Życie w tym mieście, Salzburgu (ale i w całej Austrii),przyprawia o myśli samobójcze. I faktyczne samobójstwa. Ale to raczej nie kwestia pogody i nieustannego podrażnienia mieszkańców, tylko ludzi: geszefciarzy, typów odrażających, podłych, nikczemnych, bezmyślnych i tępych. Katalog obelg Bernharda to najprzyjemniejsza część książki. Na tym przyjemności się kończą.
Autobiografie Bernharda można sprowadzić do kilku gładko określających je słów: faszyzm, mundur, narodowy socjalizm, zniszczenie, brzydota, rozkład, zgnilizna, obłuda, fałsz, sadyzm, samobójstwo… Słowa te są użyteczne, Autobiografie o tym, w dużym uproszczeniu, opowiadają, ale przestają mieć kluczowe znaczenie, kiedy czytelnik w pełni zanurza się w prozę Austriaka. Zrównują się z formą, treść stapia się z frazą i trzeba zadać sobie nie jedno, ale dwa pytania: o czym czytam? I dlaczego właściwie to czytam?
Autobiografie są mokrym snem edytora. Długie, ciągnące się w nieskończoność, przez całą książkę, kolumny tekstu, pozbawione wstawek dialogowych i akapitów, które uczyniłyby prozę Bernharda dziwną. Rozwijające się na pół strony, stronę, zdania; powracające co chwilę słowa, frazy, które jednocześnie są powtórzeniem tego, co wcześniej, ale zawsze z dorzuceniem nowego elementu, kolejnej cegiełki. Pamiętacie Stożek, budowany przez Roithamera w Korekcie? Bernhard formalnie nawiązuje do budowania także w sensie szerokim: jego książki, jak dzika architektura, powtarzają poprzednie twory, minione zdania i rozrastają się przez dokładanie kolejnych elementów, w zadziwiający sposób do siebie pasujących.
Co więcej, całe Autobiografie wizualnie wyglądają niemal identycznie. Równiutkie kolumny, jak nazistowskie marsze, defilują z pochodniami, noga za nogą idąc przez całą książkę. Nazizm jest u Bernharda symbolem uniformizacji i umysłowej tępoty. Czyste, nieskazitelne mundury, pod którymi kipią obłuda, fałsz, sadyzm, zniszczenie, brzydota, rozkład, zgnilizna… Te gładkie określenia tkwią pod spodem, dzieląc świat Bernharda na ładne zewnętrze i potworne wnętrze. Jak Salzburg, początkowo przyjemny, stopniowo odsłaniający trupią twarz.
Trupią twarzą, odpowiednio przypudrowaną i spętaną maską konwencji, charakteryzują się zresztą wszystkie, według Bernharda, systemy i struktury społeczne. Tępe i fałszywe jest zatem państwo, są ideologie, religie, urzędy, szkoły, internaty; wszelkiej maści twory, mające porządkować, strukturyzować, naprawiać i dostosowywać nowych ludzi do własnych wymagań.
Państwo też podlega tej smutnej retoryce, co w żaden sposób nie dziwi. Skundlone, upadające, okłamujące i wypychające niedostosowanych poza margines.
Anarchistyczne przesłanie Austriaka nie miałoby w sobie żadnej mocy, gdyby było suchą relacją historyczną. Ale wchodząc w umysłowość dojrzewającego człowieka mamy poczucie nie biernego przypatrywania się i komentowania na bieżąco, tylko żywego uczestnictwa; ostatecznie na własnej skórze zaczynamy odczuwać, że wolność nam wmówiono, a tak naprawdę posiadamy taki zakres swobody, na jaką pozwalają wymyślone i narzucone przez innych struktury. Wojsko, szkoła, kościół: w żadnej z tych instytucji normalnie żyć się nie da, bo każda próbuje nas przykrawać, wtłoczyć w wymyślone przez siebie ramy.
Więcej: obóz koncentracyjny i obóz śmierci są naturalnymi i nieuniknionymi konsekwencjami kategoryzowania, standaryzowania, uniformizacji i stawiania ludzi pod pręgierzem narzuconych wymagań. Po co komu, na przykład, imię i nazwisko, skoro można uczynić go numerem, pozbawiając jednocześnie cząstki tożsamości?
Zatem Bernhard w żaden sposób nie próbuje ułatwiać czytelnikowi wnikania w swój świat, rzuca go na pastwę swoich okrutnych zdań i pozostawia, mówiąc: radź sobie. Podobnie jak bohater, jesteśmy zdani na łaskę i niełaskę wyglancowanych oficerek i w jakiś sposób (jeśli oczywiście mamy w sobie na tyle chęci i samozaparcia) musimy odnaleźć się w tym świecie.
Świecie-więzieniu, bo do tego sprowadza się proza Bernharda. W więzieniu tym żyjemy od narodzin aż do śmierci, bez wolności, bo jej nie ma, stale pozwalając innym rozkładać nasze ciało, umysł i będąc narażonym na powolne konanie. Porażająca książka, osadzona w bezdusznym, okrutnym i umierającym świecie.
Nie ma Joyce’owskiego lotu w przestworza; jest tylko bruk Salzburga, a pod tym brukiem piekło instytucji.
Szukamy ofert...
5604 
5358 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Twoja twarz jutro. Gorączka i włócznia
Javier Marías – Twoja twarz jutro (Gorączka i włócznia) (2002) (8.3)
Javier Marías – Twoja twarz jutro (Gorączka i włócznia) (2002) (8.3)
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMarias jak zwykle z długimi, złożonymi zdaniami, wieloma dygresjami, analizuje "pamięć i niepewność". Tempo jest powolne, momentami rytm jest trochę nudny, jednak to tworzy mariasowy charakter. Czuć budowanie relacji z czytelnikiem, autor prowokuje do przemyśleń nad tożsamością, niepewnością, co przyniesie jutro, los, co zostanie w pamięci..
Marias jak zwykle z długimi, złożonymi zdaniami, wieloma dygresjami, analizuje "pamięć i niepewność". Tempo jest powolne, momentami rytm jest trochę nudny, jednak to tworzy mariasowy charakter. Czuć budowanie relacji z czytelnikiem, autor prowokuje do przemyśleń nad tożsamością, niepewnością, co przyniesie jutro, los, co zostanie w pamięci..
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toStraciłam cierpliwość do tej książki. Choć doceniam ambicje autora i jego literacki styl, to trudno nie odnieść wrażenia, że powieść ta jest przerostem formy nad treścią. Wątek ginie w gąszczu rozwleczonych rozważań. Analizy ludzkich zachowań nie porwały mnie. Męczyłam się dwa tygodnie.
Straciłam cierpliwość do tej książki. Choć doceniam ambicje autora i jego literacki styl, to trudno nie odnieść wrażenia, że powieść ta jest przerostem formy nad treścią. Wątek ginie w gąszczu rozwleczonych rozważań. Analizy ludzkich zachowań nie porwały mnie. Męczyłam się dwa tygodnie.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJavier Marías (właściwie Javier Marías Franco 1951-2022) był hiszpańskim tłumaczem i pisarzem, którego twórczość wybitnie spodobała się krytykom. Niektórzy nawet lobbują za jego kandydaturą do literackiej Nagrody Nobla. Z ciekawością więc sięgnąłem po powieść jego autorstwa „Gorączka i włócznia” otwierającą trylogię „Twoja twarz jutro”. Dzięki uprzejmości znajomego mogłem wybrać wersję audio w tłumaczeniu Ewy Zaleskiej i z głosem Sebastiana Konrada. Ten ostatni sprawił się całkiem poprawnie, a co z samą powieścią?
Założenia fabuły, jak dowiadujemy się z blurba, są następujące:
„Hiszpan, który kiedyś był wykładowcą na Uniwersytecie w Oksfordzie, po rozstaniu z żoną wraca do Anglii. Zostaje współpracownikiem tajemniczej grupy o niesprecyzowanych zadaniach, której codzienna działalność polega na analizowaniu charakterów i osobowości konkretnych ludzi, by przewidzieć ich zachowania w przyszłości, czyli ich twarz jutro.”
No i mamy pierwszy zgrzyt, w dodatku taki z grubej rury, ta jego nieomylność w ocenianiu ludzi na przyszłość to totalna bzdura. Każda ocena może być prawdziwa tylko co do przeszłości, ostatecznie do momentu jej wydania. O ile statystycznie (socjologia, psychologia społeczna) można celnie prorokować przyszłe ludzkie zachowania, to nie ma siły by przewidzieć przyszłość konkretnej jednostki. Tym zajmuje się astrologia, wróżbiarstwo i inne podobne gusła o wiadomej wiarygodności.
No ale idźmy dalej. Od początku urzeka język i erudycja autora oraz wykreowanego przez niego protagonisty. Na samym początku wręcz oczarował mnie błąd aproksymacji, zagadnienie skądinąd ciekawe, które nawet stało się tematem badań psychologów, a potem szkoleń na przykład FBI (szkoda, że nie naszych służb),który jednak nikomu nie śnił się nawet jako coś romantycznego, a o którym Marias opowiedział prozą wręcz poetycką. Trzeba przyznać, że ma pióro!
No więc formę załatwię krótkim stwierdzeniem, iż niemal genialna. W treści też sporo interesujących, choć niekoniecznie odkrywczych rzeczy, jak na przykład bardzo ciekawe informacje o historii obowiązku meldunkowego w Wielkiej Brytanii, podobnej zresztą do mało znanej historii wprowadzenia tej formy opresji wobec Polaków, pokazujące jak bardzo wbrew powszechnym mniemaniom jesteśmy dziś zniewoleni i inwigilowani przez władze, a także jak uznaliśmy to za coś normalnego, pożądanego i absolutnie pozytywnego.
Niezwykle celne było wychwycenie różnic między widzeniem i patrzeniem, czy krytyczne uwagi w sprawie państwowych roszczeń odszkodowawczych składanych dziesiątki lat po wojnie.
Niestety protagonista (można przypuszczać, że i autor),niby taki erudyta, znawca literatury i historii, przyznaje iż nie wie nawet co to Smiersz, ani czy coś takiego naprawdę istniało. Śmieszne, że jednocześnie ktoś taki z pozycji znawcy, supereksperta i krytykanta, dokonuje kompleksowej oceny MI5 i MI6, służb bądź co bądź z tego samego poletka co Smiersz, choć z innej strony barykady, i działających także w czasie istnienia Smierszy.
W warstwie treściowej przeplatają się więc elementy doskonała i słabe, a już dla takiego erudyty niewybaczalnym jest powtarzanie podobnych głupot jak ta, że kiedyś było lepiej. Nie ma co się rozwodzić, sami przeczytacie, tym bardziej że akcji praktycznie nie ma, a po odcedzeniu formy treści mało i po równo miesza się w niej mądrość i, nie boję się tego słowa, głupota.
Tłumaczenie zasadniczo w porządku, więc nie wiem czy to wina tłumaczki czy oryginału, ale trzeba wyraźnie zaznaczyć, że trafiają się naprawdę żenujące wpadki jak na przykład „cały magazynek nabojów w brzuchu”. Takie rzeczy to tylko wtedy, gdy ktoś je połknie – wstyd!
Reasumując – w ogólnym wrażeniu podobało mi się, forma bowiem jest doskonała, ale nie na tyle by z własnej chęci sięgnąć jeszcze po coś tego autora. Co nie znaczy, że nie dostanie kiedyś Nobla ;)
Javier Marías (właściwie Javier Marías Franco 1951-2022) był hiszpańskim tłumaczem i pisarzem, którego twórczość wybitnie spodobała się krytykom. Niektórzy nawet lobbują za jego kandydaturą do literackiej Nagrody Nobla. Z ciekawością więc sięgnąłem po powieść jego autorstwa „Gorączka i włócznia” otwierającą trylogię „Twoja twarz jutro”. Dzięki uprzejmości znajomego mogłem...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toŚwietna rzecz, zupełnie nie spodziewałem się. Po Mariasa sięgnąłem dopiero po wieści o jego śmierci, i ta przykra okoliczność zrodziła coś pozytywnego, mianowicie odkryłem dla siebie kolejnego wspaniałego autora. To moje odkrycie końca 2022 roku, niespodziewane, a tak wybitne. Wspaniale się czyta tę prozę, niezwykle inteligentną, spokojną i wyważoną, nieskandalizującą, płynącą i szemrzącą, jak ta rzeka za rezydencją Petera Wheelera. Marias z miejsca stał się jednym z moim ulubionych autorów. Staram się nie nadużywać najwyżej oceny, ale tutaj bez wahania wystawiam „dyszkę” i już za chwilę sięgam po kolejne tomy „Twojej twarzy jutro”.
Świetna rzecz, zupełnie nie spodziewałem się. Po Mariasa sięgnąłem dopiero po wieści o jego śmierci, i ta przykra okoliczność zrodziła coś pozytywnego, mianowicie odkryłem dla siebie kolejnego wspaniałego autora. To moje odkrycie końca 2022 roku, niespodziewane, a tak wybitne. Wspaniale się czyta tę prozę, niezwykle inteligentną, spokojną i wyważoną, nieskandalizującą,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toConversaciones descuidadas cuestan la vida
Conversaciones descuidadas cuestan la vida
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWybitnie dobra...
Ta książka wypruła mnie totalnie ze wszystkiego. Czytam wiele, wiele lat książki i przeczytałem ich setki, ale nigdy jeszcze autor nie zrobił ze mną czegoś takiego co zrobił Marias. "Gorączka I Włócznia' jest to książka przede wszystkim o ludziach, fabuła jakaś jest, ale ona nie jest tutaj kluczowa, bo Marias skupia się tu na ludziach, ich słabościach, ułomnościach, pragnieniach, lękach i śmierci, która jest tutaj bardzo często poruszana jako coś nieodłącznego, obecnego w ludzkim życiu od zawsze i na zawsze! Jest też o wieczności pośmiertnej, zastanawianiu się jak jest żyć przez x lat i potem zamilknąć na zawsze. Były w tej książce takie momenty, że musiałem się zatrzymać i pomyśleć o tym co autor napisał, bo z jednej strony nie napisał nic co nie jest niewiadome dla człowieka, ale z drugiej strony uderza to tak, że mamy wrażenie obcowania z nagłym "olśnieniem" i myślimy "cholera, rzeczywiście tak jest". Nie wiem co mam więcej napisać, bo nie chcę za dużo zdradzać, z pewnością nie jest to łatwa ani przyjemna książka a to dlatego, że porusza tematy, o których nie chcemy myśleć ani dopuszczać do siebie, że nawet istnieją. Na koniec chcę przytoczyć mały fragment, który zrobił na mnie ogromne wrażenie i zatrzymał mnie na długi czas:
"Kto wie, kto nas zastąpi, wiemy tylko, że ktoś taki zawsze się znajdzie i bez względu na okoliczności zastąpi nas we wszystkim, co robimy - w przyjaźni, w pracy, w miłości i nienawiści, która też się w końcu nami zmęczy; w domach, w których mieszkamy, w miastach, które nas przyjmują, w telefonicznych rozmowach, które nas do czegoś przekonują, albo w których ktoś słucha nas cierpliwe, śmiejąc nam się do ucha lub pomrukując twierdząco, w grze, w interesach, w sklepach i w gabinecie, w krajobrazie z dzieciństwa, który wydawał się tylko nasz, i na ulicach wyczerpanych widokiem takiej zgnilizny, w znajomych restauracjach i w alejach i w naszych fotelach, w naszej pościeli, w której zniknie nasz zapach i wszelki ślad po nas i która zostanie wreszcie podarta na szmaty i na ścierki, i ktoś nas zastępuje w naszych pocałunkach i całując, zamyka oczy, i w myślach, i w marzeniach, i wszędzie, jestem tylko jak śnieg na ramionach, sypki i niewzruszony, a śnieg zawsze topnieje."
Wybitnie dobra...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTa książka wypruła mnie totalnie ze wszystkiego. Czytam wiele, wiele lat książki i przeczytałem ich setki, ale nigdy jeszcze autor nie zrobił ze mną czegoś takiego co zrobił Marias. "Gorączka I Włócznia' jest to książka przede wszystkim o ludziach, fabuła jakaś jest, ale ona nie jest tutaj kluczowa, bo Marias skupia się tu na ludziach, ich słabościach,...
Moje drugie podejście do wychwalanego hiszpańskiego autora (po Berta Isla) i podobnie jak tam wieje nudą, do tego autor ma manierę pisania długich, wielokrotnie złożonych zdań w których roi się od 'a może', 'czy też' itp itd. Np 'Bohaterka była złośliwa, powiedzieliby jedni, a może obdarzona tylko zmysłem obserwacji czy też dedukcji, jak twierdzili inni, mniej liczni, ale potrafiła jednym spojrzeniem dostrzec jakąś cechę, lub tylko cechę podobną do niej, może jedynie ślad cechy, który mógłby się rozwinąć gdyby ...' - to moja niezbyt udana parodia, ale serio pan Marias pisze w ten sposób, jak ktoś ceni zwięzłość to niech ucieka. Domyślam się, że służy to pokazaniu tajemnicy, niedookreśloności, stworzenia nieco dusznej atmosfery w której coś nas niepokoi, ale nie wiemy co. Faktem jest jednak, że cierpiałem czytając.
6 gwiazdek bo autor męczy, ale jednak coś jest w jego bohaterach i ich historiach co wciąga, prawie na przekór. Do tego mnóstwo informacji i ciekawostek na temat wojny domowej w Hiszpanii i zaangażowaniu w nią obcych mocarstw, w sumie duża część to rozważania na temat tego konfliktu. Pewnie za jakiś rok skuszę się na kolejne części cyklu :)
Moje drugie podejście do wychwalanego hiszpańskiego autora (po Berta Isla) i podobnie jak tam wieje nudą, do tego autor ma manierę pisania długich, wielokrotnie złożonych zdań w których roi się od 'a może', 'czy też' itp itd. Np 'Bohaterka była złośliwa, powiedzieliby jedni, a może obdarzona tylko zmysłem obserwacji czy też dedukcji, jak twierdzili inni, mniej liczni, ale...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWszyscy ubrani w śliczne mundury
Pili i mordowali dla zabicia czasu
Ubrani we wstyd ich wszystkich zbrodni
Z odmierzaniem kroków maszerowali w szeregu
Oni maszerowali w szeregu
U tego autora główny bohater musi być powiązany ze słowem...bywa tłumaczem,mniej lub bardziej utalentowanym literatem,a w ostateczności znawcą i koneserem.Jest też facetem mało sympatycznym,po czterdziestce i po przejściach osobistych...trochę już znudzonym,trochę wycofanym,już bardziej obserwującym.Taki jest Deza...
Poprzez różnego rodzaju koneksje dostaje się w krąg zainteresowań bardzo (a może i nie?) dziwnej grupy i organizacji.Oczywiście pan M. cały czas coś wtrąca,każe nam się zastanowić,swobodnie dysponuje chronologią i emocjami..
I ja taki styl opowiadania lubię i cenię...
Niepokojącym motywem jest powracająca cały czas wojna hiszpańska i pierwsze lata dyktatury Franco...to dopiero pierwszy tom,ale myślę,że przemoc będzie w tej opowieści spoiwem i mostem...
Wszyscy ubrani w śliczne mundury
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPili i mordowali dla zabicia czasu
Ubrani we wstyd ich wszystkich zbrodni
Z odmierzaniem kroków maszerowali w szeregu
Oni maszerowali w szeregu
U tego autora główny bohater musi być powiązany ze słowem...bywa tłumaczem,mniej lub bardziej utalentowanym literatem,a w ostateczności znawcą i koneserem.Jest też facetem mało sympatycznym,po...
Careless talk costs lives.
Careless talk costs lives.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to