Czarny jednorożec

Żona zmiennokształtnego to krótka i moim zdaniem dobra historia fantasy skupiająca się niemalże tylko i wyłącznie na magii i romansie. O ile powieść stara się opierać na tajemniczej naturze Lilith, to już w połowie książki większość osób powinna się domyślić, o co chodzi. Książkę czyta się w miarę lekko, chociaż nie należy do najłatwiejszych. Zdecydowanie pomaga tu jej długość jak i dobre tłumaczenie. Osobiście uważam, że to historia dobra, chociaż bez jakiejś szczególnej głębi. Posiada ciekawe morały, lecz ciężko powiedzieć, by miały one znaczenie dla większości osób. Ostatecznie nie uważam czasu spędzonego z tą książką za zmarnowany, mimo że nie jest ona niczym szczególnie ważnym czy przyjemnym. Moja ocena wynosi 6.5/10, gdyż jest lepsze od większości powieści ocenianych przeze mnie na 6, a jednocześnie chyba trochę jej brakuje, bym dał ocenę 7/10.

Pierwotny lęk przed wilkołakami to jedno, ale czy ktoś pytał wilkołaka o zdanie na ten temat? Przecież to nie ów nieszczęśnik jest sprawcą dręczącej go klątwy. A na kłopoty (zwłaszcza t dręczące szlachetnie urodzonych) pomoże tylko niezawodny Kedrigern wraz z czarującą, i to dosłownie, małżonką. Nawet sekta fanatycznych mnichów czy koszmarny Czarny Błazen nie stanowią przeszkód godnych tej pary. Zwyżka formy po dość słabej poprzedniej części. Zaskakujący melanż inspiracji "Imieniem Róży" i "Alicją w Krainie Czarów". Wszak w świecie magii wszystko jest możliwe.

Akcja jak zwykle ściga się z własnym cieniem, klucząc i skręcając o 180 stopni w najdziwniejszych momentach, a gdy złapie zadyszkę, humor zrasza ją dla ochłody. Mankamentem tej części jest przesycenie nawiązaniami do znanych baśni. Raz, dwa razy taki chwyt może się sprawdzić, szczególnie gdy owe opowieści przedstawione są z ironią i przymrużeniem oka. Niestety, tutaj mamy prawie przegląd twórczości Braci Grimm, brakuje elementu zaskoczenia, a gagi są powtarzalne. Efekt końcowy robi wrażenie dziwacznej parodii Shreka, aczkolwiek czyta się mimo wszystko dobrze.

Przeczytałam na blogu zachęcającą recenzję, potem przypadkowy fragment dostępny bezpłatnie i spodobało mi się. Z tomu na tom coraz bardziej lubię bohaterów,szczególnie Nocny Cień i Strabo. Mam wrażenie, że kryje się w nich więcej niż to widać na pierwszy rzut oka. Odprężająca przyjemna lektura, bez dużej ilości politycznych wycieczek, a wszystko podane w zgrabnej szacie i strawnej formie.

Po zaczytaniu się w Inwazję Opoponaksów sięgnąłem po następną książkę człowieka, który wyżej wymienioną pozycją na swój sposób mnie oczarował. Niestety z tym podejściem spotkało mnie rozczarowanie. Abstrahując jednak od poprzedniej książki można powiedzieć, że to całkiem ciekawa pozycja. Niestety nie udaje się jej uniknąć typowych problemów tego rodzaju literatury- główny bohater, w tym wypadku bohaterka zmienia się jak kameleon wraz z postępami książki tylko dlatego, że fabuła tego wymaga. Jest irytująco niestała w zachowaniu. Mamy w dużej mierze klasyczny wzorzec postapo i bohaterki, która próbuje się odnaleźć w tym, co zastaje. Pech chce, że niestety łatwiej byłoby mi polubić postać Milo niż samą główną bohaterkę, przez co odbiór tej książki możliwe, że mi się wykrzywił. Jednak to nadal całkiem sympatyczna pozycja przy której można spędzić spokojnie z dwa bądź trzy rozluźniające wieczory. Jednak należy przyzwyczaić się do charakterystycznej narracji, która mi działała niestety na nerwy- jest wyjątkowo szarpana, poszczególne rozdziały niejednokrotnie dzielą spore odstępy czasu.

Nadworny czarodziej wydaje się być czymś w rodzaju spin-offu serii Magiczne Królestwo. Nie posuwa głównej fabuły bardzo do przodu, za to rozbudowuje znacząco jedną postać, a kilku innym umożliwia podjęcie ważnych życiowych decyzji. Podzielenie akcji na dwa równoległe wątki prowadzone w dwóch różnych światach ma swój urok, ale bywa też męczące. To przyjemna lektura, choć niekoniecznie dla fanów nieustannego napięcia i żywiołowej akcji. 6/10.

Solidna fantasty w dobrym stylu. Owszem, pełna ogranych do niestrawności motywów typu - biedny on z wielkim ukrytym talentem i piękna i wpływowa ona dająca nogę by uniknąć ustawionego małżeństwa królewskiego poziomu. Niemniej całość szybko wykracza poza taką dziecinno - bajkową stylistykę i przeradza się w naprawdę mroczną i surowo brutalną powieść. Jest dosadnie, miejscami wręcz okrutnie, realistycznie brudno. Jest kilka dobrze rozpisanych postaci pierwszoplanowych (poza tą wspomnianą na wstępie dwójką), jest tu i magia i wielka polityka i intryg i wojna. Akcja toczy się epicko - na kilku płaszczyznach jednocześnie od spraw codziennych i egzystencjalnych jednego bohatera po decyzje podejmowane w skali kontynentu u innego. Jako fan fantastyki w starym stylu jestem w pełni usatysfakcjonowany. Nie ma tutaj niczego odkrywczego, nie ma jakiejś wielkiej głębi ale też niczego takiego nie oczekiwałem. Dostałem to czego się spodziewałem - kawał dobrej, klasycznej fantastyki.

Na pierwszy rzut oka książka dość schematyczna:mamy bohaterów, którzy nie bacząc na wszystko przechodzą do równoległego świata, mamy tchórza, który pozostaje na miejscu,mamy też zło,które nadciąga,a któremu nie ma kto się przeciwstawić. Na drugi rzut oka nic już nie jest takie oczywiste. Wybrańcy,którzy przeszli przez bramę okazują się pełni ludzkich przywar i wad.Przez swoją butę i pychę stali się tym czym się stali. Z kolei Manannan,który przyjął z pokorą przydomek tchórza, okazuje się człowiekiem o czystym sercu, prawym, mądrym i rozsądnym, chociaż życie go nie oszczędzało. W chwili próby to on będzie jedynym, który zasłuży na miano bohatera. Książka z pewnością przypadnie do gustu fanom twórczości D.Gemmell'a, młodszym czytelnikom fantastyki oraz tym,którzy rozpoczynają swoją przygodę z tym gatunkiem. Postaci dobrze zarysowane (ukazany rozwój czy degradacja poszczególnych bohaterów), opisy stanowią tło dla akcji,nie męcząc czytelnika swoją objętością.

Chyba najlepsza cześć serii. Akcja skupiona przede wszystkim na walce z Raubenami. Autor w ciekawy sposób rozwija postaci, bez sztucznego patosu oraz prezentuje naprawdę barwny świat. Co więcej dorzucił nam opowiastki przed każdym rozdziałem. Czasem jest to wierszyk, czasem jakaś wypowiedź - niby prosty zabieg ale mam dzięki twemu wrażenie że ten świat żyje, a nie jest jedynie tłem dla bohaterów.

“A little while and I will be gone from among you, whither I cannot tell. From nowhere we came, into nowhere we go. What is life? It is a flash of a firefly in the night.” - Ostatnie słowa Crowfoot, Wodza Czarnych Stóp. Książka opowiada o naukowych badaniach nad doświadczeniami z pogranicza śmierci prowadzonych przez psychiatrę Joannę Lander oraz neurologa Richarda Wrighta. Jej lektura była dla mnie przeżyciem samym w sobie, pozostawiła niezmywalny ślad, który na dłużej będzie mi towarzyszył. Dokąd odchodzi nasza świadomość po śmierci i jaką funkcję z naukowego punktu widzenia przedstawia NDE (near-death experience)? Możliwe odpowiedzi odkryjecie na kartach tej powieści. Zacznijmy od oczywistego - tak, “Przejście” jest najbardziej przegadaną książką jaką w życiu przeczytałem, ale w tym szaleństwie zdecydowanie dostrzegam metodę. Było tu mnóstwo foreshadowing dotyczących przyszłych wydarzeń, informacji, które w rozdziałach końcowych mają fundamentalne znaczenie dla tego co obserwujemy, a charakterystyka bohaterów ukazana w ten gadatliwy sposób sprawiała, że zaczyna nam realnie zależeć na tych postaciach - ich przeżyciach, doświadczeniach - a ich determinacja i motywacje nabierają głębokiego, zrodzonego z uczucia i familiarności zrozumienia. Świat rzeczywisty przenika się z doświadczeniami “z pomiędzy” i metaforą sprawiając, że non-stop towarzyszy nam pytanie o sposób funkcjonowania ludzkiego mózgu, na ile możemy zaufać naszym przeczuciom oraz pamięci. Skoro już ten punkt mamy z głowy, pomówmy o zaletach. Na pewno nie spotkałem się z lepszym przedstawieniem metodologii naukowej i wyzwań jakie występują przy pracach badawczych w oparciu o wywiady personalne. Jesteśmy podatni na wiele błędów poznawczych, a jednym z nich i działającym najmocniej jest “efekt potwierdzenia”, o który bardzo łatwo gdy usiłujemy ustalić interesujący nas fakt. Samo cross-examination, porównywanie wielu pozornie niezależnych źródeł lub zmiennych na raz nosi ryzyko przypadkowego błędu wynikającego z naszej preferencji wobec określonych danych wyjściowych. Tak samo jest z korelacją i przyczynowością, wielokrotnie mylonych, bowiem potrafią wynikać z zupełnie niezależnej zmiennej. W “Przejściu” doświadczamy również innych przeszkód natury ludzkiej - czy osoba poddana badaniu może mieć powody by kłamać, czy może być ideologicznie zaprogramowana w celu ujrzenia określonych obrazów? Czy dopowiada sobie logiczny ciąg wydarzeń post factum? Czy wizje, których doświadczają pacjenci podczas NDE mogą wynikać z przenikania danych do naszego sensorium w sposób nieuświadomiony? Jaki wpływ może mieć sposób zadawania pytań na wynik obserwacji? I tak dalej i tak dalej. Mnóstwo było tego w pierwszej części tekstu (sama powieść dzieli się na 3 części) i zostało to pokazane perfekcyjnie. Nuda? Dla kogoś niezainteresowanego metodologią naukową i nauką sensu stricte na pewno, dla mnie to było coś naprawdę godnego uwagi, coś czemu się poświęca tak mało uwagi w powieściach science fiction (albo zbywa się jednym machnięciem ręki, jednym zdaniem, aby odhaczyć element wątpliwości), a tutaj opisano we wspaniały sposób to, jak możemy wielokrotnie błądzić na drodze naukowego poznania. Książkę powinny przeczytać wszystkie pseudonaukowe głąby chcące poprawiać naukowców siedząc na kibelku z telefonem w ręku. Drugą rzecz, za którą chciałbym pochwalić autorkę jest to, że podejmując się takiego tematu (który nie ukrywajmy, w społecznej świadomości ma dosyć religijne konotacje) do samego końca przedstawia naukę z należytym jej szacunkiem. Mam na myśli to, że autorka nie odlatuje w wishful thinking nawet w kulminacyjnych elementach powieści i choć wielokrotnie stawia czytelnika na tym rozdrożu między wiarą, a nauką, balansuje na granicy pomiędzy tym co wytłumaczalne, a tym co wymyka się naszej percepcji, to ani na chwilę nie odlatujemy w bełkot lecz obcujemy z wybitnie introspektywną, wielopoziomową, wysokich lotów realistyczną literaturą SF, która daje sporo do myślenia i zostawia nas w tym słodkim miejscu, w które celuje wielka proza - na pograniczu, na rozdrożu i zachęca nas do samodzielnej interpretacji wydarzeń. Trzecią rzecz, za którą muszę pochwalić “Przejście” jest finalny, trzeci akt powieści, który trzymał mnie w fotelu do późnych godzin nocnych. W drugim akcie autorka serwuje nam znakomity zwrot akcji, który wziął mnie całkowicie z zaskoczenia i sprawił, że nie potrafiłem odłożyć książki na bok, musiałem wiedzieć jak ta historia się skończy. I podoba mi się też jak autorka wybrnęła z tego ryzykownego manewru - nie po hollywoodzku, a z wielką dojrzałością i inteligencją. O postaciach już mówiłem, ale bardzo krótko: Maisie, mała dziewczynka o chorym sercu, która uwielbia historie o wielkich katastrofach i potrafi “grać na czas” by odwiedzający ją w szpitalu goście zostali z nią odrobinkę dłużej to najcudowniejszy dzieciak o jakim przyszło mi czytać w ostatnich latach. Rozkosznie dziecinna, bystra, pełna życia mimo poważnej choroby, zarażająca swoim humorem i osobowością wszystkich wokół siebie. No przesympatyczny dzieciak. Jest też staruszek, który ciągle konfabuluje opowieści z II wojny światowej i o ile już ten gagatek potrafi działać na nerwach czytelnika, to czasami muszę przyznać śmiałem się do siebie wyobrażając sobie jego i ludzi, którym nie daje spokoju. W ogóle w tej powieści jest dużo ciepła i humoru. Para naszych głównych bohaterów ma również przyjemne - tak bardzo nie-disneyowskie, niedzisiejsze, tylko prawdziwie zabawne - poczucie humoru, nie popadają jednak w karykaturę. Wcielanie się w ich umysły pozwala nam na eksploracje tematyki NDE pod wieloma kątami - od środka i od zewnątrz, poprzez oczy naukowca i poprzez oczy kogoś wybitnie spostrzegawczego i biegłego w interpretowaniu ludzkich zachowań. Wielka szkoda, że nie mogłem czytać tej książki w roku jej publikacji (2001), ponieważ byłaby ona jeszcze mocniej immersyjna. Dlaczego? Nie mogę wyjawić więcej oprócz tego, że pewien film odcisnął spore piętno w ludzkiej świadomości i w pewien sposób miał on pośredni związek z wydarzeniami rozgrywanymi w drugiej części “Przejścia”. Tak czy inaczej był to kolejny, interesujący zwrot akcji, który powoduje dodatkowe zainteresowanie. Co się dzieje ze świadomością gdy umieramy? Czy można opisać doświadczenie z pogranicza śmierci? Connie Willis robi wspaniałą robotę opisując te wszystkie wizje, próbując je objaśnić nauką tam, gdzie możliwe i wchodząc w dywagacje tam, gdy nasze zmysły każą nam sugerować, że te obrazy są bardziej rzeczywiste niż sny, że osoby doświadczające śmierci klinicznej mają wrażenie, że faktycznie gdzieś egzystowały podczas tych epizodów. Albo jak opisać wrażenie głębokiego przekonania o czymś, na co nie ma się żadnych dowodów? Przekonania tak pełnego, tak przeszywającego, nie dającego się opisać komuś, kto nie doświadczył tego samego. Jak opisać pewność bez zrozumienia źródła tej pewności? Connie Willis radzi sobie kapitalnie i z tym zadaniem. Chciałbym tutaj pochwalić również opisy z 3 aktu, ale musiałbym wejść w spoilery aby coś o nich powiedzieć merytorycznego - w każdym razie, były świetne! Każdy z 60 rozdziałów otwiera krótki cytat zawierający ostatnie słowa przed śmiercią różnych ludzi, którzy jakoś zapisali się w historii świata. Nie będę ukrywał, robi to wrażenie i dodatkowo podsyca klimat tej opowieści gdy się to czyta, gdy jesteśmy wciągnięci już w wir narracji i odkrywania tajemnic z pogranicza życia i śmierci. Dlatego postanowiłem zacząć tą opinię właśnie od przykładu, który dosyć dobrze to oddaje. Cała ta książka jest jednym wielkim doświadczeniem. Próbując ją przyporządkować do standardów literackich, rozczłonkowywać ją na czynniki pierwsze pisząc, że pewne fragmenty były niepotrzebne, a coś można by było skrócić tak naprawdę odbieramy tej powieści ten element, który nadaje jej realizmu. Bohaterowie natykają na ślepe uliczki, fałszywe tropy, błędy poznawcze, wyciągają fałszywe wnioski, podejmują złe decyzje, trafiają na niewłaściwy czas lub docierają w niewłaściwe miejsce. Wszechświat “ukrywa” przed nimi informacje, rzeczy martwe nie chcą współpracować, pamięć płata figle, nie wszystko idzie we właściwym kierunku - ale tak z perspektywy całości należy powiedzieć, że każda postać (nawet epizodyczna, może poza jedną) odegrała istotną rolę w zakończeniu, a wszystkie ślady prowadziły naszych odkrywców do poznania ostatecznej tajemnicy, jaką jest śmierć. Bo wiecie, w nauce nie uczymy się tylko z sukcesów, ale i porażek - i ta książka doskonale to ilustruje. Na poziomie metaforycznym pokazuje, ile przeszkód staje przed dokonaniem znaczącego progresu naszej wiedzy i jak istotne w tym wszystkim są porażki. Zakończenie jest świetne, sam bym lepiej tego nie wymyślił. Niezmiernie polecam lekturę osobom, którzy chcą mieć realistyczne podejście do tego tematu, a jednocześnie poczuć na swojej skórze ten dreszczyk związany z odkrywaniem czegoś ważnego i fantastycznego. Jest tu mnóstwo rzetelnej nauki i głębokiego researchu z dziedziny neurologii, są wyraziste postacie, są emocje, troska i cudowne objawienia na krawędzi niepoznawalnego. Jestem absolutnie pewny, że zamierzam przeczytać wszystkie pozostałe książki tej autorki (która to, jak dowiedziałem się przed kilkoma dniami, jest rekordzistką jeśli chodzi o główne nagrody literackie z gatunku fantastyki - Hugo (11 nagród), Locus (10), Nebula (7)). Polecam lekturę po angielsku - język jest bardzo prosty, a z autopsji wiem, że czytanie łatwo przyswajalnej prozy w języku obcym wzmaga naszą koncentrację i nie nudzimy się tak łatwo jak z tekstem w naszej ojczystej mowie.

Nieco zbyt rozwleczona fantasy ale sporo mroczniejsza od Władcy Pierścieni, jest tu wiele podobieństw - Wielki Zły który wysługuje się innymi żeby siać zniszczenie, jest podróż przez Krainę, jest też (spokojnie możnaby go tak przynajmniej nazwać) powiernik pierścienia, ale Covenantowi do Froda bardzo daleko. Kraina oraz jej mieszkańcy bardzo dobrze stworzeni, no ale warsztat pisarski u Donaldsona sporo gorszy od Tolkiena, niemniej jednak pomysłów mu nie brakuje. Warto

Ostatnia pozycja sagi z największą ilością magii, chociaż jest jej na szczęście mniej niż współcześnie (dzisiaj niestety czasami trzeba objaśnień i słowniczków). Na szczęście dramaturgia i lekkość opowieści Gemmellem jest nie do przebicia i mimo powtarzaniu pewnych schematów, to mój ulubiony pisarz fantasy. Na koniec podsumowując całą znakomitą sagę "Drenajów" moja skromne co nieco: 1) militarna, arcypiękna batalistycznie i najlepsza "Legenda" + "Król poza bramą", w obu zaś klimatyczny zakon trzydziestu, 2) znakomite książki "Waylander" i "W królestwie wilka", 3) heroiczna postać Drussa w "Druss legenda..." i "Legenda kroczącej śmierci", 4)najsłabsza "W poszukiwaniu utraconej chwały"- dołująca poprzez wiek bohaterów chcących zaistnieć, 5) "Zimowi wojownicy", przygodowa i zarazem odrębna historia

Niby niewiele a cieszy. Typowa posttolkienowska fantasy,w świecie, w którym latają Ludzie Smoki chroniący ludzkość przed złem. Jest barwna fabuła, jeszcze jedna nibylandia, inteligentnie stworzona magiczna intryga i nienachalny wątek romansowy. Całość nie jest szczególnie błyskotliwa, ale jest w niej pewien bajkowy urok. A mnie się to po prostu fajnie czytało.

Źródłem energii tej pozycji są runy, moc i magia, bardzo nietypowa, oparta o tzw. obdarowania - dobrowolne i te mniej dobrowolne. Główne wątki kręcą się wokół księcia Gaborna Val Ordena i Raja Ahtena. Wciągająca opowieść, której końca nie doczekacie w tej książce.

Lekka i niezobowiązująca jednotomowa fantasy dla młodzieży. Przygoda jest, magia jest, Humor jest, Wątek romantyczny jest. Przemocy brak, treści watpliwych dla dzieci brak. Nie wiem czego moznaby oczekiwać więcej od przygodowego, optymistycznego fantasy, w starym stylu, kierowanego do młodzieży.

Kolejna z przeczytanych ostatnio książek, w których czułem się, jakbym wrócił do dawno niewidzianego, znajomego, przyjaznego miejsca. Myślę o „Belgariadzie” (i „Malloreonie”), w których zaczytywałem się w późnej podstawówce i wczesnym liceum, a zwłaszcza o charakterystycznym humorze przewijającym się przez te cykle: sarkastycznym, a jednocześnie prostym i dobrodusznym. „Odkupienie Althalusa” to opowieść z zupełnie innego świata, z innymi krainami, religiami i postaciami, ale humor jest tu ten sam. Podobnie jak potoczystość języka i „lubialność” bohaterów. Wydawałoby się więc, że to książka do pochłonięcia w kilka wieczorów, prawda? Zwłaszcza że cała historia – rzecz niebywała u Eddingsów! – zamyka się w jednym, acz opasłym tomie. A jednak nie. Zaskakująco się męczyłem. I po przeczytaniu nie do końca wiem, czym. Możliwe, że stężeniem humoru (w „Belgariadzie” on był jednak trochę bardziej zróżnicowany i mniej nachalnie dawkowany, tu zaś prawie wszyscy rozmawiają ze sobą ze swadą i zgryźliwością charakterystyczną dla Silka/Kheldara). A może dlatego, że tak jak tam poszczególne krainy i nacje zarysowane były mocną, charakterną kreską, tak tu zlewały mi się ze sobą i stanowiły niezbyt wciągającą, jednorodną masę. Nieszczególnie zżyłem się z geografią, historią czy socjologią tego świata. A jednak jest w nim dużo fajnych fabularnych pomysłów i krzepkich postaci, jak bohater tytułowy albo bogini Dweia, przez co nie miałem wrażenia, że czytam odgrzewanego kotleta opakowanego w nową okładkę. Mimo wszystko polecam, jeśli ktoś lubi Eddingsów. Mocne 6/10.

„Dziedziczka morza i ognia” to książka z wyraźnym potencjałem i kilkoma naprawdę udanymi elementami, ale ostatecznie nie do końca wykorzystuje wszystkie swoje atuty. Pomysł świata — inspirowanego kulturami morskimi i mythosem ognia — jest interesujący i daje poczucie egzotyki, jednak przez większą część lektury miałam wrażenie, że wszystko dzieje się trochę zbyt przewidywalnie. Najbardziej podobała mi się główna bohaterka — jej relacja z elementami żywiołów i wewnętrzne dylematy miały potencjał, by stworzyć naprawdę angażującą postaci, pełną sprzeczności i głębi. Niestety czasem narracja zdawała się zbyt ugrzeczniona, a dramatyzm jej wyborów nie do końca docierał do czytelnika z pełną mocą. Dzięki temu trudno było mi poczuć prawdziwe napięcie w momentach, które miały być najbardziej emocjonujące. Świat przedstawiony jest barwny i bywa fascynujący, zwłaszcza w opisach morskich podróży czy krajobrazów ognistych krain. Autorka włożyła wyraźnie dużo pracy w zbudowanie detali, które sprawiają, że miejsce akcji wydaje się żywe — chociaż momentami jest to efekt bardziej powierzchowny niż rzeczywiście głęboki. Niektóre opisy są piękne i sugestywne, inne zaś wydają się przydługie i przesadnie rozwinięte, co potrafiło spowolnić tempo czytania. Relacje między postaciami bywają interesujące, choć też nie zawsze w pełni wiarygodne. Między bohaterami z jednej strony widać chemię i potencjał konfliktu, z drugiej zaś wiele decyzji i dialogów brzmi trochę zbyt konwencjonalnie, jakby autorce brakowało odwagi, by pójść w bardziej zaskakujące albo mniej przewidywalne kierunki. To, co mogę książce zdecydowanie przyznać, to ładny styl i wrażenie dbałości o język — narracja bywa malownicza i potrafi wciągnąć, szczególnie gdy opisuje przyrodę czy wewnętrzne przemyślenia bohaterki. Równocześnie jednak momentami styl ten staje się zbyt ozdobny i odbiera nieco dynamiki fabule. Podsumowując, „Dziedziczka morza i ognia” to lektura, którą czyta się płynnie i z przyjemnością, ale jednocześnie nie jest to powieść, która całkowicie pochłania uwagę. Ma ciekawe elementy świata, sympatyczną główną bohaterkę i solidne tło fabularne, ale również zbyt wiele fragmentów, które mogłyby być bardziej odkrywcze, intensywne albo mniej przewidywalne. Dlatego oceniam ją na 7/10 — dobra i klimatyczna opowieść, ale niekoniecznie taka, która zapadnie w pamięć na długo albo wyróżni się znacząco w gatunku fantasy.

Piękna. Niezwykle liryczna, wspaniale napisana, z magią wylewającą się z każdej strony. Przypominała mi książki pana Beagle’a. To takie naprawdę klasyczne fantasy, ze smokami, magami i nieograniczoną władzą, jaką daje poznanie czyjegoś prawdziwego imienia. Króciutka historia, a tyle treści w sobie niesie – od samotności, przez czary, aż po rozgrywki polityczne. Zachwycałam się każdą stroną. I przeczytałam w tej książce chyba najpiękniejszą definicję miłości, z jaką się do tej pory spotkałam. Right in the feels. Nie jest to może nic wyrywającego z butów, nie ma tu zawrotnej akcji, wszystko rozgrywa się powoli, bez zbędnego patosu, klimat jest niezwykle baśniowy. Miałam wrażenie, że to bardzo niedzisiejsza książka. Mało kto tak teraz pisze, a szkoda. “Zabrał moje serce i zaproponował mi je z powrotem. A ja myślałam, że jest niegroźny.”

Zupełnie nie tego się spodziewałem. A był to istny rollercoaster. Wyjdzie długo ale sam jeszcze nie wiem jak sensownie uzasadnić moją ocenę tej książki. Fionavarski Gobelin miałem na swojej liście już od bardzo dawna. Chciałem poznać tę, bądź co bądź istotną pozycję w historii gatunku choć dobrze wiedziałem też, jakie z tą lekturą wiążą się ryzyka, I tak, wiedziałem, że nie jest to reprezentatywna książka dla Guya Gavriela Kaya (czytaj: jest najsłabsza). Tak, zdawałem sobie sprawę, że był to jego debiut. Że tonie w tolkienowskich formułach i kliszach (Autor wcześniej pomagał synowi Tolkiena redagować Silmarillion i był nim przesiąknięty). Że może trącić myszką ze względu na swój wiek. I przede wszystkim, że jest to portal fantasy (sic!), który to motyw zawsze mnie wyjątkowo drażnił. Faktycznie też masa ludzi po zetknięciu się z tą książką rollowała oczy, pisząc w komentarzach, że w ogóle co to jest za pretensjonalny bełkot. Z drugiej strony istnieje też całkiem spora i interesująca grupa jej wielkich entuzjastów. A sam Autor jest dość kultowy wśród tego twardszego fandomu fantasy. Wiele jego późniejszych książek było wręcz nazywanych arcydziełami. Ale co ciekawe także jego najwięksi fani odradzają aby nie zaczynać poznawania jego twórczości właśnie od Letniego Drzewa. A ja na to, a co tam. I tak zrobię po swojemu. Książka zaczęła się bardzo źle. Gorzej nawet niż typowo generyczne portal fantasy. Bo tutaj nasza gromadka studenciaków z Toronto trafia (bardzo pretekstowo) do magicznego świata (najważniejszego ze wszystkich światów – via ewidentna inspiracja Amberem Zelaznego, w ogóle moim zdaniem więcej tu czuć właśnie Zelaznego niż Tolkiena) bardzo szybko i zdawałoby się, że w ogóle nie zwraca na to uwagi. W zasadzie zupełnie nie są zdziwieni, pogubieni, ani przestraszeni. Spoko, fajna wycieczka. Do tego zaraz po tym miałem wrażenie jakbym oglądał tę kreskówkę Dungeons & Dragons z 1983 r. Gdzie mistrz gry w podobnej sytuacji zawołał coś w stylu: hej ty masz czapkę, będziesz magiem. Ty łap topór, A ty łap gitarę będziesz bardem, huzza na wielkiego złego itp. Wiecie o co chodzi. Rollowanie oczu. Potem okazuje się, że mieszkańcy Fionavaru nie bardzo mają głowę do ogarniania przybyszy i bardziej zajmują się raczej swoim sprawami, a wy goście radźcie sobie, może tam poobczajajcie te swoje nowe mechaniki. Za to w dziwnym kontraście do tego dziecinnego startu okazało się, że tutejsze damy dworu są wyjątkowo napalone i przepadają za zaciąganiem facetów do łóżek jak na wyścigach. Generalnie atmosfera mocno wolnej miłości, nieco kłócąca się zarówno ze średniowiecznymi standardami jak i tolkienowską konserwatywnością w tych sprawach. Na koniec wszystko to opisywane jest pięknym, stylizowanym poetycko językiem, pełnym patosu, wspaniałym ale tak bardzo nieprzystającym do postaci o imionach Kevin, Kimberly czy Paul, studentów z Kanady. W tym momencie (15%, może 20% książki), zaczynałem się już zastanawiać czy to nie jest aby przypadkiem tak złe, że aż fascynujące, coś jak te dziwactwa u Goodkinda itp.). A potem zacząłem się zakochiwać w lekturze. Bo dalej mamy kolejny skręt. Nasi studenci przestają być sednem tej historii, a tylko jednym z jej elementów. Na pierwszy plan wychodzą mieszkańcy tego świata. Nawet perspektywy naszych studentów przestają dominować, a dostajemy „povy” całej masy osadzonych w tej baśni postaci, także drugo i trzecio planowych. Ba, dostajemy nawet punkty widzenia tutejszych bogów czy mocy. Cały motyw portal fantasy w ogólnym rozumieniu bierze przez to w łeb. Wtedy też ta magiczna, oblana patosem proza zaczyna nabierać swojej mocy. I działać. Nie tylko sam język, budowane zdania, ale i kompozycja opisywania scen. Zmiany wątków i kolejność przedstawiania poszczególnych momentów. Proza tutaj wymiata! Worldbuilding jest fantastyczny i niesamowicie płynny oraz organiczny. W zasadzie to sam Fionavar staje się tutaj główny bohaterem, czy może raczej spinający go gobelin. Ogromnie polubiłem jego mieszkańców i styl opisujący ich perypetie. Jakiś urok na mnie padł ale i wyglądające zewsząd klisze zaczęły mnie wówczas cieszyć. I ten wybrzmiewający z nich potok legend i podań wprost z mitologii celtyckich, walijskich i innych. A w międzyczasie historia stała się jeszcze bardziej dojrzała i głębsza. Bowiem okazało się, że nasi studenci mają pewne poważne traumy. Tutaj w głowie już miałem, chyba nie bez podstawy, wyrobioną teorię, że ten magiczny świat tak na nich wpływa, że jakoś tajemniczo blokuje im w dużym stopniu „ziemsko-kanadyjską” mentalności, niwelując szok i niedowierzanie. Powodując, że naturalnie przejmują przypisane im magiczne przeznaczenia. Być może na mnie również Fionavar wpłyną w podobny sposób, tak że zaakceptowałem ich zachowania. Ich traumy nie tylko są świetnie, subtelnie rysowane ale i wspaniale wybrzmiewa tu ich przezwyciężanie. Niesamowite, że tak przecież infantylnie zaczynająca się powieść jednocześnie tak bardzo subtelnie porusza motywy: depresji, żalu, straty, samobójstwa, poczucia winy, toksycznego dzieciństwa. Relacje jakie tutaj opisuje nierzadko są bardzo zniuansowane i ciekawe. Styl Autora wybrzmiewa w tych elementach doskonale, a niektóre sekwencje są pisarsko wręcz wstrząsająco dobre i mocne. W ogóle nigdy nie czytałem książki, w której jednocześnie miałem sceny gdzie myślałem: rany ale to jest fatalne, a także takie gdzie byłem zachwycony i porażony talentem pisarza. Mimo tolkienowskiego języka i aury książka posiada bardzo szybkie tempo. Dzieje się tu bardzo wiele w zasadzie przez cały czas, a oryginalne zabiegi kompozycyjne i przeskoki fabularne tę dynamikę tylko jeszcze dodatkowo potęgują. No byłem pod wrażeniem. Przecież jest to klasyczna fantasy (portal eh), z niesamowicie generycznym punktem startowym, z wielkim złym uwięzionym pod górą i masą mankamentów. Ale tak zalana pięknym stylem, tak dodająca masę niespodziewanych motywów, momentami wręcz onirycznie baśniowa i wspaniale skomponowana, że nie mogę jej nie polecić. Pod warunkiem niezbędnego zaciskania zębów przez jakiś czas oraz posiadania pewnego specyficznego pociągu do baśni. I tak dochodzimy do podsumowania. To co wiem na pewno, to że będę czytać więcej tego Autora. Jeżeli to jest tylko jego amatorsko-debiutancka próbka możliwości to nie mogę się doczekać tej twórczości bardziej dojrzałej. I gdybym czysto matematycznie miał zestawiać jej plusy i minusy, ważyć je obiektywnie, porównać ze współczesną konkurencją gatunkową i tak wyciągnąć z tego ocenę, to pewnie byłoby to jakieś 5-6/10. Jednakże ja jestem zmuszony (tajemniczy czar chyba dalej jeszcze działa) oprzeć swój werdykt jedynie o swój szeroki uśmiech jaki mam po przeczytaniu tej pozycji. Dlatego 8/10 ode mnie. I nie wiem jak to się stało.

Powracam z zaświatów z książką, którą już lata temu czytałam. Z książką, która od jakiegoś czasu chodziła mi po głowie uparcie i wcale nie skrycie, trochę w związku ze wspomnieniami i grą tekstową, trochę z racji tęsknoty za klasyką i zwyczajnym fantasy, które wzbudzi we mnie łezkę wspomnień... Ja wiem - to nie jest seria dla współczesnych miłośników romantasy, dla tych, co wszystko mają na tacy - i dlatego świetnie rozumiem zniesmaczenie osób, które siadają do tego tytułu, oczekują cudu, a dostają... no właśnie. Skomplikowany na swój sposób świat, język, zależności i historię, która nie pasuje do współczesnej nowomowy, bo trąca myszką. Ale pod warstwą patyny czają się liry, cheysuli, tahlmorra... czar wspomnień i czasów, kiedy fantasy było fantasy, kiedy wszystko odkrywało się powoli, świat, choć niezbyt skomplikowany, porywał, a Jennifer Robertson pokazała, że choć się zestarzała, to jednak wciąż wywołuje rodzaj sentymentu... Hah! https://jesiennaczyta.blogspot.com/2026/03/232026-jeniffer-robertson.html