Automat z wodą gazowaną z syropem lub bez. Powieść mińska

Gdybym miała poznać Mińsk, chciałabym by pokazał mi go Uładzimir Niaklejeu. Nie dlatego, że polityk i opozycjonista a nawet nie dlatego, że kandydat na prezydenta Białorusi w 2010 roku. Dlatego, że poeta i prozaik, i że takiej "Powieści mińskiej" nie napisałby nikt inny. Wprawdzie w Dodatku jeden z jego przyjaciół wspomina, że i oni chcieli napisać o tamtych czasach, ale napisał On. I tak pomieszał wspomnienia z literacką fantazją, że powstało dzieło nieprzeciętne, o tak samo niezwykłym tytule: "Automat z wodą gazowaną z syropem lub bez."

By dotrzeć do automatu, trzeba przebyć wiele ulic, których nazwy zmieniały się z władzą, ustrojem albo kaprysem rządzących. A ten ostatni był niezwykle częsty w czasach gdy Związek Radziecki i jego republiki przechodziły przez czasy Chruszczowa. Niech dowodem będą same dokumenty i wyjątki z przemów zamieszczone we wspomnianym Dodatku. Ale zanim do niego dojdziemy, czas na jazdę trolejbusem, bieg i zamaszysty spacer przez ulice Mińska.

Każdy rozdział to kolejna ulica. Każda ulica to kolejny etap dojrzewania Autora. Dwie grupy jego towarzyszy powiodą nas przez miasto i czas. Jedna przez szkolny, dziecinny jeszcze Mińsk chłopaków z Technikum Łączności. Będzie tu bunt i zakazane radioodbiorniki i mistrz świata radiowców i śliczna Tatarka Nela. I dyrektor, który decyzje uzależniał od bokserskich walk z uczniami, a serce miał dla nich wielkie. I areszt i lojalność i łamanie sowieckich zasad.
Ale to druga, ach ta druga grupa!, powiedzie nas w miasto, które pachnie rudymi włosami Asi, skrzy się Broadwayem i innymi ulicami, którymi paradowały grupy stiljagów. To wśród tych starszych od Autora mężczyzn poleje się krew, będą padały nazwiska i oskarżenia o zdradę, kagebysta będzie pił z Pułkownikiem, poetami i studentami z Afryki. I będzie się z nimi bił. Tutaj powstaną teorie na temat walki z sowieckim totalitaryzmem. Także tutaj przyszły zabójca Johna F. Kennedy'ego i czarnoskóry akordeonista o rosyjskim nazwisku będą bici, aresztowani lub hołubieni... Co za świat, co za czasy! Tak złe i tak bogate.

Na końcu ulic Żyd, sprzedający wodę. Z syropem lub bez. Miejsce rozmów, zwad, pojednań, biuro infirmacji. Żyda skrzywdzonego zmianami, lekceważonego przez władzę, wreszcie zostawionego na śmierć ojca pięknej Asi. On, podobnie jak Autor jest wyrazem tego miasta. Miasta, w którym młodość żądała i nadal żąda wolności, do którego po krymskich szaleństwach wraca się 'do domu', które pokornie prosi się i o wybaczenie po wiedeńskich przemytach, po zdradach, po Ameryce nawet. To niezwykłe jak Niaklejeu ukochał to miasto, które wydaje się kompletnie nieprzystające do poety, do wrażliwości, która musi się mierzyć z terrorem, gwałtem, zbrodnią. I chyba tylko w tej książce można przez Mińsk płynąć, dzięki poezji, dzięki piosenkom. Niezwykła książka. Historia współczesna, dramat totalitaryzmu, młodość, krew, śmiech. Polecam wielce.

Pani_Ka Czyta
Dziękuję Wydawnictwu KEW.

Gdybym miała poznać Mińsk, chciałabym by pokazał mi go Uładzimir Niaklejeu. Nie dlatego, że polityk i opozycjonista a nawet nie dlatego, że kandydat na prezydenta Białorusi w 2010 roku. Dlatego, że poeta i prozaik, i że takiej "Powieści mińskiej" nie napisałby nikt inny. Wprawdzie w Dodatku jeden z jego przyjaciół wspomina, że i oni chcieli napisać o tamtych czasach, ale...