Artykuły
Artykuły
Artykuły
Artykuły
Patronat LC 
Patronat LC 
Czy utraconą miłość można co dzień przeżywać od nowa?
Ostatnia powieść nowojorskiego pisarza
Życie Sy’a Baumgartnera – uznanego pisarza i emerytowanego profesora filozofii w Princeton – na zawsze naznaczyła głęboka i niegasnąca miłość do zmarłej żony. Echo głosu Anny wciąż mu towarzyszy i przywołuje wspomnienia. Ich pierwsze spotkanie w Nowym Jorku. Pełen namiętności związek. Tragiczną śmierć ukochanej. Jednak jego cichą żałobę wciąż uparcie zakłóca proza życia: dźwięk telefonu, przypalony garnek czy niespodziewana wizyta kochanki… Sy z czasem odkrywa, że każda osoba, jaką spotykamy, nawet przypadkowa, ma dla nas ogromne znaczenie.
Baumgartner to najpogodniejsze dzieła Paula Austera. Intensywne, poruszające, przesycone tęsknotą i pełne zachwytu nad codziennością.
Szukamy ofert...
W prozie tego pisarza istotną rolę odgrywa przypadek — nie jako prosta losowość, lecz siła kształtująca ludzkie życie i narrację. Paul Auster wielokrotnie badał granice między prawdą a fikcją, wprowadzając do swoich utworów własne alter ego czy elementy autofikcyjne, prowadzącym tym samym grę z czytelnikami. Oprócz powieści pisał eseje, poezję oraz scenariusze filmowe. Jego styl jest oszczędny, klarowny, a jednocześnie nasycony niepokojem, co sprawiło, że stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów współczesnej literatury.
Paul Auster pisze o żałobie stracie, nadziei i miłości. W „Baumgartnerze” bada, jak pamięć, codzienne wybory i przemilczenia kształtują tożsamość człowieka w obliczu anihilacji świata. Powieść jest więc refleksją o trwałości miłości i niepewności pamięci. Ponadto nie ma tutaj wielkich wydarzeń czy chwytających za serce słów. To intymna i prosta opowieść o nieprzemijającej miłości oraz licznych próbach ułożenia sobie życia.
W swojej ostatniej powieści uchwycił coś oczywistego, ale istotnego: życie – nawet jeżeli jest proste i spokojne – jest ważne i znaczące. Ponoć truizmy najtrudniej jest dostrzec, właśnie ze względu na ich powszedniość.
Paul Auster, jak na pisarza przystało, wie, że siła opowieści tkwi nie tylko w interesującej fabule czy precyzyjnym języku, ale i w samym akcie tworzenia. Wszystkie decyzje autora wpływają na nasz odbiór książki. W „Baumgartnerze” wiele elementów jest przemilczanych lub zniekształconych, co pokazuje, jak mocno Auster wierzy w czytelnika. Naprawdę doceniam ten rodzaj zaufania.
Paul Auster nic więcej już nie napisze. Pozostaje nam zanurzyć się w tym, co po sobie zostawił: wiele wspaniałych książek, intrygujących bohaterów i kilka poruszających historii miłosnych. „Baumgartner” to godne pożegnanie — warte tych kilku godzin spędzonych na lekturze, w hołdzie dla wielkiego pisarza.
Michał Wnuk
Opinia
Ostatnia książka Paula Austera i jeśli spodziewacie się opowieści z pogranicza rzeczywistości i snu, wyprawy w skomplikowaną psychę człowieka, który widzi siebie w lustrzanym odbiciu lub przez lustro wielokrotnie przenika, nie znajdziecie tu tej specyficznej „magii” rodem z „Trylogii Nowojorskiej” bądź „Podróży po skryptorium” (dlatego właśnie trochę kręcę nosem).
„Baumgartner” to przede wszystkim opowieść o samotności mężczyzny, który utracił miłość życia – banalne i łzawe? Być może, ale poznając historię tytułowego bohatera, który stacza codzienną walkę z rzeczywistością, można wiele o niej (historii) powiedzieć ale na pewno nie to, że jest trywialna i melodramatyczna (vide pierwszy, wypełniony niezdarnościami Seymoura, pana „Bum Bardiera”, rozdział, który ociera się o groteskę).
Uzupełnieniem wątku utraconej miłości są pisane przez Annę opowiadania, dzięki którym bohater odnajduje swoją ukochaną ale i siebie. Raz jeszcze przeżywa miłość, wraca do młodzieńczych lat szczęśliwości i ponownie mierzy się z kłopotami, które z perspektywy czasu zdają się nie znaczyć już nic. To wzruszające i przepełnione nostalgią wspominanie człowieka, który zrozumiał, że odchodzi.
Właśnie w takiej konstrukcji „jednego w drugim” znać ślad „starego, dobrego” Austera. To trochę jak wątek bólu fantomowego po utracie kończyny, który Seymour redefiniuje na własne potrzeby, a który niejako zmusza go do zajęcia się pisaniem eseju o realnym cierpieniu i wyimaginowanych przypadkach. To zastępnik, próba wyjaśnienia nieprzemijającej żałoby po stracie żony, która dla jakiejś części Baumgartnera wciąż nie odeszła. Powrót do przeszłości i pisanie opowiadań (które wplatane są w tekst powieści) mają znaczenie terapeutyczne i dają siłę, aby podjąć próbę ułożenia sobie życia na nowo. Ale to również sposób na mierzenie się z nadchodzącą zbyt prędko starością, która wysupłuje bohatera z wielorakich form, w które był wtłaczany i do których chętnie się dopasowywał.
Auster zmusza nas do refleksji nad codziennością i znaczeniem zwyczajności dnia dla naszej pamięci. I choć próżno tu szukać happy endu, historia Baumgartnera pokazuje, że życie jest ciągiem powtarzalnych zdarzeń, niekiedy barwnych, innym razem monochromatycznych i ciemnych. Ważne tylko, by pilnować, aby nikt zbyt wcześnie nie zgasił nam światła.
Przekład Marii Makuch, okładka Michała Pawłowskiego
Ostatnia książka Paula Austera i jeśli spodziewacie się opowieści z pogranicza rzeczywistości i snu, wyprawy w skomplikowaną psychę człowieka, który widzi siebie w lustrzanym odbiciu lub przez lustro wielokrotnie przenika, nie znajdziecie tu tej specyficznej „magii” rodem z „Trylogii Nowojorskiej” bądź „Podróży po skryptorium” (dlatego właśnie trochę kręcę nosem)....
więcej Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to