez pryzmat rzeczy, które posiadał, powstał niezły bigos. Są tu wymyślone przez Król wycinki z życia Jarosława czy jej wrażenia z podróży po miejscach bliskich zeszłowiecznemu twórcy. Przy tym sporo też powtarza. Nazwanie "Rzeczy" biografią to, wg mnie, spore nadużycie. Nie zmienia to faktu, że przyjemnie i szybko mi się czytało. Polecam, ale nie nastawiajcie się na nic wyjątkowego.

Znalazłam tą książkę w wielkim koszu na książki w jednym z sieciowych sklepów spożywczych. Kosztowała 13 zł. Twarda okładka, ładne strony i druk, nieuszkodzona, ciekawa grafika i opis. Hiszpania, lata 30te. Te dwa hasła w zupełności wystarczyły, abym ją kupiła. Na początku byłam zdziwiona stylem pisania. Miałam wrażenie, że czytam pamiętnik dziewczyny, może dziewczynki nawet. Młodej, nie do końca radzącej sobie z ładnym mówieniem i dobrym pisaniem. Myślącej szybko i prosto. Wraz z upływem kolejnych stron, opowieść wsiąkała we mnie. Czytałam jakbym to była ja, albo ta dziewczyna, mówiła tak szybko, wartko, płynnie. Chwila tu o tym, a zaraz jesteśmy już dalej, później. Takie życie przecież. I płynęłam razem z nią przez podróż jej życia. Niby prostego, zwyczajnego. Nie ma tu opisów patetycznych, wzniosłych, wyszukanych słów. Prostota i tempo życia codziennego. A jednak jest w tym wszystkim jakaś magia, coś tak prawdziwego, że w którymś momencie uderza Cię i wzrusza. Nawet nie wiem jak to się stało, gdy nagle zaczęłam przejmująco płakać. Bo są decyzje i chwile w życiu bohaterki, które poruszą nas do głębi. Nie pamiętam, kiedy ostatnio płakałam przy książce. Zapamiętam moment wzruszenia i przejęcia jaki spotkał mnie podczas czytania tej książki. Jeśli się zastanawiasz, polecam. Edit: przeczytałam powyższy opis i chciałam jeszcze dodać, co mi umknęło. Na początku słyszysz głos młodej dziewczyny, może nastoletniej, może dwudziestoletniej.... I nagle orientujesz się, że to już nie dziewczyna, tylko matka. Żona. Jeszcze jest nieopierzone, niedoświadczona. Ale zaraz później czujesz ten ciężar, zmiany... Słyszysz kobietę. Kobietę doświadczoną. Nie wiesz, kiedy to się stało, bo przed chwilą była lekka, niewinna, aż tu nagle zmartwiona, zmęczona, inaczej myśląca i czująca, patrząca na świat inaczej zupełnie... Któż stojąc przed lustrem widzi coś innego, niż ma w głowie? Któż z nas nie ma pojęcia kiedy to się stało wszystko, metryka, doświadczenie, zdrowie i duch, jak to się nie spina w całość niejednokrotnie...

To historia trzech kobiet, które połączyło wspólne dzieciństwo przeżyte w małej miejscowości pod Warszawą. Niby są częścią tej samej społeczności, ale każda z nich pochodzi z innej rodziny, z innego szczebla społecznego. Zuzanna, z inteligenckiego domu, poradzi sobie najlepiej, ale nie ucieknie przed przeszłością. Hela, pomimo chęci innego życia powtórzy los swojej matki, a czasami będzie wyobrażać sobie, jak by to było żyć innym życiem. Ewa, pochodząca z rodziny patologicznej, zapłaci najwyższą cenę, co nie jest zaskoczeniem.. chociaż mogłoby być, bo czy zawsze jest tak, że pochodzenie determinuje przyszłe losy osoby gorzej urodzonej? Czy mało mamy przykładów osób, które przełamały ten stereotyp i zawalczyły o lepszy los, wygrywając? Tutaj tak nie będzie. Autorka uwięziła swoje bohaterki w miejscach, które zostały im przypisane i pozwala im na tkwienie w nich, w dziwnym zawieszeniu. W świecie nieprzyjaznym, pełnym czyhającej przemocy. Dziewczyny w dzieciństwie robią wiele dla bycia akceptowanymi, ale bolesne wydarzenia sprawiają, że zamykają się w sobie, a w późniejszym okresie, rozczarowane dorosłością spoglądają na swoje życie jakby z oddalenia. Jakby patrzyły na nie z boku, z pozycji obserwatora. Nie angażują się, dają się ponieść przetaczającym się przez ich życie wydarzeniom. Żyją pomiędzy snem a jawą, Wszystkie trzy stosują dysocjację, jako mechanizm obronny, pozwalający lepiej poradzić sobie z dotykającą je przykrą rzeczywistością. Każda z nich toczy wewnętrzną walkę, a autorka oddała to pięknym, poetyckim językiem. Poważne tematy odmalowała lekko, delikatnymi pociągnięciami. Bardzo wrażliwa to proza. Niepokoi, pozostawia niedosyt. Nie jest oczywista, pozostawia wiele kwestii niedopowiedzianych. Mnie urzekła.

Książka jest owszem, ciekawa, dobrze się ją czyta, zwiera wiele interesujących informacji o pisarzach i ludziach kultury w pierwszych powojennych latach. Mimo to trochę rozczarowuje: tytuł zapowiada co innego, niż przynosi opowieść, bo chociaż na początku wydaje się, że rzeczywiście będzie to obraz miasta zaraz po wojnie, autorka wkrótce dryfuje ku osobistej narracji rodzinnej, niezbyt zresztą spójnej.

Jest to moje pierwsze spotkanie z książkami Sarah Waters. Po prostu wybrałam jedną z pozycji dostępnych na Legimi. Nie wiedziałam czego mam się spodziewać ale na pewno nie tego, że romansidło osadzone w latach 20 nagle przerodzi się w kryminał. Książka trochę się dłużyła. Początek był nudnawy. Bardzo długo czekało się na jakieś ciekawsze rozwinięcie akcji. Gdy w końcu obie bohaterki nawiązują romans historia się rozkręca, aby potem znowu zwolnić. Nie powiem, druga część książki była znacznie ciekawsza ale trochę za bardzo moim zdaniem się to przeciągnęło. Za to zakończenie? Co to miało być? Tak na prawdę nic się nie rozwiązało. Czy kobiety będą ze sobą czy nie? Czy to miało oznaczać koniec ich relacji? Czy na prawdę wszystko uszło im na sucho? Za dużo pytań za mało odpowiedzi. Bardzo mnie to zakończenie rozczarowało. Więcej rozpisywać się nie będę. Książkę czytało się dobrze, historia była ciekawa aczkolwiek momentami nudna. Tak do przeczytania i zapomnienia 😂

MIgawki z życia pary sześćdziesięciolatków, przeżywających, każde na swój sposób, nieuchronność zbliżającej się starości. Jest to również studium małżeńskich nieporozumień wynikających ze zwykłych niedopowiedzeń. Wszystko to na tle ZSRR lat sześćdziesiątych. Jest to przyjemna, acz nieporywająca lektura. Powiastka z mądrym przesłaniem, o konsekwencjach unikania rozmowy i zamykania się w swoim świecie. Można, ale niekoniecznie.

Jak wspomniano w jednym z komentarzy poniżej, niebezpiecznie jest, kiedy się rezonuje z taką książką. Poczułam ulgę, poczułam się zrozumiana, znalazłam towarzysza, ale z drugiej strony wzbraniam się przed pogorszeniem, które mogłoby przynieść zagłębianie się w świat autorki/bohaterki.

Przeczytałam obie książki z niegasnącym zachwytem nad językiem jakim posługuje się Tulli, gęstym, analitycznym, niemal klinicznym w swojej precyzji. Jestem pełna podziwu dla sprawności i umiejętności ubierania w słowa historii i jednocześnie unikania banału czy grania na emocjach czytelnika. Obie książki opisują losy tej samej dziewczynki (późnej kobiety ) przy czym „Włoskie szpilki” są opowieścią bardziej o chorobie i odchodzeniu jej matki, a „Szum” o przeszłości i historii rodzinnej. Obie opisują zagubioną, odrzuconą przez rówieśników i niekochaną przez rodziców dziewczynkę, która już jako dorosła kobieta próbuje wszystko to, co ją w życiu spotkało wyjaśnić i poukładać, zrozumieć. Jak sama Tulli przyznaje obie książki zawierają wątki autobiograficzne i bazują na jej doświadczeniach. Eksploruje traumę dzieciństwa, trudną relację z oziębłą matką, ocalałą z Holokaustu, nieobecnym emocjonalnie ojcem - Włochem oraz mechanizmy wyparcia i pamięci, pisze o tym, jak nieprzetworzona trauma rodzica kształtuje psychikę dziecka. Obie książki są o wstydzie, przynależności i poszukiwaniu tożsamości. Bardzo, bardzo polecam.

Książka pokazuje jak bardzo wyrachowani byli Niemcy podczas II WŚ. Nie tylko dążyli do podboju, eksterminacji ale stworzyli specjalne komórki odpowiedzialne za rabowanie największych dzieł sztuki. Czyta się jak dobry kryminał a losy niektórych dzieł mogą stanowić podstawę do nakręcenia interesujących filmów!! "Uprowadzenie Madonny" to historie, które nie są szerzej znane, choć powinny. Prócz losów zrabowanych/zaginionych dzieł sztuki, książką mówi też o ludziach którzy narażając życie chcieli chronić narodowe dziedzictwo. Ukazuje też bezwzględność wojny i człowieka. Fascynujący a i smutny jest fakt braku działań państwa niemieckiego by rozwiązać niektóre tematy. Zastanawiam się ile cudownych dzieł i archeologicznych artefaktów jest w rękach prywatnych kolekcjonerów? Szkoda, że nigdy nie ujrzą światła dziennego i będą cieszyć tylko wybranych. Z pewnością sięgnę po drugą część książki! Czytana na kindle.

Przeczytałam 8 powieści Leny Andersson (po szwedzku) z czego dwie to kolejne perypetie miłosne Ester Nilsson. Co więcej dwie z nich czytałam dwa razy. Uwielbiam jej styl i język, analityczne i intelektualne podejscie do każdego tematu. Przyznaje, do „Bez opamiętania” potrzebowałam dwóch podejść, żeby się potem w niej rozczytać na dobre. Właśnie skończyłam trzecią książkę o Ester z wielkim żalem, że to już koniec.

Mając w pamięci debiutancką powieść autora "Pomieszkanie", z wielką nadzieją sięgnęłam po "Lotnisko w Monachium". Książka dobra, poruszająca tematykę relacji rodzinnych (nawet szerzej - międzyludzkich) a właściwie ich totalnego rozkładu, opisująca bezmiar samotności, której nikt z nas nie chciałby doświadczyć. Czyli bardzo ponuro i depresyjnie. Stwierdzam, że źle wybrałam czas na lekturę tej pozycji. Radosny czas wakacji i "słodkiego leniuchowania" nie sprzyja i nie nastawia na tak przygnębiające historie. Jednym słowem klimat książki całkowicie siadł. Stąd pewnie nie zachwyciła mnie tak jak pierwsza. Książka jest dla czytelnika przysłowiowym "zimnym prysznicem", zmusza do refleksji. Wszystko to zapakowane w schemat powieści modernistycznej, który ku mojemu zdziwieniu okazał się łatwo przystępny.

,,Stryjeńska. Diabli nadali'' — co za tytuł doskonały ! I kto tak jeszcze mówi obecnie: diabli nadali ! Pamiętam z dzieciństwa ten zwrot wypowiadany z nerwem przez starsze osoby, podobnie jak siarczyste ,,jasna cholera!'' czy ,,a niech to szlag!'' i wiele innych związków wyrazowych, które przenosiły emocje, a nie drażniły wulgarną konotacją. Biografię Stryjeńskiej trzeba przeczytać właśnie dla języka. Autorce Angelice Kuźniak udało się wyśmienicie wpleść autentyczne wyrażenia Stryjeńskiej — wielkie uznania za przeprowadzone badanie, pochylenie się nad stylem wypowiedzi Stryjeńskiej, za cytaty. Stryjeńska przedstawiona w biografii jest pełnokrwista, narowista, słowiańska ! I nie dlatego, że autorka opisała ją jako temperamentną i bezkompromisową, ale dlatego, że "słyszymy" jakim językiem się posługiwała na co dzień, kiedy taka właśnie była. A więc język to największy walor tej książki, który charakteryzuje tę ważną artystkę i mówi coś więcej zarazem o epoce. Wpisałabym tę książkę w kanon lektur uzupełniających dla młodzieży właśnie dla uchwycenia barwności języka.

Wrażliwa, czuła, kobieca w ten tradycyjny, potrzebny sposób. Momentami jednak wydała mi się przestylizowana, sztuczna w ten nowoczesny, nieco pretensjonalny sposób. A może to po prostu ja jestem uprzedzona do tej stylizacji dlatego, że kiedy piszę, czasem sama chce wepchnąć mi się do tekstów? Myślę, że może tak być. To mój głupi purytanizm, literacki utylitaryzm, zupełnie niepotrzebny.